पारंपारीक मराठी

हिरवी मिरची - शेंगदाणा चटणी

Submitted by नलिनी on 4 April, 2017 - 04:38
लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

१ वाटी भाजलेले व सोललेले शेंगदाणे
लसूण : आवडीप्रमाणे हवा तेवढा
हिरवी मिरची : १०-१२ ( आवडीनुसार कमी अधिक)
मिठ : चवीनुसार

क्रमवार पाककृती: 

मिठ, मिरची, लसूण मिक्सरला वाटून घ्यायचे.
ह्यात दाणे घालुन दाणे अर्धेच मोडतील ह्या बेताने मिक्सर चालवायचे.
कढईत २-३ चमचे तेलावर हि चटणी खमंग परतून घ्यायची.

ShengadanaChutney

वाढणी/प्रमाण: 
हे खाणार्‍याच्या तिखट खाण्याच्या क्षमतेवर ठरेल.
पाककृती प्रकार: 
प्रादेशिक: 
माहितीचा स्रोत: 
आजी, आई, काकू

ओल्या हरभऱ्याची भाजी

Submitted by विद्या भुतकर on 3 April, 2017 - 22:59
लागणारा वेळ: 
४० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

ओले हरभऱ्याचे दाणे साधारण २ वाट्या ,

जिरे, मोहरी, तेल, हळद, हिंग

लसूण पाकळ्या ३-४,

एक कांदा,

कांदा-लसूण मसाला २-३ चमचे( मसाला नसेल तर लाल तिखट, धने जिरे पूड आणि गरम मसाला)

शेंगदाण्याचा भरडलेला कूट(एकदम बारीक पेस्ट नको)

मीठ, साखर चवीनुसार

क्रमवार पाककृती: 

हरभऱ्याचे दाणे एका पॅनमध्ये मध्यम आचेवर भाजून घेतले. त्यात थोडा जास्त वेळ गेलामाझ्या इंडक्शन स्टोव्हमुळे. सहसा १०-१५ मिनिट भाजावे. दाण्यांवर काळपट डाग दिसू लागतात. माझे फ्रोजन दाणे मुळातच काळे होते त्यामुळे ते अजून काळपट दिसू लागले. दोन्ही दाण्यांचे फोटो दिले आहेत खाली.

भाजलेले हरभरे थोडे थंड करून खलबत्त्यात ठेचून घ्यावेत. माझ्याकडे खलबत्ता वापरात नसल्याने मी मिक्सरमध्येच २-३ पल्समध्ये फिरवून बंद केले.

गसवर पॅनमध्ये तेल तापल्यावर जिरे, मोहरी हिंग घातले. त्यात लसूण खरपूस भाजून घ्यायचा.

मग कांदा परतून तो भाजल्यावर त्यात हळद, धनेजिरे पूड, तिखट किंवा कांदा-लसूण मसाला घालायचा.

तिखट परतल्यावर लगेच त्यात भरडलेला शेंगदाण्याचा कूट घालायचा. आमच्याकडे कूट जरा सढळ हातानेच पडतो.

कूट परतताना तो जळू नये याची काळजी घ्यावी.

त्यात ४ काप पाणी घालून उकळावे. पाणी उकळत असतानाच त्यात मीठ साखर घालून हलवावे.

भाजीतले पाणी उकळले की शेवटी भरडलेले हरभऱ्याचे दाणे घालावे.

भाजी झाकण बंद करून थोडा वेळ आणि पाणी जास्त झाले असल्यास उघडून शिजू द्यावी.

मी भाकरी, पीठ-कूट घातलेली मेथीची भाजी आणि भाकरी केली होती. एकदम मस्त झाली. Happy तुम्हीही करून बघा. क्रमवार फोटो काढले आहेत. तशी भाजी बनवायला सोपी तरीही चवीष्ट आहे.

IMG_0095(1).JPGIMG_0094(1).JPG

वाढणी/प्रमाण: 
अधिक टिपा: 

दाणे हिरवे असल्यावर शिवाय आधी भाजून घेतल्याने भाजी लवकर शिजते. फोडणी ते भाजी साधारण २०-२५ मिनिटात होते.
भाजीत थोडे पाणी राहू द्यावे, एकदम पातळही नको. रसरशीत भाजी चांगली लागते.
थोडे तेल जास्त असेल तर अजून छान कट येतो. पण तो नसला तरी चवीत फरक पडत नाही.

विद्या भुतकर.

