पारंपारीक मराठी

नारळाच्या पोळ्या

लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

पारीसाठी:
१ मेझरींग कप कणिक, किंचीतसे मीठ, चमचाभर तेलाचे मोहन

सारणासाठी:
१ मेझरींग कप खवलेला नारळ / नारळाचा चव
१ मेझरींग कप पंढरपुरी डाळ्याचे अगदी बारीक केलेले पीठ
३/४ मेझरींग कप पीठीसाखर
स्वादासाठी वेलची पूड, थोडे केशर
पाव कप दूध
तूप

क्रमवार पाककृती: 

पारीसाठी लागणारे साहित्य घेऊन पोळ्यांसाठी भिजवतो तशी कणीक भिजवून घ्या. फार घट्ट नको किंवा फार सैलही नको.
नारळाचा चव अगदी थोडासा परतून घ्या. त्यात पंढरपुरी डाळ्याचं पीठ, पीठीसाखर, वेलची, केशर घालून नीट मिसळून घ्या. सारण कोरडं वाटलं तर अगदी थोडे थोडे दूध शिंपडून पुरणाप्रमाणे मऊ (कंसिस्टन्सि?) करून घ्या. आता कणकेचा उंडा घेऊन त्यात पुरणाच्या पोळीला भरतो तसे सारण भरून तांदळाच्या पिठीवर हल्क्या हाताने लाटून घ्या. तव्यावर तूप सोडून भाजून घ्या.

वाढणी/प्रमाण: 
५-६ पोळ्या
अधिक टिपा: 

काहीही नाहीत. एकदम सोपी पाककृती. या पोळ्या टिकतातही छान. थोSSडीशी खव्याच्या पोळीसारखी चव लागते. बंगलोरलाही खाल्ल्या होत्या पण त्या नुसत्या नारळाच्या होत्या. नारळी पौर्णिमेला कधी साखरभाता ऐवजी बदल म्हणून छान लागतात.

माहितीचा स्रोत: 
आत्या. तिने फार वर्षांपूर्वी टिव्हीवर एका कार्यक्रमात पाहिल्या होत्या.

पुडाची वडी/ कोथिंबीरवडी/ सांभारवडी

लागणारा वेळ: 
२ तास
लागणारे जिन्नस: 

- २ मोठ्या जुड्या कोथिंबीर
- २ ते २.५ वाट्या बेसन/ चण्याच्या डाळीचं पीठ
- दोन चमचे खसखस
- तीन चमचे सुकं खोबरं
- तीन चमचे चारोळी
- दोन चमचे पांढरे/ लाल तीळ
- लाडात असाल तर थोडे काजू, बेदाणे (शक्यतो घालत नाही या पदार्थात)
- दोन चमचे घरचा काळा मसाला
- एक चमचा तिखट (मिसळणाच्या डब्यातल्या चमच्यानी) किंवा आवडीनुसार जास्त ही घेता येईल.
- अर्धा चमचा हळद
- चवीनुसार मीठ
- भक्क्क्क्कम तेल (वडी भर तेलात तळायची असते)

वर तिखटाकरता सोडून जी चमच्याची मापं दिली आहेत ती आपल्या नेहेमी खाण्याकरता वापरायच्या चमच्याची आहेत.

क्रमवार पाककृती: 

