शाकाहारी

मूग आणि अळशी ( फ्लॅक्स सीड्स ) चे लाडू / सूटे लाडू

Submitted by दिनेश. on 24 April, 2017 - 05:24
लागणारा वेळ: 
१.५ तास
लागणारे जिन्नस: 

moog laadu dish.JPG

लाडू म्हणजे काय ते आपल्याला माहीत आहेच. पण सुटे लाडू म्हणजे काय,
ते आधी बघू. सुटे म्हणजे न वळलेले / बांधलेले लाडू. हे नाव वापरात नसले
( हे नाव मी अविनाश बिनीवाले यांच्या न्याहारी या पुस्तकात वाचले )
तरी हि कल्पना आपल्याकडे माहीत आहे. खुपदा लग्नाच्या जेवणात पाकातल्या
बुंदी तश्याच सुट्या वाढतात किंवा काही ठिकाणी संक्रांतीला तिळगूळ म्हणून
कोरडे मिश्रण हातावर देतात.

वळलेले लाडू सुबक दिसतात हे तर आहेच पण ते तसे वळण्यात काही फायदेही
आहेत. तो खाताना वाटी, चमचा, बशी वगैरे लागत नाही. तो नीट वळलेला असेल
तर खाताना फुटत नाही. त्याच्या आकारामूळे त्यातील वेलची वगैरेचा स्वाद उडून
जात नाही. देताना आकार आणि वजन , नेमके राहते.

पण त्याचे काही तोटेही आहेत. त्यात वेळ आणि श्रम तर आहेतच पण त्यात
घालायच्या पाकाचा, साखरेचा आणि तूपाचा अगदी नेमका अंदाज येणे गरजेचे
असते नाहीतर लाडू पाघळतात तरी नाहीतर दगडासारखे कठीण होतात.

कधी कधी निव्वळ लाडू वळता यावेत म्हणून जास्त प्रमाणात साखर वा तूप
घालावे लागते. बिनिवाले यांनी बाजरीच्या पिठाच्या लाडवाचे उदाहरण दिले
आहे. हे लाडू वळले तरी कालांतराने ठिसूळच होतात. म्हणून ते न वळता,
ते मिश्रण तसेच ठेवतात. हेच सुटे लाडू.

आता या लाडूंसाठी लागणारे जिन्नस

१) पाव किलो हिरवे मूग
२) १०० ग्रॅम अळशी ( फ्लॅक्स सीड्स )
३) ४/५ वेलच्या
४) चिमूटभर सुंठ
५) गोडासाठी साखर / गूळ / मध / मेपल सिरप / अगावे सिरप यापैकी काहीही
६) तूप

moog laadu sahity.JPG

खरे तर पहिले तीनच घटक अत्यावश्यक. बाकीचे सर्व घटक अगदी तूप आणि
साखरही ऐच्छिक. सुटे लाडू करायचे असतील तर या दोन्हीची गरज नाही.
मी फोटोपुरते लाडू वळण्यासाठीच तूप वापरले आहे. बाकीचे मिश्रण सुटेच
ठेवले आहे.
moog laadu sute.JPG

क्रमवार पाककृती: 

१) एका पसरट भांड्यात मूग कोरडेच भाजायला घ्या. मूग मंद आचेवर अधून मधून
ढवळत भाजायचे आहेत. याला वेळ लागतो ( साधारण २०/३० मिनिटे ) अधून मधून
काही मूग तोंडात टाकून बघा. ते कुरकुरीत लागले पाहिजेत. तसे लागेपर्यंत ते भाजायचे
आहेत. वेलच्या मूगासोबतच भाजायला घ्या, म्हणजे त्यांचा स्वाद खुलतो.

२) मूग भाजत आले कि त्यात अळशी टाका. ती भाजायला जास्त वेळ लागत नाही.
३) मग हे मिश्रण एका कापडावर पसरून पुर्ण थंड होऊ द्या.
४) मग त्यात सुंठ मिसळून दळायला घ्या. दळताना रवाळ मिश्रण राहू द्या
( फार बारीक केले तर तोठरा बसेल. रवाळ मिश्रण असले कि चावून चावून
खावे लागते, आणि ते तसेच खाणे अपेक्षित आहे. )
५) मग त्यात गोडासाठीचे जिन्नस मिसळून घ्या. लाडू वळायचे असतील तर तूप
घाला ( या दोन्हीचे प्रमाण अनुक्रमे आवडीनुसार आणि गरजेनुसार आहे. )

वाढणी/प्रमाण: 
लाडूच केले तर १०/१२ लाडू होतील
अधिक टिपा: 

लाडू तसाच खाता येईल पण हे मिश्रण खायचे वेगवेगळे प्रकार आहेत.
या मिश्रणात तूप साखर घालून खा. किंवा गरम दूधात हे मिश्रण मिसळून खा.
हवे तसेल तर दूधात थोडे शिजवूनही घ्या. गरम तूप भातात हे मिश्रण मिसळून
खा. कुठल्याही भाजीत हे मिश्रण घालून खाऊ शकता.
moog laadu close  up.JPG

एक लाडू खाल्ला तरी भक्कम नाश्ता होतो. रंगरुपाने अनाकर्षक दिसला
तरी चवीला हा लाडू अप्रतिम लागतो. सालासकट मूग नको असतील तर
अर्ध्या किंवा हव्या त्या प्रमाणात मूगाची डाळ घेऊ शकाल.

