पारंपारीक मराठी

खमंग काकडी रायता...

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

साहित्यः-
कोवळ्या काकड्या,
घट्ट ताजे दहि,
साय,
सैंधव मीठ,
फोडणीची मिरची (ठेचुन / मिक्सर मधुन काढुन घेणे),
सजावटी साठी डाळिंबाचे दाणे.

क्रमवार पाककृती: 

क्रुती:-
काकड्या छान कोचवून घाव्या, फोडणीची मिरची (ठेचुन / मिक्सर मधुन काढुन घेणे)
एका मोठ्या बाऊल मधे घट्ट दहि छान फेटुन घ्यावे व त्यात साय, सैंधव मीठ चांगले मिसळुन घेणे.
कोचवलेली काकडी त्यात घाला, ठेचुन घेतलेली फोडणीची मिरची घाला आणि शेवटी डाळिंबाचे दाणे घालून सजवा.

वाढणी/प्रमाण: 
२ जणांसाठी ३ काकड्या घाव्यात.
अधिक टिपा: 

ठेचुन घेतलेल्या फोडणीच्या मिरचीमुळे एक छान चव येते. सैंधव मीठ असल्यामुळे पाचकही आहे. वाट्लंच तर चाट मसाला हि घालु शकता. पुलाव, बिर्याणी असेल तर जोडीला ऊत्तम.

माहितीचा स्रोत: 
स्वतः करुन पाहिले.

आता कशाला शिजायची बात--बुन्दी कोशि.न्बिर!!

लागणारा वेळ: 
१० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

बु.न्दी!
टोमॅटो बारिक चिरुन
काकडी बारिक चिरुन
डा.न्ळिब दाणे
कोथि.न्बिर बारिक चिरुन
पुदिना बारिक चिरुन
का.न्दा बारिक चिरुन
गाजर किसुन
चाट मसाला
मिठ

क्रमवार पाककृती: 

वरिल सर्व घटक मिसळुन त्यात चाट मसाला, चविप्रमाणे मिठ घालुन मिसळुन ५ मिनिटात खायला घ्यावे, नेहमी बु.न्दी म्हटल की रायता त्याला जोडुन येतोच पण, मध्य.न्तरी एका फॅमीली ला जेवायला बोलावले तेव्हा त्यातील एकाला दही चालत नव्हते मग पटकन हा प्रकार करुन पाहिला आणी तो सगळ्या.ना आव्डला ही! बघा करुन तुम्हाला आवडतो का ते!
बाप्पा मोरया!
image_17.jpg
image_18.jpg
image_19.jpg

वाढणी/प्रमाण: 
खाल तस
अधिक टिपा: 

१) काकडी कि.न्वा कान्दा हवाच!
२) बाकी आवडीप्रमाणे वगळता कि.न्वा अ‍ॅड करता येइल.
३) पुदिना बु.न्दी मिळाल्यास पुदिन्याची गरज नाही.
४)आवडत असल्यास हिरवी मिरची बारिक चिरुन घालता येइल
५) यातले घटक बरेचसे भेळेतले असल्याने त्यात एरवी घालतो त्या भेळेच्या चटण्या घालुन बु.न्दी भेळ करता येइल.

माहितीचा स्रोत: 
माझे प्रयोग!

आता कशाला शिजायची बात- मंजू - पुर्णान्न दहीवडे चाट

लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

आवरणासाठी :- साळी/धान्याच्या लाह्या दोन वाट्या, आवडीनुसार आलं, मिरची , मीठ व ताक भिजवण्यासाठी
भरण्यासाठी :- सफरचंद बारीक चिरलेलं, डाळिंबाचे दाणे, अंकुरित मूग, स्वीट कॉर्न, चाट मसाला, बारीक चिरलेली मिरची, कोथिंबीर, मीठ, लिंबू
दही :- दही मीठ, साखर, चाट मसाला, चिंचेचा सॉस, पुदिण्याची चटणी
सजावटीसाठी :- पुदिना व कोथंबीरीची पाने, लाल तिखट

क्रमवार पाककृती: 

