पारंपारीक मराठी

चाकवताची पळीवाढी भाजी

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

चाकवताची जुडी - १.
बेसन / मूगडाळ पीठ - २ ते ३ टेबलस्पून
लसूण पाकळ्या - ५ ते ६ (किंवा पाव चमचा लसूण पेस्ट)
हिरव्या मिरचीचा ठेचा - पाव चमचा
मीठ

फोडणीसाठी :
तेल
मोहरी
जिरे
हिंग
हळद
तिखट (किंचित)

क्रमवार पाककृती: 

चाकवताची पाने निवडून, स्वच्छ धुवून एका पातेल्यात पाणी घेऊन त्यात नरम होऊन रंग पालटेपर्यंत शिजवावीत. मऊ झाली पाहिजेत पण अगदी लगदा नको. पाने शिजवलेले पाणी गाळून घेऊन बाजूला ठेवावे. शिजलेली पाने गार झाल्यावर त्यांत बेसन (किंवा मूगडाळीचे पीठ) मिसळून मिक्सरमधून त्यांची पेस्ट करून घ्यावी. जाड बुडाच्या एका पातेल्यात ही पेस्ट घेऊन त्यात आपल्याला भाजी कितपत पातळ हवी आहे त्या अंदाजाने पाणी घालावे. भाजी शिजवण्यासाठी वापरलेले पाणी तुम्ही यासाठी वापरू शकता. लसूण पाकळ्या / लसणाची पेस्ट, हिरव्या मिरचीचा ठेचा व मीठ घालून भाजी उकळावी.
दुसरीकडे लोखंडी पळीत तेलाची चळचळीत फोडणी करावी. फोडणीत अनुक्रमे मोहरी, जिरे, हिंग व हळद घालावेत. रंगासाठी किंचित लाल तिखट घालावे. ही फोडणी जरा गार झाल्यावर फोडणीसकट पळी भाजीत बुडवावी. चुर्र आवाज झाला पाहिजे. स्मित

paliwadhi chakawat1.jpg

आता भाजी एकसारखी करावी. गरमागरम भाजी भाकरी / पोळी / फुलका / भात/ ब्रेडसोबत खावी.

paliwadhi chakawat2.jpg

वाढणी/प्रमाण: 
३-४ जणांसाठी
अधिक टिपा: 

~ भाजी वाढताना त्यात वरून चमचाभर शुद्ध तूप घातल्यास भाजीला आणखी खमंग चव येते.
~ ही भाजी नुसती सूपसारखीही पिता येते.
~ भाजी खूप जास्त उकळू नये.

माहितीचा स्रोत: 
पारंपारिक

मुळ्याची झुणका-भाजी

लागणारा वेळ: 
१० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

मुळ्याची न किडलेली, स्वच्छ, ताजी पाने - १ गड्डी
आकाराने मोठे २ पांढरे मुळे - किसून
पाव ते अर्धी वाटी मूगडाळ - दहा ते पंधरा मिनिटे पाण्यात भिजवून
हिरव्या मिरचीचा ठेचा - पाव चमचा
थालिपीठाची भाजणी - २ टेबलस्पून
मीठ चवीनुसार.

फोडणीचे साहित्य :
तेल, मोहरी, हिंग, हळद, तिखट.

क्रमवार पाककृती: 

मुळ्याची पाने नीट बघून, कीड न लागल्याची किंवा खराब नसल्याची खात्री करून निवडून, धुवून चिरून घेणे. मुळ्याच्या दांडक्यांना किसून घेणे. कढईत फोडणीसाठी तेल तापत ठेवावे. गरम तेलात मोहरी घालून ती तडतडली की आंच मंद करून अनुक्रमे हिंग, हळद, तिखट घालून हिरव्या मिरचीचा ठेचा घालावा व लगेच भिजलेली मूगडाळ घालून परतावे. दोनेक मिनिटांनी मुळ्याचा पाला घालावा. नीट परतावा. पाला थोडा शिजला की किसलेला मुळा घालून परतावे व पाला आणि कीस मिसळून घ्यावा.

mulyacha zunka1.jpg

दोन तीन मिनिटांत मुळ्याचा कीस शिजेल. त्यानंतर भाजीला थोडे पाणी सुटते आहे असे वाटले की भाजणीचे पीठ भुरभुरून ते नीट मिसळून घ्यावे. गरज वाटल्यास एखादी वाफ आणावी. चवीनुसार मीठ घालावे. सामान्यतः या भाजीला जास्त मीठ लागतच नाही. अगदी कमी पुरते. भाजी शिजल्याची खात्री झाली की गॅस बंद करावा व कढई खाली उतरवावी. भाजीवर झाकण ठेवून भाजी जरा मुरू द्यावी. अशी ही मुळ्याची गार / गरम झुणका-भाजी भाकरी / पोळी / ब्रेड / भातासोबत तोंडीलावणे म्हणून खावी.