- कोथिंबीर निवडून, साफ करून, धुवावी. कपड्यावर, कागदावर पसरून पाणी नीट सुकू द्यावं. यात थोडंही पाणी राहाता कामा नये.
- आता ही स्वच्छ केलेली कोथिंबीर बारीक चिरावी. चिरलेली कोथिंबीर कमीतकमी ४ ते ५ ओंजळीभरून तरी व्हावी.
- एका कढईत तेलावर खसखस भाजून घ्यावी. तीळ- चारोळीही भाजावी. सुकं खोबरं सुद्धा परतावं. एका ताटलीत हे सगळं एकत्र करून जरा चुरून घ्यावं. फार नको. चारोळी, खोबरं हे जाणवलं पाहीजे.
- चमचाभर तेलाची फोडणी करून त्यात थोडं हळद/ तिखट परतून घ्यावं त्यातच चुरलेलं मिश्रण घालावं. नीट सगळं कालवून हे कोथिंबीरीत घालावं. यात मीठ घालावं. कोथिंबीर फोडणीत टाकायची नाही. तिला पाणी सुटेल न काहीच करता येणार नाही.
- चण्याच्या डाळीत तेलाचं मोहन, हळद, तिखट, मीठ घालून घट्ट भिजवून गोळा तयार ठेवावा.
- एका पसरट ताटलीत, तेल + काळा मसाला + चिमूटभर मीठ असं कालवून तयार ठेवावं.
- आता चण्याच्या भिजवलेल्या पिठाची बेताची पोळी लाटावी. पीठ वापरू नये लाटतांना. हवं तर तेलाचं बोट लावावं. पोळी समपातळीत हवी. तशीच फार पातळही नको अन फार जाडही नको. नाहीतर सारण भरल्यावर / तेलात फुटण्याची भिती.
- यावर तेल + मसाल्याचं मिश्रण हातानी नीट अन भरपूर लावावं.
- भरपूर कोथिंबीरीचं सारण घालावं. घट्ट पॅक करावं त्रिकोणी लंबाकारात. खुळखुळा होता कामा नये. नीट सगळीकडून बंद करावं. हेच खरं किचकट काम आहे कारण सारण त्यामानानी कोरडं असतं. अश्या सगळ्या वड्या करून ठेवाव्या. ओलसर नॅपकिन खाली ठेवल्या तर सुकणार नाही.
- आता या वड्या भर तेलात तळाव्या. तेल खूप गार नको पण अगदीच कडकडीतही नको.
- सोनेरी रंगावर काढाव्यात. एकाचे दोन तुकडे करावे सुरीनी. गरम गरम सर्व कराव्या स्मित

वाढणी/प्रमाण: 
खाल तसं. वरच्या प्रमाणात ४ लोकांच्या जेवणात साईड-डिश म्हणून पुराव्यात.
अधिक टिपा: 

- हवं असेल तर कांदा-लसूण आधी फोडणीत परतून घेऊ शकता. हिरवी मिरचीही घालता येईल.
- आलं शक्यतो वापरत नाही यात
- सारणात एका लिंबाचा रस पिळला तर एक छान चव येते.
- पिठाच्या पोळीला लावण्याकरता मसाल्याचं जे मिश्रण सांगीतल आहे, त्यात काही लोक्स जरा चिंचेचा कोळही घालतात. त्यामुळे एक अ‍ॅडेड टँग मिळतं.
- कोथिंबीर ही चिरावीच लागते. तीही बारीक. फुप्रोतून काढाल तर गिचका होऊ शकतो.
- बेस्ट उपाय म्हणजे आदल्यादिवशीच कोथिंबीर निवडून, धूवून सुकत ठेवावी.
- लक्षात ठेवण्यासारखी गोष्ट ही की कोथिंबीर गरम कढईत घालायची नाही. तिला पाणी सुटलं तर खेळखंडोबा. शंका असेल तर फोडणीही जरा गार करून घालावी.
- बरोबर श्रीखंड करायची पद्धत आहे. कढीबरोबरही या उत्कृष्ट लागतात. (नागपूर ला डिस्ट्रिक्ट कोर्ट्जवळ या वड्या कढीसोबत मिळतात. अप्रतीम!)
- चवीला अन पोटालाही लय भारी असतात.
- एखाद-दुसरी वडी समजा फुटलीच तर ती तळतेली कोथिंबीर वेगळी ठेवावी.
त्याचा फोडणीचा भात करावा - ती कोथिंबीर कढईत घ्यावी, त्यात साधा/ पांढरा भात मोकळा करून घालावा. मस्त पैकी परतून तिखट, मीठ पाहावं; अ‍ॅडजस्ट करावं; चविष्ट भात तयार!

माहितीचा स्रोत: 
आजी, स्वयंपाकाला येणार्‍या काकू

रायवळ/गोटी आंब्याचे सासव(सासम).....फोटोसहित

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

साहित्य: ८ रायवळ/गोटी आंबे, अर्धी वाटी गूळ.
वाटणासाठी: ओलं खोबरं अर्धी वाटी, सुक्या लाल मिरच्या २/३, १ चमचा मोहोरी.
फ़ोडणीसाठी : १ चमचा तेल, १ चिमूट मेथ्याची पावडर, पाव चमचा हिंग, १ चिमूट हळद, कढिलिंब, चवीप्रमाणे मीठ.