पाककृती प्रकार: 
प्रादेशिक: 
माहितीचा स्रोत: 
मेरी मां :)

गिलक्याचे भरीत / भजी

Submitted by दिनेश. on 3 April, 2017 - 06:21
लागणारा वेळ: 
१ तास
लागणारे जिन्नस: 

गेल्या काही वर्षांत मुंबईमधे भाजीवाल्याकडे गिलके ( म्हणजेच घोसाळी / घोसावळी ) दिसू
लागली आहेत. पुर्वी कुणाकडे वेल असेल तरच ती मिळायची. लग्नाच्या जेवणावळीत मात्र
त्याची भजी असत.

Gilake bhajee dish.JPG
ती छान लागतातच पण त्याचे भरीतही चांगले लागते.
Gliake bharit dish.JPG

मी भजीचा थोडा वेगळा प्रकार केला, तसेच भरताचेही थोडे वेगळे व्हर्जन केले.

लागणारे जिन्नस असे.

Glilake.JPG

अ) भरतासाठी
१) पाव किलो गिलके / घोसाळी / घोसावळी
२) १ छोटासा बटाटा किंवा रताळे
३) २/३ हिरव्या मिरच्या
४) १ टेबलस्पून साजूक तूप
५ ) १ वाटी दाण्याचे कूट ( हो, जरा जास्त घालावे लागते )
६) मीठ
७) कोथिंबीर
या शिवाय हवे असेल त दही आणि कांदा

ब) भजीसाठी
१) पाव किलो गिलके / घोसाळी / घोसावळी
२) १ कप तांदूळ
३) अर्धा कप तूरडाळ
४) चवीप्रमाणे तिखट, मीठ, हळद आणि हिंग
५) तेल

क्रमवार पाककृती: 

अ) भरताची कृती

१) गिलके, बटाटा ( किंवा रताळे ) आणि मिरच्या यांचे बारीक तुकडे करा
Gliake kapun.JPG

२) कूकरमधे तूप तापवून त्यात जिरे आणि हिंगाची फोडणी करा.
३) मग त्यात मिरच्या, बटाटा ( किंवा रताळे ) आणि गिलक्यांच्या फोडी परता.
४) पाव कप पाणी घालून कूकर बंद करा. ( गिलक्यांना पाणी सुटते म्हणून पाणी कमी घाला.)
५) प्रेशर आल्यानंतर ३ मिनिटे शिजवा.
६) कूकर थंड झाला कि मिश्रण डावेने ठेचून घ्या. ( खुप पाणी सुटले असेल तर आटवून घ्या.)
७) मग त्यात कोथिंबीर, मीठ आणि कूट घाला.

वापरत असाल तर वरून दही आणि कांदा ( बारीक चिरून ) घ्या. पण थंड झाल्यावरच !

ब) भजी

१) तांदूळ आणि तूरडाळ एकत्र तासभर भिजत ठेवा.
२) मग अगदी बारीक वाटून घ्या. त्यात तिखट, मीठ, हळद व हिंग घाला.
( आपण भज्याला बेसन भिजवतो त्यापेक्षा थोडे दाट मिश्रण करा.)

Gilake Bhajee tayaaree.JPG

३) गिलक्यांचे पातळ काप करून या घोळात बुडवून, तेलात तळा.

अधिक टिपा: 

अ) भरीत
Gilake Bharit close up.JPG

भरीत खुपदा गिलके उकडून करतात पण या पद्धतीने केल्यास ते पाणचट लागत नाही. गिलके
अगदीच बेचव नसतात, त्यांची चव या प्रकारे खुलते. बटाटा वा रताळे वापरल्याने भरीत
मिळून येते. दही आणि कांदा दोन्ही ऐच्छिक. हे भरीत कुठल्याही जेवणात डावी बाजू संभाळते.

ब) भजी
Glilake bhajee close up.JPG

तांदूळ आणि तूरडाळ यांचे वाटण कारवार कडे करतात. या घोळात घालून तळलेली, विलायती फणस,
कच्चे गरे, कोबी, बटाटा यांची भजी छान लागतात. बेसनापेक्षा ती जास्त कुरकुरीत होतात.

प्रादेशिक: 
माहितीचा स्रोत: 
पारंपरीक पदार्थ आहे.

