पारंपारीक मराठी

लिंबाचे गोड लोणचे (कुकर मधले)

लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

३० + ५ लिंब (रसाळ आणि बर्‍यापैकी मोठी)
मीठ : अंदाजे
गुळ : १ कीलो (कोल्हापुरी/ भेली)
केप्र लिंबाचे लोणचे मसाला : १०० ग्राम.

क्रमवार पाककृती: 

३० लिंबाच्या फोडी करुन त्यात ५ लिंबाचा रस आणि अंदाजानी मीठ घालुन हवा बंद बरणीत भरुन
किमान ८ दिवस उन्हात ठेवावे. फक्त रोज न चुकता दिवसातुन एकदा पळी नी ढवळुन घ्या.
८ दिवसा नंतर लिंबाची बरणी एका पक्क झाकण असलेल्या ड्ब्यात ओता.(शक्यतोर पोळ्यांचा डबा घ्या)
८ दिवसा नंतर लिंबाचा रंग बद्ललेला असणार (नासल्या सारखा). पण घाबरण्याच गरज नाहीय. आपल लोणच
खराब होणार नाहीये. आता त्यात १०० ग्राम केप्रे लिंबाचा लोणच्याचा मसाला घालुन नीट कालवुन ड्बा घट्ट बंद करा.
आता कुकर मधे पाणी घालुन स्टान्ड ठेवा त्यावर हा ड्बा ठेवुन ७ शिट्ट्या होऊ द्या. कुकर गार झाला की डबा काढुन सरळ पंख्याखाली ठेवा. लिबं+मसाला गार झाला की १ की.गुळ (व्यवस्थीत फोडलेला) घाला. छान नीट
कालवुन घ्या. १० ते १२ तासात गुळ बर्‍यापैकी मुरतो. चव घेवुन बघा. हवी असल्यास पीठी साखर / गुळ वाढ्वु शकता. दोन दिवसात लोणच अजुन छान पैकी रसाला येतं.

अधिक टिपा: 

गुळा ऐवजी सा़खर पण घालु शकता. पण रस्सा पातळ होतो. मी गुळच वापरते कारण आमच्या कडे
गुळावर जास्त जोर आहे. तसेच केप्र च्या ऐवजी दुसरा लिंबाचा मसाला वापरु शकता पण केप्र मधे
हिंगाचे प्रमाण एकदम बरोबर आहे..

माहितीचा स्रोत: 
धाकटी बहिण सौ. दिपा नगरकर

टू इन वन - आठळा, शेवगाच्या शेंगा भाजी, आमटी

लागणारा वेळ: 
४५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

उन्हाळा सुरु झाला की त्या मौसमातील खास फळं खायला मिळतात. त्यातलेच फणस हे एक. ह्याच्या आठळा ह्याचे अगणित प्रकार मग आमच्या घरी सुरु होत. आठळ्याच्या पीठाचे थालीपीठ, आठळा-जवळा, आठळा-करंदी, आठळा-गवार, आठळा-वांग वगैरे वगैरे. त्यातलेच काही प्रकार देण्याचा प्रयत्न राहिल. स्मित(घाबरवत तर नाही नं?)
फणस आणि त्याच्या आठळा किती बहुगुणी आहेत हे गूगलून मिळेलच तसेच आजी, आई कडून एकले असेलच तेव्हा इथे ते देत नाही स्मित

आठळाची अशीच एक सुंदर व माझी आवडती रेसीपी देतेय. बघा तुम्हाला आवडते का?

हि एक टू इन वन अशी पाककृती आहे. घट्ट केली तर भाजी, पातळ केली तर आमटी म्हणून खपू शकेल पण एकंदरीत हि भाजीच प्रकारात मोडते ज्यास्त आमच्याघरी.

जिन्नसः
१) फणसाच्या सुकवलेल्या आठळा,जितकी ज्यास्त भाजी कराल तितकी ती कमी पडते. तेव्हा तुम्हाला आवडेल तेवढे घ्या. आठळा ठेचून साल काढून पाण्यात टाकून ठेवा.
२)शेवग्याच्या शेंगा वरून खरवडून धूवून मग त्याचे तुकडे करून घ्या.
३) साजूक तूप घरचे असेल तर उत्तम.
फोडणीसाठी: हिंग, राई, उभी चिरलेली एखादी हिरवी मिरची, लाल बुटक्या मिरच्या आवडतील तश्या, लसणीच्या २-३ पाकळ्या ठेचून.
वाटणः
१ वाटी खोवलेल ओलं खोबरं, १ मोठा कांदा, ७-८ लसूण पाकळ्या, मूठभर कोथिंबीर. ह्याच क्रमाने जरासे तेल टाकून छान परतून घ्यायचे वेगवेगळे , मग थंड झाले की छान गंधासारखे वाटून एकत्र करून घ्यायचे.
कोरडा मसाला:
धणे, जीरं(प्रत्येकी पाव चमचा), मेथ्या( ३-४ दाणे), जायपत्री, लवंग(१-२), अर्धं इंच दालचिनीचा तुकडा, काळे तीळ. सर्व कोरडे भाजून थंड करून पूड करावी. ह्यात पाव चमचा मालवणी लाल मसाला मिसळून ठेवावा.