क्रमवार पाककृती: 

चला मंडळी......आता रायवळ आंबेच काय पण दशहराही आता बाजारातून अदृश्य होईल. निसर्ग नियमच आहे. आता दशहराला हापूसची मजा नाही पण चालसे!
अजूनही बाजारात एखादी मावशी असेलच रस्त्याकडेला रायवळ/गोटी आंब्यांची टोपली घेऊन. बघा आणि सीझन संपायच्या आत हे आंब्याचं सासव करूनच पहा.

कृती: बाजारात रस्त्याकडेला बसणाऱ्या मावशीच्या टोपलीतून छान चांगले रायवळ आंबे निवडून घ्या. रेग्युलर फ़ळवाल्याकडून किंवा दुकानातून घेतल्यास ती गावरान रायवळ चव मिळेलच याची खात्री नाही. असो...घरी आल्यावर भरपूर पाण्यात स्वच्छ धुवून घ्या. नंतर अगदी थोड्या पाण्यात अर्धी वाटी गूळ चांगला विरघळून घ्या. मग आंबे सोलून घ्या. अगदी हलक्या हाताने. ही सालं उलटी करा...म्हणजे गराचा भाग वर येईल. पाण्यात घालून ही सालं आपल्याला स्वच्छ करून त्याच्याही सगळा रस काढायचा आहे. या गावठी आंब्यांच्या सालींचाही भरपूर रस निघतो .
कोयी वेगळ्या ठेवा व सालं एका मोठ्या भांड्यात घ्या. या सालांवर चांगलं अर्धी पाऊण वाटी पाणी घालून सालं स्वच्छ करून घ्या. सालांचाही भरपूर रस निघतो.
आता कोयी जरा जरा दाबून जेवढा रस निघेल तो सालांच्या रसात मिसळा. आणि कोयीही. या कोयी जेवताना चोखून खायला मजा येते. आता कळलं ना फ़ार मोठे किंवा हापूस का नाही घ्यायचा ते? असो.....
आता १ चमचा मोहोरी छोट्या कढईत कोरडीच भाजून घ्या. हे अगदी मंद गॅसवर करा. मोहोरी जळू देऊ नका. याच कढईत थेंबभर तेल टाकून त्यात २/३ सुक्या ब्याडगी मिरच्या भाजून घ्या. हे भाजलेले जिन्नस बाजूला ठेवा.
यानंतर अर्धी वाटी ओलं खोबरं, १ चमचा ही भाजलेली मोहोरी, भाजलेल्या सुक्या मिरच्या सगळं मिक्सरमधे बारीक वाटून घ्या.
हे नीट वाटलं जावं यासाठी टीप: आधी मोहोरी, मिरच्या आणि थोडं मीठ एवढंच जर कोरडच वाटलं तर छान बारीक होतं. मग यात खोबरं घाला आणि लागेल तेवढं अगदी थोडं पाणी घालून बारीक वाटून घ्या.

आता हे वाटण कोयी आणि रसाच्या मिश्रणात घाला. डावाने सारखं करा. गुळाचे तयार केलेले पाणी यातच मिसळा. अंदाजाने मीठ घाला. आता फ़ोडणी करा.
तेलात मोहोरी, मेथ्या पूड, हिंग, हळद, कढिलिंब हे सगळं घालून ही फ़ोडणी या मिश्रणावर ओता.

.............. आंबे नुसते खायचे सोडून हे.....आंब्यावर फ़ोडणी वगैरे कशाला? असले अरसिक प्रश्न विचारून कृपया रसभंग करू नये. फिदीफिदी करून पहा मगच प्रश्न विचारा.

हे गार सर्व्ह करायचं की गरम??? हे न उकळता नुसतं मिश्रण करून फ़ोडणी घालून तसंच तोंडीलावणं म्हणून घेऊ शकता.
उन्हाळ्यात हे थंडच छान वाटते. अगदी पोळी/भाताबरोबर.
हे कशाबरोबर खायचं??? या अनादि अनंत आणि अनाकलनीय प्रश्नाचं उत्तर वर दिलेलं आहे.

