मांसाहारी

कृष्ण'करी'

लागणारा वेळ: 
१ तास
लागणारे जिन्नस: 

२ पाऊंड (साधारण १ किलो) मटण

१ चमचा आले-लसूण पेस्ट
१ चमचा हळद
१ चमचा तिखट
१ चमचा लिंबाचा रस
मीठ

सुके वाटण
२ चमचे धणे
१ चमचा जिरे
१ चमचा तीळ
१ चमचा खसखस
१ चमचा बडीशेप
१ छोटा चमचा काळे मिरे
२-३ लवंगा
२-३ लाल मिरच्या
छोटा दालचिनीचा तुकडा
२ चमचे सुके खोबरे

ओले वाटण
१ मध्यम कांदा उभा चिरुन
अर्धी वाटी कोथिंबीर
३-४ लसूण पाकळ्या
१ इन्च आले

फोडणी
१ लहान कांदा बारीक चिरुन
२ तमालपत्रे
हिंग
तेल
पाणी

क्रमवार पाककृती: 

- म्हणजे 'काळे मटण'. नवीन नाव दिलंय. स्मित
- मटण धुवून त्याला हळद, मीठ, तिखट, आले-लसूण पेस्ट, लिंबाचा रस लावून ठेवावे.
- सुक्या वाटणाचे सगळे जिन्नस थोडे तेल टाकून खरपूस, खमंग भाजून घ्यावेत आणि वाटावेत. हे वाटण तसे सुकेच असते आणि काळपट दिसते. यातला १ चमचा वाटण मटणाला चोळून ठेवावे. अर्धा तास तरी ठेवावे.
- ओल्या वाटणाचा कांदा तेलावर रंग बदलेपर्यंत परतावा, त्यातच मग कोथिंबीर, आले, लसूण घालून परतावे. मग थोडे पाणी घालून वाटावे.
- पातेल्यात किंवा स्टीलच्या कुकरमध्ये तेल तापवून हिंग, तमालपत्र आणि बारीक चिरलेला कांदा टाकावा. परतून घ्यावा आणि मग मॅरिनेट केलेले मटण टाकून भाजून घ्यावे. मटण सगळ्या बाजूने भाजले जावे इतपत परतावे. मग उरलेला कोरडा मसाला घालून पुन्हा परतावे.
- आवश्यकतेनुसार मीठ-तिखट घालावे.
- ओले वाटण घालून मिसळून घ्यावे आणि अगदी आवश्यक तेवढे पाणी घालून शिजवावे, फार पातळ करु नये. याला अंगाबरोबरच दाट रस्सा असतो.

mutton2_0.jpg

वाढणी/प्रमाण: 
३ ते ४
अधिक टिपा: 

ही पारंपारिक रेसिपी आहे. कोल्हापुरात मिळते ते काळे मटण अगदी असेच असते का कल्पना नाही. मी हा पदार्थ बाहेर कधी खाल्ला नाही.

माहितीचा स्रोत: 
पारंपारिक

बटर चिकन ( जुन्या मायबोलीमधील कृती)

लागणारा वेळ: 
१ दिवस
लागणारे जिन्नस: 

१.बोनलेस चिकन १ कि.
२. क्रीम छोटी अर्धी वाटी भरून.
३. गरम मसाला २ टी.स्पू.
४. जिरे पूड, धने पूड प्रत्येकी १ टी.स्पू.
५. कसूरी मेथी १ टे.स्पू.
६. मीठ चवीनुसार.
७. हळद छोटा चमचाभर.
८. कोथिंबीर सजावटीसाठी.

ग्रेव्हीसाठी साहित्य:- १. मध्यम आकाराचे कांदे ५
२. आलं लसूण पेस्ट २ टे.स्पू.
३. टोमॅटो प्युरी १ वाटी भरून.( ह्याने ग्रेव्हीला सुंदर रंग येतो, ह्या ऐवजी ताज्या टोमॅटोची प्युरी करून वापरता येईल.)
४. तूप ३ टे.स्पू.
५. काजू १२- १५
६. खसखस १ टी.स्पू.
७. तिखट चवीनुसार.
८. केशर ८- १० काड्या.
९. काळे मिरे ८- १०.