पाककृती प्रकार: 
माहितीचा स्रोत: 
बेसिक कृती नेटवर आहे. मध, सुटे लाडू वगैरे माझ्या आयडीया.

साबुदाण्याची कांदा खिचडी - मूळ कृती अभिनेत्री दीपा श्रीराम

Submitted by दिनेश. on 24 April, 2017 - 05:21
लागणारा वेळ: 
३ तास
लागणारे जिन्नस: 

kanda khichadi dish.JPG

इथे साबुदाण्याच्या खिचडीचे फ्यान्स भरपूर आहेत, हे मला माहीत आहे. ती फक्त आणि फक्त
उपवासाला खायची असते. आणि कांदा उपवासाला चालत नाही.. ही काळ्या दगडावरची रेघ
आहे, हे पण मला माहीत आहे.. तरी पण.. पण आधी थोडे या रेसिपीबद्दल.

साधारण १९९० च्या सुमारास.. ( साल नक्की आठवायचे कारण म्हणजे मी मस्कतला गेलो
होतो, त्या दरम्यान ) कालनिर्णयमधे सई परांजपेनी, पालकाचे थंडगार सूप, हि पाककृती
लिहिली होती. नेहमीच्या शैलीत त्यांनी त्या कृतीत लिहिले होते, कि स्वतः केलेली नसताना,
कुणाच्या तरी आग्रहावरून त्यांनी साबुदाण्याच्या खिचडीची कृती लिहिली होती, आणि
फोडणीला हिंग सुचवला होता. त्यावरुन बरीच खळबळ झाली होती, आणि त्यांना पाककृती
लिहायला मज्जाव करण्यात आला होता. पण पालकाचे सूप मात्र त्यांची स्वतःची निर्मिती
असल्याने, त्यांनी ती लिहिली होती.

याच कृतीच्या आसपास अभिनेत्री दीपा श्रीराम यांनी, साबुदाण्याची कांदा खिचडी लिहिली
होती. त्या काळात आमच्या घरी आठवड्यातून दोनदा, साबुदाण्याची खिचडी होत असे,
कारण आईचे उपवास असत. मी आईला ही कृती दाखवली, तर तिने दोनदा उपवासाला
तर करतो, आणखी का करायची ? असे विचारले होते. पण खरे कारण, तिला ही कल्पनाच
पटली नसणार. हेच असणार.

आपण करतो तशी(च) साबुदाणा खिचडी मी गुजराथ, मध्य प्रदेश आणि गोव्यात खाल्ली आहे.
(बाकिच्या राज्यात करतात का, ते माहित नाही. दक्षिणेकडे साबुदाण्याचा उपमा करतात,
ते बघितलेय.)

ही दीपा श्रीराम यांची कृती म्हणजे नेहमीच्या कृतीत, फोडणीत कांदा परतून घ्यायचा अशीच होती.
मी किंचीत बदल केलेत.

लागणारे जिन्नस असे

१) १ कप साबुदाणा
२) १ कप किंवा जास्त दाण्याचे कूट
३) १ मध्यम कांदा
४) १ मध्यम बटाटा ( ऐच्छिक )
५) ४ ओल्या लाल मिरच्या ( ही माझी कल्पना, कारण मला मिळालेल्या
मिरच्यांचा रंग फार छान होता आणि त्या फारश्या तिखट नव्हत्या.
नेहमीच्या हिरव्या मिरच्या किंवा लाल तिखट वापरू शकता. )
६) मीठ
७) तेल किंवा तूप
८) जिरे ( जिरे भाजून त्याची आयत्यावेळी पूड केली तर जास्त चांगले )
९) थोडीशी साखर
१०) कोथिंबीर ( मी चाईव्ज वापरल्या आहेत. )
११) लिंबू
१२) ओले खोबरे ( मी नाही वापरलेय )

kanda khichadi sahitya.JPG

वरचा फोटो हा भिजवलेल्या साबुदाण्यात कूट मिसळल्या नंतरचा आहे )

क्रमवार पाककृती: 

१) साबुदाणे पाण्यातून काढून निथळून झाकून ठेवा.
२) दोनेक तासांनी ते हातानी मोकळे करून घ्या ( साबुदाणे नेमके भिजले असण्याची
परिक्षा म्हणजे यावेळी ते हातांना अजिबात ओलसर लागता कामा नयेत, तसेच ते
मोकळेही झाले पाहिजेत. काही कारणाने जर ते ओलसर वाटले तर दाण्याचे कूट
थोडे जास्त घ्या. ) साबूदण्यात, कूट, मीठ, साखर घालून नीट
मिसळून घ्या.
३) भाजलेले जिरे आणि वापरत असाल तर ओल्या मिरच्या वाटून घ्या.
४) कांदा बारीक चिरून घ्या आणि बटाट्याच्या आवडीप्रमाणे फोडी करुन घ्या
( वाटले तर बटाटा, आधी उकडून घ्या.)
५) तेल किंवा तूप तापवून त्यात बटाट्याच्या फोडी परतून घ्या.
६) त्या बाहेर काढून त्यात कांदा सोनेरी रंगावर परतून घ्या. त्यावर लाल तिखट / जिरे
मिरच्यांचे वाटण घाला व परता.
७) मग त्यावर साबुदाण्याचे मिश्रण घालून, हलक्या हाताने परतून घ्या.
८) झाकण ठेवून एक वाफ आणा
९) खायला घेताना वरून बटाटा, खोबरे, कोथिंबीर घालून घ्या, वरून लिम्बू पिळा.