पण पावसाळ्यात मात्र व्यवस्थित उकळून गरम गरमच भात किंवा पोळीबरोबर छान लागेल. हे रायवळ आंबे अजूनही कुठे कुठे दिसतात. त्यामुळे पावसाळी हवेत हे आंब्यांचं सगळं मिश्रण मस्तपैकी चरचरीत फ़ोडणी घालून छानपैकी उकळा. व गरम गरमच सर्व करा.
यालाच कोयांडे असंही म्हणतात.
फोटो:
रायवळ/गोटी आंबे

वाटणाचे जिन्नसः मोहोरी, ओलं खोबरं आणि ब्याडगी सुक्या मिरच्या

कोयी आणि सालं ...शेजारी वाटण. ब्याडगी मिरच्या घेतल्यास वाटण छान गुलाबीसर होते.

पांढर्‍या भांड्यात थोड्याश्या दाबून थोडा रस काढलेया कोयी...रसासह. शेजारच्या भांड्यात सालांचा रस.

फोडणीचं सामान : मोहोरी, मेथी पावडर, हिंग जिरं आणि कढिलिंब.
चिरलेला गूळ

सर्व मिश्रणावर ओतलेली फोडणी


व्यवस्थित ढवळून तयार सासव.

वाढणी/प्रमाण: 
प्रत्येकी २ कोयी असं प्रमाण धरावं.
माहितीचा स्रोत: 
माझी वहिनी.......आणि एकदा मंगला खाडीलकरांनी हे टीव्हीवर दाखवलं होतं पण त्यांनी हापूस आंबा वापरला होता. पण मी रायवळचाच आग्रह धरते.

पपईचे धपाटे

लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

चांगल्या पिकलेल्या, गोड असलेल्या पपईचे तुकडे २ मोठया वाट्या
पाच सहा भाकरी होतील एवढे ज्वारीचे पीठ
२ चमचे डाळीचे पीठ
१ चमचा ओव्याची पूड
२-३ चमचे तीळ
१-२ चमचे धने जीरे पूड
हव्या त्या प्रमाणात तिखट
मीठ
हळद
आवडत असल्यास बारीक चिरून कोथिंबीर

क्रमवार पाककृती: 

पपईच्या तुकड्यांचा मिक्सरमधे रस करून घ्या.
ज्वारीच्या पिठात सर्व जिन्नस मिसळून भाकरीच्या पिठाप्रमाणे पीठ भिजवून घ्या. भिजवताना अजिबात पाणी घालायचे नाही.
भाकरीसारखेच पिठावर थापून घ्या.
भाजताना तव्यावर पीठ लावलेली बाजू येईल अशा पद्धतीनं टाका.
दोन्ही बाजूनं तेलाचा हात लावून भाजून घ्या.
खाताना बरोबर तूप, लोणी किंवा दही, ताक-दूध, दही-दूध घ्या. मिरचीचा ठेचा किंवा दाण्याची चटणी, जवसाची चटणी वगैरे बरोबर मस्त लागतो.

वाढणी/प्रमाण: 
५ ते ६ मोठे धपाटे होतील.
अधिक टिपा: 

भाजताना पाणी लावायचे नाही. तसेच थेट आचेवर न भाजता तव्यावरच भाजायचे.
धपाटे २-३ दिवस (भारतातल्या हवामानात) सहज टिकतात. इथे ४ दिवस तरी टिकायला हरकत नाही. त्यामुळे जेष्ठ नागरीकांसाठी प्रवासाला जाताना खाण्याच्या पदार्थांसाठी उत्तम पर्याय आहे. लाल भोपळा घालूनही सुरेख होतात. पपई, भोपळा नसेल तर नुसता कच्चा मसाला, भरपूर तीळ, ओवा घालूनही छान होतात.

माहितीचा स्रोत: 
आई, काकू.

फणसाचे लोणचे (अगदी सोप्पे)

लागणारा वेळ: 
२५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

१ वाटी बारिक चिरलेला फणस
दीड वाटी कीसलेली कैरी (साल सोलुन)
दीड वाटी तेल
मीठ अंदाजे (५ ते ६ चहाचे चमचे)
केप्रे आंबा लोणचे मसाला १ वाटी

क्रमवार पाककृती: 

सर्व प्रथम फणसाचे काप धुवुन पुसुन बारिक चिरुन घ्या. कुकर मधे stand ठेवुन त्यावर एका बंद डब्यात हे काप दोन शिटया होईस्तोवर वाफवुन घ्या. हे काप जरा वेळ एका सुती कापडावर गार होऊ द्या..