पाच मि. लाह्या ताकात भिजवून आल, मिरची मीठ टाकून वाटून घ्याव. सारणाचं साहित्य एकत्र करुन घ्यावे. लाह्यांची पारी करून त्यात सारण भरुन घ्यावे व पाच मि फ्रीजमध्ये ठेवावे. दही फेटून त्यात मीठ साखर टाकावे.
भरलेले वडे दोन भागात कापून एका ताटलीत ठेवावे त्यावर दही, चाट मसाला, चिंचेचा सॉस, पुदिन्याची चटणी, लाल तिखट टाकावे. कोथंबीर व पुदिन्याच्या पानांनी सजवावे

वाढणी/प्रमाण: 
आवडीनुसार
अधिक टिपा: 

कांदा, लसूण न वापरायचा ठरवला होता पण सारणात लाल मिरची, लसूण चटणी घातली छान चव येते तसेच वरुन कांदाही टाकू शकतो. सारणात आपआपल्या श्रेणीनुसार ( < तीन > ) प्रमाणे बदल करु शकता. लाह्यांच पीठ करुन ते ताकात भिजवू शकता.
पाकृ केली, फोटो काढला व वडे गट्टम केले. नंतर परत एकदा नियम वाचले आणि लक्षात आलं की शेव चालणार नाही. संयोजकांना विनंती फोटोतल्या 'शेवे'कडे दुर्लक्ष करावे.

माहितीचा स्रोत: 
स्वप्रयोग

आता कशाला शिजायची बात - Sayali Paturkar- आगळे वेग़ळे पंचामृत (मखाण्याचे)

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

गोड मलाई दही : २ वाटया
साय / क्रीम : १ वाटी
दुध : १/२ वाटी
मध : ४ चहाचे चमचे
तुप : २ चहाचे चमचे
मखाणे : १/२ वाटी
काजु, बदाम, बेदाणे, चारोळी, अक्रोड, पिस्ता प्रत्येकी २ ते ३ चमचे बारिक काप केलेले (जवळ जवळ सगळे मिळुन साधारण १ वाटी भर होतात)
केशर काडया : अंदाजे
साखर : गरज वाटली तर, अंदाजेच.

क्रमवार पाककृती: 

सर्व प्रथम दही व्यवस्थीत फेटुन एका टोपात काढुन घ्या, त्यात क्रीम / साय घाला. घरची साय वापरणार असाल तर व्यवस्थीत फेटुन घ्या, बाजारातली वापरणार असाल तर फेटायची गरज नाही, १/२ वाटी दुध , मध, तुप (साखर एच्छीक).आता मखाणे आणि सुक्या मेव्याचे काप आणु केशर काडया घाला. व्यवस्थीत कालवुन. आधी बाप्पाला नैवेद्द दाखवावा आणि मग सगळ्यांना छोट्या बाउल/ वाटया मधे द्यावा.

पंचामृत हे बाप्पाचे आवडते आहे. शिवाय कोणी तुमच्या कडे प्रसादाला आले तर, खार्‍या प्रसादा बरोबर हे वाटीत
स्वीट डीश सारखे देऊ शकता..

आहे की नाही एकदम आगळे वेगळे पंचामृत! शिवाय पौष्टीक देखील.. आमच्या कडे हा प्रसाद असतो म्हणुन बरेच
लोक येतात आणि आवडीन प्रसाद ग्रहण करतात... स्मित

फोटो मात्र उद्या टाकील..

वाढणी/प्रमाण: 
काय सांगु, प्रसाद आहे तो!
अधिक टिपा: 

हा प्रकार फ्रीझ मधे ठेवुन थंड गार खुपच छान लागतो...

माहितीचा स्रोत: 
भोपाळची जाऊ, सौ. अनुराधा पातुरकर.

बनाना, - ओट - स्वीट - बॉल

लागणारा वेळ: 
४५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

केळ -१ कणिक १ वाटी, ओट-अर्धी वाटी, साखर - अर्धी वाटी, मिल्क पावडर, -२-३ चमचे, डेसिकेटेड कोकोनट - अर्धी वाटी, ड्राय फ्रुट -३-४ चमचे भरड, खवा , -५० ग्रॅम, खडी साखर- १ चमचा ,तुप -तळण्यासाठी.