वाढणी/प्रमाण: 
चार जणांना पुरेल
अधिक टिपा: 

kanda khichadi close up.JPG

माझा उपवास वगैरे नसल्याने मी खुपदा अशी खिचडी करतो. अगदी ठाम मते असतील
तर ही कांदा घालायची आयडीया, कल्पनेतही पटणार नाही. पण थोडे धाडस करायचे
असेल, तर मात्र अवश्य करुन बघा.
ही खिचडी खुमासदार नक्कीच लागते. ( आणि मग लक्षात येते, कि त्याला फार धाडस
करायची गरज नव्हती. )

पाककृती प्रकार: 
माहितीचा स्रोत: 
वरीलप्रमाणे

गाजराची कांजी / गज्जर कि कांजी

Submitted by दिनेश. on 18 April, 2017 - 04:39
लागणारा वेळ: 
३ दिवस
लागणारे जिन्नस: 

पंजाब / राजस्थान / दिल्ली वगैरे भागात केले जाणारे हे एक पेय. साधारणपणे थंडीत हे करतात.
याची चव एकदम युनिक असते. आंबट, तिखट, खारट आणि घश्याला थोडी जळजळणारी.
ती सर्वांनाच आवडेल असे नाही. पण तिथे मात्र ती आवडीने प्यायली जाते.

यात प्रो बायोटीक क्वालिटीज असतात, असा समज आहे. मी त्याच कारणासाठी केली आणि
मला फायदाही झाला. ( पण या कारणासाठी घ्यावी असा सल्ला मी देणार नाही कारण एकतर या
कांजीची खास चव आणि दुसरे म्हणजे, एकंदरीत प्रो बायोटीक बद्दल उलट सुलट मते आहेत. )

पारंपरीक रितीने करताना ती मातीच्या मडक्यात केली जाते, तसेच ती उन्हातही ( हिवाळ्यातल्या
उन्हात ) ठेवली जाते. मी अर्थातच तसे केले नाही. पण आपण लोणचे घालताना जी काळजी
घेतो, ती ( स्वच्छतेची ) काळजी घेणे मात्र गरजेचे आहे.

ही कांजी खास करुन काळ्या गाजरांची करतात. ही गाजरे बीटपेक्षाही गडद रंगाची असतात,
पण ती दिल्लीतही काही ठराविक दिवसातच मिळतात. मुंबईत मी कधी बघितली नाहीत.
तो खास रंग येण्यासाठी, बीट वापरले तरी चालते. मी तेच केले आहे.

gaajaraachee kaanjee3.JPG

लागणारे जिन्नस असे..
१) पाव किलो गाजरे
२) एक छोटे लाल बीट
३) १ टेबलस्पून मोहरी
४) १ टिस्पून साधे मीठ
५) १ टिस्पून काळे मीठ
६) १ टिस्पून लाल तिखट
७) अर्धा टीस्पून हिंग ( खडा हिंग पावडर, पिवळा नको )

gaajaraachee kaanjee tayaaree.JPG

वरच्या फोटोतली रांगोळी, माझा टाईमपास आहे. या कृतीसाठी असे करणे अजिबात
गरजेचे नाही.

क्रमवार पाककृती: 

१) यासाठी आपल्याला एक स्वच्छ काचेचा जार (१ लिटर् )लागणार आहे. तो गरम पाण्याने धुवून
कोरडा करून ( शक्य असल्यास उन्हात ठेवून ) घ्या.
२) गाजरे किसून घ्या. बीटचे पातळ तूकडे करा. ( फक्त गाजराचा किस, अर्धा मिनिट उकळत्या पाण्यात
घालून, लगेच निथळून घ्या. )
३) ( मूळ कृतीत मोहरीची डाळ वापरतात, पण त्यापेक्षा ही कृती केल्यास जास्त चांगला स्वाद येतो.)
मोहरी किंचीत गरम करून, ती लाटण्याने ठेचून घ्या. अगदी पूड करायची गरज नाही.
४) आता दिलेले सर्व साहित्य एकत्र करून ग्लास जार मधे भरा.
५) वरुन फिल्टर केलेले किंवा उकळून गार केलेले पाणी ओता.

gaajaraachee kaanjee1.JPG

६) या जारवर स्वच्छ कापडाचा दादरा बांधून तो घरातल्या उबदार जागी ठेवा.
७) कांजी तयार व्हायला ३ ते ५ दिवस लागतात. रोज एकदा सर्व मिश्रण स्वच्छ
चमच्याने ढवळून घ्या.
८) दुसर्या दिवसानंतर पाण्याचा रंग गडद होत जातो आणि त्याला आंबूस वास यायला
लागतो. तो येणे गरजेचे आहे पण वर बुरशी येता कामा नये.

gaajaraachee kaanjee2.JPG

९) ४थ्या किंवा ५व्या दिवशी ती गाळून फ्रीजमधे ठेवा. आता ती पिण्यासाठी तयार आहे.
याच चवीनुसार आणखी तिखट, मीठ, हिंग घालू शकता.