कुकर सुरु असतांना कैरीची पाठ सोलुन कीसुन घ्या, एका पसरट टोपात/ परातीत केप्रे लो. मसाला आणि मिठ एकत्र करा. कढईत तेल तापवायला ठेवा, चांगले तापले की एक पळी भर तेल या मसाल्यावर सोडा.. व्यवस्थीत कालवुन घ्या.. गार झाले की त्यात आधी कीसलेली कैरी आणि मग फणसाचे तुकडे घालुन पुन्हा नीट कालवुन घ्या..

उरलेलं तेल थंड झाल्यावर लोणच्यात घाला.. झाल लोणच तय्यार.. आता हे लोणच स्वच्छ हवा बंद बरणीत भरुन ठेवा.. ३ ते ४ महिने टिकतं..

अधिक टिपा: 

फणस उकडतांना पाणी आत शिरायला नको.. बुरशी येऊ शकते..

माहितीचा स्रोत: 
धाकटी बहिण दिपा नगरकर

सुरमईचं कालवण

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

- सुरमईचे अर्ध्या इंच जाडीचे तुकडे
- कोथिंबीर-लसूण-हिरवी मिर्ची वाटण (आलं नको.)
- चिंचेचा घट्टं कोळ
- मीठ
- हळद
- तिखट
- नारळाचं दूध
- तेल

क्रमवार पाककृती: 

- माश्याच्या तुकड्यांना वाटण, मीठ, तिखट, हळद आणि चिंच लावून फ्रिजमध्ये कमितकमी ३-४ तास मुरायला ठेवावं.
- पसरट भांड्यात तेल कडकडीत गरम करून माश्याचे तुकडे घालून ३० सेकंद ठेवावे.
- उलटे करून दुसर्‍या बाजूने ३० सेकंद ठेवावे.
- अगदी मंद आचेवर सगळं मुरवण खरपूस होईपर्यंत हलक्या हातांनी परतावं. या दरम्यान मासे ठक्कं कोरडे होऊन चिवट व्हायला नकोत.
- नारळाचं दूध घालून उकळी आणावी.
-कालवण तयार आहे.

fishcurry-2-maayboli.jpg

वाढणी/प्रमाण: 
माश्याचे तुकडे आणि बाकी घटकांवर अवलंबून.
अधिक टिपा: 

- पुन्हा एकदा, आलं घालण्याचा मोह टाळावा.
- उकळी आल्यावर चव घेऊन मीठ लागलं तर घालावं.
- आरती. ह्यांनी दिलेल्या कृतीनुसार केलेला स्पंज दोसा ह्या कालवणाबरोबर अप्रतिम लागतो. (http://www.maayboli.com/node/5354)

sponge-dosa-curry-maayboli.jpg

माहितीचा स्रोत: 
बहीण- मोनाडार्लिंग, आणखी कोण? :)

जिलेबी ( यीस्ट न घालता)

लागणारा वेळ: 
१ तास
लागणारे जिन्नस: 

१. मैदा - १ कप
२. बेसन - २ टीस्पून
३. दही - २ टीस्पून
४. बेकिंग पावडर - ३/४ टीस्पून
५. पाणी - प्रमाण कृतीत
६. तूप/ बटर - २ टीस्पून
७. तळण्यासाठी तेल
८.पाकासाठी -
साखर - दीड कप
पाणी - पाऊण कप
वेलदोडा - १ बारीक कुटून
लिंबू रस - १ छोटा चमचा.

९.जिलेबी पाडण्यासाठी - आयसिंग कोन्/ तळाला छिद्र पाडलेले भांडे/ केचपची बॉटल/ साधा प्लॅस्टीक पिशवीचा बनवलेला कोन.

क्रमवार पाककृती: 

