गेल्या महिन्यात आमच्या शाळेच्या माजी विद्यार्थ्यांचं पहिलं स्नेहसंमेलन झालं. 1948 पासूनचे नाहीत, पण 94 वर्षांचे गोपाळ केतकर मुद्दाम संमेलनाला हजर राहिले होते. म्हणजे, जवळपास सगळ्या माजी तुकड्यांचे प्रतिनिधी. सातआठशे जणांच्या, वेगवेगळ्या क्षेत्रांत उत्तुंग नाव कमावलेल्या या संमेलनात मी मुख्य वक्ता होतो.
सहाजिकच, शैक्षणिक दर्जातील कालांतर असा विषय डोळ्यासमोर ठेवून मी बोलत गेलो.
त्यासाठी फार नोंदी कराव्या लागत नाहीत.
आपली विद्यार्थीदशा आणि पालकदशा यांचा आढावा घेताना हा विषय सहज मांडता येणार होता.
त्याच ओघात, एका क्षणी मला वडिलांची असह्य आठवण आली.
मायबोलीवर गेल्या काही दिवसांत मराठी गझलकारांनी रचलेल्या गझलांच्या जमीनींवर इतरांनी गझला रचणे, त्यावर शाब्दिक टीका, थट्टा किंवा विडंबनकाव्य होणे व गझलशी विशेष नाते न ठेवणार्यांनीही हिरीरीने चर्चेत सहभागी होणे असे काही प्रकार घडले. हे सगळे एक प्रकारे जिवंतपणाचेच लक्षण आहे. ह्या लेखात आपण काही गंमतीशीर उदाहरणांसकट हे विचारात घेऊयात की गझलेची जमीन गझलकाराला महत्वाची का वाटते आणि असे काही झाल्यास त्याचे परिणाम काय होऊ शकतात.
आधी एक मजेशीर उदाहरण घेऊ:
हुस्ने-मह-गरचेब हंगामे कमाल अच्छा है
उससे मेरा महे-खुर्शीदो जमाल अच्छा है
उनको देखेसे जो आजाती है मुंहपे रौनक
गझलेचा एक शेर वाचनात आला. कवी कोण ते माहीत नाही. शेरप्रकृती सांभाळून उर्वरीत गझल पूर्ण करण्याचा एक तुच्छ प्रयत्न. मूळ कवीची प्रतिभा सर आंखों पर
फसवून चंद्र ज्यांनी कैदेत पार केला
त्यांनीच सूर्य आता चौकात ठार केला
फुंकून आग डोंबा , फुगला ज्वार भाटा
उसवून बर्फ कोणी माठात गार केला
हसवून दाढ राती, भूलेविना निघाली
दिवसा उगाच का हो, जोरात वार केला
खाऊन वाढलेले, उतरे वजन कशाने
बघण्यास स्थळ येता, हा सोमवार केला
ती नायिका विदेशी, सत्तर विवाह केले
आता पुन्हा नव्याने, नवरा "कुमार" केला
- कुमार ब्रह्म
"डोन्ट वरी, आता मी काम हातात घेतलंय, म्हणजे तुम्ही फक्त सेलिब्रेट करायचं." मी पूर्ण आत्मविश्वासाने म्हणालो.
काही वयक्तिक कारणास्तव लेखन अप्रकाशित करत आहे
काही वयक्तिक कारणास्तव लेखन अप्रकाशित करत आहे
आई, झाडाचं नाक कुठे असतं गं?
आता हे काय नवीन!
सांग ना! कुठे असतं झाडाचं नाक?
अगं झाडाला एके ठिकाणी एक नाक असं नसतं, झाडाला खूप छोटी छोटी नाकं असतात, पानांत, मुळात, सगळीकडे!
अय्या हो? आमच्या योगा टिचर सांगत होत्या की आपण जो श्वास सोडतो ना, तोच श्वास झाडं घेतात आणि आपल्याला स्वच्छ श्वास परत देतात!
हो तसंच काहीसं. पण ठकू, तुला अजून एक गम्मत माहितीये? हा स्वच्छ श्वास झाडं स्वयपाक करून तयार करतात!
काहीतरीच आई! झाडांकडे कुठे किचन असतं! आणि झाडांना हात तरी कुठे असतात?
कधी कधी काही काही आठवणी आपला कधीच पिच्छा सोडत नाहीत. अगदी सावलीसारख्या आपल्याशी जोडल्या गेल्या असतात. अशीच एक आठवण माझ्याही आठवणीत आहे. जी आजही मला रात्रीची झोपू देत नाही. आजही ती रात्र माझ्यासमोर अगदी जशीच्या तशी उभी आहे. आजही तो झाला प्रसंग आठवला की अंगावर काटा येतो.
एका वडाची व्यथा
=============
कपाळी गंध, गळा माळ, मुखी राम घेउन भडक निळीच्या नी कडक इस्त्रीच्या कापडात वावरणारा बुवा बोलला की नाही म्हटलं तरी माणसाचा लवकर विश्वास बसतो. शब्दाची किंमत बोलणार्याच्या ऐपतीवर ठरते. दाढी वाढवुन पायी चालत सोनं मोडायला जा... पावतीशिवाय मोड? अशक्य! फोर व्हिलर पार्किंगला जागा नाही का? बस्स एवढं विचारा नी आत घुसा... चालायचच हो साहेब... असली तर नंतर द्या पावती...
(थोपू वर पूर्वप्रकाशित
)
चला, अॅडमिशनचा कार्यक्रम एकदाचा पार पडला...
एका महीन्याच्या फरकासाठी म्हणे अख्खं वर्ष लहान गटात काढावं लागतंय... छ्या!! आजकाल काय हे पहीलीला जाण्यापूर्वी हजारो प्रकार असतात- प्ले ग्रूप, नर्सरी मग ज्युनियर केजी मग सिनीयर केजी.... आम्ही डायरेक्ट पहीलीत गेलो सहा वर्षांचे झाल्यावर. (म्हणजे घोडनवर्यांसारखा आमचा घोडविद्यार्थी प्रकार असावा!!) त्या आधी घरातली लुडबूड कमी व्हावी म्हणून आजूबाजूच्या बालवाड्यांमध्ये काही काळ सोडले जात असे अस्मादिकांना. दुपार तेव्हढीच टेन्शनफ्री आणि तेवढाच आपल्या डोक्याचा त्रास दुसर्यांच्या डोक्याला 