क्रमवार पाककृती: 

१) एका टोपात तूप कढले की, फोडणीचे सामान ज्या क्रमाने दिलेय तसेच घालत खमंग फोडणी करावी.
२) लगेच त्यात आठळा परताव्या. जरासे आधणाचे पाणी टाकून झाकण ठेवून जरावेळ शिजू द्याव्या
३) आठळा अर्ध्या पेक्षा जरा ज्यास्त शिजल्या वाटतील तेव्हा शेवगाच्या शेंगा परताव्या व लागलीच वरचा मसाला एक चमचा टाकावा. छान परतून पुन्हा झाकण ठेवून आच मंद करून शिजवावे. लागलीच तर आधणाचे पाणी जरासे टाकावे.
४) आठळा व शेंगा शिजल्या की भाजीच्या प्रमाणात वरील वाटण लावावे. मीठ टाकून जरावेळ वाफवून आच बंद करावी
जर आमटी कराची असेल तर नारळाचे घट्ट दूध घालून थोडया वेळाने आच बंद कराची.

वाढणी/प्रमाण: 
खाल तितकी
अधिक टिपा: 

काहीच नाही. स्मित
आठळा आणि शेंगा ह्याचा मलदा करु नका फक्त.

माहितीचा स्रोत: 
अर्थात मांसाहेब

मेतकुट

लागणारा वेळ: 
२५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

साहित्य :तांदुळ = १ वाटी
चणा डाळ =१ वाटी
मुग डाळ = १ वाटी
ऊडीद डाळ = १ वाटी
हळकुंड = १/२
लाल सुक्या मिरच्या = २
मेथी दाणे = पाव चमचा
हिंग = १ चमचा (छोटा)

क्रमवार पाककृती: 

वरील सगळे जिन्नस(डाळी + तांदुळ) धुवून, सुती कापडावर वाळवुन घ्यावे.
वाळवुन झाले की छान खमंग भाजुन घ्यावे.ह्ळकंड + मिरची + मेथी दाणे
तेलात तळुन घ्यावे. आता सगळे एकत्र करुन मिक्सर मधुन गिरवावे.
सपीठाच्या चाळणीने चाळुन घ्यावे. हिंग घालावा. झाले मेतकुट तय्यार.
आयत्या वेळी मीठ आणि कच्च गोडं तेल घालुन वाढावे किंवा दही घालुन
मोहरी ची फोडणी घालावी.

माहितीचा स्रोत: 
आई

मेतकुट (सोप्पे)

लागणारा वेळ: 
५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

डाळ १ वाटी(/फुटाने डाळ )
ऊडीद डाळ १/२ वाटी
हळकुंड १/२
लाल सुकी मिरच्या २
मेथी दाणे पाव चमचा
हिंग १ चमचा (छोटा)
मिर १ चमचा (छोटा)

क्रमवार पाककृती: 

वरील सगळे जिन्नस छान खमंग भाजुन घ्यावे.आता सगळे एकत्र करुन मिक्सर मधुन फिरवावे झाले मेतकुट!

माहितीचा स्रोत: 
मीच

गवारीच्या पुर्‍या

लागणारा वेळ: 
४५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

गवारीच्या पुर्‍या

साहित्य : तीन वाट्या गव्हाची कणीक , २५० ग्राम गवार ,एक मोठा चमचा आले- लसणाची पेस्ट ,चवीनुसार हिरव्या मिरचयांचे तुकडे , मीठ , मूठभर बारीक चिरलेली कोथिंबीर , दोन चमचे भाजलेले तीळ , तळणीसाठी तेल.

क्रमवार पाककृती: 

कृती : आगोदर गवार निवडून व धुवून घ्यावी , नंतर गवार प्रेशर कुकर मध्ये २ -३ शिट्या देऊन शिजवुन घ्यावी .
मिक्सर मध्ये शिजवलेली गवार, आले-लसणाची पेस्ट , मिरचांचे तुकडे , कोथिंबीर घालून वाटुन घ्यावी , तयार मिश्रणात तीळ आणि चवीनुसार मीठ घालून , त्यात मावेल तेव्हढी कणीक घालुन घट्ट मळुन घ्यावी , नंतर त्याच्या पु-या लाटुन तळाव्यात.