क्रमवार पाककृती: 

प्रथम १ केळ कुस्करुन त्यात बारीक साखर घालावी.. व चांगल मिक्स करुन त्यात मावेल एवढी कणिक घालुन गोळा करुन घ्यावा. ओट थोडे भाजुन त्या गोळ्यात [अर्धे ] मिसळावे. हातावर १-२ चमचे तुप घेवुन गोळा चांगला मळुन घ्यावा. व १-२ तास मुरत ठेवावा..२ तासानंतर त्यात चिमुटभर सोडा घालुन मळुन त्याच्या छोट्या पातळ पुर्या लाटुन घ्याव्यात..[ पोळ्पाटावर ओट पसरवुन त्यावर लाटाव्यात]
आता डेसिकेटेड कोकोनट, ड्रायफ्रुटची भरड, खवा, थोडी मिल्क पावडर व खडीसाखर घालुन सारण तयार कराव. ते थोड-थोड पुरीत भरुन गोळे तयार करावेत. व लगेच तळुन घ्यावे. छान फुगतात. तुपही कमी लागत

वाढणी/प्रमाण: 
१०-१५ नग
अधिक टिपा: 

मी मोदकच करणार होते. पण आकार नीट वाट्त नव्हता. म्हणुन गोळे बनवुन लगेच तळले.

माहितीचा स्रोत: 
स्वप्रयोग

आता कशाला शिजायची बात - मंजूडी - आंब्याची डाळ (लिंबू पिळून)

लागणारा वेळ: 
२० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

भाद्रपद शुद्ध चतुर्थीला आपल्या घरी पाहुणा म्हणून आलेला गणपती विसर्जनाला जाताना तोंड आंबट करून जातो म्हणून त्यावेळी नैवेद्याला आंबट डाळ करण्याची पद्धत आहे. माझ्या सासरी वाटली डाळ करतात आणि माहेरी आंबेडाळ, अर्थातच लिंबू पिळून. कारण भाद्रपदात मिळणार्‍या कैर्‍या 'नेमक्या' आंबट असणं अशक्य आहे. काही हौशी चैत्र-वैशाखातल्या कैर्‍या किसून खास गणपती विसर्जनासाठी डीप फ्रिजात राखून ठेवतात, पण त्या अतिशीत किसाला 'नेमकी' आंबट चव लागत नाही. त्यामुळे गणपती विसर्जनासाठी आंबेडाळ करण्यासाठी आपण लिंबूच वापरूयात.

तर, लागणारे जिन्नस पुढीलप्रमाणे:

चण्याची डाळ - २ वाट्या (कमीत कमी आठ तास भिजत घालणे)
ताजं ओलं खोबरं - ३ ते ४ टिस्पून
ताज्या हिरव्या मिरच्या - ४ ते ५
ताजी हिरवीगार कोथिंबीर - मूठभर
ताजी रसदार लिंबं - २ ते ३
चांगली खरमरीत फोडणी
मीठ, साखर चवीप्रमाणे.

खरमरीत फोडणीसाठी लागणारे जिन्नस:

तेल - ३ टिस्पून
मोहरी - अधपाव टिस्पून
जिरं - अर्धा टिस्पून
हिंग - पाऊण टिस्पून
हळद - पाव टिस्पून
सुक्या मिरच्या - २

आपण चण्याची डाळ कच्चीच ठेवतो, त्यामुळे हिंग नेहमीपेक्षा जास्त वापरायचा आहे, म्हणजे डाळ पोटाला बाधायची नाही.

क्रमवार पाककृती: 

ashiba7.jpg

१. चण्याची डाळ स्वच्छ धुवून आठ तास भिजत घालावी.

२. भिजवलेली डाळ पुन्हा २-३ वेळा स्वच्छ धुवून घ्यावी. म्हणजे डाळीचा विशिष्ट कच्चट वास निघून जातो.

३. डाळ मिक्सरमधे वाटून घ्यावी. त्याबरोबर हिरव्या मिरच्याही वाटून घ्या. डाळ वाटताना पाणी घालायचे नाही. आणि डाळ अगदी गुळगुळीत वाटायची नाही. मिक्सर इंचरवर एक-दोन वेळा फिरवला की बास्!

ashiba4.jpg

४. तेलाची खरमरीत फोडणी करून घ्यावी. तेल पुरेसे तापल्यावर मोहरी घालायची, ती लागलीच तडतडली पाहिजे. लगेचच जिरं घालायचं आणि लगेचच हिंग. हिंग किंचित तळला गेला पाहिजे, सेकंदभराने लगेच हळद आणि सुक्या मिरच्यांचे तुकडे घालायचे आहेत. सुक्या मिरच्या घालताच क्षणी गॅस बंद करून चमच्याने सुक्या मिरच्या हलवायच्या, म्हणजे त्या तळल्या जातील.
फोडणी खमंग करण्याच्या नादात करपणार नाही ह्याकडे लक्ष द्या. आणि फोडणी न करपवण्याच्या नादात कच्ची राहणार नाही एवढं बघा.

ashiba6.jpg

डाळ चविष्ट होण्यासाठी डाळ वाटणे आणि फोडणी करणे ह्यातच खरे कसब आहे.