फ्लॉवरचे पराठे

Submitted by टण्या on 30 March, 2017 - 16:42
लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

सारण
१ माध्यम आकाराचा बारीक किसलेला फ्लॉवर
फोडणी साठी तेल (मी मोहरीचे तेल वापरते )
२ चमचे जिरे
चिमूट हिंग
२ बारीक चिरलेल्या हिरव्या मिरच्या
१ छोटा चमचा हळद
१ १/२ चमचा ओवा
१ चमचा धने पूड
१ चमचा जिरे पूड
बारीक चिरलेली कोथिंबीर
चवी पुरते मीठ
२-३ अमूल चीज क्युब्ज किसलेले

कव्हर
२ कप कणीक
चवीपुरते मीठ
छोटा चमचा हळद
२-३ चमचे तीळ
२-३ चमचे तेल

क्रमवार पाककृती: 

सारण कृती
१. तेल गरम झाल्यावर जिरे, हिंग , हिरव्या मिरच्या घालून फोडणी करावी
२. किसलेला फ्लॉवर घालून झाकण न ठेवता परतून शिजवावा. साधारण ६-७ मिनटे लागतात. फ्लॉवर मधले पाणी परतून कोरडे व्हायला हवे (उडून जायला पाहिजे). सारण बऱ्यापैकी कोरडे झाले पाहिजे.
३. ओवा हातावर चुरडून घालावा. चवीपुरते मीठ , धने पूड , जिरे पूड घालून २ मिनिटे वाफ द्यावी .
४. एका डिश मध्ये काढून चीज व कोथिंबीर घालून सारण मिक्स करावे.

कव्हर
कणिक , मीठ , हळद , तेल व तीळ घालून पोळीची कणीक भिजवतो तसा गोळा करावा

पराठा
इतर जसे स्टफ्ड पराठे करतो तसे करावे. तेल किंवा बटर सोडून भाजावे .

वाढणी/प्रमाण: 
पाककृती प्रकार: 
प्रादेशिक: 
माहितीचा स्रोत: 
बायको

खांडवी

Submitted by दिनेश. on 27 March, 2017 - 06:36
लागणारा वेळ: 
१ तास
लागणारे जिन्नस: 

हा अगदी मराठमोळा, साधासा प्रकार आहे. यातील घटकांचे प्रमाण नीट घेतले, तर सहसा बिघडत नाही ही.
आमच्याकडे श्रावणात करतात.

K Dish.JPG

यासाठी तांदळाचा रवा लागतो. आमच्या घरी हा रवा तांदूळ धुवून, सावलीत वाळवून मग जात्यावर भरडून
करतात. पुर्वी तांदळाचा रवा सहज मिळत नसे दुकानात, तेव्हाची हि पद्धत. मी पण याच पद्धतीने केलाय
रवा.
इडली रवा पण चालू शकेल, पण तो जरा (कोरडाच) मिक्सरमधून फिरवला तर चांगला. गव्हाच्या किंचीत
जाड रव्याच्याही करतात, पण या पदार्थात रवा खमंग भाजायचा नसल्याने त्या थोड्या चिकट होतात.
वरीचे तांदूळ वापरून केल्या तर उपवासालाही चालतात.

लागणारे जिन्नस असे

१) १ वाटी तांदळाचा रवा
२) १ वाटी गूळ ( १ वाटीपेक्षा थोडा जास्त घेतात. )
३) पाव वाटी बारिक खवणलेले ओले खोबरे ( बारीक नसेल तर वाटून घ्या.)
४) वरुन शिवरण्यासाठी आणखी थोडे किसलेले खोबरे ( मी सुके खोबरे वापरलेय )
५) चार वेलच्या, पुड करून
६) अर्धा टीस्पून सुंठ पूड
७) तूप ( लागेल तसे )

८) चिमूटभर मीठ

K Sahitya.JPG

क्रमवार पाककृती: 

१) तयार रवा असेल तर ठीकच, तसा नसेल तर तांदूळ धुवून, सावलीत वाळवून, मिक्सरवर रवा काढा.
असा रवा काढतानाच जर त्यात वेलची, सुंठ आणि मीठ मिसळले तर छान स्वाद लागतो.
२) अगदी थोड्याश्या तूपावर हा रवा गुलाबी रंगावर भाजून घ्या. शिर्याला भाजतो तेवढा भाजायची
गरज नाही.
३) मोजून ३ वाट्या पाणी उकळत ठेवा. एका ताटाला तूपाचा हात लावून घ्या.
४) पाण्यात गूळ आणि खोबरे घाला. रव्यात मिसळले नसेल तर वेलची पूड, सुंठ आणि मीठ घाला.
५) गूळ विरघळून पाण्याला एक कढ आला कि त्यात रवा घाला, आणि नीट मिसळून घ्या.