mulyacha zunka2_0.jpg

वाढणी/प्रमाण: 
एका गड्डीत किती पाने यावर अवलंबून. तरी दोन - तीन माणसांपुरती.
अधिक टिपा: 

~ ही भाजी चोरटी होत असल्यामुळे कितीजणांना पुरेल याचे प्रमाण तसे सांगता येत नाही.
~ थालिपिठाच्या भाजणीऐवजी तेलात जरा खमंग भाजलेले बेसन किंवा मूगडाळ पीठही वापरू शकता.
~ काहीजण फोडणीत हिरव्या मिरचीच्या ठेच्याऐवजी सुक्या लाल मिरच्या घालतात.

माहितीचा स्रोत: 
पारंपारिक

मिक्स सॅलडचा झुणका आणि ज्वारीची भाकरी

लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

झुणक्यासाठी:
# मिक्स सॅलडचा एक पॅक पुरेसा आहे
# एक मध्यम आकाराचा कांदा
# अर्धा गाठा छोटा लसूण
# फोडणीसाठी - तेल, जिरे, मोहरी, हळद, सुक्या मिरच्या, कांडलेले लाल तिखट, मिठ इत्यादी.
# चण्याच्या डाळीचे चार चमचे पिठ अर्थात बेसन
# किंचित ओवा

भाकरीसाठी:
# ज्वारीचे ताजे पिठ
# मिठ
# खदखद उकळलेले पाणी

क्रमवार पाककृती: 

१) मिक्स सॅलडची पाने दोन ते तीन वेळ न हाताळता नळाखाली धुवून घ्यावी. ही पाने नाजूक असल्यामुळे त्यांना हाताळायची गरज नाही. जर पाने कोंबून भरलेली असेल तर त्यात एक दोन शेवळी तंतू नजरेस पडतात ते पाण्यावर येतात त्यांना काढून टाकावे. पाने धुताना भरपुर उजेडात ती निरखून घ्यावी म्हणजे काडीकचरे असल्यास निवडता येईल.

२) ह्या मिक्स सॅलडमधे अनेक वेगवेगळ्या प्रकारची पाने आहेत. ती कुठली आहेत ह्यासाठी खालचे चित्र बघा. माझ्याकडे महिन्यातून दोन तीन वेळा मी हा पॅक आणतो. तो ताजा असेल तेंव्हाच संपला तर बरा असतो. पण, इतका मोठा पॅक संपवणे मला शक्य होत नाही म्हणून मी त्याचा झुणका नाहीतर पित्झा करतो. अशानी तो एका खेपेतच संपून जातो.

३) फोडणीसाठी मी कांदा आणि लसूण अनुक्रमे चिरुन.. निवडून घेतले.

४) कांदा पावभाजीला जसा असतो तसा बारीक चिरुन घेतला.

५) बेसन तव्यावर एक दीड चमचे तेलात परतून घेतले. बेसन परतताना कालथा सतत मागे पुढे न्यावा लागतो आणि आच अगदी मंद ठेवावी लागते. नाहीतर बेसन जळून जाते. बेसन नीट भाजले गेले ह्याची एक खूण म्हणते त्याचा सुवास. बेसन, रवा, गव्हाचे पिठ भाजताना त्याचा एक भुक चाळवणारा दरवळ किचनमधे येतो. बेसन जेवढे रवाळ तेवढे उत्तम. जर तुमच्याकडे डाळीची भरड असेल तर मग काय बात अहाहा!!!

६) भाजलेले बेसन तव्यावरुन ताटलीत काढताना मी ताटली थेट सिंक मधे ठेवतो जी स्वच्छच असते. असे केले की माझे पिठ सांडले तरी ओटा खराब होत नाही.

७) आता फोडणीसाठी मी त्याच तव्यावर तो तवा न धुता त्याच्यावरच तेल घातले. तेल तुम्हाला हवे तेवढे तुम्ही घाला. पण झुणक्याला जरा अधिक तेल ..तिखट लागते. तेल तापले की त्यावर मी आधी सुक्या मिरच्या घातल्या. मग जिरे मोहरी.

