तत्त्वज्ञान

मला तुझ्याशी थोडं बोलायचं आहे
ती आज म्हणाली.
बोल की आता वेळ आहे मला.
तसं नाही शांतपणे बसून बोलायचं आहे.
संध्याकाळी कॉफी शॉप मधे बोलुया.
बरं म्हणालो मी.
तुमच्याशी रोज बोलणारी,
सतत जिच्याशी बोलणे गप्पा होतच असतात ती;
जेव्हा थोडंसं बोलायचं आहे,
असं म्हणते.
तेव्हा घाबरावं!
ते बोलणं सोपं नसतं.
मी पण घाबरलो.
घाबरतंच कॉफी शॉप मधे पोचलो.
तिचा चेहरा गंभीर.
माझ्या काळजावर पीळ.
काय बोलायचं आहे?
"आमच्या मेडिया कंपनीमधे
माझ्या कानावर रोज बातम्या येत असतात रे.
की आज काय बलात्कार झाला,

योग बापडा कधीच जमून आला नाही
भेट म्हणाला होता अजून आला नाही
.
जगास विसरून त्याच्या मध्ये गुंतत गेले
त्याला कळले होते कळून आला नाही
.
मनापासुनी किती काळजी माझी त्याला
कठीण घेणे निरोप म्हणून आला नाही
.
यश कीर्तीचे त्याला होते सदा वावडे
किर्ती सोबत माझ्या बघून आला नाही
.
वाट पाहणे सोड एकदा हारवल्यावर
काळ कधीही तुष्की वळून आला नाही
.
तुष्की नागपुरी
नागपूर, गुरूवार, १९ फेब्रुवारी २०२६

खबरगावने त्यांच्या मीमांसा मालिकेत अजातशत्रू - संजय बेलद्विपुत्त संघर्षावर एक रोचक व्ह्लॉग बनवला आहे ( व्ह्लॉग = व्हिडीओ ब्लॉग). त्या व्हिडीओवरून हा सर्व खटाटोप. लिंक शेवटी दिली आहे.

संजय बेलद्विपुत्त कोण आणि अजातशत्रूंशी काय संघर्ष झाला हे आपण बघूच.
त्याआधी अज्ञेयवाद म्हणजे काय तर मला माहिती नाही हे सांगणे.

'सदसदविवेकबुद्धीच्या न्यायालयात' तुम्ही बरोबर आहात का चूक हे ठरवताना तुमची जडणघडण तुम्हाला चकवू शकते.

दोन · स्वित्झर्लंड

ती गणपतीपुळ्याची गोष्ट अद्वैतने कधीच कोणाला सांगितली नाही. सांगणार तरी कुणाला ... आणि नेमकं काय ... की समुद्रकिनाऱ्यावर त्याला एक अनोळखी स्त्री भेटली होती जिला त्याचं नाव माहीत होतं… की ती अचानक कुठूनतरी आली आणि क्षणात हवेत विरून गेली..?
तिच्या डोळ्यांत काहीतरी इतकं विचित्र होतं, की आजही ते आठवलं की अंगावर काटा यायचा…

मुंबईतील दादर स्टेशनजवळील छोटीशी कॅफे. संध्याकाळचे सात वाजले होते. बाहेर पावसाची हलकी सर सुरू होती. आत खिडकीजवळ प्रिया बसली होती. समोर नोट्सचा ढीग आणि एक पेन.

प्रिया UPSC ची तयारी करत होती. दोन वर्षे मेहनत केली होती, पण मुख्य परीक्षा जवळ येताच तिच्या मनात भीतीचा भयंकर डोंगर उभा राहिला होता.

प्रिया हुशार होती, उत्तर लेखनाची स्टाइल अप्रतिम होती.

पण प्रत्येक मॉक टेस्टनंतर ती स्वतःला म्हणायची, “मी पुरेशी हुशार नाही, जर मी फेल झाले तर?”

हात थरथरायचे, रात्रभर झोप यायची नाही.

त्या दिवशी तिने ठरवलं, “आता UPSC सोडायचं.”

(वृत्त - आनंदकंद)

कंठात सूर खळला, मागे वळून बघता
डोळ्यात चिंब गझला, मागे वळून बघता

मागेच राहिलो की, आलो पुढे कळेना
दिसले कुणी न मजला मागे वळून बघता

काटेच फार होते, मार्गात या तरीही
सुखकर प्रवास गमला, मागे वळून बघता

ध्यानात राहु दे रे, आख्यान ऑर्फियसचे
साऱ्या सुखास मुकला, मागे वळून बघता

नढळो नजर जराही, ध्येयावरून सखया
शर्यत ससा विसरला, मागे वळून बघता

स्वप्ने पहात गेले, सारे पुढे निघोनी
'विद्या' जुन्यात रमला, मागे वळून बघता

-विद्याधीश केळकर

तो दिवस नेहमीसारखाच सुरू झाला होता.
सकाळची उन्हं, रस्त्याच्या कडेला उभ्या असलेल्या चहाच्या टपरीवरचा उकळता किटलीचा आवाज, आणि गावाच्या मध्यभागी असलेला तो जुना वड—ज्याच्या सावलीखाली पिढ्यानपिढ्या चर्चा होत आल्या होत्या. फरक इतकाच होता, की त्या दिवशी चर्चेचा विषय माणसं नव्हती, तर हरवलेली मूल्यं होती.
खेडं समृद्ध होतं.
किमान कागदावर तरी.
रस्ते होते, पाट्या होत्या, योजनांची नावं होती, उद्घाटनांचे फोटो होते. पण तरीही त्या दिवशी, वर्तमानपत्राच्या चौकटीत छापलेली बातमी गावाला अस्वस्थ करून गेली—
“एक तरुण बेपत्ता. नाव – विकास.”

बर्‍याच वर्षांनी एका फॅमिली गेट टूगेदरमधे सहभागी होण्याचा योग आला.

जवळच्या सोयरिकीतल्या मुलाशी एका परराज्यातल्या मुलीने आंतरजातीय विवाह केलेला आहे. राज्य वेगळे म्हणजे जात वेगळी आलीच. यामुळे सांस्कृतिक फरक आलेच. मुलीकडचे अजिबात खूष नव्हते. त्यांनी मुलीशी अनेक वर्षे संबंध तोडले होते. त्या वेळी आम्ही तिला मानसिक आधार दिला. कितीही मानलेली नाती असली तरी ती आई वडलांची जागा घेऊ शकत नाही.