६) झाकण ठेवून रवा शिजू द्या. आधी हे मिश्रण पातळ दिसते पण हळू हळू आळत जाते.

K MishraN.JPG

७) भांड्याच्या कडा सोडून गोळा जमेपर्यंत शिजवा ( सतत हलवत रहा )

K MishraN2.JPG

८) तूप लावलेल्या ताटात हे मिश्रण ओता, आणि वाटीच्या तळाला थोडे तूप लावून ते सपाट करून घ्या.
जाडी साधारण १ इंच असू द्या. खांडवीत सुका मेवा घालत नाहीत, पण मी थोडे पिस्ते कापून वर लावलेत.
K Thapalele.JPG

९) मग त्यावर खोबर्याचा किस पखरुन टाका आणि परत वाटीच्या तळाने दाबून सारखा करून घ्या.

K Thap khobare.JPG

१०) मिश्रण थंड झाले कि वड्या पाडा.

वाढणी/प्रमाण: 
१६ ते २० वड्या होतील
अधिक टिपा: 

या वड्या साजूक तूपासोबत छान लागतात. पानात काही गोड हवे असेल तर एक सोपा पदार्थ आहे हा.

K Close up.JPG

पाककृती प्रकार: 
प्रादेशिक: 
शब्दखुणा: 
माहितीचा स्रोत: 
पारंपरीक पदार्थ आहे.

मसाला कारले

Submitted by नलिनी on 10 March, 2017 - 09:15
लागणारा वेळ: 
१ तास
लागणारे जिन्नस: 

कारले : अर्धा की.
मिठ : २ चमचे( उकडताना कारल्यात भरण्यासाठी)

मसाला घटक :
भाजलेले शेंगदाणे : १ वाटी
भाजलेले तिळ : १/२ वाटी
सुके खोबरे : १/२ वाटी
धने : पाव वाटी
लसूण : आवडीनुसार कमी अधिक
हळद : पाव चमचा
लाल तिखट : १ चमचा
गरम मसाला / काळा मसाला : २ चमचे ( माझ्याकडे घरी बनवलेला मसाला आहे मी तो वापरते)
मिठ : चवीनुसार
गुळ : एक चमचा ( वगळला तरी चालेल)
असल्यास सुर्यफुलाच्या बीया : अर्धी वाटी

क्रमवार पाककृती: 

MasalaKarale

कारले धुवून घ्यावे.
आकारमानानुसार कापून व चिरा देवून घ्यावे.
प्रत्येक फोडीमध्ये मिठ भरावे. (एका फोडीत साधारण पाच बोटांच्या चिमटीत बसेल एवढे)
कढईत २ - ३ चमचे (डाव नाही) तेल घेवून त्यात अर्धी वाटी पाणी घालावे.
मिठ भरलेल्या कारल्याच्या सर्व फोडी त्यात ठेवून झाकण ठेवावे.
५ - १० मि उकडू द्यावे. गरज भासल्यास जरासे पाणी परत घालावे.

masalaKarale

कारले उकडून घेईस्तोवर मसाल्याचे सर्व घटक मिक्सरम्ध्ये कोरडेच वाटून घ्यावे. व एका पसरट ताटात काढून घेऊन व्यवस्थित एकत्र करून घ्यावे.
कढईत शक्यतो पाणी शिल्लक राहत नाही त्यामुळे कारले निथाळायला लागत नाहीत. त्यातल्या बीया काढून टाकाव्या व प्रत्येक फोडीत मसाला दाबून भरावा.
(असे मसाला भरून ठेवलेले कारले फ्रिजर मध्ये ठेवू शकता. हवे तेव्हा जरावेळ आधी बाहेर काढून डिफ्रॉस्ट झाले की तेलावर भाजून घ्यायचे.)

तव्यावर तेल सोडून आधी मसाल्याकडची बाजू भाजून घेऊन मग मागची बाजू हवी त्या प्रमाणात खरपूस भाजून घ्यावी. भाजायला फारसे तेल लागत नाही.

masalaKarale

वाढणी/प्रमाण: 
आपल्या आवडीप्रमाणे
अधिक टिपा: 

मी जितके दिवस श्रीरामपूरला असेल तितके दिवस दर आठवड्याआड शेखरदादा मुंबईहून आम्हाला भेटायला यायचा. तो आला की जेवणाचा बेत ठरलेला असायचा. मसाला कारले, हिरव्या मिरचीची शेंगदाण्याची चटणी, एखादी पालेभाजी आणि भाकरी.
तो आला की शांडिल्यशी खेळून आणि फ्रेश होऊन आम्ही बाजार समिती च्या कांदा मार्केटला भाजी आणायला जायचो. भरपूर भाज्या आणि किमान १ की कारले घेवून यायचो.
दुपारच्या, रात्रीच्या जेवणाला कारलेच खावून तो मसाला भरलेले सर्व कारले सोबत घेवून जायचा.
मी बनवलेले मसाला कारले त्याच्या खास आवडीच्या पदार्थातले एक.

