संगीत

गेली अनेक शतके मनुष्याला अखंड साथ लाभत आली, ती स्वर आणि सूररूपी संगीताची! मात्र या प्रवासात अनेकदा अशी वळणे येतात, जेव्हा या कलेची मीमांसा करणे गरजेचे होऊन जाते. काही टोकदार प्रश्न विचारावे लागतात, प्रसंगी कलेच्या काही अंगांवर अभ्यासक-समीक्षकांना कठोर शब्दांत टीकादेखील करावी लागते. कारण, या संगीतकलेचा तिच्या उगमस्थानाशी असलेला संपर्क तुटलेला असतो.

यंदाचे झीटीव्हीवर चालू झालेले सारेगमप लिटल चँप्स मधले स्पर्धक खूपच दमदार वाटतात. सध्या टॉप १४ ची निवड चालू आहे. अंतिम फेरीपर्यंतचा प्रवास खूप धमाल आणणार असे वाटतेय.

तुम्ही पाहताय की नाही? हिमेसभाय परिक्षक म्हणून आहेत म्हणून सुरुवातीला पाहण्यात उत्साह नव्हता पण आता त्याचे एपिसोड चुकवावेसे वाटत नाहीत.

या स्पर्धेबद्दल इथे चर्चा करू या.

एक थोर गायक म्हणून गेलेला आहे, 'गाना न आया, बजाना न आया, दिलबर को अपना बनाना न आया'. आमची हे असले संशोधन करणारी टीम यातील तिन्ही गोष्टींशी अगदी परिचित आहेच. या संशोधनात वेळ जात असल्यानेच आम्हाला या गोष्टी जमलेल्या नाहीत. मात्र आमचे टीकाकार याच्या बरोब्बर उलटे आहे असा आरोप करतात.

एक पॉप गायक आणि एक व्हायलीन-वादिका एका रात्री भेटतात, एकमेकांच्या प्रेमात पडतात आणि त्याच रात्री तिला दिवस जातात. तिच्या वडिलांना हे पसंत नसते ते तिला दूर नेतात, नायकाला अर्थात तिचा पत्ता माहित नसतोच. पुढे बाळंतपणात बाळ दगावले असे खोटेच सांगतात तिला आणि त्या बाळाची रवानगी अनाथाश्रमात होते. तो सिनेमाचा नायक! आई वडिलांचा कसलाच आगा पिछा नसलेला. खरं तर त्यांना तो अस्तित्वात आहे हे पण माहित नसते. पण निव्वळ संगिताच्या जोरावर तो आपल्या आई वडिलांना भेटतो. मनमोहन देसाईंच्या चित्रपटात शोभेल अशी अतर्क्य योगायोगांनी भरलेली कथा!

पण...

काल मी यूट्यूबवर राजवाडे अ‍ॅन्ड सन्स पाहिला. त्यातील तगमग गाणे पुन्हा त्याच्या शब्दांसाठी आवडले.

म्युजिकल बीट्स सोबत गाणे ऐकल्याशिवाय या शब्दांतील मजा नाही कळणार म्हणून लिंक देते - https://www.youtube.com/watch?v=gWJX1xnkgyQ

अंधारात डोळे उघडून केली मी पहाट
अन धूम धावत जाता जाता फुटली वाट
आभाळ भरून स्वप्न पाहिले मी आज
अन पंख लावून त्यात मी उडले सुसाट
उडता उडता केले हवे तसे हातवारे
निखळून पडताना झेलले मी चंद्र तारे
ठिणग्या उडवत एकमेकावर घासले
तेवत ठेवत माझ्या मनातील धग
तगमग तगमग
तगमग तगमग
अफाट
असे शब्द आणि कल्पना सुचणार्‍याला हॅटस ऑफ !

दोन वर्षांपूर्वीची गोष्ट आहे. मुंबईत, ‘मरिन लाईन्स’ला ‘ग्रीन ओनियन’ ( Green Onion) नावाचे एक रेस्तरॉ आहे. त्या वेळेस मी एका ‘ऑनलाईन ट्रॅव्हल मार्केटप्लेस’ असलेल्या कंपनीत कामाला असल्यामुळे या रेस्तरॉशी संबंधित असलेल्या ‘हॉटेल सपना मारिन’शी माझा व्यावसायिक संबंध येत असे. तिथल्या भेटीच्या वेळी माझ्या लक्षात आलं की, या रेस्तरॉमध्ये नायजेरियन पद्धतीचं जेवण मिळतं. त्यामुळे बरेच नायजेरियन लोक इथे ‘घरचं’ जेवायला म्हणून येतात आणि हॉटेलमध्ये राहायला देखील! आपण ‘रिसेप्शन डेस्क’ला जाऊन उभं राहिलो की हमखास कुणीतरी नायजेरियन व्यक्ती दिसतेच दिसते.

१२ सप्टेंबर.उंचपुऱ्या देखण्या जेरेमी ब्रेट ला जगातून गेल्याला आज २१ वर्षं होतील.अजूनही जुने बी.आर.चोप्रा महाभारत पाहिलेल्यांच्या डोळ्यासमोर कृष्णाचं नाव काढलं की फक्त नितीश भारद्वाज येतो तसं शेरलॉक होम्स म्हटलं की जगातल्या बहुतांश लोकांच्या डोळ्यासमोर फक्त आणि फक्त जेरेमी ब्रेट येतो.

आजही दहा ऑलटाईम ग्रेट लावणीमध्ये 'तिचा' समावेश होतो, मात्र ती लावणी ज्या सिनेमात होती तो सिनेमा जेंव्हा प्रदर्शित केला गेला तो सिनेमा दणकून पडला होता. या लावणीवरून संगीतकार, निर्माता- दिग्दर्शक यांच्यात मतभेद झाले परिणामी चित्रीकरण लांबले होते. शिवाय बजेट वाढले होते. चित्रपट पडल्यावर त्याची लांबी करून परगावी रिळे पाठवताना चक्क ही लावणीच कापून टाकली गेली अन सिनेमा उर्वरित ठिकाणी प्रदर्शित झाला पण डाळ शिजलीच नाही. पण कालांतराने लावणीने मात्र इतिहास घडवला. त्या लावणीची अन सिनेमाची रंजक कथा वाचायची आहे ? तर मग चला माझ्या या पोस्टसोबत जुन्या मराठी सिनेप्रवासाला ....