काही काही माणसे अशी असतात, की आपल्या स्मृति पटलावर कायमची कोरली जातात. कदाचित आपल्या सांस्कृतिक, वैचारिक जडण घडणीची वाटेकरी ठरतात. अशी काही कोरली गेलेली माणसे शब्दात पकडण्याचा हा प्रयत्न म्हणजेच 'आठवणीतली माणसे' 'आठवणीतली माणसे चा' हा पहिला भाग. आवडला तर आणखी लिहीन असा विचार आहे.
===============================================================
लिलाताई.
बघा बघा लिलाताई धडपडलात ना! तरी सांगत होतो. मधे मधे करू नका सारखे. हंपायर वाईड बॉल ऍक्शन करतो तसा हात हवेत फिरवत शेखर म्हणाला. पाठोपाठ घुमण्याचे आवाज.
शमिकाने समोरच्या बाकड्यावर पाय ताणून आजूबाजूला नजर फिरवली. रेल्वेने थोडासा वेग घेतला होता. आखूड ब्लाऊज, खोचलेला पदर आणि अंबाड्यावर लाल पिवळी फुलं घातलेल्या दोनचारजणी शांतपणे खिडकीबाहेर बघत होत्या. खिडकीची जागा असूनही ती जरा बाजूलाच बसली होती. कितव्यांदा कोण जाणे पण पुन्हा एकदा तिने बसलेल्या जागेवरची धूळ झटकल्यासारखं केलं. दीड दोन तासात रेल्वे तिला आणि रतनला त्या आडगावात नेऊन सोडणार होती.
"आईच्या नोकरीने कुठे कुठे फिरवलं आम्हाला." ती तिच्याएवढ्याच फॅशनेबल मैत्रिणीला उत्साहाने सांगत होती.
"केवढं बदललं आहे नाही सर्व?बावीस वर्षांनी चाललोय आपण त्यामुळे वाटतंय मला, की खराच आहे हा बदल?"
शमिकाने समोरच्या बाकड्यावर पाय ताणून आजूबाजूला नजर फिरवली. रेल्वेने थोडासा वेग घेतला होता. आखूड ब्लाऊज, खोचलेला पदर आणि अंबाड्यावर लाल पिवळी फुलं घातलेल्या दोनचारजणी शांतपणे खिडकीबाहेर बघत होत्या. खिडकीची जागा असूनही ती जरा बाजूलाच बसली होती. कितव्यांदा कोण जाणे पण पुन्हा एकदा तिने बसलेल्या जागेवरची धूळ झटकल्यासारखं केलं. दीड दोन तासात रेल्वे तिला आणि रतनला त्या आडगावात नेऊन सोडणार होती.
"आईच्या नोकरीने कुठे कुठे फिरवलं आम्हाला." ती तिच्याएवढ्याच फॅशनेबल मैत्रिणीला उत्साहाने सांगत होती.
"केवढं बदललं आहे नाही सर्व?बावीस वर्षांनी चाललोय आपण त्यामुळे वाटतंय मला, की खराच आहे हा बदल?"
पहिल्यांदा गोष्ट लिहायचा प्रयत्न करत आहे. चांगली वाटत असेल तर पुढे लिहीन.
सम्राटनं वाड्यात प्रवेश केला जवळजवळ दीड महिन्यानी.
नेहमीच्या सवयीप्रमाणं दिवाणखाना आणि अधल्यामधल्या सगळ्या खोल्या पार करत
मागचा चौक ओलांडून न्हाणीत शिरला. तांब्याचं घंघाळ नेहमीप्रमाणेच गरम पाण्यानं
भरून तयार होतं. शेजारी तांब्या. त्यानं भसाभस डोक्यावर पाणी ओतून घ्यायला सुरुवात केली.
तोवर नुसत्याच डोळ्यांनी टिपलेले बदल आता रजिस्टर व्हायला लागले.
गोदामावरून जाताना नवीन खतांची पोती आलेली दिसली आहेत.