वाढणी/प्रमाण: 
१ लिटर भर होते
अधिक टिपा: 

ही कांजी फ्रीजमधे ८/१० दिवस टिकते. ( बाहेरही टिकते पण आंबट होत जाते. ) या कांजीत
वडे घालून खायची पद्धत आहे. उडदाची डाळ भिजत घालून त्यात मीठ घालून त्याचे छोटे
छोटे वडे, तूपात तळून घेतात आणि हे वडे गरम पाण्यातून काढून, पिळून या कांजीत बुडवून
खाता. या कांजीत बुंदी पण घालतात.

या कांजीला नैसर्गिक आंबट चव येते, तरीही यात थोडे आमचूर किंवा आवळा ( ठेचून ) पण
घालतात.

पाककृती प्रकार: 
प्रादेशिक: 
माहितीचा स्रोत: 
पारंपरीक कृती आहे

खरेरा

Submitted by दिनेश. on 18 April, 2017 - 04:34
लागणारा वेळ: 
३ तास
लागणारे जिन्नस: 

खरेरा. हे या पदार्थाचे नाव. या नावाबद्दल माझ्या मनात आजही कुतूहल आहे. हा पदार्थ रुचिरा मधे आहे.
आणि हे नाव कमलाबाईंनीच दिलेले आहे. या विभागातील इतर पदार्थांना त्यांनी वर्णनात्मक नावे
दिलेली आहेत. उदा. सोलाण्याची भजी. पिकलेल्या केळ्याची भजी. पण याला तसे वर्णनात्मक नाव
नाही. तो पदार्थ महाराष्ट्राबाहेरचा असता, तरी त्यांनी तसा उल्लेख केला असता. म्हणजे हा पदार्थ
महाराष्ट्रातलाच असावा, असा माझ कयास.

गूगल वगैरे करून काही फायदा नाही. कारण एखादा या आडनावाचा खेळाडू किंवा दिल्लीजवळचा
एक प्रांत असे काहीतरी येते ( आमच्या कडच्या गूगलवर )
तांदळाच्या आवरणात वाटली चणा डाळ या स्वरुपाचा एक बंगाली पदार्थ आहे, पण तो वाफवून करतात.
कारवार कडे केला जाणारा बिस्कुट अंबाडा ( डाळवडा ) पण वेगळाच कारण त्याला आवरण नसते.

रुचिरा मधले पदार्थ, आहेत त्या स्वरुपात केले तर हमखास यशस्वी होतात. पण या खरेरा बाबत मात्र
मला काहीतरी चुकल्याचुकल्या सारखे वाटत होते. त्यांनी लिहिलाय तसा मी केला होता पुर्वी, पण
मलाच फारसा न आवडल्याने, इथे लिहिला नव्हता.

आणि यावेळी मात्र मी काही बदल केले आणि आता तो माझ्या मनासारखा जमला.. काय बदल केले
ते ओघात येतीलच.

kharera dish.JPG

यासाठी लागणारे जिन्नस असे ..

१) एक वाटी चणाडाळ
२) ५/६ लसूण पाकळ्या
३) अर्धी वाटी तांदूळ
४) १ टीस्पून उडदाची डाळ ( ही मूळ कृतीत नाही )
५) १/२ हिरव्या मिरच्या
६) एक मध्यम कांदा
७) तेल
८) हळद
९) तिखट
१०) हिंग
११) मीठ
१२) जिरे
१३) कोथिंबीर ( मला मिळाली नाही, म्हणून मी कसूरी मेथी वापरली )
१४) कांदा लसूण मसाला / लसणीची चटणी / इतर कोरडी चटणी ( आपापल्या
आवडीप्रमाणे. मी कांदा लसूण मसाला वापरलाय. ही माझी कल्पना. मूळ कृतीत
असे काही वापरलेले नाही. )

Kharera sahitya.JPG

क्रमवार पाककृती: 

१) तांदूळ आणि उडदाची डाळ एकत्र करून भिजत घाला.
२) चण्याची डाळ वेगळी भिजत घाला.
३) वरचे दोन्ही जिन्नस किमान दोन तास भिजले पाहिजेत.
४) तांदूळ, उडदाची डाळ, थोडे जिरे आणि हिरव्या मिरच्या असे बारीक वाटून घ्या.
त्यात मीठ घाला. मिश्रण भज्यांना भिजवतो तितपत सैल असू द्या.
५) चण्याची डाळ अर्धीबोबडी वाटून घ्या. वाटताना त्यात लसूण आणि मीठ घाला.
६) कांदा बारीक चिरून घ्या.
७) थोड्या तेलाची फोडणी करून त्यात हिंग, हळद घाला. त्यात कांदा परता.
८) मग त्यात डाळीचे वाटण घालून परता. मीठ घाला. झाकण ठेवून एक वाफ येऊ द्या.
( डाळ मोकळी करायची नाही )
९) ती निवल्यावर त्यात लाल तिखट, व कोथिंबीर ( बारीक चिरून ) घाला
१०) कमलाबाईंनी ही डाळ ताटलीत थापून तिच्या वड्या कापायला सांगितले आहे,
मी मात्र त्याचे लिंबाएवढे गोळे करून घेतले. त्याची पारी करून त्यात कांदा, लसूण
मसाला भरला आणि ती पारी बंद करून, त्याला पॅटीसचा आकार दिला.

Kharera Tayari.JPG

११) हे पॅटीस, तांदळाच्या पिठात बुडवून भर तेलात सोनेरी रंगावर तळून घ्या.

kharera close up.JPG

लिहिताना या पायर्‍या जास्त वाटल्या, तरी करताना फार किचकट वाटत नाही.
शिजवून घेतलेली वाटली डाळ, हाताळायला सोपी जाते, त्यामुळे तिची पारी करणे,
पॅटीस वळणे, फार कठीण जात नाही.

