’युगामागुनी चालली रे युगे ही
करावी किती भास्करा वंचना
किती काळ कक्षेत धावू तुझ्या मी
कितीदा करू प्रीतिची याचना’
पृथ्वी सूर्याभोवती फिरते, या खगोलीय वस्तुस्थितीचा कुसुमाग्रजांनी आपल्या ’पृथ्वीचे प्रेमगीत’ या अजरामर कवितेत लावलेला हा अर्थ.
हे कुणाचं नाव नाही.
सध्या विद्यानंद बापट भावना दुखावणे वर जी प्रतिक्रिया ( रिअॅक्शन) देत आहेत त्यामुळं जुनाच विषय वर उफाळून आला. जे कुणी माझ्यासारखेच मानसशास्त्रामध्ये अगदीच साधारण असतील त्यांनी आधी हा बेसिक व्हिडीओ बघावा ही विनंती. इतरांनी स्किप केला तरी चालेल.
हे विसाव्या शतकातील प्रसिद्ध कवयित्री विसलावा शिम्बोर्स्का यांच्या 'Hate' (नफरत) या कवितेचे मराठी भाषांतर:
बघा, ती अजूनही किती चपळ आणि प्रभावी आहे
आपल्या शतकातील ही 'द्वेष' नावाची भावना,
किती सहजपणे चक्काचूर करते ती
मोठ्यातल्या मोठ्या अडथळ्यांचा!
किती वेगाने झडप घालून
आपल्याला विळख्यात घेते!
इतर भावनांपेक्षा ती किती वेगळी आहे --
एकाच वेळी वृद्ध आणि तरुण सुद्धा.
ज्या कारणांमुळे तिचा जन्म झाला,
त्या कारणांना ती स्वतःच पुन्हा जन्म देते.
जर ती कधी झोपलीच, तरी ती झोप कायमची नसते,
सूर्यमालेच्या काठावरून म्हणजे उर्ट मेघ क्षेत्रातून (Oort cloud region) सूर्याला भेटायला येणारे पाहुणे म्हणजे धूमकेतूू! सध्या सूर्याला भेटायला आलेला हा पाहुणा म्हणजे धूमकेतू सी/ 2025 आर3 (पॅनस्टार्स) तब्बल एक लाख सत्तर हजार वर्षांनी भेटायला आला आहे. हा अवधी सांगता येणं ही, निरीक्षण, विज्ञान आणि गणिताची कमाल. सूर्यमालेत धूमकेतू येत असतातच. पण छोट्या टेलिस्कोप किंवा बायनॅक्युलरने बघता येतील असे धूमकेतूू दुर्मिळ असतात. त्यातला हा एक.
सौहार्दपूर्ण कृबू!
२०१० नंतर कृबूसाठी सखोल विचारसरणी वापरण्यात आली. कृबुच्या शिकवणीसाठी आपल्या रोजच्या व्यवहारातील संभाषणे, वाक्प्रचार, चित्रे ह्यांचा वापर करण्यात आला. आंतरजालावर लिहिले जाणारे लेख,(उदा. मायबोलीवर लिहिले जाणारे लेख आणि त्यावरचे प्रतिसाद). लोकांचे पत्रव्यवहार, फेसबुक, ट्विटर... ह्याचा मोठ्या प्रमाणात वापर करण्यात आला. हळू हळू कृबूला मानवी भाषांचे आकलन व्हायला सुरुवात झाली. चित्रे ओळखता यायला लागली. थोडा थोडा कार्यकारण भाव समजू लागला. थोडे विज्ञान समजू लागले. थोडे व्यवहारज्ञान common sense आला.
स्थळ काळाला काही अर्थ उरला नाहीये. तरीपण मी एवढेच सांगेन कि स्थळ या विश्वात कुठेही आणि काळ? कुठलाही. ते लोक जसे ठरवतील तसे. कारण आपण त्यांच्या हातातले बाहुले आहोत,
माझ्या आजूबाजूला अनेक लोक वावरत आहेत. मला माहित आहे, ते खरे खुरे नाही. त्याना ह्याची कल्पना नाही, त्याना समजाऊन सांगितले कि तुम्ही यंत्र मानव आहात तर तेआपल्यालाच मुर्खात काढतील. हे माझे अनुभवाचे बोल आहेत.
आमच्या शेजारी बर्वे रहातात. गप्पा मारण्यासाठी चांगले आहेत. जगात घडणाऱ्या प्रत्येक गोष्टींची इत्थंभूत माहिती त्याना असते.
✪ "प्लॅनेट परेडची" सत्य स्थिती
✪ आत्ताचे ग्रह कसे व कुठे बघता येतील?
✪ सूर्य मावळल्यानंतर तेजस्वी शुक्र दिसेल
✪ शुक्र, शनि व तेजस्वी गुरू हे तीन ग्रह सहजपणे बघता येतील
✪ पुढचे दोन- तीन दिवस नितांत स्वच्छ आकाश
✪ नितळ निळा रंग- आकाशाचा रंग निळा का असतो?
✪ ३ मार्चला चंद्रग्रहण- पण चंद्र उगवताना ग्रहण संपत असेल
✪ पायथागोरसचे प्रमेय आणि तमिळ गणितज्ञाचं निरीक्षण
(हा लेख Feb 2026च्या BMM वृत्तात प्रसिद्ध झाला आहे. https://bmmonline.org/wp-content/uploads/2026/01/BMMNewsletterFeb2026.pd...)
अँथ्रोपिक (Anthropic) ही अमेरिकेतील एक AI (Artificial Intelligence) कंपनी आहे. जशी OpenAI कंपनी ChatGPT चॅटबॉट बनवते, तशीच Anthropic ही कंपनी Claude (क्लॉड) नावाचा AI चॅटबॉट बनवते. (उदा. Claude 1, Claude 2, Claude 3 इ.). अँथ्रोपिक ही कंपनी जास्त सुरक्षित, जास्त विश्वासार्ह, आणि मानवाला उपयोगी असे AI बनवते. तसेच मोठ्या कंपन्या आणि डेव्हलपर्सना AI वापरायला API सुद्धा पुरवते. Claude हा अँथ्रोपिकचा AI असिस्टंट आहे: ChatGPT सारखाच. तो प्रश्नांची उत्तरे देतो, लेखन/अनुवाद करतो, कोडिंगमध्ये मदत करतो, सारांश काढतो, डॉक्युमेंट समजावतो.
(हा लेख Jan 2026च्या BMM वृत्तात प्रसिद्ध झाला आहे.
https://bmmonline.org/wp-content/uploads/2025/12/BMMNewsletterJan2026.do... )