८) झुणक्याला एक खास आकर्षक रंग येण्यासाठी मी त्यावर ही घरची मिरची पावडर सुद्धा घातली पण अगदी जेमतेल रंग येण्यापुरती. ओवा घालायला मला आवडतो म्हणून मी घातला.

९) आता ताटामधे धुतलेला सॅलड आच कमी करुन तव्यावर हळूहळू खाली सांडू न देता घालावा. थोडा सॅलड घालून तो आधी परतावा कारण खूप मोठा सॅलड घालून तो परतायला जागाच उरणार नाही. मग, ह्यावर उरलेला सॅलड रचावा. डोंगर दिसेल असा.

१०) लगेच एक ताट तव्यावर ठेवावे. ही पाने इतकी हलकी असतात की ती सहज एका ताटाखाली मावतात. जर ताट उघडे पडत असेल तर त्यावर कुकरचे एक पातेले पाणी भरुन ठेवले की ताटावर वजन पडेल.

११) दोन मिनिटात पाने शिजतात आणि भाजीचा गोळा होतो. ही पाने फार शिजवायची नाही. ती फार नाजूक असतात. त्यातला रस थोडा झिरपायला हवा आणि थोडा पानांमधेच रहायला हवा. हे ह्या कृतीचे एक गमक आहे. ह्यात आता मिठ घालायचे.

१२) शिजलेल्या पानांवर भाजलेले बेसन भुरभुरत घालायचे आणि ते लगेच ढवळायचे. ह्यावेळी बेसन पळीला आतमधे चिकटून जाते. म्हणून दुसरी एक पळी वा चमचा घेऊन ते खरडून टाकायचे.

१३) आता ह्या क्षणाला हे मिश्रण परत एकदा ताटाखाली झाकूण ठेवायचे. ह्यावेळी कुकरचा डबा लागणार नाही. दोन मिनिटांनी गॅस विझवून टाकायला पण.. पण .. पण ताट काढायचे नाही. ती वाफ तशीच आतामधे १० मिनिटे राहू दिली की झुणका इतका मऊ होतो की तो जिभेवर टाकला की विरघळतो आणि त्याची चव जिभेवर रेंगाळत राहते. ह्या दहा मिनिटात तुम्ही सगळी चाटली-बुटली भांडी धुवून काढू शकता.

१४) हा झाला तयार हिरवा तजेलदार झुणका.

आता भाकरी:

१) परातीत भाकरीचे पिठ खळ करुन घ्यायचे. त्यात अर्धा चमचा मिठ घालावे. खदखद उकळलेले पाणी त्यात घालावे. आणि कालत्यानी पिठ आणि पाणी एकत्रित करावे. पाण्याचे प्रमाण कमी पडले तर चालेल पण जास्त होऊ नये. दहा मिनिटे हे पिठ असेल राहू द्यावे. नंतर ते मळून घ्यावे. आणि पोळपाटावर इतके पिठ पसरवावे की पो.पा.चा लाकडी भाग दिसेनासा होईल. जो भाग पिठाकडे आहे तो तव्याच्या वर येईल तो अक्षरश: पाण्यानी सारवतो तसा सारवून घ्यावा म्हणजे भाकरीला नीट पापुद्रा येतो.

२) वरचा भाग कोरडाठिक्क दिसायला लागला की भाकरी उलटून घ्यायची.

३) भाकरीला फुगा आला की भाकरी आचेवर धरायची.

४) ही झाली पहीली भाकरी:

५) आणि ही दुसरी:

अधिक टिपा: 

तुमच्याकडे सॅलडचा पॅक नसेल तर इतर कोवळ्या भाज्या वापरता येतील.

तांदुळजा मूगडाळ परतून भाजी

लागणारा वेळ: 
५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

तांदुळजा पालेभाजीची १ जुडी / गड्डी, निवडून.

फोडणी साहित्य : तेल, मोहरी, हिंग, हळद, लसणीच्या ४-५ पाकळ्या / लसूण पेस्ट, १-२ सुक्या लाल मिरच्या

भिजवलेली मूगडाळ : पाव ते अर्धी वाटी

मीठ चवीनुसार.

क्रमवार पाककृती: 

तांदुळजा किंवा तांदळजा पालेभाजी काल प्रथमच आणली. बहिणी, मैत्रिणींना भाजीची कृती विचारली असता नेहमीच्या परतून करायच्या पालेभाज्यांसारखीच सोपी कृती असल्याचे लक्षात आले.

तांदुळजाच्या पाल्यातील पाने व कोवळी देठे निवडून घ्या.

