पारंपारीक मराठी

करवंदाचा गुळांबा

लागणारा वेळ: 
४५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

करवंद - १ पाव, सेंद्रिय गूळ - १ पाव

क्रमवार पाककृती: 

करवंद धुवून कोरडी करुन चार काप करुन चिरुन घ्यावे व त्यात बारीक चिरलेला गूळ मिसळून घ्यावा व १५ मिनीटे मुरु द्यावे. गॅसवर ठेवून शिजवून घ्यावे. शिजत आला की वर फेस्/बुडबुडे येतात, म्हणजे शिजलाय. चांगला शिजला म्हणजे वर्षभर टिकतो. रंग व चव अप्रतिम! ब्रेड, पराठा, पुर्‍यांबरोबर खायला छान लागतो.

वाढणी/प्रमाण: 
आवडीनुसार
अधिक टिपा: 

सीजनचं खावं असं आपल्या ऋजुता (आहार गुरु) म्हणतात म्हणून चटणी व हा गुळांबा केला.

माहितीचा स्रोत: 
सासूबाई करायच्या परसदारातल्या करवंदाचा

काकडी पोहे ( फोटो सहीत )

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

उद्या गोपालकाला . दही, दूध आणि पोहे हे गोपालकृष्णाचे विशेष आवडते. ह्या दिवशी श्रीकृष्णाला प्रिय असणार्‍या पोह्यांचा प्रसाद दाखविण्याची पद्धत आहे. ह्या दिवशी आमच्याकडे काकडी पोह्यांचा प्रसाद दाखविण्याची पद्धत आहे त्याची ही कृती.

साहित्यः
जाड पोहे २ वाट्या ( नेहमी प्रमाणे धुवून, भिजवून घावेत)
काकड्या (लहान आकाराच्या ) २ ( ह्या दिवसात येणार्‍या गावठी काकड्या घ्याव्यात )
गोड दही दोन वाट्या, आवडत असल्यास थोडं आलं बारीक चिरुन किंवा किसून
हिरवी मिरची, कोथिंबीर, नारळ, दाण्याचं कूट अंदाजाने. मीठ, साखर चवीप्रमाणे
जरुरीप्रमाणे दूध.

क्रमवार पाककृती: 

प्रथम काकड्या कोचवून अथवा अगदी बारीक चिरुन घ्याव्यात. पाणी काढून टाकू नये.
त्यात बारीक चिरलेली हिरवी मिरची, कोथिंबीर, नारळ, दाण्याच कूट. मीठ साखर, आणि दही घालून मिश्रण सारखं करुन घ्यावे.
नंतर त्यात भिजवलेले पोहे घालून एकत्र कालवावे. हे पोहे अगदी घट्ट न करता जरासे सरबरीतच चांगले लागतात. म्हणून लागेल तसे दूध घालावे. दह्या दूधाच प्रमाण आपल्या आवडी प्रमाणे अ‍ॅड्जेस्ट करता येईल.

हा फोटो

From mayboli

वाढणी/प्रमाण: 
जेवणावर दही भाता ऐवजी घेतले तर चार जणांना पुरेल.
अधिक टिपा: 

हे पोहे तयार करून ठेऊ नयेत. कारण पोहे फुगत जातात आणि जसजसा वेळ जाईल तसतसे आळत जातात.
चवीला खूप छान लागतात. एखाद दिवस दही भाताला छान पर्याय.
काकड्या गावठीच घ्याव्यात. खीरा काकड्या घेऊ नयेत.

माहितीचा स्रोत: 
पारंपारिक

वालाचे बिरडे (सीकेपी पद्धत)

लागणारा वेळ: 
२५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

भिजवून मोड आलेले वाल सोलून एक वाटी

ओले खोबरे अर्धा वाटी

लसूण 7-8पाकळ्या

हिरवी मिरची एक

1कांदा बारीक चिरून

गूळ आवडीनुसार

2 अमसुलं

जिरेधणे पूड

हिंग, कढिपत्ता, हळद, तिखट, मीठ, तेल, मीठ, कोथिंबीर

क्रमवार पाककृती: 

