विषय क्र. १ - ’भूलभुलैय्या’
आमी मोन्जोलीका.....आमी तोमार रोक्ता पान करबो. एय राजा चोलबे ना.
घाबरू नका, घाबरु नका. मला कुठल्याही बंगाली हडळीने झपाटलेलं नाहीये. पण माझ्या आवडीच्या चित्रपटाबद्दल लिहायचं तर अशी ड्रॅमेटिक सुरुवात करणं गरजेचं होतं.
आमी मोन्जोलीका.....आमी तोमार रोक्ता पान करबो. एय राजा चोलबे ना.
घाबरू नका, घाबरु नका. मला कुठल्याही बंगाली हडळीने झपाटलेलं नाहीये. पण माझ्या आवडीच्या चित्रपटाबद्दल लिहायचं तर अशी ड्रॅमेटिक सुरुवात करणं गरजेचं होतं.
.
ॐ पूर्णमद: पूर्णमिदं पूर्णात पूर्णमुदच्यते.
पूर्णस्य पूर्णमादाय पूर्णमेवावशिष्यते.
(शांतीपाठ)
ईशा वास्यमिद्ँसर्व यत् किंच जागत्यां जगत.
तेन त्यक्तेन भुन्चीथा मा गृध: कस्य स्विद् धनम्.
कुर्वन्नेवेह कर्माणि जिजीविषेच्छत्ँसमाः.
एवं त्वयि नान्यथेतोऽस्तिण कर्म लिप्यते नरे.
[ईशोपानिषद (मंत्र १ & २)]
विषय क्र. १ - "हरिश्चंद्राची फॅक्टरी" - माझ्या चष्म्यातून........
मराठी सिनेमाचा अगदी धावता आढावा घेतला तर पौराणिक, संतपट, तमाशा, सामाजिक, समाजप्रबोधन, वास्तव, विनोदी अशा वळणावळणाने जात असता अचानक समोर येतो तो या सगळ्यांपासून आपले वेगळेपण दाखवणारा - श्री . परेश मोकाशी दिग्दर्शित "हरिश्चंद्राची फॅक्टरी" हा चित्रपट - एखाद्या जलाशयावर असलेल्या अनेक पक्ष्यांच्या गर्दीत एखादा डौलदार राजहंस सहज अलगद उतरताना आपले लक्ष वेधून घेतो ते कुठल्याही अभिनिवेशाशिवाय, आपल्या अंगभूत सौंदर्यानेच.... तसाच हा चित्रपट ......
"आजवर तू किती स्पर्धा जिंकल्यास, वक्तृत्वाच्या?"
"अस्तील १७-१८, का गं"
"तुझ्या मते, वक्तृत्वात महत्त्वाचे काय?"
"बोलण्याची पद्धत, देहबोली, उभे राहण्याची पद्धत, शब्दफेक, उच्चार आणि आत्मविश्वास"
"अच्छा, म्हणाजे पूर्वतयारीला शून्य महत्त्व"
"अं... हो... म्हणजे, मी सांगितलेलं सगळं असेल तर, पूर्वतयारी काय मोठी गोष्ट?
तुला मागच्या महिन्यातलं माझं भाषण आठवतंय? माध्यम ग्रूपतर्फे आयोजित "आजच्या काळात संस्कार वर्गाची आवश्यकता" मला ८ तासांची अवधी दिली होती फक्त, आणि तब्बल पाच मिनीटांच भाषण करायचं होतं... पाठांतर, तयारी सगळं केलें निव्वळ ४ तासात..."
(एका समसद्वारे प्राप्त झालेली ही कथा मी आपल्या परीने विस्तारली आहे. ही कथा संपूर्णपणे काल्पनिक आणि अक्षरश: रटाळ आहे. ही कथा वाचताना वाचकांना 'कंटाळा' नामक आवडती गोष्ट आली असल्यास त्याला लेखक जबाबदार राहणार नाही. कारण लेखकाने मोठ्या चतूराईने शिर्षकातच कथा रटाळ असल्याचं नमूद केलयं.)