IMG_20160118_173839.jpg

कढईत फोडणीसाठी तेल गरम करून त्यात मोहरी घालून ती तडतडली की क्रमाने हिंग, हळद, लाल सुक्या मिरच्या, लसूण पाकळ्या / लसूण पेस्ट घालून थोडे परता. भिजवलेली मूगडाळ घालून एखादे मिनिट परता. निवडलेली व स्वच्छ धुतलेली तांदुळजा भाजी घालून आता ती खमंग परतून घ्या. तीन-चार मिनिटांतच भाजी शिजते. तरी आपापल्या आवडीनुसार भाजी कमी-जास्त शिजवू शकता. चवीनुसार मीठ घाला व थोडे परतून गॅस बंद करा. रुचकर, पथ्यकर, पचायला हलकी अशी तांदुळजा पालेभाजी तयार आहे!

IMG_20160118_174040.jpg

ज्वारीची भाकरी किंवा पोळीबरोबर खायला ही भाजी छान आहे.

वाढणी/प्रमाण: 
पालेभाजीच्या एका जुडीत दोन माणसांपुरती भाजी तयार होते.
अधिक टिपा: 

१. ही भाजी मूगडाळ न घालता फोडणीत लसूण, हिरवी मिरची, कांदा व भिजवलेली हरभरा डाळ किंवा मसूर डाळ घालूनही करतात.

२. या पाल्याची बेसनपीठ लावून पळीवाढी भाजीही करतात. फोडणीत लसूण, तिखट घालून त्यावर पाला परतून त्यात बेसन पाण्यात कालवून घालायचे व भाजी शिजवायची. वरून परत लाल सुक्या मिरच्या व लसणाची फोडणी. तसेच हरभरा डाळीचा भरडा घालूनही ही भाजी करतात. मात्र सगळीकडे फोडणीत लसूण, लाल तिखट किंवा सुकी लाल मिरची / हिरवी मिरची हे सामायिक घटक आहेत. गूळ आपल्या आवडीनुसार घालू शकता. (मी घातलेला नाही.)

३. चवळई किंवा चवळी पालेभाजीसारखीच जरी ही भाजी दिसत असली तरी दोन्ही भाज्यांच्या रंगरूपात व चवीत मला तरी थोडे वेगळेपण जाणवले.

माहितीचा स्रोत: 
बहीण, वहिनी, मैत्रीण

आवळ्याचे लोणचे (उकडुन)

लागणारा वेळ: 
२० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

आवळे - १ की.
मीठ - पाऊण वाटी
कलौंजी - १/२ वाटी
जाड शोप - १/२ वाटी
केप्र आंबा लोणच्या चा मसाला - १ पाकीट
तेल -३ वाट्या

क्रमवार पाककृती: 

आवळा आरोग्याला छानच. हिवाळ्याच्या दिवसात छान ताजे हिरवे, मगजदार भरिव आवळे मिळतात.या दिवसात हे लोणचे खाण्याची मजा काही औरच आहे..

तर कृती कडे,...

आवळे धुवुन एका भांड्यात (पाणी न ठेवता) कुकर मधे एक शीटी होऊन वाफवुन घ्या..
थंड झाले की, अलगद सुरीने पाकळ्या वेगळ्या करुन घ्या..
मीठ हलक भाजुन घ्या.
आता शोप आणी कलौंजी पण भाजुन घ्या आणि मिक्सर मधुन जाडसर दळा.. (भुकटी नको)
कढईत तेल तापवुन घ्या.
एका परातीमधे मीठ, केप्रे आं.लो. मसाला आणि शोप + कलौंजी ची भरड रचा. त्यावर दोन पळ्या गरम तेल घाला, व्यवस्थीत एकजीव करुन घ्या. आवळ्याच्या फोडी/ पाकळ्या घालुन नीट कालवुन एका काचेच्या दगडीत / बाटलीत ४ ते ५ तास ठेवा. नंतर उरलेल तेल घालुन हवा बंद बरणीत ठेवा..

लोणच खाण्यासाठी तय्यार..स्मित

पोळी, ब्रेड, पराठे, वरण भात कशाबरोबरही छानच लागते..


वाढणी/प्रमाण: 
काय सांगु
अधिक टिपा: 

कुकर ची एकच शीटी करा, जास्त गहाळ नको,
हे लोणच फ्रीज मधे ठेवले तर, फोडीचा करकरीत पणा जास्त दिवस रहातो..(फीजच्या बाहेर पण टीकते)
मी फ्रीज मधेच ठेवते..हवे तेवढे एका वाटीत काढते.

