निसर्ग

दऱ्या खोऱ्यांनी धाडला
काल हिरवा सांगावा
सांग शहरात आता
जीव कसा हा रमावा

हिर्व्या सांगाव्याची भाषा
ओढे सुसाट बोलती
बिजलीच्या मशालीने
रानवाटा उजळती

ढग एकटा चुकार
बघ ओथंबून आला
धरणीला चुंबताना
त्याचा तोल पार गेला

बेड्या अभेद्य पायात
विसरण्या दोन दीस
जिंदगीच्या लोखंडाला
लावू हिरवा परीस

पक्ष्यांमध्ये निळ्या रंगाच्या पक्ष्यांचे आकर्षण मला जास्तच आहे. कारण नक्की सांगता येणार नाही कदाचित पण मुंबईसारख्या शहरात रंगीबेरंगी म्हणण्यापेक्षा बोल्ड कलर्स ल्यालेले पक्षी तसे कमी दिसत. अगदीच नाहीत असं नाही अर्थात कारण, सोनसळी रंगाचा हळद्या, पिवळे-लालभडक पॅच असलेला तांबट किंवा हिरवेगार पोपटही घरबसल्या दिसत आणि नेत्रसुखद वाटत. त्या व्यतिरिक्त इतर ठिकाणी पाहिले गेलेले मोर, किंगफिशरही परिचयाचे, पण ते सोडल्यास निळ्या रंगाचे पक्षी झाडावर बसलेत, असं काही कधी मी पाहिले नव्हते. त्यामुळे त्यांचं मला आजतागायत विशेष सुप्त कौतुक आहे.

✪ एक, दोन, तीन... “बाय!”
✪ थक्क करणारी मुलं आणि त्यांचा उत्साह
✪ निसर्ग रहस्ये उलगडणार्‍या व मुलांची "नस जाणणा-या" डॉक्टर स्नेहलताई
✪ किडे, वनस्पती, पानं, खेकडे अन् काजव्यांचं अद्भुत जग
✪ मुलांसोबत मोठ्यांचं लहान होणं आणि शिकणं
✪ पुस्तकवेडे आणि हॅरी पॉटरचे भक्त गण
✪ खजिन्याचा शोध आणि सोबत केलेली धमाल
✪ चंद्र- सूर्य, तारे आणि दोन गुरू
✪ “तुमच्यासाठी पण आईस्क्रीम आहे!”
✪ अविस्मरणीय जोडसाखळी, विष- अमृत आणि लंगडी

सुपर एल निनो : इतिहास, विनाश आणि २०२६ चा धोका

सुपर एल निनो म्हणजे काय?
सामान्य एल निनो सर्वांना माहीतच आहे. एल निनो हा एल निनो सदर्न ऑसिलेशन (ENSO) चक्राचा भाग आहे. जेव्हा मध्य आणि पूर्व प्रशांत महासागरातील पाणी असामान्यरित्या गरम होते, तेव्हा एल निनो उद्भवतो. तापमान वाढल्यामुळे वातावरणीय अभिसरणाचे नमुने बदलतात, मान्सून प्रणाली कमकुवत होते, उष्णतेच्या लाटा तीव्र होतात आणि खंडांवर पाऊस पुनर्वितरित होतो. (कंसात सोपे मराठी शब्द दिले तर काहींना ते एआय वाटतं )

साधना यांचे शेती याविषयी लिहिलेले अतिशय माहितीपूर्ण प्रतिसाद वाड्यावरून वाहून जातात. म्हणून एक स्वतंत्र धागा सुरू करत आहे. इथे शेती संदर्भात साधना यांचे प्रतिसाद एकाच ठिकाणी मिळू शकतील आणि शेतीविषयी समस्या, उपाय आणि अनुभव यांची सर्वांना चर्चा करता येईल.

✪ ध्वज मंदिराची रमणीय पायवाट
✪ धुक्याचा समुद्र आणि पर्वतांची रांग
✪ उतरताना नवीन वाटेचा अनुभव
✪ गावातल्या लोकांसोबत संवाद
✪ सत्गड़मधून आकाश दर्शनाची शेवटची रात्र
✪ पहाड़ाचा निरोप घेण्याचा कठिण प्रसंग

दोन ऋतूंमधला बदल हा बेमालूमपणे होत असावा असा माझा समज होता. गेल्या आठवड्यात आलेल्या अनुभवांनी, तो चुकीचा आहे असे वाटायला लागले आहे. खटका दाबावा तसा ऋतू बदलला.

✪ पायवाटेवरची सुंदर भ्रमंती
✪ काटक बनवणारी पहाड़ी जीवनशैली
✪ एकमेकांना धरून राहणारी साधी माणसं
✪ पर्वत कितने ऊँचे कितने गहरे होते हैं!
✪ पहाड़ाची नानाविध रूपं!
✪ सत्गड़ची रमणीय संध्याकाळ

९ डिसेंबरची पहाट! मुन्सियारी आकाश दर्शनाचं शेवटचं सत्र! डोळे भरून आकाश बघितलं. चंद्र प्रकाशात चमकणारी पंचा चुलीची शिखरं मन भरून बघितली! थंडीचाही भरपूर आनंद घेतला! उजाडल्यावर टेलिस्कोप पॅक केला. चहाचा पहिला राउंड झाल्यावर आवरून भटकायला निघालो. कोवळं ऊन अंगावर घेताना मस्त वाटतंय. काल गावात थोडं फिरलो होतो तेव्हा एक जागा सुंदर दिसली होती. त्या भागात अजून पुढे फिरेन.

गेली तीन-साडेतीन वर्षे मी ज्या ठिकाणी काम करते, ती संस्था बंगळूर शहराच्या मध्यवर्ती भागात असली, तरी संस्थेच्या विस्तीर्ण आवारात असंख्य झाडं आहेत. इमारती मोजक्याच आहेत. त्यामुळे आत प्रवेश केला की एकदम प्रसन्न वाटतं. आजूबाजूला वाहत्या रहदारीचे रस्ते असले, तरी आत मात्र छान शांतता असते. उन्हाळ्यात तर बाहेरून आत आलं की तापमानातला फरक चांगलाच सुखावह वाटतो. सध्या पानगळ सुरू आहे, त्यामुळे जरा रखरखाट आहे खरा, पण विविध प्रकारचे पक्षीही या दिवसांत दिसायला लागले आहेत. आमच्या विभागाच्या इमारतीला आमच्या मजल्यावर एक लाऊंज आहे, जो एका बाजूने पूर्ण खुला आहे.

✪ अंध गायकासोबत विशेष भेट
✪ सप्तर्षी, स्वाती आणि पंचा-चुली!
✪ रात्रीच्या आकाशातली रंगांची उधळण आणि स्टार ट्रेल्स!
✪ अखेर चंद्रोदयाचा क्षण फोटोत घेता आला
✪ आकाशगंगेच्या पिठुर चांदण्याचा आनंद
✪ भयाण थंडीमध्ये चहाची ऊब!