याआधीची एक रटाळ लवश्टोरी आपण येथे वाचू शकता.
*
शासनाने मोटरसायकल स्वारांना हेल्मेट घालणे सक्तीचं केल्यानंतर सदाला इतका आनंद झाला, जितका आनंद एखाद्या तरूणीने "यु आर सो हॅन्डसम !" म्हटल्यावर चंकी पांडेला झाला असता.
... अॅन्ड इट्स नॉट अ जोकींग..!
ठेंगण्या दुस्तरला आज उठायला खूप उशीर झाला होता. अजूनही तो त्याच्या लोखंडी कॉटवर भकासपणे छताकडे आणि त्या अतिशय जुन्या थकलेल्या पंख्याकडे पहात पडला होता. त्याच्या सेल मधील दुसरी कॉट रिकामी होती. त्यावरचं पांघरून व्यवस्थित घडी करून ठवलेलं होतं. सत्या इतका वेळ सेल मध्ये असणं शक्यच नव्हतं. सत्या लवकर उठून तुरुंगाच्या जिम मध्ये व्यायामाला जातो आणि त्या नंतर त्याला भटारखान्यात डूटी असते हे गेल्या तीन वर्षांचे वेळापत्रकच होते.
गजल ऐकण्याच्या प्रवासातला हा खर्या अर्थाने पहिला "समज" आलेला टप्पा. म्हणजे या आधी गजल ऐकल्या नाहीत असं नाही. पण काहीसा उथळ पाण्याला खळखळाट फार... तसं ऐकण होतं. म्हणजे गजल कशाशी खातात किंबहुना गजल आपल्याला कशी खाते, ते न कळत्या वयाचा प्रमाद होता तो. अनुप जलोटा, पंकज उधास, गुलाम अली अशी गाव परत परत घेत.... ती, गोल गोल फिरणारी, एखाद्या लहान मुलांच्या पार्कातली गाडी असावी ना, तसं चाललं होतं.
पंकज उधास म्हटलं की, त्या काळातल्या त्याच्या गाजलेल्या शराबच्या गजला आठवतात. शराब चीज ही ऐसी है, साकी शराब ला, असल्या.
चित्रपट समजायला लागल्या पासुन म्हणजे साधारणता १९८०-८५ पासुन मी चित्रपट पहायला सुरुवात केली तसा खेड्यात रहात असल्यामूळे तेथील एकमेव टॊकिजवर जुनेच चित्रपट लागायचे आईसोबत लेडिजचे दर कमी असल्याने म्हणजे ७५ पैसे लेडिजमध्ये बसुन पहाले पुढे त्यातील काही आठवणीतील म्हणजे मराठीतील बण्याबापु, आणि हिंदीतील दोस्ताना, लोकपरलोक अशी काही आठवतात. माझ्या गावात व्हीडीओ सन ८५ मध्ये आला तिकिट रु.
"ढापणे, काल 'हम आप के है कौन' पाहिला..."
"क्काय ? कसा आहे ? पटकन सांग"
शारीरिक शिक्षणाच्या तासाला शाळेच्या मैदानात कवायती करत असतानाचा संवाद.
माझ्या समोरच्या रांगेत उभ्या असलेल्या सखीने एचेएचके बघितल्याचं सांगितल्यावर माझ्या आवाजाची पातळी ताब्यात राहणं कठीणच होतं.
परिणामी शिक्षकांची बोलणी खायला लागली. पण एचेएचकेची गोष्ट ऐकायला मिळणार ह्या आनंदात शिक्षकांचं रागावणं कोण मनावर घेत बसणार ?
त्या चित्रपटात माझी लाडकी माधुरी होती हे एकच कारण उतावळं होण्यासाठी पुरेसं होतं.