५. आता वाटलेली डाळ, ओलं खोबरं, बारीक चिरलेली कोथिंबीर एकत्र करून त्यावर लिंबू पिळा. चवीप्रमाणे मीठ, साखर घालून एकत्र करून घ्या.

ashiba5.jpg

त्यावर थंड केलेली खरमरीत फोडणी घालून नीट कालवून घ्या. डाळ तयार आहे.

आता बाप्पाला दहीपोह्यांची शिदोरी बांधून द्या आणि पाणावल्या डोळ्यांनी आंबेडाळीचा नैवेद्य दाखवा.
मोदक, पेढे, लाडू, बर्फ्या, पंचखाद्य, श्रीखंड, गुलाबजाम, फ्रूटसॅलड, बासुंदी, दुधीहलवा, खीर, शीरा, पुरणपोळ्या खाऊन दमलेला बाप्पा ही चटपटीत डाळ खाऊन तृप्त होईल आणि तुम्हां-आम्हां सर्वांना भरभरून आशीर्वाद देईल.

गणपती बाप्पा मोरया!!

Dal.jpg

आता कशाला शिजायची बात- पौर्णिमा- हाय फाईव्ह!

लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

१) सुके खोबरे- २ वाट्या
२) खारिक पूड- पाऊण वाटी
३) खडीसाखर- थोडी खलून- अर्धी वाटी (ओबडधोबड लागली पाहिजे)
४) बिया काढून चिरलेला खजूर- एक वाटी
५) खसखस- पाव वाटी
६) पातळ केलेले साजूक तूप- पाव वाटी

वाटी- नेहेमीची आमटीची. साधारण माप १२५ ग्रॅम्स

क्रमवार पाककृती: 

गणपती बाप्पाचाच नाही तर सर्वांच्याच आवडीचा आणि दर वर्षी उकडीच्या मोदकांप्रमाणे साधारणपणे एकदाच केलेला पारंपरिक नैवेद्य म्हणजे 'पंचखाद्य'. या पंचखाद्याचे घटक म्हणजे खोबरं, खारीक, खसखस, खडीसाखर आणि खिसमिस.
या घटकांमधून खिसमिस वगळून त्याऐवजी त्यात अजून एका 'ख'ची भर घातली- ती म्हणजे खजूर.

वर दिलेले सर्व पदार्थ एकत्र करायचे आणि पातळ केलेले तूप ओतत (!), मिश्रण एकत्र करत लाडू वळायचे! स्मित लाडू रव्या-बेसनाच्या लाडवांपेक्षा जरा छोटेच बांधायचे.

या लाडूंमधले सर्व घटक पौष्टिक आहेत आणि तत्काळ ऊर्जा देणारेही आहेत. म्हणून यांचं नाव- 'हाय फाईव्ह'

माझ्या लेकाने त्यांचं नामकरण 'ख-लाडू' असेही केले आहे स्मित

kha ladu.jpg

वाढणी/प्रमाण: 
१५ छोटे लाडू
अधिक टिपा: 

१) तूप अंदाजे घालायचे आहे. लाडू वळताना सुक्या खोबर्‍याला तेल सुटत जाते, त्यामुळे कमी-जास्त लागू शकते.

२) सुगरण लेव्हल तीन आणि त्यापुढे असाल, तर लाडू वळताना मध्ये एक खडीसाखरेचा खडा ठेवून मग लाडू बांधावा. लाडू खाताना ही सर्प्राईज खडीसाखर लाडूचा गोडवा वाढवते आणि खवय्यांचा आनंदही.