१. साखर आणि पाणी मिसळून मध्यम आचेवर पाक करून घ्यावा. वेलदोड्याची पूड मिसळावी.
अधूनमधून ढवळत रहावे. एकतारी पाक करून घ्यावा. आच बंद करून पाक बाजूला काढून ठेवावा. पाक घट्ट होऊन त्यात पुन्हा साखर तयार होऊ नये म्हणून एक चमचा लिंबाचा रस मिसळावा.
२. एका खोलगट भांड्यात मैदा, बेसन आणि दही एकत्र करून घ्यावे. जिलेबीला रंग येण्यासाठी अर्धा छोटा चमचा हळद मिसळावी. मग हळूहळू पाणी घालत मिसळावे. पीठ ड्रॉपिंग कंसिस्टंसी येईल असे भिजवावे, म्हणजे, अगदी पाणी नाही पण भज्यांसाठी भिजवतो त्यापेक्षा थोडे घट्ट.
३. १० मिनिटे मिश्रण तसेच ठेवावे. तोपर्यंत तेल तापवून घ्यावे. तेलातच तूप/ बटर टाकावे, त्याने जिलेबीला छान चव येते.
४. मग त्यात बेकिंग पावडर टाकून पुन्हा मिश्रण एकजीव करून घ्यावे.
५. तेल चांगले तापल्याची खात्री करून, मिश्रण कोनामध्ये भरून जिलेब्या पाडाव्यात. सोनेरी रंगावर तळून घ्याव्यात.
६. जिलेब्या बनवणे ही कला आहे,त्त्यामुळे पहिला घाणा बिघडू शकतो. सुरूवातीला लहान वेढ्याच्या जिलब्या पाडाव्यात. त्या चांगल्या जमल्या की मोठ्या म्हणजेच ४-५ वेढ्यांच्या जिलब्या पाडाव्यात.
७. गरम जिलब्या पाकात टाकाव्यात. पाकात १० मिनिटे ठेऊन ताटात काढून घ्याव्यात.
८. गरम किंवा थंड जशा आवडतील तशा गट्टम कराव्यात.

हे फोटो :

IMG-20150510-WA0040.jpg

IMG-20150510-WA0038.jpg

वाढणी/प्रमाण: 
खाल तितक्या :)
अधिक टिपा: 

१.जिलब्या खूप वेळ पाकात ठेऊ नये, नरम पडण्याची शक्यता. कुरकुरीत, तरीही पाक मुरलेल्या जिलब्या जास्त छान लागतात.
२.मी जिलब्या पाडायला साधा प्लॅस्टीकचा कोन घरी करून वापरला होता. जसा मेहेंदीचा कोन करतो तसाच मोठा कोन करून वापरला तरी चालतो.

माहितीचा स्रोत: 
आंतरजाल

पिकल्या केळ्यांचे भरीत

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

तीन पिकलेली केळी

दही

बारीक चिरलेला काम्दा , लसुण

फोडणीचे साहित्य . तेल , मोहरी , जिरे , हळद , हिंग

तिखट , मीठ

क्रमवार पाककृती: 

केळ्यांचे मोठे मोठे तुकडे कापावेत.

फोडणी करुन घ्यावी . त्यात लसुन , कांदा घालुन परतावे . हळद व तिखट घालावे,

कॅळ्यांचे तुकडे घालुन थोडे परतावे. दॉन मिनिटे मंद आचेव. झाकण लावुन शिजवावे.

एका भांड्यात काढुन त्यात दही व मीठ मिसळावे.

वाढणी/प्रमाण: 
१ ते २ लोकांसाठी
अधिक टिपा: 

.

माहितीचा स्रोत: 
प्रयास हा प्रतिभेचा प्राणवायु आहे.. सखाराम गटणे.

फ्लॉवर - बटाटा सुकी भाजी.

लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

- १ लहान गड्डा फ्लॉवर
- २ मध्यम आकाराचे बटाटे
- २ हिरव्या मिरच्या
- १/२ चमचा गोडा मसाला
- २ चमचे एव्हरेस्ट शाही बिर्याणी मसाला
- १ लसूण पाकळी
- फोडणीसाठी तेल, जिरे, मोहरी, हळद, हिंग
- चवीप्रमाणे मीठ, साखर (एक चिमटी)

क्रमवार पाककृती: 

फ्लॉवर-बटाट्याचे मोठे-मोठे तुकडे करून धुवून निथळून घ्या. मिरचीला उभे काप देऊन घ्या. (मी लाल ओली मिरची वापरली आहे)
तेल तापवून, त्यात मोहरी घाला. मोहरी तडतडल्यावर आच एकदम कमी करा. आता जिरे, हळद, हिंग, हिरवी मिरची घाला. लसूण पाकळी किसून, गोडा मसाला आणि बिर्याणी मसाला सगळे तेलात घालून थोडे परतून घ्या. साखर-मीठ घालून एकत्र करा. फ्लॉवर-बटाटा घाला. आच मोठी करून भराभर हलवा. धुतलेल्या भाजीत जे थोडे पाणी राहिले असेल ते सगळे निघून जाईल. आता पुन्हा आच कमी करून २ मिनिट झाकण घालून आणि नंतर झाकण न घालताच नुसती तेलावरच शिजू द्या. खुप मऊ शिजवायची नाहीये. हवी असल्यास कोथिंबीर घाला.

