मराठी भाषा दिन

मराठीतील अनेक 'बोलीभाषा' या महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक श्रीमंतीचे आणि अस्मितेचे आधारस्तंभ आहेत. त्या स्थानिक संस्कृती, परंपरा, लोकगीते आणि भावना थेट व्यक्त करतात, तसेच प्रमाणित मराठीला समृद्ध देखील करतात. बोली भाषांमधील संवादामुळे आपुलकी वाढते आणि ग्रामीण जीवनाचे जिवंत प्रतिबिंब साहित्यात उतरते. खरं तर, ही बोलीभाषा मराठी भाषेचा आत्मा आहे. बोलीभाषांच्या या अशा अनेक झुळझुळणार्‍या सरिता प्रत्येक संगमावर मराठीला समृद्ध आणि सौंदर्यवान वाहत्या नदीचे रूप बहाल करतात.

आनंदी-आनंद गडे!
इकडे, तिकडे, चोहिंकडे,
वरती-खाली मोद भरे,
वायूसंगे मोद फ़िरे,
नभांत भरला,
दिशांत फ़िरला,
जगांत उरला,
मोद विहरतो चोहिंकडे,
आनंदी-आनंद गडे!

या ओळींनी अगदी लहानपणी बालकवींशी ओळख झाली.

मर्म भेदणे म्हणजे एखाद्याच्या मर्मस्थानावर अचूक वार करून ते विदीर्ण करणे. अर्थात प्रत्येकाची मर्मस्थाने वेगळी असू शकतात. कोणाचे मर्म त्याची अत्यंत प्रिय व्यक्ती असू शकते, कोणाचे मर्म कुळाचे मोठेपण तर कोणाचे अजून काही. पण एखाद्याचा स्वतःबद्दलचा अभिमान हेच मर्मस्थान असेल तर? ते भेदल्यावर तो माणूस जिवंतपणीच मृत्यूयातना भोगेल. त्याचे मूल्य त्याच्या नजरेतही शून्य होईल. अशा माणसाला प्रत्यक्ष ठार करण्यापेक्षाही जास्त भयंकर काय असेल तर तो त्याचा मर्मभेद!