साहित्य

कोकण संपून मुंबई आली
मुंबई संपून खांदेश आले
मराठवाडयाची सिमा स्पर्शून
वर्‍हाळ आले..वर्‍हाळ आले

कापसाच्या बोंडाचे
काळ्याभोर जमिनीचे
रणरणत्या उन्हाचे
पाण्याच्या दुर्भिक्षाचे
खंगलेल्या बळीराजाचे

ती कवा भाईर जात्ये
अन कवा घर्‍हात येत्ये
तिचा काई ठावठिकाना न्हाय
आयटीत नोकरी धरल्यापासून
घर्‍हात तिचे पाय न्हाय.

सट्व्या काम्पुटरच्या माग्ये
ती हात धुवून लागली हाय
नवरा गेला खडड्यात अन
लेकरा-बाळाकढंही लक्ष न्हाय.

सुदैवाने ह्या आकाशाइतकं नाही
पण, 'पुढे काय? पुढे काय?'
असं सारखं म्हणता म्हणता
उंचावर आल्यासारखं वाटतं
परत खाली उतरायच्या पायर्‍या
त्या तर कुठेच दिसत नाही
जो तो दिसतो आहे फक्त
आणखी वरची पायरी रचताना

खाली हरवले आहेत की

दुधाळ काचेच्या तावदानातून
रप रप कोसळणार्‍या पावसाकडे
टक लावून पाहत असताना
मलाही माझ्या डोळयातलं आभाळ
रिकामं करून टाकावसं वाटतं..

पण ह्या आभाळासारखा
ढगांचा गडगडाट नको आहे,
विजांचा कडकडाट नको आहे,

ते प्रहर नक्की कुठले होते, हे त्यालाही आता स्मरत नाही
उषा म्हणाली, 'तुला नाद होता माझ्या किलबिलणार्‍या पाखरांचा'
संध्या म्हणाली, 'तुला नाद होता माझ्या कुसुंबी प्रकाशाचा'

बाळा, आई होता होता
खोप्यातील मी चिऊ झाले
दोरीवरचा मी काऊ झाले
आकाशातील मी घार झाले
झाडीतला मी कोकीळ झाले
पिंजर्‍यातील मी पोपट झाले
बाळा, तुझ्यासाठी मी पक्षिण झाले..

कासवाची मी पाठ झाले
सशाचे मी कान झाले
हरिणीचे मी पाय झाले

भुकेजल्या पोटी मी स्वैपाकघरात पाय ठेवला
तशी सगळी भांडी नाचू लागली गाऊ लागली..
परात म्हणाली, 'मला उचल अन् पिठ मळवं'
कढई म्हणाली, 'घेऊन मला कडेवर, हळूच ठेव आचेवर'
कुकर म्हणाले, 'हवा मला अंबेमोहोर, सुंगध दरवळेल घरभर'

लग्नात तिला पितळेचं डोरलं मिळालं. काळ्या मण्यांची पोथ आणि त्यामधे शिंपल्याच्या आकारच इवलसं डोरलं. पितळेच असूनही ती फार जपायची त्याला. स्नानाला जाताना अलगद गळ्यातून काढून पाणी लागू न देता भिंतीवर ठेवायची. हळूहळू ते चपायला लागलं म्हणून त्यात तिनी लाख भरली. मग ते कसं चपणार! अधुनमधुन चिंचेच्या वा शिकेकईच्या पाण्यानी त्याला घासून चकचकीत करायची. आईला सारखी आस होती बाबा तिला कधीतरी सोण्याच डोरलं घेऊन देतील म्हणून. पण मग इतकी अपत्य झाल्यानंतर तिने ही अपेक्षा केली नाही की तिला सोण्याच डोरलं मिळेल म्हणून. मी दुसरीत असेल, तेंव्हा बाबांना दिवाळीचा बोनस मिळाला आणि त्यांना वाटल आईसाठी डोरलं कराव.

पुस्तकांचं कौतुक केल्याबद्दल धन्यवाद मंडळी.

खरं तर पुस्तकांची विश लिस्ट फार मोठी आहे.

एन जे चं हिवाळी ए वे ए ठि झालं होतं तेंव्हा काही जणांनी तक्रार केली की रंगीबेरंगी मधली माझ्याकडच्या पुस्तकांची यादी दिसत नाही म्हणून. शिवाय ती यादी अपूर्ण पण होतीच. बर्‍याच चिकाटीने सर्व मराठी गद्य पुस्तकांची यादी पूर्ण केली. ती ही.
कवितांची, गाण्यांची पुस्तकं थोडीशीच आहेत. पण आता एक ब्रेक घेऊन यातली न वाचलेली पुस्तकं आधी वाचीन म्हणते; मग पद्य पुस्तकं , हिंदी पुस्तकं वगैरे...
संयुक्त राज्यात, कॅनडात राहणार्‍या कोणाला वाचायला हवी असतील तर अवश्य कळवा.

सरस्वती बाई अकलूजकर
आठवणी काळाच्या माणसांच्या
प्रभा अत्रे
स्वरमयी