वाढणी/प्रमाण: 
वाटीच्या आकारानुसार ८/१० खरेरा होतील
अधिक टिपा: 

बाजारात जो कोल्हापूरी कांदा लसूण मसाला मिळतो तो फार झणझणीत असतो.
बहुदा नाकेश्वर ( नागकेशर नाही ) लवंगा जास्त वापरत असावेत. मला तो आवडत नाही.
घरगुती चटणी तितकी तिखटजाळ नसते पण खमंग असते. मी तिच वापरलीय.

kharera open1.JPG

या चटणीमूळे खरेरा खुप चवदार झाले. सोबत आणखी काही चटणी वगैरे घ्यायची
गरज वाटली नाही.

kharera open2.JPG

एकंदर चवीवरून हे स्ट्रीट फूड म्हणून लोकप्रिय होईल असे वाटते.

पाककृती प्रकार: 
माहितीचा स्रोत: 
रुचिरा

मेथी मसाला (भाजी)

Submitted by योकु on 10 April, 2017 - 13:38
लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

- दोन जुड्या मेथी
- दोन मध्यम कांदे
- दोन मध्यम आकाराचे, पिकलेले पण फर्म टोमॅटो
- ७/८ पाकळ्या लसूण
- तिखट
- हळद
- धणा-जिरा पावडर (दोन्ही मिळून अर्धा ते पाऊण चमचा)
- मीठ
- तेल
- थोडं मोहोरी + जिरं
- आवडत असतील तर दोन सुक्या लाल मिरच्या
- चिमूटभर हिंग

क्रमवार पाककृती: 

- मेथी नीट निवडून, जाड देठं काढून टाकावीत. नंतर धूवून सुकवून बारीक चिरावी. (निवडणे, धुणे आणि सुकवण्याचा वेळ कृतीत धरलेला नाही).
- कांदे चौकोनी मध्यम चिरावे
- टोमॅटो धूवून बारीक चिरून घ्यावे
- लसणी सोलून घ्यावी
- लसणीच्या पाकळ्या + हवं तितकं तिखट + चिमटीभर जिरं + चिमटीभर मीठ हे बारीक वाटून घ्यावं
- जाड बुडाच्या भांड्यात तेल तापत ठेवावं
- तेल तापलं की त्यात मोहोरी + जिरे, हिंग, सुक्या लाल मिरच्यांचे तुकडे घालून खमंग फोडणी करावी. यात कांदा घालावा.
- कांदा गुलबट सोनेरी रंगावर आला की टोमॅटो घालावा
- या मसाल्याला तेल सुटलं की कोरडे मसाले घालावे - लसणीचं तिखट, हळद, धणा-जिरा पावडर
- हे सगळं नीट परतून घ्याव म्हणजे हळद, तिखटाचा कच्चेपणा जाईल
- यात आता मेथी घालावी आणि परतावं
- मीठ घालावं, चव घातलेली आवडत असेल तर चिमटीभर साखर घालता येते
- मीठ घातल्यावर मेथीला पाणी सुटतं त्यात ती शिजते. झाकण घालून एक वाफ काढावी. पाणी असेल तर आटवून भाजी सुकी करावी.
- गरम भाजी ताजे फुलके, वरण-भात, भाकरी यांसोबत मस्त लागते.

वाढणी/प्रमाण: 
आवडेल तसं
अधिक टिपा: 

ही भाजी शिजून कमी होते
अगदी हिरवी अशी शिजल्यावर राहात नाही पण चवीला मस्त लागते
सेम अश्याच पद्धतीनी चवळीच्या पानांची, तांदूळजाची भाजी होते
लसणीचं तिखट उरलंच तर वरण, उसळींमध्ये वापरता येते
लसणीच्या तिखटानी एक वेगळी मस्त चव येते त्यामुळे ते करावंच
मसाला भाजीच्या प्रमाणात असेल तर लय भारी भाजी होते Happy

पाककृती प्रकार: 
शब्दखुणा: 
माहितीचा स्रोत: 
बायडी

माव्याचा अनारसा

Submitted by दिनेश. on 10 April, 2017 - 05:12
लागणारा वेळ: 
१ तास
लागणारे जिन्नस: 

अनारसा हा आपल्या अगदी कौतुकाचा विषय. दिवाळीच्या फराळात जसा तो हवा तसा
अधिक महिन्यातल्या जावयाच्या वाणातही हवा.
आपण नेहमी तांदळाच्या पिठाचा अनारसा करतो पण रुचिरामधे गव्हाच्या चीकाचा आणि
खोबर्‍याचाही आहे.

पण तरीही अनारसा या शब्दाचा थोडा गोंधळ आहे. या शब्दाचा खरा अर्थ मला बिनिवाले यांच्या
पुस्तकात सापडला. अनारसा म्हणजे अनार-सा म्हणजेच डाळिंबासारखा. याच नावाचा आणि
गोल आकाराचा अनारसा ( कधी कधी याचा उच्चार ईनारसा असा करतात ) उत्तरेकडे करतात.

बिहारमधले गया शहर आणि पाकिस्तानातले अटक ( इतिहासातले अटकेपार झेंडे, हा संदर्भ
असावा बहुतेक ) इथले अनारसे प्रसिद्ध आहेत. गया मधे तो पावसाळ्यात करतात. अटक मधे
जत्रेच्या वेळेस करतात.