आता दादा नाही, उरल्या फक्त आठवणी. त्याची आठवण काढल्याशिवाय माझ्याकडे कारले बनतच नाही.

पाककृती प्रकार: 
प्रादेशिक: 
शब्दखुणा: 
माहितीचा स्रोत: 
आई, काकू , स्वप्रयोग

आधीच भरलं वांगं त्यात थालीपीठ

Submitted by विद्या भुतकर on 8 March, 2017 - 22:25
लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

शीर्षक वाचून काय काय विचार केले असतील माहित नाही. भरलं वांगं हेच मुळात इतक्या लोकांचं आवडतं आहे आणि थालीपीठही. आजची ही पोस्ट आहे भरल्या वांग्याच्या थालीपीठाची. घरी अजूनही आई कधी कधी शिल्लक राहिलेल्या वांग्यांची, दोडक्याच्या भाजीची कधी आमटीची भाकरी करते. भाकरीच्या पिठात ती राहिलेली थोडीशी भाजी, तिखट, कांदा, कोथिंबीर घालून मोठ्या भाकरी थापते. आम्ही घरी असताना आवडीने अशा भाकरी खायचो त्यावर भरपूर तूप किंवा लोणी घेऊन. इथे माझ्याकडे भाकरीचे पीठ नियमित नसते, जे थोडंफार भारतातून आणते ते संपून जातं. घरून आणलेलं भाजणीचं पीठ मात्र मी फ्रिजर मध्ये ठेवून पुरवून वापरते. आता भाजणीचं पीठ पुरण्यास मुख्य कारण म्हणजे मी प्रत्येक वेळी थालीपीठ करताना भाजणीच्या पिठात थोडी कणिक, तांदळाचं पीठ, बेसन अशी भर घालून मळते त्यामुळे ते थोडे जास्त दिवस पुरतं.

तर एकूण काय की मला अशा मसाल्याच्या भाजीच्या भाकरी करता नाही आल्या तरी थालीपीठ मात्र नक्की करते. कालच वांगी करताना थोडा जास्त रस ठेवला होता. भाजीही आज सकाळी डब्यात न नेता फ्रिज मध्ये ठेवली होती संध्याकाळी थालीपीठ करायची म्हणून. आज ती बनवताना आठवणीने थोडे फोटो काढून घेतलेत. कदाचित अनेक जणी करतही असतील. आजच एका मैत्रिणीशी बोलताना लक्षात आले की ती तव्यावरच थापते. माझ्या सासूबाईही तव्यावरच थापतात. त्यामुळे गरम तवा थोडा थंड करून करेपर्यंत बराच वेळ जातो. इथे मी फोटो इन्वा व्हिडीओ मध्ये आई करते तसे कापडावर थापून तव्यात टाकायची कृती देत आहे. सुरुवातीला थोडे हळू होते पण एकदा हात बसला की एकावेळी दोन तव्यात थालीपीठे पटापट होतात.

साहित्य: शिळी शिल्लक राहिलेली मसाल्याची भाजी,

एक बारीक चिरलेला कांदा , कोथिंबीर चिरून, धणे-जिरे पूड, मीठ, हळद, हिंग, १ चमचा तिखट,४ चमचे तीळ, भाजणीचे पीठ(भाजीत मावेल इतपत, साधारण एक वाटी भाजीमध्ये २ वाट्या पीठ मावते).

क्रमवार पाककृती: 

भाजी पूर्णपणे चुरून पिठात आधी मिस्क करून घ्यावी.

पीठ कोरडे असतानाच त्यात हळद, तिखट, हिंग, मीठ, तीळ, कांदा, कोथिंबीर, धणे-जिरेपूड सर्व साहित्य कालवून घ्यावे.