क्रमवार पाककृती: 

१. बोनलेस चिकनचे तुकडे करून घेऊन त्याला आले लसूण पेस्ट, हळद आणि मीठ लावून २४ तास मॅरिनेट करावे.

२. ग्रील १८०° पर्यंत तापवून त्यात चिकन भाजून घ्यावे. वरून तांबूस रंग आला की ऍल्युमिनियम फ़ॉईल ने झाकून आणखी थोडावेळ भाजावे.

३.काजू गरम पाण्यात भिजवून ठेवावेत आणि केशराच्या काड्या गरम दुधात घालून ठेवाव्यात.

४. पातेल्यात तूप गरम करून खसखस, मिरे भाजून घ्यावे व बाजुला काढून ठेवावे. नंतर आले लसूण पेस्ट घालून चिरलेले कांदे घालून परतावे. कांदे तांबूस व्हायला पाहिजेत.

५. हे मिश्रण थंड झाले की त्यात मिरे, खसखस घालून वाटून घ्यावे.

६. पातेल्यात पुन्हा तूप गरम करून वाटलेले मिश्रण, टोमॅटो प्युरी, तिखट, गरम मसाला घालून उकळावे.

७. काजू वाटून त्याची पेस्ट ग्रेव्हीमध्ये घालावी. केशराच्या काड्या थोड्या चुरडून ग्रेव्हीत घालाव्यात.आवश्यकतेनुसार पाणी घालावे.

८. त्यात भाजलेले चिकन घालून आणखी १० मिनीटे उकळावे.

९. चवीनुसार मीठ घालावे. सर्वात शेवटी क्रीम घालावे आणि कसूरी मेथी चुरडून घालावी. (क्रीम घातल्यावर उकळू नये, त्यामुळे त्यातील तुपाचा अंश वेगळा होतो.)

१०. सर्व्ह करताना बारीक चिरलेली कोथिंबीर आणि उभा चिरलेला कांदा घालावा.

वाढणी/प्रमाण: 
खाणार्‍यांवर अवलंबून आहे :) .
अधिक टिपा: 

१. मूळ कृतीमध्ये लेग पीसेस लिहिले आहेत पण मी नेहमी बोनलेस चिकनच वापरते .

माहितीचा स्रोत: 
सुधा मायदेवांचे लाजवाब सीरीजमधल्या " चिकन " पुस्तकातून साभार आणि स्वतःचे प्रयोग

चिकन मोगलाई

लागणारा वेळ: 
२ तास
लागणारे जिन्नस: 

१. चिकन - १ १/२ किलो - तुकडे करून ( पुस्तकातील प्रमाण जसेच्या तसे दिले आहे )
२. ६ हिरव्या मिरच्या
३. २० लसणांच्या पाकळ्यांचे बारीक तुकडे
४. १ १/२ टी.स्पू . बारीक चिरलेलं आलं
५. १ टी. स्पू . गरम मसाला
६. १ १/२ कप घुसळलेलं दही
७. १ टी.स्पू. हळद
८. २ टी.स्पू . लाल मिरची पूड
९. १० लवंगा .
१०. १२ काळे मिरे .
११. १ दालचिनीचा तुकडा - अंदाजे १ ईंच
१२. १० हिरव्या वेलचीचे दाणे
१३. १५ सोललेले बदाम
१४. १ टी.स्पू . जिरे
१५. २ टी.स्पू. धने
१६. २ टे.स्पू . तूप
१७. ४ मोठे कांदे - बारीक चिरलेले
१८. २ मोठ्या टोमॅटोचा रस
१९. १ टी.स्पू. साखर
२०. अर्धा कप तेल
२१. पाऊण कप पाणी
२२. १ टी.स्पू . कॉर्नफ्लोअर पाण्यात मिसळून
२३. मीठ चवीनुसार
२४. गार्निशिंगसाठी - बारीक चिरलेली कोथिंबीर

क्रमवार पाककृती: 

१. हिरवी मिरची , १० लसूण पाकळ्या आणि अर्धा चमचा आले ह्याची पेस्ट करावी .