MAVYACHA ANARASA SINGLE.JPG

आपण जसे तांदूळ तयार करून घेतो, तसेच यासाठी करुन घ्यावे लागतात. पण साखरेचे
प्रमाण खुपच कमी असते. हा माव्याशिवायही करतात. मी मावा तर घातलाच आहे, शिवाय
आत सुक्या मेव्याचे सारणही भरले आहे ( अशी कृती मी कुठे बघितली नव्हती, मला सुचले
ते करून बघितले. )

MAVYACHA ANARASA DISH.JPG

तांदुळ कसे तयार करायचे ते ज्यांना माहीत नसेल, त्यांच्यासाठी..

तांदूळ धुवून पाण्यात भिजत घालायचे. रोज पाणी बदलायचे. तिसर्या दिवशी ते निथळून
सावलीत वाळवायचे. मग ते जरा दमट असतानाच कूटायचे किंवा दळायचे ( जात्यावर
नीट दळले जात नाहीत ) मिक्सरवर पिठ होते. हे पिठ चाळून घ्यायचे.

यासाठी मावा वापरायचा आहे, तो भारतात सहज मिळू शकतो. तो पण घरी करायचा
असेल तर एक कप मिल्क पावडर, एक टिस्पून साजूक तूप आणि १ टेबलस्पून दूध
एकत्र करुन, मंद आचेवर आटवायचे किंवा मायक्रोवेव्ह अवन मधे ३/४ मिनिटे गरम
करायचे ( दर अर्ध्या मिनिटाने बाहेर काढून ढवळायचे. )

पिठीसाखरही हवी, ती तयार असेल तर चांगलेच. घरी करायची असेल तर ती
बारीक करताना त्यात वेलचीचे दाणे घालायचे.

लागणारे जिन्नस असे

१) १ कप तांदळाचे पिठ ( वरील प्रमाणे तयार करून घेतलेले. )
२) अर्धा कप मावा, ( बारीक करून. बाजारचा असेल तर किसून, पंख्याखाली वाळवून )
३) १/३ कप पिठीसाखर
४) थोडेसे दूध
५) लागेल तसे तूप वा तेल
६) वरुन लावायला तीळ किंवा खसखस

( गोड पदार्थ तूपात तळायचे असा आपला समज आहे पण रिफाईंड तेलात तळले तर जास्त चांगले,
साजूक तूप फार कमी तपमानाला जळते आणि त्याचा जळकट वास लागतो. तूपाचा स्वाद हवा असेल
तर तळताना तेलात थोडे साजूक तूप घालावे. )

वर लिहिल्याप्रमणे सुक्या मेव्याचे सारण पुर्णपणे ऐच्छिक. जर ते करायचे असेल तर आपल्या आवडी
नुसार सुका मेवा घ्या. त्यात थोडे खजूर असू द्यात. ५/६ सुपारीएवढे गोळे होतील एवढा सुका
मेवा असावा.
मी बदाम, पिस्ते, वेलची, चायनीज जुजुबे ( हे खजुराप्रमाणेच असतात ) आणि चायनीज वूल्फबेरीज
घेतल्या आहेत.

MAVYACHE ANARASE SAHITYA.JPG

क्रमवार पाककृती: 

१) तांदळाचे पिठ, मावा एकत्र करून माव्याचे कण मोडून घ्या.
२) मग त्यात पिठीसाखर मिसळून, एखादा टेबलस्पून दूध घालून अगदी घट्ट भिजवून झाकून ठेवा.
३) वापरत असाल तर सुक्या मेव्याचे तुकडे करून, त्यात खजूराचा गर मिसळून, सुपारीएवढे
गोळे करून ते हाताने दाबून थोडे चपटे करून घ्या.

MAVYACHE ANARASE TAYARI.JPG

४) १५/२० मिनिटाने भिजवलेले पिठ थोडे सैल झाले असेल ( या तांदळाच्या पिठात बराच
दमटपणा असतो. त्याने पिठीसाखरेला पाणी सुटते व पिठ सैल होते ) तसे झाले नसेल
तर थोडी साय मिसळा. फारच सैल वाटत असेल तर थोडे पिठ मिसळा.
( पिठ जास्तीचे हाताशी असू द्या. नाही वापरले तरी वाया जात नाही. या पिठाचे आटवल, खीचू
किंवा उकड फार छान लागते.)

५) हाताला थोडेसे तूप लावून, या पिठाचे छोटे छोटे गोळे करा ( वापरत असाल तर त्यात सारणाचा
गोळा भरा.)
५) तेल वा तूप तापत ठेवा. ते मध्यम आचेवर तापले कि एकेक गोळा अर्धा तीळात वा खसखशीत घोळवा
आणि तेलात सोडा.
६) आपल्या अनारश्याप्रमाणे किंवा इतर तळणीच्या पदार्थाप्रमाणे हे अनारसे हलके होऊन तेलात तरंगत
नाहीत. ते मध्यम आचेवर झार्‍याने हलवत त्यावर थोडे तेल ( वा तूप ) उडवत तळावे लगतात. तळताना
मोडू नयेत याची काळजी घ्यावी लागते.
आच नेमकीच असणे फार महत्वाचे आहे. ती कमी असेल तर अनारसा विरघळेल आणि जास्त असेल तर
बाहेरून करपेल आणि आत कच्चा राहील. तळताना तो आतपर्यंत शिजला पाहिजे.