माहितीचा स्रोत: 
धाकटी बहिण दिपा नगरकर

पौष्टिक वड्या

लागणारा वेळ: 
१.५ तास
लागणारे जिन्नस: 

कणीक ३ वाट्या शिगोशीग. नेहमीची घेतली. रवाळ वगैरे नाही.
बेसन पाव वाटी
मूगडाळ पाव वाटी
नाचणीसत्त्व २ चमचे
सुक्या खोबर्‍याचा कीस पाव वाटी
बदाम १०-१२
वेलची पूड स्वादासाठी
मेथीदाणे पाव चमचा
खारीक पूड २ चमचे
तूप - मला पाव किलो लागलं. तुम्ही लागेल तसं घ्या. टीपा बघा.
पीठीसाखर लागेल तशी. बहुधा ३ वाट्या लागेल.

क्रमवार पाककृती: 

झालं काय, की करायला गेले गणपती नि झाला मारूती (किंवा उलट. जे काय असेल ते) अशी ही पाकृ जन्माला आलेली आहे. मला पौष्टिक लाडू करायचे होते. कधी बिघडले नाहीत आजवर. आताही सगळं सामान तेच आहे, पण न जाणे कसा अंदाज चुकल्यामुळे तूप अंमळ जास्त होऊन लाडू वळयावर बसल्याजागी बसले ते उठायला तयार होईनात. म्हणून त्यांना तसंच झोपवून वड्या थापल्या. त्या गार वार्‍यावर ठेवल्यावर चिकटल्या. मग एक हलका चटका देऊन पुन्हा सोडवल्या. त्या सोडवताना वाटलं, जर्रा थांबले असते तर लाडू मस्त वळले गेले असते. असो. तेवढे पेशन्स नव्हते त्यामुळे त्यांना वड्यांच्याच जन्मात ठेवलं. शेवटी खाण्याशी मतलब!

तर,

-थोड्या तुपात मेथ्या गुलाबी रंगावर तळून घ्या. मिक्सरात टाका. त्याच तुपात बदाम भाजून घ्या. मिक्सरात टाका.
-सुक्या खोबर्‍याचा कीस भाजून घ्या. मिक्सरात टाका. खारकेची पूड (मी मुश्किलीने कशाबशा २ काळ्या खारका किसून घेतल्या पूड नव्हती म्हणून. तुम्ही तयार पूड वापरा. हात मोडतो काळी किंवा साधी खारीक किसताना) भाजा. मिक्सरात टाका.
-मुगाची डाळ गुलाबी रंगावर खरपूस करून घ्या. मिक्सरात टाका. हे सगळं करताना लागेल तसं तूप घालून पदार्थ भाजा.
-वेलची पूड तयार नसेल तर १०-१२ वेलच्या सोलून त्याही मिक्सरात टाका. आता सगळं सामान मिक्सरात आलंय याची खात्री झाली की मिक्सर चालू करून ते सगळं बारीक वाटा. अगदी भुगा न होता किंचित भगराळ राहिलं तरी चालेल. त्रास करून घेऊ नका.
-आता कणीक कोरडी भाजायला घ्या. जर्रासा रंग बदलला की अंदाजाने तूप घालत भाजा. मस्त खमंग वास येऊन रंगही आला पाहिजे. मंद आंच महत्त्वाची.
-कणीक परातीत काढा आणि याच पद्धतीने बेसन आणि नाचणीसत्त्व भाजून घ्या. नाचणीसत्त्व जास्त भाजू नका कारण ते मुळात भाजूनच करतात. हलकं गरम केलं तरी पुरे.
-आता सगळी पिठं आणि मिक्सरातलं वाटण, पीठीसाखर घालून एकत्र भरपूर मळा. सावधान!!!! या स्टेजला तूप सुटेल!! मी इथेच फसले बरं! मला मिश्रण जरा कोरडं वाटलं म्हणून मी अगदी १ चमचा तूप गरम करून घातलं नि लाडू बसले! तुमचं तसं नाही झालं तर लाडू वळा, नैतर वड्या थापा!
-जे काही कराल ते एकमेकांना चिकटून ठेवू नका. वड्या किंवा लाडू, एकमेकांना चिकटले तर मोडून नवीन रेस्पी करा नि इथे लिहा.