२. गरम मसाला पूड , थोडे मीठ , हळद , दही , लाल मिरची पूड एकत्र कालवून चिकनला लावून १/२ तासभर मुरत ठेवावे .

३. तवा गरम करून त्यावर लवंगा , मिरे , दालचिनी , वेलची , जिरे , धने , बदाम भाजून त्यात उरलेलं आलं आणि लसूण घालून पेस्ट करून घ्यावी .

४. पातेल्यात थोडे तेल तापवून बारीक चिरलेला कांदा परतून घ्यावा .

५. कांदा काढून घेऊन त्यातच चिकनचे तुकडे मॅरिनेशनसकट परतून घेऊन काढून ठेवावेत .

६. त्याच तेलात वाटलेला मसाला परतावा . मग त्यात टोमॅटोचा रस ( मी प्युरी वापरते ) , मीठ घालून ढवळावे . आता परतलेलं चिकन घालून , थोडं पाणी गरम करून , साखर ( होय साखरच ) आणि कॉर्नफ्लोअर घालून शिजवावे .

७. चिकन शिजले की कोथिंबीर घालून सर्व्ह करावे .

८. तंदूरी रोटी किंवा बटर नान बरोबर हे चिकन अफलातून लागते .

DSC_0015_1.jpg

वाढणी/प्रमाण: 
खाणार्‍यांवर अवलंबून आहे :) .
अधिक टिपा: 

१. शाकाहारी लोकांनी ह्यात स्वतःला हव्या त्या भाज्या घालून ही डिश करून बघावी . मी कधीही करून बघितली नाही स्मित .

२. पाककृतीत चिकन फक्त १/२ तास मॅरिनेट करायचे लिहिले असले तरी मी स्वतः कमीतकमी ४ - ५ तास तरी चिकन मॅरिनेट करते .

३. पुस्तकाच्या प्रास्ताविकातच सौ . सुधा मायदेव ह्यांनी साखर वापरल्याने मांसाहारी पदार्थाची चव न बिघडता पदार्थाचा उग्रपणा कमी होतो आणि लज्जत वाढते असे नमूद केले आहे . ते अगदी खरे आहे हे ह्या पद्धतीने चिकन केल्यावर जाणवते . तरीपण कोणाला नको असेल तर साखर घालू नये .

माहितीचा स्रोत: 
सुधा मायदेव ह्यांच्या लाजवाब सीरिज मधल्या " चिकन " ह्या पुस्तकातून साभार

मटणाचा रस्सा

लागणारा वेळ: 
१.५ तास
लागणारे जिन्नस: 

१ किलो मटण (२ ते ३ पाऊंड, थोडी हाडे- नळ्या असाव्यात.)
तिखट
मीठ
हळद

पहिले वाटण-
१ वाटी कोथिंबीर
१ इन्च आले
१ मिरची
१ छोटा लसणाचा गड्डा
१ चमचा बडीशेप
१ छोटा कांदा (कच्चाच)
थोडी पुदिन्याची पाने (आवडत असल्यास)
२ चमचे लिंबाचा रस किंवा दही.

दुसरे वाटण-
१ नारळ खवणून खोबरे तव्यावर भाजून घ्यावे
२ कांदे उभे पातळ चिरुन तव्यावर तेल टाकून तळून
३-४ लसूण पाकळ्या
२ चमचे खसखस भाजून
दालचिनी
४-५ लवंगा
४-५ वेलदोडे

फोडणी-
१ मध्यम कांदा चिरुन
खडा गरम मसाला (२-३ लवंगा, दालचिनीचा तुकडा, १ छोटा चमचा काळे मिरे, एक मसाला वेलची)
तमालपत्र
हिंग

तेल/तूप

क्रमवार पाककृती: 

-मटणाला हळद आणि मीठ लावून थोडावेळ ठेवून मग धुवून घ्यावे.

