मुलाखत कशी वाटली.

काल इम्तियाज अलीच्या दोन मुलाखती बघितल्या. खरेतर तीन चार दिवस तुकड्यात पाहिल्या. त्यात एक सम्दिशची व दुसरी राज शमानी सोबतची. इम्तियाज फारच आवडतो म्हणून पाहिल्या. सम्दिश नीट बोलू देत नाही, पचपचा आहे. वर जो भी मैं कहेना चाहूं, बरबाद करे अल्फाज मेरे - म्हणतो. गप्प बस मग.

उगाचच कॉफी विथ करण लेव्हल वर सतत घसरतो, खळबळजनक प्रश्न विचारणे - राजकारणाबाबत किंवा सेक्स लाईफ बद्दल किंवा ज्याच्या सोबत काम करताना वाईट अनुभव आले तो माणूस कसा होता याच्या चिकित्सा. ज्याचा कामाशी, कलेशी अजिबात संबंध नाही. इम्तियाज अली एकदा पेन्विंग वर माहितीपट करायला अलास्काला गेला होता तर ह्याने उकरून पेंग्विन थ्रीसम करतात, तुला अनुभव आहे का टाईप मूर्ख प्रश्न उकरून काढून विचारला. अर्थात इम्तियाजने दर्जाची सरासरी मेंटेन केली. ही मुलाखत नाही पाहिली तरी चालेल !

राज शमानी सोबतची मात्र फारच सुंदर झाली आहे. हा प्रश्न फार नेमके विचारतो, त्यामुळे एका वेगळ्या उंचीवर गेली आहे. सगळा अभ्यास करून मैदानात उतरतो त्यामुळे उगाचच वेळ घालवणे नाही, बावळटपणा अजिबात नाही. खळबळजनक वगैरे काही नसते. आतापर्यंत इम्तियाज अलीचे जवळजवळ सगळे काम आवडलं आहे. जब वी मेट, हाय वे, रॉकस्टार, तमाशा वगैरे तर फार आवडते आहे. त्याचं वाचन आणि हिंदी दोन्ही सुरेख आहे. जमशेदपूर सारख्या छोट्या शहरातील नववीत एकदा चक्क नापास झालेला सैरभैर मुलगा ते फिल्ममेकर असा प्रवास. बुद्धिमान माणूस आहे. सगळे कॅरेक्टर्स तुटकेफुटके करताना बरेचदा ते रिलेटेबल होऊन जाते. अपूर्णतेची गोडी !

शिवाय अप्राप्य मिळवण्यासाठी जी तगमग किंवा डिझायर असते ती असलेली पात्र. पात्र आणि चरित्र मधला फरक - पात्र एकदम तयार बनलेले असते तेच चरित्र सतत घडत बिघडत असते. ग्रोथ ईज अ क्रूएल प्रोसेस. कशिश हवी, आस हवी.

रॉकस्टार मधल्या जॉर्डन मधे मेंदू नाही, अतिशय विक्षिप्त कलाकार सतत तडप शोधूनच काही तरी निर्माण करता येणार. धरसोड वृत्ती. पण हीर बाबत मात्र कायम ओढ. हायवे मधली वीरा - घर सोडल्यावर स्वातंत्र्याची किंमत कळाली, किडनॅप होईपर्यंत कळाली नाही. मग ती परत जाऊ शकली नाही. कारण तिच्यातले काही तरी साफ बदलून गेले होते. जब वी मेट मधली गीत घर सोडून पळून जाण्याचे स्वप्न बघणारी, पण कुठेतरी हळूवार स्वप्नात चुका करणारी. सगळ्याच नायिका कशा सळसळत्या, जिवंत, सदोष. बऱ्याच वेळा नायकाला नायिकेमुळे आयुष्य कसं जगावं कळत जातं, तिला रस्ता दाखवताना तो स्वतःला सापडतो. प्रेमाची व्याख्या.

अपयश यशापेक्षा का महत्त्वाचे आहे - तर कबीराने सांगितले तसं आता माझी घागर फुटली ते बरेच झाले, मैं पनिया भरनसे छुटी ! स्वतःचीच प्रतिमा पुन्हा पुन्हा तोडून टाकणं का महत्त्वाचे आहे ! आणि हेही - “The awful daring of a moment’s surrender which an age of prudence can never retract. By this, and this only, we have existed.”
From the poem The Wasteland by T. S. Eliot
Essence: A single courageous action is often more meaningful than a lifetime of cautious thinking.

हे मला फार आवडलं. दोन बहुश्रुत आणि प्रगल्भ व्यक्तिंच्या गप्पा आपल्यालाही समृद्ध करून जातात. आता मी त्या "वेस्टलॅंड"च्या मागे लागले आहे.

थॅंक्यू. हो, तोही पाहिलेला आहे. मला त्याचं बहुतेक काम आवडलं आहे. फक्त चमकिला बघायचा राहिला आहे. सध्या त्याचा "मैं वापस आऊंगा" येत आहे. त्यामुळे तो मुलाखती देत आहे. मी बहुतेक हाही पाहेन.

"कवितेचे गाणे होताना" पाहिले आहे, आवडले होते. तरीही कवितेची आणि माझी अंतरीची खूण वगैरे पटतच नाही. दरवेळी खूप आवडूनही, ते विरून जात राहतं. सतत धुगधुगी अवस्थेत. पेटत का नाही, काय माहीत!

इथेच सांगते. इम्तियाज अलीने सांगितल्या नुसार -
पात्र म्हणजे ज्यात ग्रोथला वाव नाही, दृष्टिकोन बदलाला वाव नाही. कथानकात ते वाढत, बदलत नाही. त्यामुळे भरही घालत नाही. ते फक्त स्थिर राहते, त्यामुळे तडप- कशीश नाही.
चरित्र - म्हणजे सतत बदलणारे, मोठं होणं जाणारं, दृष्टिकोन बदलल्याने मत बदलणारे, आत सतत वाढत राहणारे. धुमसणारं, माणसासारखे. त्याच्यामते त्याचे कॅरेक्टर्स ह्या गटात येतात. मुलाखत पाहा सरळ डीपर ॲस्पेक्टसाठी किंवा त्याचे सगळे सिनेमे. तो लेखक आहे, गोष्टीवेल्हाळ आहे. तो ह्यात रमतो, फिल्ममेकर पेक्षा जास्त तो एक कलाकार आहे. त्यामुळेच मला तो इंटरेस्टिंग वाटला.

नाही, एनपीसी (non playable character)नाही. ते मनात आले होते. पण साच्यातून काढलेले पर्फेक्शन अस्तित्वात नसते, म्हणून "चरित्र" जास्त चपखल म्हणता येईल. जनरली विकण्यासाठी केलेली पर्फेक्टेड पात्रं आणि मानवी अभिव्यक्तीसाठी रेखलेली तुटकीफुटकी चरित्रं असे सिनेमात बरेचदा पाहायला मिळते. Perfection is either impossible or fake हे मलाही वाटते. अगदी अशीच टर्मिनॉलजी आहे का नाही माहीत नाही पण हे त्याचं सार आहे.