काव्यलेखन

नदीच्या आरशात
============

सांज धुराच्या पाउली आली,
काठावरची घेऊन सावली;
नदी निळी की रात्र विराणी,
कुणाची होती कोण जाणली.

पिंपळ हलला, चंद्र न हसला,
पाण्यावरती चांदी फुटली;
निळ्या पक्ष्याच्या कृष्णपंखी
दूर कुठेशी रात्र दाटली

रेशीमरेतीत शंख पहुडला ,
आत कुणाची झोप बोलली;
कान लावुनी ऐकित राहिली ,
लाटगहिरी सांगून गेली.

घरपरतीच्या वाटेवरती
एक पाखरू मागे उरले
डोळ्यांत तयाच्या आकाश कोणते
मावळले की पुन्हा उगवले?

आयुष्याच्या रखरखत्या उन्हात
तू शीतल सावली झालीस आई !
आमची वाट उजळण्यासाठी मात्र
स्वतःच एक ज्योत झालीस.
.
अखंड तेवत राहिलीस
स्वतःला कणाकणाने जाळत...
आमच्यासाठी प्रकाश होताना;
स्वतःच्या जळण्याची तू
कधीच पर्वा केली नाहीस !
.
आज उजेडात उभं राहून मागे पाहताना,
काळजात सल दाटून येते
स्वतः जळून इतरांना सावली देणाऱ्या
ज्योतीच्या वाट्याला
स्वतःची सावली देखील कधी नसते !
.
तुष्की नागपुरी
पछमढ़ी, शुक्रवार, ७ ऑगस्ट २०२६, २२ः२०

पहाटेचे निळे ऊन
उतरते मृगजळी
साऱ्या वाटा ओळखीच्या
वाटतात अशावेळी

वाटतात ओळखीच्या
साऱ्या जागा साऱ्या खुणा
तरी ओळखीचे काही
फसविते पुन्हा पुन्हा

शाप ज्याला तहानेचा
त्याला सारे अवगत
सवयीची नवी आस
सवयीची फसगत

- द्वैत

संत ज्ञानेश्वरांच्या या ओळींचे इंग्रजीत भाषांतर हवे आहे.

माझा मराठाचि बोलु कवतुके, परी अमृतातेही पैजा जिंके.
ऐसी अक्षरे रसिके, मेळवीन.
-संत ज्ञानेश्वर

गुगलने हे भाषांतर केले. .
I shall speak my Marathi with such delight that it vies with and surpasses even the nectar of the gods.
I shall weave together words that will captivate the hearts of connoisseurs.
- Saint Dnyaneshwar

ते बरोबर आहेच . त्यात आणखी सुधारणा करता येईल का? अर्थ न बदलता सोपे/सुंदर करता येईल का?

ये रे म्हणू की जा रे पावसा

मी रक्त शिंपले, घाम ओतला, बैलोबावाणी,
शेत कोरले, बीज पेरले, वसाडल्या रानी;
ये रे पावसा, जरा तरी ये, ठुमकल्यावाणी,
कोंब बीजाचे व्याकुळ झाले, तहानल्यावाणी!

कोंब बीजाचे कुशीत दडले, ‘आई आई’ करुनी,
मायभूमीने पदर झाकला, ‘गाई गाई’ म्हणुनी;
ये रे पावसा, थेंब थेंब तरी, तुषारल्यावाणी,
माय बीजाची हतबल झाली, उदासल्यावाणी!

ढग येती बघ, ढग जाती बघ, नमस्कार करुनी,
धस्स जीवाला, फस्स करुनी, हृदय पाणी-पाणी;
ये रे पावसा, एक सरी तरी, रिमझिमल्यावाणी,
बाप बीजाचा मलूल झाला, हिरमुसल्यावाणी!

डोंगर काठाडी पाऊस आला

झाकले डोंगर झाकले मांगर
काजळ पखरण आभाळभर
व्हळात ओंकार ध्वनी नादला

घर कौलारू धारात न्हाले
अंग अंग त्याचे शहारले
लपेटून घेई धुकट शेला

तडम तड तड तडम तड तड
कौलांवरती ताशा तडाडं
पन्हाळीनंही ताल धरिला

रेशीम धारांची लगबग कोण
गावं शिवारं घेती व्यापून
शगुणाचे कुंकू गावागावाला

हर्षले डोंगर हर्षली झाडे
रानावनाला हिरवे सडे
ऋतू बरवा बहराशी आला

थिरकले अंबर अन गोकुळ
गोवर्धन अन् यमुना जळ
मुरली धून रानावनाला
© दत्तात्रय साळुंके

वृत्त : स्त्रग्विणी

कागदावर जरा उतरली अक्षरे
भावनांच्या सवे खेळली अक्षरे

फार केली जगाने प्रशंसा अशी
लाव काजळ म्हणू लागली अक्षरे

ती म्हणू लागली थांब आता इथे
पण तरीही पुन्हा जन्मली अक्षरे

स्पर्श झाला तुझा थांबली वेळ ही
मौन मी अन् इथे लाजली अक्षरे

ऐक माझे शिवा संपली ही कथा
शेवटी एकदा बोलली अक्षरे

           - शिवशंकर सू. गोंड

रे मना, सांग त्या वाटेवरती,
ती पुन्हा आज दिसेल का?
गोड आठवणींत जपलेली,
भेटीची वेळ पुन्हा येईल का?

लक्ष वेधण्या पुन्हा माझे,
पाहुनी तिला दुर्लक्ष करावे,
त्या व्याकुळ डोळ्यांनी मग,
मनातले सारे सांगावे...

हसून मी मग हळुवारपणे,
तिची अशी मनधरणी करत राहावे,
तिने प्रेमाने रागावून,
हक्काने मग माझ्यावर रुसावे...

शब्दांनी दूर लोटावे अन्,
नजरेने मज जवळ घ्यावे,
या अबोल खेळातही आपण,
आनंदाने रंगून जावे...

हिरव्यागार पठारावरती,
एक अनोखी चाहूल लागली,
एका घनदाट वृक्षाखाली,
एक तरुणी नजरेस पडली.

देखणे ते रूप साजिरे,
कोमल तिची ही काया,
माझ्या मनात फुललेली,
साकार झाली तीच माया.

काळ्याभोर केसांची बट,
गालावर तिच्या रेंगाळली,
माझी नजर नकळत मग,
तिच्याच रूपावर खिळली.

मृगनयनी ती अप्सरा जणू,
या भूतलावर अवतरली,
हाती घेऊन रानफुले,
हळूच माझ्या समीप आली.

क्षणभर ती तिथे थांबली,
आणि गालात हळूच हसली,
“मी राधिका...” पुटपुटून,
दुसऱ्या वाटेने निघून गेली.

शब्द तुझ्यावर जे जे लिहितो
समजून शेवटचे ते लिहितो
.
जिद्द असू दे सावरण्याची
काळ कुठेही फे फे लिहितो
.
आवडतो तो कारण एकच
शब्द खूप हवे से लिहितो
.
मायभूमिला एक पुरेना
जन्म कितीही ते दे लिहितो
.
सुख ताळ्यावर चार पाच तो
दुःख नेहमी शे शे लिहितो
.
पेन नेहमी तपासताना
नाव तुझे मी वेडे लिहितो
.
भेटून ये रे पत्रांमध्ये
मित्र कितीदा ये रे लिहितो
.
दुःख वाटते मदिरा त्याला
तुष्की रिचवुन पेले लिहितो
.
तुष्की नागपुरी