-पहिल्या वाटणासाठी दिलेले जिन्नस बारीक वाटून घ्यावेत. मटणाला मीठ, हळद, चमचाभर तिखट आणि पहिले वाटण लावून अर्धा तास मुरत ठेवावे.

mutton1.jpg

- जाड बुडाच्या पातेल्यात तेल किंवा तूप घालून तापल्यावर हिंग, खडा मसाला, तमालपत्र टाकून मग चिरलेला कांदा टाकून परतावे. मटणाचा रंग बदलू लागला की २ वाट्या पाणी घालून झाकण ठेवावे.

- मटण थोडे शिजल्यानंतर दुसरे वाटण घालावे, आवडीनुसार अजून तिखट, प्रमाणात मीठ घालावे. वाटीभर पाणी घालून आणि उकळी आणावी, नंतर मटण पूर्ण शिजेपर्यंत मंद आचेवर शिजवावे. मटण पूर्ण शिजवून घेऊन दुसरे वाटण घातले तरी चालते पण घातल्यावर पुन्हा नीट उकळी आणावी. रस्सा अति दाट किंवा पातळ नको. त्याप्रमाणे पाणी वापरावे.

mutton2.jpg

वाढणी/प्रमाण: 
४ जणांसाठी
अधिक टिपा: 

- ही आमची नेहमीची मटण रश्श्याची रेसिपी आहे.

- फोडणी स्टीलच्या कुकरमध्ये केली आणि दुसरे वाटण घातल्यावर कुकरचे झाकण लावून प्रेशरसह मटण शिजवता येते. मटण चांगल्या प्रतीचे, जून नसेल तर पातेल्यात ३०-४५ मिनिटे लागतील. कुकरमध्ये मोठ्या आचेवर १ शिटी झाल्यावर आच कमी करुन पूर्ण प्रेशर येऊ द्यावे. मग शिटी होऊ न देता गॅस बंद करावा आणि पूर्ण वाफ गेल्यावरच कुकर उघडावा. मटण शिजले की नाही ते एखादा हाडासहित असलेल्या तुकड्यावरुन समजेल. मांस हाडापासून सहज वेगळे झाले, तुकडा मोडता आला की ते शिजले असे समजावे. मटण रुम टेम्प. ला असेल, किमान अर्धा तास तरी मॅरिनेट केले असेल तर लवकर शिजते.

- वाढताना बरोबर कांदा टोंमॅटोची दही घातलेली कोशिंबीर द्यावी.

- यासाठी भात करताना तेलावर खडा गरम मसाला घालून तांदूळ परतून आणि मटण शिजताना काढलेले थोडे पाणी घालून शिजवला तर छान लागतो.

-एका नारळाऐवजी, अर्धा नारळ आणि २ टोमॅटो ब्लांच करुन किंवा नुसते चिरुन फोडणीत घालू शकता.

माहितीचा स्रोत: 
आई

मटण बिर्याणी

लागणारा वेळ: 
२ तास
लागणारे जिन्नस: 

१ किलो मटण
अर्धा किलो बासमती तांदूळ
दीड वाटी तूप
अर्धा किलो कांदे
४-५ दालचिनीच्या काड्या
१ वाटी दही
४-५ वेलच्या
दोन चमचे जीरे
एक चमचा मिरी
१५-२० लसूण पाकळ्या
१ इन्च आले
थोडी कोथिंबीर
७-८ लवंगा
४-५ तमालपत्रे
२ चमचे हळद
१ मोठा चमचा गरम मसाला पावडर
३ चमचे तिखट
मीठ
केशर
थोडे दूध
काजू, बदाम, बेदाणे आवडीनुसार
पाणी

क्रमवार पाककृती: 