ही भाजी केवळ त्या बिर्याणी मसाल्यामुळे एकदम शाही होते. पार्टीला सुकीभाजी म्हणून करावी इतकी मस्त लागली. (आणि म्हणूनच अगदीच साधीशी असून इथे टाकावीशी वाटली). शिवाय सकाळच्या गडबडीतही करता यावी इतकी झटपट झाली.

शेवटची ताटात वाढुन घेतल्यावर फोटो काढायचे सुचले.
fllower bhaji.jpg

वाढणी/प्रमाण: 
२ माणसांना एक वेळच्या जेवणाला पुरली.
अधिक टिपा: 

मी सगळे घटक अंदाजे घातले होते. इथे प्रमाण लिहिताना साधारण आठवून लिहिले आहे.
भाजी करताना ती इतकी मस्त लागेल असे वाटले नव्हते त्यामुळे मोजले नव्हते.. नेहमीच्या मिरची-काडीलींब फोडणीतला फ्लॉवर-बटाटा खाऊन कंटाळा आला म्हणून हा प्रयोग केला.

ही भाजी थोडी चमचमीत होते. कमी तिखट खाणार्‍यांनी मिरची एकच वापरावी आणि बिर्याणी मसाला पण थोडा कमीच घालावा.

माहितीचा स्रोत: 
माझाच प्रयोग.

साखरेचे मांडे

लागणारा वेळ: 
१ तास
लागणारे जिन्नस: 

मांडे म्हणजे तेच मुक्ताईने ने ज्ञानेश्वर माऊलींच्या पाठीवर भाजले होते ते.. अगदी ते नाहीतर मनातले. कारण मांडे
करण्यासाठी बरीचशी मनाची तयारी करावी लागते.

रुचिरामधे ३ प्रकारचे मांडे आहेत. एक नेहमीचे म्हणजे पुरणाचे. याचे स्वरुप पुरणपोळीसारखेच असते पण हे आकाराने फार मोठे असतात आणि ते दोन हातावर विस्तारावे लागतात. त्यासाठी फारच सराव आणि कौशल्य हवे ( ते अर्थातच माझ्याकडे नाही ) याचे व्हीडिओ यू ट्यूबवर आहेत. साधनानेही इथे सविस्तर लेख लिहिला होता.

दुसरे असतात ते दूधाचे. यात उकळत्या पाण्यावर परात ठेवून, त्यात आटवलेल्या दूधाचे थर द्यायचे असतात. मी अजून करून बघितले नाहीत ( मनात आहेत :- ) )

आणि तिसरे म्हणजे साखरेचे. हे मात्र करायला त्या मानाने सोपे आहेत ( अर्थात मनाची तयारी हवीच. ) लागणारे जिन्नस मात्र घरात असणारेच आहेत.

१) एक वाटी मैदा ( शीग लावून )
२) पाऊण वाटी तांदळाचे पिठ व साखर यांचे मिश्रण ( या दोघांचे एकमेकांशी प्रमाण, तूमच्या आवडीप्रमाणे अगदी १ टेबलस्पून साखर व बाकीचे पिठ पासून १ टेबलस्पून पिठ बाकिची साखर असे कुठलेही प्रमाण घ्या. ) निम्म्यापेक्षा थोडी कमी साखर घेतली तरी मांडे व्यवस्थित गोड होतात. याशिवाय १ टिस्पून साखर.
३) साजूक तूप
४) कोमट दूध

५) १ टिस्पून खसखस ( ऐच्छीक )
६) वेलची
७) मीठ

त्याशिवाय लाटण्यासाठी पिठी, बटरपेपर वा प्लॅस्टीकचा मोठा कागद, भाजण्यासाठी मोठा तवा लागेल.

क्रमवार पाककृती: 

१) मैद्यामधे चिमूटभर मीठ आणि १ टिस्पून साखर घालून, कोमट दूधाने, पुरीला पिठ भिजवतो तितपत घट्ट भिजवून झाकून ठेवा.