एका वाटीत थोडे गरम पाणी घेऊन पिठात लागेल तसे घालून पीठ मळून घ्यावे. (मी सर्व पीठ पातळ करत नाही. सर्व पीठ घट्ट मळून घेते आणि लागेल तसे प्रत्येक गोळा थापताना त्यात पाणी घालते.)

गॅसवर तवा किंवा जाड बुडाचा पॅन ठेवून गॅस मध्यम आचेवर ठेवावा.

एका ताटात एक रुमाल किंवा सुती कापड ओले करून पसरून घ्यावे. ( माझ्याकडे सध्या रुमाल नसल्याने मी जाडजूड टीशू पेपर आहेत बाऊंटी ब्रँड चे ते दुहेरी करून वापरते. ८ थालीपिठांना टिकतात. )

कणकेचा गोळा थोडे पाणी लावून त्या रुमालावर हातानं थापून पसरवावा. चार ठिकाणी भोके पाडून पुन्हा एकदा त्या थापलेल्या थालीपिठावर पाणी मारून रुमाल ओला करून घ्यावा. (याने थालीपीठ रुमालावरून अलगद सुटून येते तव्यात.

रुमाल दोन्ही टोकांना धरून थालीपीठ तव्यात पालथे करावे. थोडा झटका दिल्यावर ते सहजपणे तव्यात उतरते.

एकदा ते तव्यात पडले की मग दोनीही बाजूला तेल लावून खरपूस भाजून घ्यावे.

थोडे शिजण्यासाठी वरून झाकण ठेवले मिनिटभर, तरी चालते. तेलावर परतून गेल्याने जास्त तेल वापरले जात नाही(आई तळूनही करते, ती चांगली लागतात पण तेल खूप खातात . )

दही, शेंगदाण्याची चटणी, थालीपिठावर भरपूर तूप घेऊन खायला मजा येते. सोबत लोणचं असेल आंब्याचं तर उत्तमच. Happy

वाढणी/प्रमाण: 
साधारण ६-७ थालिपीठे होतात.
अधिक टिपा: 

कधी कधी मसाल्याची भाजी दोन वेळा खायचा कंटाळा येतो. अशावेळी त्या भाजीची थोडी चव, भाजणीच्या पिठाचा खमंग वास, कांदा-कोथिंबिरीची चव, दाताखाली येणारे तीळ हे सर्व एकदम जमून येतं आणि जेवण एकदम झकास होतं मग. आधीच भरलं वांगं त्यात त्याचं थालीपीठ, मग काय? आजचा बेतही तसाच झाला. तुम्हीही करून बघा नक्की.

IMG_3254.JPGIMG_3255.JPGIMG_3257(1).JPGIMG_3258.JPGIMG_3260.JPGIMG_3263.JPGIMG_3264.JPGIMG_3265.JPGWhatsApp Image 2017-03-08 at 10.27.14 PM.jpeg

विद्या भुतकर.

पाककृती प्रकार: 
प्रादेशिक: 
माहितीचा स्रोत: 
मेरी मां :)

उकडपेंडी

Submitted by दिनेश. on 6 March, 2017 - 05:02
लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

उकडपेंडी हा आपला पारंपरीक मराठी पदार्थ. पण याचे वेगवेगळे प्रकार प्रचलित आहेत. विदर्भाकडे ही बहुदा दही घालून करतात. मायबोलीवर याची चर्चा पण झाली होती मागे.
मी केलेले व्हर्जन हे चिंचेचे पाणी वापरून केलाय. ( आपल्या नेहमीच्या पदार्थांचे स्वरुप घरोघरी वेगळे असते. अगदी मेतकूटाचेही
अनेक प्रकार आहेत, असे दूर्गाबाई भागवतांनी, "खमंग" या पुस्तकात लिहिलेले आहे. )

ukadapendee.JPG

याचे घटक नेहमी घरी असतात तेच पण नीट चव यायला हवी असेल तर कृती निगुतीने करावी लागते. ही खायची पद्धत पण
वेगवेगळी आहे. काही ठिकाणी ती तेल लावून चांगली मळून घेऊन खातात. यासाठी कधी कधी खलदेखील ( खल बत्ता मधला खल)
वापरतात. या पद्धतीत मात्र त्याची गरज नाही.