- तांदूळ धुवून निथळत ठेवावेत.
- आले, जीरे, लसूण वाटावे आणि ते मोडून घेतलेल्या दह्यात मिसळून दही थोडे घुसळून घ्यावे.
- खड्या गरम मसाल्यापैकी थोडे मिरे, ३-४ लवंगा, थोडी दालचिनी कुटून घ्यावी.
- हे दही, कुटलेला मसाला मटणाला चोळून मटण १ ते दीड तास झाकून ठेवावे. (रात्रभर ठेवले तर चांगलेच.)
- थोड्या दुधात केशर भिजवावे.
- कांदा पातळ कापून घ्यावा, जाड बुडाच्या पातेल्यात १ वाटी तूप तापवून त्यात लाल होईपर्यंत परतावा मग काढून घ्यावा.
- त्याच तुपात लवंग, दालचिनी, तमालपत्रे, वेलची थोडी ठेचून घालावी. कांद्याचा अर्धा भाग घालून परतावे.
- मग त्यात मटण, मिरचीपूड, गरम मसाला घालून मिसळावे आणि सतत परतत रहावे.
- मटण तांबूस रंगाचे होऊन खमंग वास सुटला की मटण जरासे बुडेल इतपत पाणी घालावे, मीठ घालावे व मंद आचेवर ठेवावे.

- निथळून कोरडे झालेले अर्धे तांदूळ मटणाला वाफ आली की मटणावर पसरावेत. संपूर्ण मटण झाकले गेले पाहिजे.
- तांदळावर उरलेला अर्धा कांदा आणि मिरे घालवेत व राहिलेले तांदूळ पसरावेत. (याला केशराचा रंग लावता येतो किंवा २ ऐवजी ३ थर करता येतील. एका भागाला कोथिंबीर वाटून ती हिरव्या रंगासाठी लावता येईल.)
- वरुन दुधात भिजवलेले केशर दुधासह आणि उरलेले तूप घालावे.
- थोडे पाणी घालून शिजू द्यावे.
- वरुन घट्ट बसणारे झाकण लावून कडा कणकेने चिकटवून घ्याव्यात.
- भात पूर्ण शिजला की काढावे. तांदूळ धुवून ठेवल्याने आणि मटणाचे पाणी, थोडे वरुन घातलेले पाणी यामुळे शिजतो. एरवी भात शिजवताना घालतात तेवढे पाणी घालू नये. बिर्याणीबरोबर मटणाचा रस्साही केला जातो तेव्हा रश्श्यासाठी शिजवलेल्या मटणाचा स्टॉक पाण्याऐवजी वापरतात. तांदळाऐवजी अर्धवट, मोकळा शिजलेला भात करुन मग रंग लावून थर देता येतात.
- सगळे मटण भांड्याच्या तळाशी आहे. भांडे पुरेसे जाड नसल्यास तव्यावर ठेवा. किंवा सुरुवातीला थेट आणि नंतर तवा आधी तापवून घेऊन त्यावर मंद आचेवर ठेवता येईल. अंदाजे १ ते दीड तास लागेल. थर दिल्यानंतर भात अर्धवट शिजवून घेतला असेल तर मटण शिजायला ४० मिनिटे पुरे होतील.
- वरुन तळलेला कांदा, कोथिंबीर, तुपात परतलेला सुका मेवा, उकडलेली अंडी लावून सजवावे.
- वाढताना बिर्याणी न हलवता एका बाजूने झारा तळापर्यंत नेऊन बिर्याणी वाढायला काढावी.
- सोबत लिंबू, दही कांदा द्यावा.

वाढणी/प्रमाण: 
अंदाजे ६ - ८ जणांसाठी
अधिक टिपा: 

हा प्रकार पहिल्यांदाच करताना व्यवस्थित जमेल असे नाही. पण एकदा केल्यावर अंदाज येतो. खालचे शिजलेले मटण खरपूस आणि बर्‍यापैकी सुके असते, म्हणजे पाण्याचा अंश नसतो, तुपाचा असतो. डोळा मारा

माहितीचा स्रोत: 
आई