साहित्य

१०० वे अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन पुणे येथे होणार आहे.

आता साहित्य संमेलन म्हणजे अध्यक्ष आलाच.

या एका मोठ्या माइलस्टोन साठी कोण अध्यक्ष असावेत असे वाटते? मला खालील नावे सुचवावीशी वाटतात.

एका वर्षापूर्वी आम्ही साहित्य प्रांतात काही कार्यक्रम बेंगळूरू शहरात कुठे होतात, याचा online धांडोळा घेत असताना blr litfest बद्दल समजले. या वर्षी अशाच एका ग्रुपवरील blr litfest बद्दलच्या लिंकवरून पुन्हा एकदा आठवण झाली. रजिस्टर करून ठेवण्याचा पर्याय वेबसाईटवर होता म्हणून ती प्रोसेस पूर्ण केली व विसरून गेलो. पण आजच्या डिजिटल ऑटो पायलट जमान्यात आमचा रजिस्टर केलेला इमेल ते कसे विसरणार?

मला दिवाळी अंक वाचायला आवडतात. कित्येक लेखांनी माझे विचार आणि आयुष्याची दिशा बदलली. ( उदा. स्लो लिव्हिंग लेख, लोकमत दीपोत्सव दिवाळी अंक, 2020)

साधारण 2020 नंतर फेसबुक वर काही लोक आवर्जून वाचावे असे दिवाळी अंक, लेख याबद्दल लिहीत. लोकसत्ता वृत्तपत्र सुद्धा साधारण दिवाळी जवळ आली की, बाजारातील निवडक अंकांचे ट्रेलर स्वरूपात छोटे लेख अंकाच्या फोटो सह दुसऱ्या तिसऱ्या पानावर छापते.

दिवाळी अंकांबद्दल चर्चा करण्यासाठी आणि त्याच बरोबर जुने दिवाळी अंक कुठे वाचायला मिळतील याची माहिती करून घेण्यासाठी हा धागा आहे.

माझे आणि दिवाळी अंकाचे नाते
मला दिवाळी अंक वाचायला आवडतात. कित्येक लेखांनी माझे विचार आणि आयुष्याची दिशा बदलली. ( उदा. स्लो लिव्हिंग लेख, लोकमत दीपोत्सव दिवाळी अंक, 2020)

साधारण 2020 नंतर फेसबुक वर काही लोक आवर्जून वाचावे असे दिवाळी अंक, लेख याबद्दल लिहीत. लोकसत्ता वृत्तपत्र सुद्धा साधारण दिवाळी जवळ आली की, बाजारातील निवडक अंकांचे ट्रेलर स्वरूपात छोटे लेख अंकाच्या फोटो सह दुसऱ्या तिसऱ्या पानावर छापते.

होम अलोन

डांग्या खोकल्याच्या अनावर उबळीने हैराण; प्राणांतिक आकांत करणाऱ्या जीर्णजर्जर म्हातार्‍याप्रमाणे चित्रविचित्र आवाज करत, आणि अगडबंब देहाला आचके-गचके देत, महामंडळाची लाल परी एकदाची सुरू झाली.

त्याने चटकन निरोपाचा हात हलवला. ते अधीर ; आततायीपण त्याचे त्यालाच जाणवले अन् तो वरमला. सामानाची ठेवाठेव करण्यात गुंतलेल्या पत्नीचे आपल्याकडे लक्ष नसल्याचे बघून त्याला हायसे वाटले.

आत शिरल्या-शिरल्या; खिडकीकडची जागा बळकावण्यासाठी मुलांनी मांडलेल्या उच्छादाकडे त्याने पद्धतशीरपणे दुर्लक्ष केले.

‘ पोहोचलात की फोन कर,’ गाडी हलली तसा तो बोलला.