वाढणी/प्रमाण: 
या प्रमाणात एक परात आणि एक लहान थाळी भरून वड्या झाल्या. लाडू टिचके लहान नसतील तर मध्यम आकाराचे २०-२५ व्हायला हवेत
अधिक टिपा: 

कणीक रवाळ असेल तर तुपाचं प्रमाण बदलू शकेल.
माझी तुपाची फसगत झाली तशी तुमची होऊ नये डोळा मारा तूप कमी चालेल बहुधा. मायक्रोवेव्ह व्हर्जनबद्दल मी काही सांगू शकत नाही.
यात तुम्ही काळ्या मनुका, बेदाणे, खजूर तुकडे करून आणि डि़ंक तुपात(किंवा मावेत) फुलवून कुटून घालू शकता. मर्जी अपनी अपनी. पिस्ते-केशराने वरून सजवूही शकता. फिदीफिदी

फोटो काढलेले नाहियेत. वड्या संपायच्या आत काढला तर चिकटवेन. मागच्या वेळी उत्साहाने परातीतल्या सामानाचे वगैरे काढले नि आमचं दुडदुडबोचकं कॅमेरा घेऊन पळालं. ते तयारीचे नि हे फायनल प्रॉडक्टचे फोटो जमेल तसे टाकेन.

महत्त्वाचं म्हणजे, हे प्रमाण तुमची आवड, पदार्थांची उपलब्धता, वेळ, उत्साह आणि असेल तर पथ्य यावर आरामात बदलू शकता. प्रामाणिकपणे सांगायचं तर मी 'घे की ढकल' या तंत्राने केलंय हे. चुकलंमाकलं समजून घ्या. साखरसुद्धा चव बघत घातलिये. मला चिट्ट गोड नको वाटतं. ३ वाट्या अंदाजाने लिहिलीय, जास्त वाटली तर मापी करा! आणि हो, आमच्या बोचक्याने फराळाला खावं तसं बैठकीवर फतकल मारून ४ वड्या एका वेळी हाणल्यायत त्यामुळे चव मस्त झाली आहे! फिदीफिदी

माहितीचा स्रोत: 
पारंपारिक

हिरवी मिरची लसूण खर्डा

लागणारा वेळ: 
१० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

हिरव्या मिरच्या
आवडेल त्या प्रमाणात लसूण. साधारणपणे मिरच्यांच्या निम्म्या प्रमाणात. मला जास्त प्रमाणात लसूण घातलेला आवडतो त्यामुळे मिरच्यांच्या जवळपास बरोबरीनं घेते.
जीरे
हिंग (ऐच्छिक)
मीठ
तेल

क्रमवार पाककृती: 

या खर्ड्यासाठी लोखंडी खोलगट तवा असल्यास उत्तम. माझ्याकडे नसल्यानं मी नॉनस्टीक पॅनमधे केला.

तेल तापवून त्यात जीरं आणि हिंग घालावं.

मिरच्या आणि लसूण घालावे.

लसूण मऊ झाल्यावर मीठ घालून वाटी / दगडी बत्ता किंवा इतर उपल्ब्ध साधनानं तव्यावरच खरडत (?) / ठेचत बारीक करावे.

झाकून एक वाफ काढावी.

वाढणी/प्रमाण: 
खर्ड्याचं प्रमाण काय सांगणार?
अधिक टिपा: 

आवडत असल्यास हिंग जीर्‍याची फोडणी करून वरून घ्यावी. किंवा दही घालूनही छान लागतो.
पराठ्याबरोबर दही घेतल्यास त्या दह्यात खर्डा मिक्स करून घेतल्यास मस्त चव येते.
कुठल्याही भाजीच्या फोडणीत (कोबी, दुधी भोपळा, झुकीनी वगैरे) हिरवी मिरची ऐवजी चमचाभर ठेचा घातल्यास खमंग चव येते.
एकूण व्हर्सटाईल प्रकरण आहे.

फणसाची भाजी... आता अगदी सोप्पी

लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

फणसाची भाजी मला अत्यंत प्रिय. अगदी कोवळ्या फणसाची ( कुयरीची ), जरा गरे तयार होत असलेल्या फणसाची, कच्च्या गर्‍यांची .. सर्वच आवडत्या.