प्रथम ओलं खोबरं, मिरची, लसूण एकत्र वाटून घ्यावे.
पसरट भांडयात तेल तापवत ठेवावे, त्यात हिंग, कढिपत्ता टाकावा. लगेच चिरलेला कांदा टाकावा, लगेच वाल टाकावेत. त्यावर हळद, तिखट टाकून पाच सात मिनिटं सगळे परतावे. मग जिरेधणे पूड टाकून पुन्हा परतावे. आता त्यात वाल भिजतील इतके पाणी टाकून छान उकळू दयावे. आता आच बारीक करून झाकण ठेवावे. वाल शिजले की त्यात वाटण, अमसुलं, गुळ, मीठ, कोथिंबीर टाकावी. छान उकळी आली की झाकण ठेउन मंद आचेवर पाच मिनिटं ठेवावे. नंतर आच बंद करावी.

IMG_20140809_225518.jpg

वाढणी/प्रमाण: 
दोघांना पुरावे
अधिक टिपा: 

रंगासाठी फोडणीत थोडे तिखट घालावे. गुळ घातल्यावर वाल थोडे आक्रसतात. तेव्हा वाल नीट शिजल्यानंतरच गूळ, मीठ घालावे.

माहितीचा स्रोत: 
पारंपारिक

गोडाचे थालीपीठ / गुळाचे थालीपीठ

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

कणिक =१ वाटी
गुऴ = १/२ वाटी (किसलेला)
साजुक तुप = अंदाजे

क्रमवार पाककृती: 

रविवारी, जास्तीचे कामे करुन, दुपार च्या तास भराच्या झोपे नंतर जी काय सणसणुन भुक लागते,
तेव्हा हे थालीपीठ बरं पडतं...
किंवा पोरं शिकवणी वरुन आली की आई जोरात भुक लागली म्हणुन काही सुचू देत नाही... मग एक गुळाचं
थालीपीठ दिलं तरी शांत बसतात.. शिवाय गोडाने भुक ही शमते आणि ३,४ तास तरी पोटाला आधार होतो...

तर वर दिल्याप्रमाणे एकवाटी कणिक त्यात १/२ वाटी किसलेला गुळ घालुन नेहमीच्या थालीपीठा सारखेच भिजवावे.(कीचीत सैलसर) आणि तव्यावर एक चमचा साजुक तुप घालुन थालीपीठ हातानेच थापावे. मध्य भागी
एक आणि आजुबाजुला ४ भोकं पा़डुन तुप सोडुन, झा़कण घालुन मंद आचेवर पाच मिनीटं होऊ द्यावे, नंतर सराट्याने उलथवुन असेच तुप सोडुन दुसर्‍या बाजुने पण खमंग करुन सर्व्ह करा.

वाढणी/प्रमाण: 
एका वाटीत एक मोठे किंवा दोन छोटी थालीपीठं होतात
अधिक टिपा: 

एक थालीपीठ जरी खाल्ले तरी पोट भरते.. बाजारचे वेफ्रस, कुरकुरे या पेक्षा हे घरचे पौष्टीक थालीपीठ
केव्हाही चांगले...

माहितीचा स्रोत: 
घारपुरे काका

मोदकाची उकड ( मोदकाच्या फोटो सहीत )

लागणारा वेळ: 
२० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

श्रावण महीना सुरु झाला, आता थोड्याच दिवसात गौरी गणपतीचे वेध लागतील. गणपतीच्या नेवैद्यासाठी सुबक, कळीदार मोदक करण्याची प्रत्येकीलाच इच्छा आणि हौस असते. पण मोदक चांगले होण्याच गुपित त्याची उकड चांगली होण्यात आहे. ती एकदा जमली की मोदक वळण काही अवघड काम नाही. मी आज उकड करण्याची एक हमखास जमणारी रेसिपी सांगत आहे. अ़जून दोन तीन रविवार आहेत मध्ये. एखाद्या रविवारी रंगीत तालीम करा म्हणजे गणपतीत अधिक आत्मविश्वासाने मोदक करता येतील.

क्रमवार पाककृती: 

साहित्य

सुवासिक तांदुळ ( आंबेमोहोर किंवा बासमती) एक वाटी
एक छोटा चमचा प्रत्येकी तेल आणि तूप . किंचितस मीठ.

