नुकताच बनारसला गेलो होतो तेव्हा घाटांवरुन फिरत असताना अनेक ठिकाणी श्राध्द विधी व धार्मिक कार्ये चालू होते. ते पहाताना माझे मन माझ्या भूतकाळात गावी गेले. एके ठिकाणी थबकलो. तिथे सव्य अपसव्य चालू होते. जानवे सव्य (डाव्या खांद्यावर) आणि अपसव्य (उजव्या खांद्यावर) हे (यज्ञोपवीत) घालण्याच्या दोन पद्धती आहेत, ज्या धार्मिक विधींनुसार बदलतात; 'सव्य' म्हणजे देवकार्यासाठी डाव्या खांद्यावर, तर 'अपसव्य' म्हणजे पितृकार्यासाठी उजव्या खांद्यावर जानवे घेणे
पूर्वीचा भाग: आईंचे तीर्थाटन - भाग ३: अंबाबाईचा उदो उदो
दीड वाजता पन्हाळ्यावरून निघालो. पुढे कणेरी मठाला जायचं होतं. सर्वांनाच भुका लागल्या होत्या. रस्त्यात एका ठिकाणी "हॉटेल सई शुद्ध शाकाहारी" असा बोर्ड वाचून थांबलो. एक कुटुंब नुकतंच बाहेर पडत होतं. त्यांना "जेवण कसं होतं?" असं विचारलं. "चांगलं होतं" असं उत्तर मिळाल्यावर आत शिरलो!
पूर्वीचा भाग: आईंचे तीर्थाटन - भाग २: जय भवानी
सकाळी सहाला उठलो. गाढ झोप झालेली होती. अगदी फ्रेश वाटत होतं. स्नान करून बाहेर पडायला सात वाजले. चहापाणी करून आठ वाजता श्री अंबाबाई महालक्ष्मी मंदिरात पोहोचलो. चौकशी केल्यावर दर्शनासाठी एक तास लागेल असे कळले. इथे ज्येष्ठ नागरिकांना दर्शनासाठी वेगळे व्यवस्था नाही असेही कळले. मग संस्थानाच्या कार्यालयात जाऊन ₹७५१/- भरून अभिषेकाची पावती घेतली त्यावर दहा मिनिटात दर्शन झाले.
पूर्वीचा भाग: आईंचे तीर्थाटन - भाग १: प्रास्ताविक
तीर्थाटनाचा आज प्रारंभ करायचा होता. सकाळी चारला उठलो. सहाला निघायचे होते पण निघेपर्यंत पावणेसात झाले. घरून निघाल्यावर दहा मिनिटात हैदराबादच्या आउटर रिंगरोडवर पोहोचलो. १२० च्या गतीने जाताना डिवायडरवरची हिरव्या झाडांची पिवळी फुले वाऱ्यावर डोलताना दिसत होती. "प्रवासाच्या शुभेच्छा, पुन्हा भेटू" असेच जणू म्हणत होती!
केल्याने देशाटन पंडित मैत्री सभेत संचार ।
शास्त्रग्रंथविलोकन, मनुजा चातुर्य येतसे फार ।।
माझा मामेभाऊ व बालपणापासून सख्खा मित्र श्रीधर पालमकर याचा दिवाळीच्या शुभेच्छांचा फोन आला. औपचारिक संवाद झाल्यावर, “वामन राव, बरेच दिवस झाले आई कुठे फिरायला गेलेली नाहीये. गोकर्ण, मुर्डेश्वर, उडपी वगैरे फिरू म्हणतीये; प्लानिंग करा की." असं बोलणं झालं.
माझी आई व माझ्या मामी दोघीही ७५ वर्षांच्या पुढच्या आहेत पण पर्यटनाचा उत्साह अगदी पौगंडावस्थेतील तरुणींचा आहे. सुदैवाने प्रकृती चांगली आहे. त्या दोन्ही ज्येष्ठ नागरिकांची सोय लक्षात घेऊन प्रवासाचे नियोजन सुरू झाले.
प्रवास करताना बसमध्ये एक स्त्री तिच्या तंद्रीत असल्यासारखी येऊन बसते. गळ्यात दागिना, नकली पण अतिशय नाजूक सोनेरी साखळी घातलेली. कान, नाक, गळ्यात, मनगटावर, हातात, बोटांमध्ये कोणताही दागिना नाही. खांद्यावर लटकवलेली बारीकशी पर्स हातात, कोणत्याच बांगड्या नाहीत. लांब काळेभोर केस, नीटनेटकी बांधलेली वेणी, सुडोल बांधा, पांढरे चांगले मापात शिवलेले, कोपरापर्यंत असणारे ब्लाऊज, हलकी राखाडी-निळ्या रंगाची साडी घातलेली. साडीवर बारीक किनारी व्यतिरिक्त कोणतीही नक्षी नव्हती.
दिवाळीला घरी आलेल्या माझ्या ट्रेकिंगच्या मित्रांना बायकोने जो फराळ वाढला होता त्यात प्रत्येकाच्या प्लेटमध्ये चार चार लाडू पाहून मला आश्चर्य वाटले. नवऱ्याचे ट्रिपचे आणि ट्रेकिंगचे मित्र बायकोचे जन्मजात शत्रू असतात हे आम्हा ट्रेकर्स लोकांना चांगले माहीत असले तरी बायकोने शत्रूवर केलेले हे थेट आक्रमण मला फारसे आवडले नव्हते. बांधायच्या वेळी नरम आणि लुसलुशीत असलेले लाडू दोन दिवसात तोफांचे लोखंडी गोळे कसे झाले हा प्रश्न आमच्या घरात आधीच सर्वांना पडला होता.
तू गंमत बघ,
आजही दिवस उगवतो, आणि मावळतो.
वेळच्या वेळी लागते आता भूक, तहान.
होतो आनंद, वाटते भीती, चिंता, अभिमान.
उगवत्या संध्याकाळी येतो बिलोरी चंद्र आकाशात.
दिवाळीच्या पहाटे गारव्यात लखलखते रात्र अंगणात.
आजही वाढतात झाडे, आजही फुलतात फुले.
पाखरे बांधतात घरटी पुन्हा परतून येण्यासाठी.
नविन झाडाला नवी पालवी, नविन फळ, नवे फूल.
आजही वाटते सगळे जुनेच, अजूनही बसली नाही धूळ.