तशी फणसाची भाजी भारताच्या अनेक भागात करतात. मी श्रीलंकेतही खाल्ली. पण महाराष्ट्र सोडला तर बहुतेक ठिकाणी ती मटणाच्या मसाल्यातली करतात. कारवारला तर त्याचे लोणचेही करतात. पण मला
मात्र आपली मराठमोळी ( तीसुद्धा अशी, काळे वाटाणे घालून करतात ती नाही ) आवडते.
ही कृती रुचिरातली आहे ( पण मी काही बदल केले आहेत. आता हाताशी रुचिरा नसल्याने नेमके बदल सांगता येत नाहीत. )

फणसाच्या भाजीला फार खटाटोप असतो, आणि मुख्य खटाटोप म्हणजे तो कापणे. छोटी कुयरी असेल तर
मी ती अख्खीच ( न कापता ) कूकरमधे उकडून घेतो. पण तरीही जेव्हा शक्य असते तेव्हा हा खटाटोप मी
करतोच. केनयात भाजीच्या कुयर्‍या मिळायच्या. इथे अंगोलात तयार फणस कधीतरी दिसतात सुपरमार्केट्मधे.

पण गेल्या भारतभेटीत वहीनीला एक अनोखी वस्तू मिळाली. चक्क फणसाच्या भाजीचे पाकिट. माझी
आवड तिला माहीत असल्याने तिने ते लगेच आणूनही दिले.

पाकिटात ही अशी उकडलेली भाजी असते.

कुणाला संदर्भासाठी हवा असेल तर लेबलाचा फोटोही देतो.

त्यांची वेबसाईट मात्र अजून चालू झालेली नाही. ही भाजी वापरून पुलावही छान होतो, असे पाकिटावर लिहिलेय. पण मी भाजीच केली. ही भाजीही थोडीफार खटाटोपाची आहे, पण चवीला अप्रतिम लागते. शिवाय फणसाची भाजी रोज रोज होत नसल्याने, हा खटाटोप मी आनंदाने करतो.

लागणारे जिन्नस असे.

१) एका पाकिटातली फणसाची भाजी
२) २ / ३ सांडगी मिरच्या किंवा २ टिस्पून गोडा मसाला
३) वाटीभर ओले वाटाणे
४) अर्धी वाटी दाण्याचा कूट
५) एक कप दही ( ते पुरेसे आंबट नसेल तर २/३ कोकमं )
६) १ मध्यम कांदा
७) तेल
८) २ ओल्या मिरच्या, २ सुक्या मिरच्या, ५/६ लसूण पाकळ्या आणि १ इंच आले यांचे वाटण
९) मीठ व हवी असल्यास साखर
१०) १ टिस्पून जिरे
११) हिंग
१२ ) ओले खोबरे व कोथिंबीर
१३) काजूगर ( ऐच्छिक )

क्रमवार पाककृती: 

१) तेल तापवून त्यात वापरत असाल तर सांडगी मिरच्या / काजूगर तळून घ्या. बाहेर काढा.
२) त्या वापरत नसाल तर त्यात हिंग जिर्‍याची फोडणी करा ( आणि त्या वापरत असाल तरी त्याच तेलात फोडणी करा. )
३) मग त्यात मिरच्यांचे वाटण टाका व परता.
४) त्यात कांदा टाका व परता.
५) वाटाणे टाका परतून झाकण ठेवा आणि शिजवून घ्या.
६) दाण्याचे कूट दह्यात घालून फेटून घ्या. त्यात थोडे पाणीही घाला.
७) वाटाणे शिजले कि त्यात वापरत असाल तर गोडा मसाला, कोकमं टाका,
८) मग त्यात फेटलेले दही आणि थोडे पाणी घाला, मीठ व वापरत असाल तर साखर टाका.
९) मग त्यात फणसाची भाजी टाका ( त्यापुर्वी ती थोडी कुस्करून घ्या )
१० ) झाकण ठेवून शिजू द्या. पाणी पुर्ण आटवायची गरज नाही, नंतर ते शोषले जाते.
११) मग त्यावर काजूगर, तळलेल्या सांडगी मिरच्यांचे तूकडे, खोबरे व कोथिंबीर टाका.

ही भाजी मी नुसतीच खातो, चपाती सोबतही छान लागते.

वाढणी/प्रमाण: 
चार जणांसाठी
अधिक टिपा: 

मटार, काजूगर नसले तरी चालतील. त्या जागी इतर दाणे ( तुरीचे, भुईमूगाचे वगैरे ) पण चालतील.
दाण्याचे कुट न वापरता कच्चे शेंगदाणे भरड वाटून ते कूट तेलात परतून घेतले तर जास्त खमंग लागते.