२) तांदळाचे पिठ, साखर, वेलचीचे दाणे आणि वापरत असाल तर खसखस हे कोरडेच मिक्सरमधून बारीक करून घ्या आणि ते मैद्याच्या चाळणीने चाळून घ्या.

३) या मिश्रणात थोडे थोडे तूप घालून चमच्याचे ढवळत रहा. एवढेच तूप घालायचे आहे जेणेकरून मिश्रण एकत्र होईल ( साधारण शिर्‍यासारखे दिसेपर्यंत ) त्यापेक्षा जास्त तूप घालू नका.

४) आता मैदा तिंबायला घ्या. त्यासाठी ओट्यावर एक ताट ठेवून त्यात वरून हा गोळा जोराने फेका. मग थोडासा
दूधाचा हात लावून तो गोळा दोन्ही बाजूने ओढा. पहिल्यांदा त्याचे दोन तूकडे होतील. परत परत आपटत व ओढत राहिल्यावर त्याला चांगली तार येईल म्हणजेच त्याचे दोन तूकडे न होता तो ताणला जाईल व एकसंध राहील.
थोडा थोडा दूधाचा / तूपाचा हात लावला तरी चालेल. पण हा गोळा पुरणपोळीला भिजवतो तेवढा सैल व्हायला नको. नेहमीच्या चपातीला भिजवतो, तितपतच सैल असू द्या.

५) या मैद्याचा लिंबाएवढा गोळा करून त्याची पारी करा व त्यात साखरेचे मिश्रण दाबून भरून गोळा बंद करा.

६) मंद आचेवर तवा तापत ठेवा. लोखंडी तवा असेल तर तो पालथा ठेवा पण तसा ठेवताना गॅसच्या ज्योतीला
पुरेशी हवा मिळतेय याची खात्री करा.

७) ओट्यावर बटरपेपर ठेवून त्यावर पिठी भुरभुरा व वरचा गोळा लाटायला घ्या. हा गोळा अत्यंत पातळ
लाटायचा आहे. तसा लाटताना पोळी परत परत उचलण्यापेक्षा, हवा तसा बटर पेपरच फिरवून घ्या.

माझ्याकडे फ्लेक्सीबल चॉपिंग बोर्ड आहे. त्यावरच मी लाटलेय. या बोर्डवर एक ( कोंबडीचे ) चित्र आहे. ते चित्र पुसटसे दिसतेय, एवढी पातळ लाटलीय मी. अर्थात तूम्ही यापेक्षा पातळ लाटू शकता. पण आकार मात्र तव्याच्या
आकारापेक्षा मोठा करून चालणार नाही.

८) आता पोळी अलगद उचलून तापलेल्या तव्यावर विस्तारून टाका. पालथा तवा असेल तर सगळीकडे पसरेल, चुण्या पडणार नाहीत याची काळजी घ्या. सरळ तव्यात ती मधे घसरणार नाही याची काळजी घ्यावी लागते. सरळ तवा वापरायचा असेल तर शक्य तितका सपाट तवा घ्या. पालथा ठेवायचा असेल तर खोल तवा वा कढई पण चालेल.

९) मांडा भाजायला फार वेळ लागत नाही. दोन्ही बाजूने २०/३० सेकंदातच भाजला जातो. त्याला डाग पडेपर्यंत
भाजायचे नसतेच. मांडा तव्यावर असतानाच त्याची पोकळ घडी घाला. तव्यावरून उतरल्यावर तो लगेच कडक होतो, मग त्याची घडी घालता येत नाही. ( भाजताना तेल तूप अजिबात लावायचे नाही. )

१०) बाकीचे मांडे पण असेच लाटा व भाजा.

११) व्यवस्थित भाजलेले मांडे खुप टिकतात. घरचे साजूक तूप असेल तर स्वादही छान येतो. मांड्याचा तुकडा
तोंडात टाकल्याबरोबर विरघळायला हवा, तरच तो जमला असे म्हणायचे. हा दूधासोबत खातात, नुसताही छान लागतो.

वाढणी/प्रमाण: 
४ / ५ मांडे होतील.
अधिक टिपा: 

हा पदार्थ करणे यात हौसेचा भाग खुप आहे. अगदी पातळ लाटणे जमले नाही तर थोडे जाड लाटून खरपूस भाजून घ्या व त्याला ( दुसरे काहीतरी ) नाव ठेवा..

माहितीचा स्रोत: 
रुचिरा व माझे प्रयोग