MAVYACHA ANARASA FODALELA.JPG

७) हे अनारसे तळताना तूप पित नाहीत त्यामूळे बाहेर काढल्यावर तूप सोडतही नाहीत.

८) गरमागरम अनारसा खायला फार रुचकर लागतो. ८/१० दिवस सहज टिकतो.

वाढणी/प्रमाण: 
वाटी आणि अनारसा यांच्या आकारानुसार ६ ते ८ अनारसे होतील.
अधिक टिपा: 

साहित्याचे प्रमाण काटेकोर घ्यायला हवे. साखर जास्त झाली तरी अनारसा तळणीत हसतो.
मूळ कृतीत हे तीळातच घोळवतात पण तळताना त्यातले बरेचसे तीळ तेलात उतरतात,
म्हणून मी खसखस वापरलीय ( ती कमी उतरते. )

प्रादेशिक: 
माहितीचा स्रोत: 
नेट आणि माझे प्रयोग !

Doce Batata

Submitted by दिनेश. on 10 April, 2017 - 05:09
लागणारा वेळ: 
४० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

डोसे बटाटा, हा पोर्तुगीज शब्दसमुह आहे. डोसे म्हणजे गोड आणि बटाटा म्हणजे बटाटा.
इथे अनेक देशांत भाजलेली किंवा उकडलेली रताळी फार आवडीने खातात. इथल्या मातीत रताळ्याचे वेल
फार छान वाढतात. अगदी बांधकामासाठी रेतीचा ढीग लावून तसाच पडला असेल तर त्यावरही
रताळ्याचा वेल माजलेला दिसतो.

DB Ratale.JPG

एकेक रताळे खुप मोठ्या आकाराचे असते. इथले लोक सहज ते खातात. मला मात्र एकावेळी अर्धे सुद्धा
संपत नाही. या फोटोतले रताळे ९०० ग्रामचे आहे !!

या रताळ्याचा मी केलेला एक प्रकार.. आणि निव्वळ मजा म्हणून त्याला हे नाव दिलेय.

DB Dish.JPG

लागणारे जिन्नस.. फक्त रताळे. मी मीठ सुद्धा वापरलेले नाही कारण या रताळ्यांना स्वत:ची अशी खास
चव असते. चांगल्या प्रतीचा नॉन स्टीक तवा ( किंवा स्प्रे ) आणि उत्तम बारीक किसणी हवी.

क्रमवार पाककृती: 

१) यासाठी आपल्याला रताळे पाण्यात किसायचे आहे. किस बारीक आणि लांब हवा. असा किस
मिळवण्यासाठी एक सोपे तंत्र आहे. रताळे एका दिशेने किसल्यावर ते किसणीवर घासत परत
मागे आणायचे नाही. तर प्रत्येकवेळी ते उचलून मागे घ्यायचे. या तंत्राने असा लांबलांब किस
मिळतो.

DB kis.JPG

२) तवा ( स्प्रे वापरत असाल तर स्प्रे मारुन ) घ्या आणि त्यावर हा किस पाण्यातून काढून पातळ
थरात पसरा. पाणी पुर्ण निथळायचे नाही. पाण्यात जे तवकील ( स्टार्च ) उतरतो तो आपल्याला
हवा आहे.

DB tavyavar.JPG

३) मग तवा मंद आचेवर ठेवा. वर झाकण ठेवा.

४) सर्व थराचा रंग बदलला कि हलकेच सोडवून परतून टाका, दोन्हीकडून सोनेरी भाजून घ्या.

वाढणी/प्रमाण: 
१०० ग्रॅम वजनाच्या रताळ्याचा, १ नग असे प्रमाण होते.
अधिक टिपा: 

मी वापरले नाही पण यात चवीप्रमाणे मीठ, साखर, मिरची घालता येईलच.

DB Close up.JPG

भाजताना, थोडे तेल वा तूपही घालता येईल.

पाककृती प्रकार: 
माहितीचा स्रोत: 
माझाच प्रयोग !

कॅरमलाइझ्ड मखाणे

Submitted by अल्पना on 9 April, 2017 - 07:00
लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

मखाणे - ३-४ ग्लास
तुप - १ चमचा

कॅरमल करण्यासाठी :
बटर एक- दिड चमचा
साखर ५ चमचे
पाव चमचा दालचीनी पुड (ऑप्शनल)

क्रमवार पाककृती: 

१. जड बुडाच्या भांड्यात / कढईमध्ये तुप गरम करा.
२. तुप गरम झाल्यावर त्यात मखाणे घाला. मी अंदाजे ३-४ ग्लास मखाणे घेतले होते.
३. मंद आचेवर तुपावर मखाणे भाजा.
४. ३-४ मिनीटात मखाणे छान क्रिस्पी होतिल. त्यांचा रंगही थोडा बदलेल.
५. मखाणे भाजल्यावर एका परातीत/ ताटात काढून घ्या.
६. कढईमध्ये कॅरमल करण्यासाठी बटर घाला.
७. बटर विरघळल्यावर त्यात साखर घालून मंद आचेवर हलवत रहा.
८. ५-६ मिनीटात सगळी साखर विरघळून कॅरमलचा कॉफी सारखा रंग येतो. या स्टेजला हवे असल्यास यात दालचीनीची पुड घाला.
९. कॅरमल झाल्याबरोबर गॅस बंद करून त्यात मखाणे मिक्स करा.
१०. सगळ्या मखाण्यांना कॅरमल व्यवस्थित लागल्यावर आणि कॅरमल थोडे थंड झाल्यावर मखाणे बटर पेपर लावलेल्या ताटात काढून घ्या. कढईतच राहिले तर कॅरमलसकट बुडाला चिकटतिल आणि काढायला थोडा त्रास होईल.