तांदुळ धुवून त्यातील सर्व पाणी काढून टाकावे. मोजून दीड वाटी पाण्यात ते चार तास भिजन घालावेत.
नंतर ते मिक्सर मध्ये अगदी गंधासारखे बारीक वाटावेत. वाटताना तांदुळ भिजवलेले पाणीच वापरावे जास्त पाणी घालू नये. पण दीड वाटी पाणी घालावेच. ( एक वाटी तांदुळाला दीड वाटी पाणी हे माप आहे उकडीचे)
ही पेस्ट एका निर्लेप पातेल्यात काढून घ्यावी. त्यात चवीपुरत मीठ, आणि वर लिहीलेल तेल आणि तूप घालून ते गॅस वर ठेवावे आणि लाकडी कालथ्याच्या मागच्या बाजूने सतत ढवळत रहावे. थोड्याच वेळात ते घट्ट होईल. घट्ट झाल की त्यावर झाकण ठेवून चांगल्या दोन तीन वाफा आणाव्यात. मोदकांसाठी लागणारी मऊ, कडा न फुटणारी , जास्त मळायची गरज नसलेली अशी उकड तयार आहे. नारळाच पुरण त्यात भरा आणि कळीदार मोद़क विनासायास बनवा. मी केलेल्या मोदकांचा हा फोटो.

From mayboli

अधिक टिपा: 

सर्रास सगळीकडे बारामहीने मोद़काची तयार पिठी चांगली मिळत नाही, विशेषतः परदेशात आणि लहान गावात. त्यांच्यासाठी ही पद्धत छान आहे.

पाणी दिलेल्या प्रमाणा एवढेच वापरावे. जास्त अजिबात नको. काकणभर कमीच चालेल एकवेळ पण जास्त नको.

साधारणतः एक वाटीचे मोठ्या आकाराचे ८-९ मोदक होतील.

माहितीचा स्रोत: 
अंजली ( बहिणीची मैत्रीण)

मका कणसाच्या दाण्यांची भजी

लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

साहित्य : दोन वाट्या कोवळे अमेरिकन मक्याच्या कणसाचे दाणे , अर्धी वाटी बारूक रवा, तीन कोशिंबीरीचे मोठे चमचे बेसनपीठ , तीन कोशिंबीरीचे मोठे चमचे भाजणी ,चवीनुसार आलें,लसूण व हिरव्या मिरच्यांची पेस्ट , एक चमचा जिरेपूड ,एक छोटा बारीक चिरलेला कांदा मूठभर बारीक चिरलेली कोथिंबीर , चवीनुसार मीठ व भजी तळण्यासाठी तेल.

क्रमवार पाककृती: 

कृती : मिक्सरवर मक्याच्या कणसाचे कोवळे दाणे भरडसर वाटून घ्यावेत. (फार पेस्ट करू नये, फक्त अर्धवट मोडले जातील असे वाटावे) , भरडलेल्या दाण्यांत बारीक रवा,भाजणी, चवीनुसार आलें,लसूण व हिरव्या मिरच्यांची पेस्ट, जिरेपूड, बेसनपीठ,बारीक चिरलेला कांदा व बारीक चिरलेली कोथिंबीर आणि चवीनुसारमीठ घालून मिक्स करावे. लागल्यास थोडे पाणी घालून दाटसर पीठ भिजवावे. पीठ पातळ भिजवू नये, चिकटसर असे भिजवावे. गॅसवर एका कढईत तेल गरम करून आच मध्यम ठेवावी. चमच्याने लहान लहान गोळे तेलात घालून भजी तळून घ्यावी.
हिरव्या पुदिन्याच्या चटणीबरोबर गरमच सर्व्ह करावी.

वाढणी/प्रमाण: 
चार व्यक्तींसाठी
अधिक टिपा: 

विशेष सूचना :
१) जर मक्याचे दाणे जून आहेत असे वाटले तर आधी थोडे वाफवून घ्यावेत.
२बेसन पीठा बरोबर आपण इतर पीठेसुद्धा वापरू शकतो. जसे तांदुळाचे, सोयाबीनचे पीठ. पीठाचे प्रमाण आवडीनुसार कमी-जास्त करू शकतो.
३) जर भजी तेलात फुटत असतील तर थोडे पीठ वाढवावे.