निळंशार आभाळ... त्याखाली निळाशार खळाळणारा स्वच्छ समुद्र. समुद्राच्या लाटा केवढ्या उंच! सोनेरी मऊशार वाळूवर पाय पोटाशी घेऊन पाठमोरं बसलेलं कुणीतरी. समुद्राकडे बघत. तीचं शरीर कमनीय. अंगावर रेशमी वस्त्र. मोकळे लांबसडक काळेभोर केस थेट वार्याशी गप्पा करणारे. डाव्या खांद्यावरून हवेत बेदरकारपणे उडणारा निळाशार पदर. ती हलत नाही, डुलत नाही. युगानुयुगे पुतळ्यासारखी ती जणू तिथंच थांबून राहिली आहे! थोडं पुढे होऊन तिला हलवुयात का? कोण बाई तु? कुठुन आलीस? इथे अशी का बसलीयस? विचारावे का? तिच्या दिशेने थोडेसे पाऊल पुढे टाकावे तर.... पोचलो तो थेट....
अंगात आल्यासारखा जय नुसता या रूममधून त्या रूममधे नाचत होता. त्याची घरभर चाललेली धावपळ बघत इशा शांत बसून होती. त्याच्या एकंदर गडबडीमधे तो नक्की काय म्हणत होता तेही तिला समजत नव्हतं. नुसतं "आता अचानक कसं काय" आणि "देवा परमेश्वरा" एवढंच तिला ऐकू येत होतं.
शेवटी पाचेक मिनिटांनी तो तिच्याजवळ आला.
क्षण
एका गावातल्या शाळेच्या प्रांगणात निंबाच्या हिरव्या झाडाखाली, एक शिक्षक आपल्या वर्गातल्या मुलांना घेऊन बसले होते, कारण उन्हाळ्याचे दिवस होते, वर्गात सगळ्यांनाच घाम येत होता, तेव्हा निंबाच्या झाडाखाली गारव्यात शिकवणं चालु होते. शिक्षण तेच असतं की ज्यात मुलांच्या आयुष्यात चांगला बदल घडवुन आणतं. त्या शाळेतल्या एका भितींवर लिहलेलं होतं की, "जिवन जगण्याची कला ही सगळ्या कलांमधे मोठी कला आहे."
आसपासची माणसं, परिस्थिती प्रतिकूल असणं कधीकधी फार शकुनाचं..सभोवताली सामान्यांचा वावर असला म्हणजेच असामान्यत्व फुलायला संधी मिळते.
वाईट विचारांची माणसं समोर आली की एवढ्या वेळ म्यानात तलवार बाळगणाऱ्या विवेकी योद्ध्याचे हात नकळत सळसळतात. बदकांसोबत राहिलेला दु:खी राजहंस.. ते दु:खं सुद्धा शकुनाचं.. अंधारातल्या काजव्यासारखं.. एरवी रोज उगवणाऱ्या सूर्याचा कंटाळा यावा पण दर अमावस्येला पौर्णिमेनं हुरहूर लावावी तसं.. क्षणभंगुर पण चिरकालाचा आनंद देणारं..
लाल पेरू
"अरे, मस्त ग्वावा ज्यूस मिळते येथे. चल पिऊन येऊ." असे म्हणत मित्राने मला जवळ जवळ ओढतच दुकानात नेले. मी बाहेरचे काही खात नाही हे माहीत असूनही त्याने मला तिथे नेले. कारणच तसे होते, तो पुढील वर्षभरासाठी ऑनसाईट चालला होता. त्यामुळेच त्याला आनंद तर झालाच होता, पण आता वर्षभर इथले ज्यूस पिता येणार नाही म्हणून दुःख हि झाले होते.त्याच्या या आनंदासाठी मी हि मग माझा हेका सोडला आणि जाऊन बसलो लाल पिवळ्या खुर्चीवर. "दोन ग्वावा ज्यूस" अशी ऑर्डर गेली. तसा त्या वाक्याने मात्र मी १६ वर्षे मागे गेलो.