विकल मनाच्या पडवीमध्ये
घण घण घंटा; भरते शाळा
वर्ग तासिका हस्त पुस्तिका
थकवी मास्तर खडू फळा

उंचाविती हात षडरिपू
त्यांना पडती प्रश्न गहन
मागील बाकावर पेंगुळते
रोज भाबडे द्रष्टे मन

रसाळ मोठे विषय विभ्रमी
गृहपाठाची कसरत पुरती
आखीव-रेखीव अक्षर ओळी
डाग शाईचे आत्म्यावरती

घोकून पाढे; प्रश्न उत्तरे
का टक्क्यांचा चुकतो होरा
वाचाळांना वेळ पुरेना
अन् मौनाचा पेपर कोरा..!

***

“अगं किती वेळ व्हरांड्यात होतीस? तुझ्यासाठी आलोय ना मी?” मी आई वर चिडलो.
“अरे नाही रे. ती खूप वर्षांनी आली म्हणून,” आईने चक्क स्पष्टीकरण कसे दिले हा प्रश्न पडला.
“काय गं एवढी खूश दिसतेस, कोण आलं होतं?”
“अरे ती भिकारीण.”
“काय? एवढा वेळ भिकारणीशी बोलत होतीस? असं कोणाबरोबर ही काय गप्पा मारतेस? थोडं ‘स्टॅंडर्ड’ वागत जा,”
मी तिच्यावर डाफरत असतानाच ती चिडली, “ए तुझे तोंड बंद कर आधी. तू मला शिकवायचे नाही. आवाज खाली!”
“अगं पण ही लोकं खोटं बोलतात. आपण कष्ट करून खातो मग ह्यांना कामं करायला काय होतं?”

आज वाड्यातल्या गप्पांमध्ये फिटनेस साठी किती पावलं कोण चालते ह्यावर चर्चा सुरु असताना सुचलेले.
दत्ता पाटील यांनी लिहलेल्या, मधुकर पाठक यांनी स्वरबद्ध केलेल्या आणि प्रल्हाद शिंदे यांनी गायलेल्या 'पाऊले चालती पंढरीची वाट' ह्या अजरामर गीताचा आधार घेऊन रचलेले विडंबन.

शब्द तितकेसे जमले नसतील पण लिहले.

पाऊले चालती फिटनेसची वाट |
साखर झोपेची तोडूनिया गाठ ||

पहिला - किती काथ्याकूट चालला होता.. त्या शेफ+अली बाई वरती किती हल्ला माजवला या लोकांनी...

दुसरा - तूच बघ. ह्यांना सर्वसमावेशक लिखाण, सणवार, समाज,असावा असं वाटतंय आणि ज्या बाईच्या नावाच्या स्पेलिंग मधेच ALI अली आहे, तिच्या विरुद्ध आगपाखड चाललीय.

पहिला - त्या बाईला पण हे कुठे ठाऊक आहे? सगळे कसे तुटून पडले होते ना....?

दुसरा - होय. पण वाती रांबोले ने जो मुद्दा उचलला तो करेक्ट आहे. आपण एवढी संकुचित मनोवृत्ती बाळगण्यात काय हंशिल? ते ही आता एकविसाव्या शतकात? मला तर अशी संकुचित मनोवृत्ती बाळगणाऱ्या जीव जंतूंची किंव येते. दे बार्क ऑन अ राँग ट्री...

नमस्कार माबोकर,

'सुचेतस आर्टस' ही अभिवाचन, ऑडिओबुक्स, भाषांतर यामधे काम करणारी संस्था आहे.व आम्ही मराठी भाषा संवर्धनासाठी काम करतोय.
ह्या वर्षी आम्ही प्रथमच 'मराठी भाषा अभिवाचन स्पर्धा' आयोजित करत आहोत.

आपण ह्यात वैयक्तिक किंवा सांघिक भाग घेवू शकता.

अधिक माहितीसाठी मला संपर्क करावा - ७७०९०७३००८ / pisalvinita@gmail.com