माहितीचा स्रोत: 
माझी पत्नी

भगरीचे पाव

लागणारा वेळ: 
२० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

भगरीचे पाव

साहित्य: 2 वाट्या भगर, 1/4 वाटी दही, 4/5 हीराव्या मिरच्या, 1 चमचा जीरे, 1/2 वाटी शेंगदाणे कूट, मीठ, साखर चवीनुसार, 1/4 चमचा खाण्याचा सोडा, पाणी, तेल.

क्रमवार पाककृती: 

कृती:
1. भगर धुवून, 4-5 वाट्या पाण्यामाधे 4 तास भीजत घालावी.
2. नंतर मिक्सर मधे दोश्यासारखी चांगली वाटावी.
3. जीरे, मिरची वाटून पीठामधे मिक्स करावी.
4. चवीपुरती साखर मिक्स करावी.
5. दही घालून पीठ मिक्स करावे आणि झकून 2 तास ठेवून द्यावे.
6. पाव करायच्या आद्धे 1/2 चमचा खाण्याचा सोडा पीठामद्धे मिक्स करावा.
7. नॉन-स्टिक तव्यावर तापला की तेल टाकून पळीने पीठ टाकावे.
8. दोन्ही बाजूने पाव चांगला भाजला की काढून घ्यावा. हा पाव चांगला फुगतो आणि जळी पडते. (अगदी आपल्या पाव-भाजी च्या पावसारखा नाही स्मित)

सोबत उपवासाची बटाटा भाजी, शेंगडाण्याची आमटी (उपासाची) , एखादी चटणी सर्व करावी.

एकदम मस्त बेत होतो आणि पुन्हा पुन्हा उपास करावा वाटतो स्मित

वाढणी/प्रमाण: 
साधारण 7/8 पाव होतात 2 वाट्या भगरी चे.
अधिक टिपा: 

दही घातळयानंतर 2-3 तास पीठ भीजले की पाव चांगले होतात.
नॉन-उपास डे ला कोथिंबीर, आले-लसूण पेस्ट घालू शकता.

माहितीचा स्रोत: 
आई. आषाढी एकादशी, महा शिवरात्र अश्या ग्लोबल उपासंचे पुण्य हे भागरीचे पाव केल्याशिवाय / खल्य्याशीवय मिळत नाही :)

गोळा पाणी (खट्टे गुलाब जामुन)

लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

हरबर्‍या च्या डाळीचे पीठ(बेसन) : २ वाटया
तेल : अर्धी वाटी
हळद : १/२ चमचा
तीखट : १ चमचा
गोडा मसाला : १ चमचा
हिंग , मीठ : अंदाजे
चिंचेच कोळ : अर्धी वाटी
गुळ : अंदाजे (एक छोटी वाटी)

क्रमवार पाककृती: 

प्रथम दोन वाटया बेसन पीठ एका पसरट भांडयात किंवा परातीत घ्यावे.
त्यात १/२ चमचा हळद, मीठ, हींग, तिखट आणि दोन/तीन चमचे कच्च तेल घालुन घट्ट भिजवुन
घ्यायचे.(पुरी सारख) आता या पिठाचे लिंबा पेक्षा थोडे छोटे गोळे करुन तळुन घ्यावे. साधारण १५-२० गोळे होतात.
आता कढई गरम करुन त्यात दोन चमचे तेल घालुन मोहरी घाला, १/२ चमचा तिखट, एक चमचा गोडा मसाला घातला की लगेचच चिंचेच कोळ घाला, पाणी अंदाजे (दिड फुलपात्र) घाला, गुळ आणि मीठ घालुन उकळे येउ द्या. मग त्यात तळलेले गोळे सोडा. आणि झाकण ठेवुन दहा मीनीट मंद आचेवर शीजु दया.

थंड झाल्यावर सर्व्ह करा. वन मील म्हणुन पण होऊ शकते.. किंवा भाता वर गोळा कुसकरुन त्यावर कच्च तेल
आणि चिंचेचा सार असा पण एक प्रकार होऊ शकतो.