वाढणी/प्रमाण: 
५-६ व्यक्तींसाठी
अधिक टिपा: 

गरमा-गरम पुर्‍या कुठल्याही चटणी बरोबर खायला द्याव्यात.

माहितीचा स्रोत: 
बहिण

“ देठी “ –आळूच्या देठांचे भरीत

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

“ देठी “ –आळूच्या देठांचे भरीत

साहित्य : १०-१२ आळूच्या पानाच्या मागचे लांब व जाड देठ,एक मोठ्ठा कांदा, एक वाटी गोडसर दही, अर्धी वाटी शेंगदाण्याचे भरड कूट,फोडणीसाठी दोन टे.स्पून तेल , मोहोरी , जिरे , हळद व हिंग , चवीनुसार लाल तिखट , मीठ , साखर व लिंबाचा रस , अर्धी मूठ बारीक चिरलेली कोथिंबीर

क्रमवार पाककृती: 

कृती : प्रथम आळूच्या (पानाच्या देठांवरचे) साल (स्कीन) काढून देठांचे बारीक तुकडे चिरून घेऊन ते शिजवून घ्या व स्मॅश करून घ्या , कांदा साले काढून बारीक चिरून घ्या.एका बाउलमध्ये स्मॅश केले आळूचे देठ , दही , शेंगदाण्याचे भरड कूट व चवीनुसार साखर,मीठ व लिंबाचा रस घालून चांगले हालवून एकजीव करून घ्या ,गॅसवर एका कढल्यात फोडणीसाठी तेल तापत ठेऊन तेल तापल्यावर मोहोरी व जिरे घाला व ते चांगले तडतडल्यावर त्यात हळद व हिंग घालून भरतावर आधी चवीनुसार लाल तिखट घाला व मग त्यावर ती गरम फोडणी घाला (लाल तिखट फोडणीतच घातले तर ते जळते म्हणून ते प्रथम भरतावर घालून त्यावर गरम फोडणी घालावी) व पुन्हा एकवेळ चांगले हलवून सगळीकडे फोडणी व तिखट लागेल असे बघा. सर्व्ह करण्यापूर्वी भरतावर बारीक चिरलेली कोथिंबीर घालून द्या.
तोंडीलावणे म्हणून ही आळूच्या पानाच्या देठांची केलेली “देठी” (भरीत) पोळीबरोबर खाण्यास फारच चविष्ट लागते.

वाढणी/प्रमाण: 
४-५ व्यक्तींसाठी
अधिक टिपा: 

तोंडीलावणे म्हणून ही आळूच्या पानाच्या देठांची केलेली “देठी” (भरीत) पोळीबरोबर खाण्यास फारच चविष्ट लागते.

माहितीचा स्रोत: 
माझी आई

केळ्याचे रायते (कोशिंबीर)

लागणारा वेळ: 
१० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

साहित्य: दोन मध्यम जरा जास्त पिकलेली केळी, एक वाटी घुसळलेले दही, चवीनुसार हिरव्या मिरच्यांचा ठेचा,चवीनुसार साखर व मीठ, एक टेस्पून बारीक चिरलेली कोथिंबीर , पाव चमचा मोहोरीची पूड.

क्रमवार पाककृती: 

कृती: केळी सोलून घेऊन आणि त्याचे मध्यम आकाराचे तुकडे करावे , घुसळलेल्या दह्यामध्ये १ ते २ चमचे पाणी घालून थोडे घोटून घ्यावे , बारीक चिरलेली कोथिंबीर आणि थोडे मिठ एकत्र करून हाताने चोळून घेऊन ते दह्यात मिक्स करावे , दह्यात मोहोरीची पूड , साखर, मिरचीचा ठेचा ,चुरडलेली कोथिंबीर घालून चांगले मिक्स करुन मगच त्यात केळ्याचे तुकडे घालून पुन्हा चमच्याने चांगले हलवून एकजीव करावे.
जेवताना तोंडी लावणे म्हणून हे पिकल्या केळ्याचे चविष्ट रायते सर्व्ह करता येते.

वाढणी/प्रमाण: 
५ व्यक्तींसाठी
अधिक टिपा: 

मोहरीची पावडर (पूड) घातली नाही तर उपासालाही चालू शकेल.