१) दोन वाट्या जाडसर कणीक ( तशी नसेल तर थोडा बारीक रवा मिसळा. मिश्र पिठे पण घेऊ शकता.)
२) १ मोठा कांदा, बारीक चिरलेला ( ऐच्छिक )
३) दोन कप चिंचेचे पातळसर पाणी ( साधारण लिंबाएवढी चिंच लागेल )
४) २ टेबलस्पून तेल
५) १ टिस्पून हळद
६) १ टिस्पून जिरे + मोहरी
७) अर्धा टिस्पून हिंग
८) २ टिस्पून लाल तिखट
९) कढीपत्ता ४/६ पाने
१०) मीठ
११) कोथिंबीर
१२) भाजलेले शेंगदाणे ( मला यात भरपूर दाणे लागतात, पण प्रमाण आवडीप्रमाणे घ्या )

क्रमवार पाककृती: 

१) तेल तापवून त्यात हिंग, हळद, जिरे, मोहरीची फोडणी करा. त्यात कढीलिंब परतून घ्या.
२) त्यावर कांदा घालून परता ( अर्थात वापरत असाल तर. सोबत लसूण देखील वापरता येतो )
३) मग त्यावर कोरडी कणीक घालूख, मंद आचेवर खमंग भाजून घ्या. ( भाजताना ती हाताला हलकी लागते व खमंग वास सुटतो )
४) मग त्यात तिखट आणि मीठ घाला.
५) मग त्यावर थोडे चिंचेचे पाणी शिंपडून घाला, आणि परता.
६) असे थोडे थोडे पाणी घालून, झाकण ठेवून, परतून कणीक शिजवून घ्या.
सगळे पाणी एकदम टाकले तर कणकेचा गोळा होईल आणि ती परत मोकळी होणे कठीण जाईल.
मग त्यावर भाजलेले दाणे घाला आणि मिसळून घ्या. वरुन कोथिंबीर घाला.

वाढणी/प्रमाण: 
चार जणांना पुरेल
अधिक टिपा: 

ukadapendee close up.JPG

माझ्याकडे त्यावेळी कोथिंबीर नव्हती म्हणून मी नाशिक पद्धतीची दाण्याची ( हो परत दाण्याचीच ) चटणी घेतलीय. यावर कच्चे तेल
पण घेतात. मी साजूक तूप घेतलेय.
अगदी पोटभरीचा प्रकार आहे हा.

पाककृती प्रकार: 
प्रादेशिक: 
शब्दखुणा: 
माहितीचा स्रोत: 
पारंपरीक पदार्थ आहे.

फोडणीचे पोहे - भाज्या घालून

Submitted by योकु on 29 December, 2016 - 10:18
लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

- दोन ते अडीच वाट्या जाड पोहे
- वाटीभर ताजे मटार दाणे
- पाऊण वाटी फ्लॉवरचे बारीक तुरे
- एक मध्यम बटाटा काचर्‍या करून
- एक मध्यम मोठा कांदा पातळ उभा चिरून
- पौष्टिकपणा हवाच असेल तर बोगातु बारीक चिरून
- थोडे शेंगदाणे
- चार, पाच तिखट हिरव्या मिरच्या बारीक चिरून
- २०/२५ कढिलिंबाची पानं
- मीठ
- साखर
- लाल तिखट
- तेल
- मोहोरी
- जिरं
- कोथिंबीर
- लिंबू
- ओलं खोबरं/ सुकं खोबरं किसून
- भुजिया शेव

क्रमवार पाककृती: 

- पोहे स्वच्छ निवडून, धूवून मग पाण्यात मिनिटभर भिजत घालावेत. नंतर चाळणीत निथळत ठेवावे.
- सगळ्या भाज्या बारीक चिरून तयार ठेवाव्यात
- जरा जास्त तेलाची फोडणी करावी. तेल चांगलं तापलं की मोहोरी घालावी, ती तडतडली की मग जिरं; त्यावर मिरच्या मग शेंगदाणे घालावेत. दाणे जरा खरपूस झाले की मटारदाणे घालावेत.
- त्यावर कांदा घालून परतावं. कांद्याचा जरा रंग बदलला की बटाट्याच्या काचर्‍या, फ्लॉवरचे तुरे आणि कढीलिंबाची पानं घालावीत (जरा नंतर कढीपत्ता घातल्यानी त्याचा हिरवा रंग टिकतो). हे सगळं नीट परतायचं आहे. यात आता संपूर्ण पोह्यांना पुरेल एवढं मीठ घालून परतावं आणि झाकण घालून एक दणदणीत वाफ आणावी. बटाटा, मटार, फ्लॉवर शिजला की मग हळद, तिखट घालायचं.
- पुन्हा एकदा २ ते ३ मिनिटं परतायचं म्हणजे तिखटाचा, हळदीचा कचवटपणा जाईल.
- यात आता भिजवलेले पोहे घालायचे, चवीला थोडी साखर घालायची मोठं अर्ध लिंबू पिळायचं. सगळं व्यवस्थित हलवून झाकण घालून पुन्हा एक दणदणीत वाफ येऊ द्यायची.
- भरपूर भाज्या घातलेले एकदम चविष्ट पोहे तयार आहेत.
- मस्तपैकी आपल्याकरता प्लेट भरून घ्यायची. त्यावर भरपूर हिरवीगार कोथिंबीर घालायची, ओलं खोबरं किसून घालायचं, बाजूला थोडी भुजिया शेव घ्यायची; लिंबाची एक फोड ठेवायची. आवडतं पुस्तक, नाटक, टिव्ही, गाणी काय हवं ते लावायचं, सोबत घ्यायचं; अंगावर शाल घ्यायची आणि मग हे पोहे गरमागरम चापायचे. अगदी पोटभर. Happy