माहितीचा स्रोत: 
सासूबाई

आता कशाला शिजायची बात- मंजू चॉचॉमो चॉकलेटी चॉकलेट मोदक/पंचखाद्य मोदक (फोटोसहित)

लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

पारी : - बिया व नाकाडे काढलेला पेंड खजूर २ वाट्या, दुध पावडर २ टीस्पून
सारण : - खोबर्‍याचा किस १/२ वाटी, मिश्र सुकामेवा बारीक चिरलेला १/४ वाटी, वेलदोडा/जायफळ आवडीनुसार, पांढरं चॉकलेट (मिल्की बार) ५

क्रमवार पाककृती: 

खजूर व दुधपावडर मिक्सरमध्ये एकजीव करुन घ्या. खोबर्‍याचा कीस, सुकामेवा, चॉकलेट, वेलदोडा पूड एकत्र करुन घ्या. मोदकाच्या साच्याला तुपाचा हात लावून त्यात पारीचा गोळा एकसारखा पसरवून घ्या त्यात सारण भरून चहूबाजूने बंद करा. अलगद हाताने मोदक काढून घ्या.

वाढणी/प्रमाण: 
अकरा मोदक झाले
अधिक टिपा: 

चॉचॉमो हे स्पर्धेसाठी केले. पंचखाद्याचे (खजूर्/खारीक , खोबरं, खसखस, खवा व खडीसाखर)केले तर खसखस भाजून घ्या ती सारणात टाकू शकता किंवा वरुन लावू शकता. सगळे जिन्नस एकत्र करुन ही मोदक करु शकता.
- गुलकंद घालूनही अश्याचप्रकारे भरलेले, न भरलेले मोदक करु शकता.

माहितीचा स्रोत: 
स्वप्रयोग

आता कशाला शिजायची बात- प्रभा- गोपालकाला

लागणारा वेळ: 
२० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

पोहे दोन वाटी, दही अर्धी वाटीपेक्षा थोड जास्त, साखर अर्धी वाटी, भिजवलेले शेंगदाणे व चना दाळ [भिजवलेली] प्रत्येकी पाव वाटी, आंबा व लिंबाच लोणच प्रत्येकी ५-६ फोडी खारासहित. आवडत असल्यास डाळिंबाचे दाणे, काकडीच्या फोडी.. आवडीनुसार प्रमाण कमी-जास्त करु शकतो. एखादी हिरवी मिरची.

क्रमवार पाककृती: 

चना दाळ व शेंगदाणे १-२ तास भिजवुन ठेवावे. व काढुन निथळावे. पोहे, दही, साखर, भि. दाळ, दाणे, लोणच, मिरचीचे तुकडे सर्व एकत्र करुन घ्याव. चांगल मिक्स झाल्यावर काकडीचे तुकडॅ मिसळावे. गोपालकाला तयार प्रसादासाठी.

वाढणी/प्रमाण: 
अंदाज नाही. भरपुर करावा म्हणजे पुरेल.
अधिक टिपा: 

तिखट प्रसादाचा प्रकार.. न शिजवता.

माहितीचा स्रोत: 
पारंपारिक

आता कशाला शिजायची बात - प्रभा- अंजीर बर्फी [खारीक खोबरे घालुन]

लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

अंजीर, खजुर, डेसिकेटेड कोकोनट, खारीक पावडर, मिल्क पावडर, ड्रायफ्रुट.

क्रमवार पाककृती: 

प्रथम ४-५ अंजीर व ३-४ खजुर अर्धी वाटी दुधात २-३ तास भिजवुन ठेवलेत. नंतर दुधातुन काढुन घेतले व १५-२० मिनिटांनी मिक्सर मधे बारीक केले..त्यात थोड डेसिकेटेड कोकोनट व खारीक पावडर घालुन परत मिक्सर मधे बारीक केल.. नंतर थाळीमधे ते मिश्रण काढुन त्यात परत खा. पा. व खोबर घालुन व्यवस्थित गोळा बनवुन घेतला. त्यात मिल्क पावडर, ड्राय फ्रुट भरड घालुन नीट गोळा करुन घेतला. त्याचे छोटे छोटे गोळे करुन हातावर त्याला अंजीराचा आकार दिला. मधे बदाम ठेवला..
अंजीर बर्फी तयार

वाढणी/प्रमाण: 
५-६
अधिक टिपा: 

न शिजवता काय प्रसाद बनवता येइल याचा विचार करता करताच हा प्रसाद सुचला

माहितीचा स्रोत: 
स्वप्रयोग