माहितीचा स्रोत: 
आई

आम्रखंड (झटपट्/इंस्टंट)

लागणारा वेळ: 
१० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

रिकोटा चीज
हापूस आंब्याच्या फोडी
२ टेबल्स्पून दुध, केशर काड्या
जायफळ, वेलची स्वादानुसार
ड्रायफ्रूट्स चे काप, बेदाणे चारोळी आवडीप्रमाणे

क्रमवार पाककृती: 

amrakhand_puri.jpg

  • दोन टेबल्स्पून कोमट दुधात केशराच्या काड्या खलवुन ठेवाव्यात.
  • रिकोटा चीज, आंब्याच्या फोडी आणि साखर प्रत्येकी एक कप किंवा समप्रमाणात घेउन ब्लेंडर मध्ये एकत्र करुन घ्याव्यात.
  • वरिल मिश्रणात केशर काड्या भिजवलेले दुध घालून आम्रखंड चांगले ढवळावे.
  • त्यात स्वादानुसार वेलची जायफळ पुड घालावी.
  • आम्रखंड एखाद्या डब्यात किंवा मोठ्या बोल मध्ये काढून २ तास फ्रिज मध्ये ठेवावे. छान सेट होते.
  • सर्व्ह करण्यापूर्वी आवडी प्रमाणे ड्रायफ्रूट्स चे काप, मनुके चारोळी वगैरे घालून सजवावे
  • गरमागरम पुर्‍यांसोबत फस्त करावे.
वाढणी/प्रमाण: 
खाउ तसे
अधिक टिपा: 

* फ्रिज मध्ये सेट करण्याचा वेळ ऑप्शनल आहे. ब्लेन्डर मधुन फिरवुन लगेच सर्व्ह केले तरीही छान लागते.

* घट्ट आम्रखंड खाताना घश्याला तोठरा लागतो. म्हणून मी रिकोटा चीज सोबत स्प्रेडेबल ओरिजिनल स्विस क्रिम चे तीन चार क्युब्ज्स ब्लेन्ड केले होते. त्यामुळे मस्त क्रिमी आम्रखंड बनले.

माहितीचा स्रोत: 
माझे सत्यासाठी प्रयोग :)

चुरमुरयाचा चटकदार झटपट चिवडा

लागणारा वेळ: 
१० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

साहित्य : अर्धा किलो चुरमुरे,एक वाटी मिक्स फरसाण,मूठभर भाजलेले शेंगदाणे,अर्धी मूठ काजूचे तुकडे,थोडेसे बेदाणे,मूठभर डाळींबाचे दाणे,मूठभर मक्याचे दाणे,एका मोठ्या काकडीचा कीस,एक मोठा कांदा व एक मोठा टोमॅटो बारीक चिरून, मूठभर नारळाचा चव,मूठभर कोथिंबीर बारीक चिरून,थोडीशी चिंचेची चटणी,थोडासा चाट मसाला,चवीपुरते मीठ व साखर,फोडणीसाठी तेल,जिरे,म्होरी,हिंग,हळद व कढीपत्त्याची पाने

क्रमवार पाककृती: 

कृती : एका मोठ्या स्टीलच्या पातेल्यात चुरमुरे, फरसाण, शेंगदाणे, डाळींबाचे दाणे, अर्धी मूठ काजूचे तुकडे,थोडेसे बेदाणे, मूठभर मक्याचे दाणे, मूठभर नारळाचा चव, काकडीचा कीस, बारीक चिरलेला कांदा व टोमॅटो, थोडीशी चिंचेची चटणी,थोडासा चाट मसाला,चवीपुरते मीठ व साखर घालून चांगले एकजीव होईपर्यंत हलवा.वरुन गरम फोडणी करून घाला व पुन्हा हलवा.
सर्व्ह करतेवेळी सजावटीसाठी वर थोडीशी बारीक शेव व बारीक चिरलेली कोथिंबीर घाला.

वाढणी/प्रमाण: 
५ व्यक्तींसाठी
अधिक टिपा: 

खूपच चटकदार !

माहितीचा स्रोत: 
माझी सून शीतल

चवळ भाजीचे कोफ्ते

लागणारा वेळ: 
२५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

चवळ भाजी १ पाव (बारीक पानावाली)
कांदे ३ बारीक चिरलेले
हिरवी मिर्ची ४ बारीक कापुन
मुठभर तुरीची व मुगदाळ (सोल) गॅसवर भाजुन घेऊन बारीक करावी
थोडेसे बेसन
चविला तिखट मिठ
रस्स्यासाठी
टमाटे ३
लसुन , आले थोडे, आवडता मसाला

क्रमवार पाककृती: 

चवळ भाजी बारीक चिरून त्यात चिरलेला कांदा, भाजलेया डाळी व थोडे बेसन यांचे मिश्रण करुन वडे थापा, हे वडे इडली कुकरमधे वाफऊन घ्या.

आता टमाटे, लसुन, आले मिक्सर म्धुन पातळ होईतो बारीक करुन घ्या व तेलात भाजीचा रस्सा करतात तशी फोडणी ध्या. थोडे घट्ट होईतो गॅसव्रर ठेवा.

आता पोळीसोबत वाढायला घ्या.

वाढणी/प्रमाण: 
४ लोकांसाठी पुरते.
अधिक टिपा: 

वडे रस्स्यात सोडु नये, स्वतंत्रपणे वाढावे