माहितीचा स्रोत: 
रुचिरा आणि माझे प्रयोग

चिंचेची कढी

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

लिंबा एवढ्या चिंचेचा गोळा
२ मध्यम आकाराचे कांदे चिरून
१ वाटी ओल खोबर खरवडून,
१-२ मिरच्या
थोडी कोथिंबीर चिरून
थोडस हिंग,
अर्धा चमचा हळद,
४-५ मेथीचे दाणे,
४-५ लसुण पाकळ्या चिरुन,
राई, जीर, प्रत्येकी अर्धा चमचा (छोटा)
कढीपत्ता
चवीनुसार गुळ चिरून,
चवीनुसार मिठ,
फोडणीसाठी तेल.


(वरील फोटोत हळद राहिलेय)

क्रमवार पाककृती: 

प्रथम चिरलेला कांदा, खोबर,गुळ, मिरची (चिरून), कोथिंबीर, हिंग हळद आणि मिठ हे एकत्र करून हाताने थोडे कुस्करून ठेवावे.

आता गॅसवर भांडे गरम करून त्यावर राई, जिरे, लसुण पाकळ्या,कढीपत्ता वे मेथी दाण्यांची फोडणी देऊन लगेच त्यावर कुस्करलेले मिश्रण टाकायचे.

हे थोडे परतवले, अर्धवट शिजले की त्यात लगेच चिंचेचा कोळ घालून (गरजेनुसार पाणी घालून) झाकण ठेवायचे. उकळी यायच्या आत गॅस बंद करायचा. उकळी येऊ द्यायची नाही.

तयार आहे चिंचेची कढी

वाढणी/प्रमाण: 
४-५ जणांसाठी
अधिक टिपा: 

तोंडाला सुटले ना पाणी?

हिच कढी फोडणी न देताही करतात.

ही कढी मटणासोबत घेण्याची पद्धत आहे.
चविला आंबट गोड लागणारी ही कढी नुसती प्यायलाही मजा येते.

माहितीचा स्रोत: 
नणंद

तुरीच्या दाण्याचे आळण (विदर्भातला लोकप्रिय प्रकार)

लागणारा वेळ: 
२५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

तुरीच्या ताज्या शेंगांचे दाणे = दिड वाटी
छोटे टोमाटो= २ (गावराणी, नसतील तर मग १/२ चमचा आमकुट पावडर)
मध्यम आकाराचा कांदा = १
लसुण = १छोटा गट्टा (१३, १४ पाकळ्या)
हिरव्या मिर्च्या = २
बारिक चिरलेली कोथिंबीर
तेल = १/२ पळी
धणे पुड = दिड चमचा
गुळ = १/२ लिंबा एवढा
फोडणी साहित्य नेहमीचेच.

क्रमवार पाककृती: 

हिवाळा आला की, विदर्भात तुरीच्या शेंगांवर जोर असतो, मग त्याच्या दाण्याचा भात, मुगाची तुर दाणे घालुन फोडणीची खिचडी असो का तुर दाण्याची उसळ , आळण , आमटी ..काही नाही तर तुरीच्या उकडलेल्या शेंगा तरी होतातच... स्मित असो, अशाच एका भन्नाट आणि इथे आवडणार्‍या पदार्थाची पा. कृ. आज देणार आहे..स्मित

तर मुळ कृती कडे...

सगळ्यात आधी तुरीचे दाणे धुवुन, एका गंजात दोन वाट्या पाणी आणि थोडे मिठ घालुन १० मि.उकडुन घ्यावे . शिजले की, निथळुन घ्यावे, आणि एका कढईत चांगले भाजुन घ्यावे..(नुसतेच ,तेल नको). भाजुन गार झाले की मिक्सर मधुन फिरवुन घ्यावे..

आता वाटण करायचे आहे, त्यासाठी मिरच्या, कांदे टोमाटो हे सुधा भाजुन वाटुन घ्यावे..
कढईत तेल तापले की, जिर मोहरी घाला आणी हे वाटण, + एक च. तिखट, हळद, धणे पुड घालुन ,कडेला तेल सुटे पर्यंत वाफेवर शिजु द्यावे, आता मिक्सर मधुन काढलेल्या दाणाचे वाटण घालवे..पुन्हा एक वाफ काढावी, दोन वाट्या पाणी (गरम असेल तर उत्तम) आणि मिठ + गुळ घालुन छान उकळी फुटु द्यावी.

बारिक कोथिंबीर घालुन सर्व्ह करा..

गरम भात, भाकरी, पोळी कशाबरोबरही छानच लागते.. नुसते सुप सारखे पण घेऊ शकता.

वाढणी/प्रमाण: 
४ जणांसाठी
अधिक टिपा: 

सग़ळे साहित्य भाजुन केलेले वाटण घातले की वेगळीच छान चव येते.

माहितीचा स्रोत: 
आई