रात्री पोळ्या नसतील, खिचडी खाउन कंटाळा आला असेल, तर हे ओप्शन चांगले आहे.

वाढणी/प्रमाण: 
३ ते ४ जण
अधिक टिपा: 

चिंच गुळाचे प्रमाण आपल्या आवडी नुसार कमी जास्त करता येते. फोडणी चे पाणी, केचप पेक्षा जरा पातळ हवे.

माहितीचा स्रोत: 
सासु बाई

ओल्या हळदीचे कैरी घालुन लोणचे [फोटोसहित]

लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

ओल्या हळदीचे काप १ वाटी, कैरीच्या फोडी १ वाटी,आल्याचे [कोवळ असल्यास चांगल ]काप अर्धी वाटी, मिरचिचे तुकडे अर्धी वाटी, मिठ, लोणच्याचा मसाला, तेल, मोहरी, हिंग.

क्रमवार पाककृती: 

प्रथम कैरी, आले, ओली हळद व मिरचीचे तुकडे एका पसरट भांड्यात घेउन त्यात मीठ व लोणच्याचा तयार मसाला घालुन मिक्स करुन घ्यावे. हिंग व मोहरीची फोडणी करावी. २ मिनिटांनी ती लोणच्यात घालुन मिसळावी. थोडे थंड झाल्यावर बरणीत भरावे. दुसरे दिवशी चांगले पाणी सुटते. मुरल्यावर खुपच छान लागते.

वाढणी/प्रमाण: 
आवडीनुसार
अधिक टिपा: 

मध्यंतरी दिनेशदांची या लोणच्याची रेसिपी वाचण्यात आली. ती किसुन लिंबाचा रस घालुन केलेली होती. तिची चव पण छान लागते. मी अस बनवते.

माहितीचा स्रोत: 
आई, काकु

रताळ्याचे शाही गुलाबजाम [फोटो सहित]

लागणारा वेळ: 
४५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

रताळे उकडुन किसुन तयार पल्प १ कप, मिल्क पावडर २ चमचे, काजु-बदाम पावडर २-३ चमचे,खडीसाखर किंवा चिरंजीचे दाणे ,चिमुटभर बेकिंग सोडा, अर्धा चमचा बेकिंग पावडर. पाव कप मैदा. विलायची. पाकासाठी साखर दीड कप. ड्राय हवे असतील तर अर्धा कप पिठी साखर व पाव कप डेसिकेटेड कोकोनट , तळण्यासाठी तेल किंवा तुप.

क्रमवार पाककृती: 

१ वाटी रताळ्याचा पल्प घ्यावा. त्यात २ चमचे मिल्क पावडर,२-३ चमचे ड्राय-फ्रूट पावडर, पाव कप मैदा, बेकिंग पावडर व बेकिंग सोडा घालावा. २चमचे तुप घालुन गोळा मळुन घ्यावा. काही वेळाने त्याचे गोळे बनवुन घ्यावेत. गोळे बनवितांनाच त्यात [आतमधे] खडीसाखर किंवा चि. चे दाणे व विलायची घालावी. तुप किंवा तेल चांगले तापवुन घ्यावे. व मंद आचेवर गुलाबजाम तळुन टिशु पेपर वर ठेवावे.
साखरेचा एकतारी पाक करुन त्यात सर्व गु.जा टाकावेत ड्राय हवे असतील तर अर्धा कप पिठी साखर+ डेसिकेटेड कोकोनट मधे घोळवुन घ्यावेत.
स्वादिष्ट शाही गुलाबजाम तयार.. आतमधे खडीसाखर घातल्यामुळे तिचा पाक बनतो. त्यामुळे अतिशय हलके होतात. रताळ्याला स्वतःची एक चव असते. छानच होतात. ड्रायही छान लागतात. विलायचीची चव पण लागते अगदी जरुर करा. तुम्हाला नक्कीच वेगळा पण छान प्रकार वाटेल.

वाढणी/प्रमाण: 
आवडीनुसार
अधिक टिपा: 

फोटो १-२ दिवसात टाकते.

माहितीचा स्रोत: 
स्वप्रयोगातुन