वाढणी/प्रमाण: 
खाल तितके. आमच्या घरी २-३ जणांनी एवढे मखाणे मॅच बघत बघत अर्ध्या तासात फस्त केले होते.
अधिक टिपा: 

दालचिनी पुड घालायच्या ऐवजी आवडीचा इसेन्स पण घालता येईल.

पाककृती प्रकार: 
माहितीचा स्रोत: 
मैत्रिण

हिरवी मिरची - शेंगदाणा चटणी

Submitted by नलिनी on 4 April, 2017 - 04:38
लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

१ वाटी भाजलेले व सोललेले शेंगदाणे
लसूण : आवडीप्रमाणे हवा तेवढा
हिरवी मिरची : १०-१२ ( आवडीनुसार कमी अधिक)
मिठ : चवीनुसार

क्रमवार पाककृती: 

मिठ, मिरची, लसूण मिक्सरला वाटून घ्यायचे.
ह्यात दाणे घालुन दाणे अर्धेच मोडतील ह्या बेताने मिक्सर चालवायचे.
कढईत २-३ चमचे तेलावर हि चटणी खमंग परतून घ्यायची.

ShengadanaChutney

वाढणी/प्रमाण: 
हे खाणार्‍याच्या तिखट खाण्याच्या क्षमतेवर ठरेल.
पाककृती प्रकार: 
प्रादेशिक: 
माहितीचा स्रोत: 
आजी, आई, काकू

ओल्या हरभऱ्याची भाजी

Submitted by विद्या भुतकर on 3 April, 2017 - 22:59
लागणारा वेळ: 
४० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

ओले हरभऱ्याचे दाणे साधारण २ वाट्या ,

जिरे, मोहरी, तेल, हळद, हिंग

लसूण पाकळ्या ३-४,

एक कांदा,

कांदा-लसूण मसाला २-३ चमचे( मसाला नसेल तर लाल तिखट, धने जिरे पूड आणि गरम मसाला)

शेंगदाण्याचा भरडलेला कूट(एकदम बारीक पेस्ट नको)

मीठ, साखर चवीनुसार

क्रमवार पाककृती: 

हरभऱ्याचे दाणे एका पॅनमध्ये मध्यम आचेवर भाजून घेतले. त्यात थोडा जास्त वेळ गेलामाझ्या इंडक्शन स्टोव्हमुळे. सहसा १०-१५ मिनिट भाजावे. दाण्यांवर काळपट डाग दिसू लागतात. माझे फ्रोजन दाणे मुळातच काळे होते त्यामुळे ते अजून काळपट दिसू लागले. दोन्ही दाण्यांचे फोटो दिले आहेत खाली.

भाजलेले हरभरे थोडे थंड करून खलबत्त्यात ठेचून घ्यावेत. माझ्याकडे खलबत्ता वापरात नसल्याने मी मिक्सरमध्येच २-३ पल्समध्ये फिरवून बंद केले.

गसवर पॅनमध्ये तेल तापल्यावर जिरे, मोहरी हिंग घातले. त्यात लसूण खरपूस भाजून घ्यायचा.

मग कांदा परतून तो भाजल्यावर त्यात हळद, धनेजिरे पूड, तिखट किंवा कांदा-लसूण मसाला घालायचा.

तिखट परतल्यावर लगेच त्यात भरडलेला शेंगदाण्याचा कूट घालायचा. आमच्याकडे कूट जरा सढळ हातानेच पडतो.

कूट परतताना तो जळू नये याची काळजी घ्यावी.

त्यात ४ काप पाणी घालून उकळावे. पाणी उकळत असतानाच त्यात मीठ साखर घालून हलवावे.

भाजीतले पाणी उकळले की शेवटी भरडलेले हरभऱ्याचे दाणे घालावे.

भाजी झाकण बंद करून थोडा वेळ आणि पाणी जास्त झाले असल्यास उघडून शिजू द्यावी.

मी भाकरी, पीठ-कूट घातलेली मेथीची भाजी आणि भाकरी केली होती. एकदम मस्त झाली. Happy तुम्हीही करून बघा. क्रमवार फोटो काढले आहेत. तशी भाजी बनवायला सोपी तरीही चवीष्ट आहे.

IMG_0095(1).JPGIMG_0094(1).JPG

वाढणी/प्रमाण: 
अधिक टिपा: 

दाणे हिरवे असल्यावर शिवाय आधी भाजून घेतल्याने भाजी लवकर शिजते. फोडणी ते भाजी साधारण २०-२५ मिनिटात होते.
भाजीत थोडे पाणी राहू द्यावे, एकदम पातळही नको. रसरशीत भाजी चांगली लागते.
थोडे तेल जास्त असेल तर अजून छान कट येतो. पण तो नसला तरी चवीत फरक पडत नाही.

विद्या भुतकर.

पाककृती प्रकार: 
प्रादेशिक: 
माहितीचा स्रोत: 
मेरी मां :)

Pages

Subscribe to RSS - शाकाहारी