वाढणी/प्रमाण: 
२/३ लोकांकरता पोटभर
अधिक टिपा: 

- सगळे जिन्नस आपआपल्या आवडीनुसार, चवीनुसार कमी जास्त करता येतील. एखाद दुसरी वस्तू बदलली/ वगळली तरी चालेल. आपल्याकरताच तर करायचेत! Wink
- हळद घालतांना जरा जपून
- लिंबू, कोथिंबीर, ओलं खोबरं यात कंजूषी नको
- तेलही जरा जास्त लागेलच कारण सगळ्या भाज्या तेलावरच शिजवायच्या आहेत. तसंही तेल फार कमी झालं तर पोहे कोरडे वाटतील. तेल, या वापरलेल्या भाज्या, कोथिंबीर वगैरे जिनसांमुळे मस्त मॉईस्ट, वाफभरले पोहे होतात.

पाककृती प्रकार: 
प्रादेशिक: 
माहितीचा स्रोत: 
थोडा फ्लॉवर होता, तो कुठे ढकलायचा या विचारात हे पोहे झालेत.

गाजर मिरचीचे लोणचे

Submitted by टीना on 24 December, 2016 - 06:37
लागणारा वेळ: 
३ दिवस
लागणारे जिन्नस: 

१. अर्धा किलो गाजर
२. १ पाव हिरवी मिरची
३. अर्धी वाटी मिठ
४. पाव वाटी मोहरी डाळ
५. ४ चमचे मोहरी
६. २ चमचे हिंग
७. ४ वाटी तेल
८. १ वाटी किसलेला गुळ
९. २ मोठ्या लिंबाचा रस
१०.२ चमचे हळद

क्रमवार पाककृती: 

१. गाजर छिलुन त्याच्या लांब उभ्या फोडी कराव्या. हिरव्या मिरचीच्या सुद्धा लांब उभ्या फोडी कराव्या.

२. गाजर मिरचीला एकत्र करुन त्यात अर्धी वाटी मिठ टाकावे. (मी हे मिश्रण रात्रभर मुरत घातले त्यामुळे त्याला पाणी सुटले ज्याचा लोणच्याचा रस तयार झाला. )

३. दुसर्‍या दिवशी तेल गरम करुन त्यात मोहरी, हिंग व मोहरीच्या डाळीची फोडणी द्यावी.

४. तेल थंड होईस्तोवर गाजर मिरचीच्या मिश्रणात हळद, लिंबु व गुळ घालुन एकत्र करावे.

५. थंड तेलाची फोडणी घालुन निट एकत्र करुन लगेच खायला घ्यावे. Proud

वाढणी/प्रमाण: 
हा एक अभ्यासाचा विषय आहे.
अधिक टिपा: 

१. हे लोणचं वर्षभर टिकेल कि नाही माहिती नाही. आमच्याकडे एक दोन महिन्यातच रपातपा होतं.

२. गाजर मिरचीच्या मिश्रणाला पाणी सुटु द्यायच नसल्यास रात्रभर मुरत ठेवु नये.

३. गुळ ऑप्शनल आहे.

४. वर लागणारा वेळ मधे दिडदिवस/२ दिवस असा ऑप्शन नसल्याने ३ दिवस असे सिलेक्ट केले आहे Wink Proud

पाककृती प्रकार: 
प्रादेशिक: 
शब्दखुणा: 
माहितीचा स्रोत: 
मातोश्री

Pages

Subscribe to RSS - पारंपारीक मराठी