रानभाजी

रानभाजी १९) हदगा

लागणारा वेळ: 
२० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

हादग्याची ताटभर फुले (चिरून घ्या)
२ कांदे चिरून
२-३ मिरच्या
राई
जिर
हिंग
हळद
टोमॅटो
मिठ

क्रमवार पाककृती: 

प्रथम भांडे गरम करून त्यात तेल तापवून राई-जिर, मिरची फोडणी देऊन कांदा गुलाबी रंगावर परतवावा. नंतर हिंग, हळद परतवून त्यावर चिरलेली फुले घालून परतवा. ५-१० मिनिटे वाफेवर शिजू द्या मग त्यावर चिरलेला टोमॅटो, कोथिंबीर, मिठ, टाकुन एक वाफ आणून गॅस बंद करा.

वाढणी/प्रमाण: 
४ ते ५ जणांसाठी
अधिक टिपा: 

हदगा ही भाजी असते हे मला मायबोलीवरूनच कळल. आमच्या एरीयात हे झाड मी कधीच पाहील नव्हत. पण मायबोलीवर हदग्याचा बरेचदा विषय निघायचा. एक दिवस मला गो-ग्रिन नर्सरीत हदग्याच झाड दिसल. अर्थात त्या झाडावर नावाची पाटी होतीम्हणून मला ते कळाल. ते पाहून मला इतका आनंद झाला आणि मी मागच्या उन्हाळ्यात घेतल. पाऊस अनुभवून हे झाड उंच झाल आणि आता त्याला फुले येऊ लागलि आहेत. मला वाटलच नव्हत एवढ्या लवकर फुले येतील. सुरुवातीला २-३ फुले आली. ती मी रोज काढून फ्रिज मध्ये ठेऊन जमवली आणि वरची भाजी केली. आता ७-८ फुले एकदम येतात. आता ती मी काढत नाही.

बर फुलेआली खरी पण भाजी कशी करायची माहीत नाही. मग सारीका, दिनेशदा यांनी काही टिप्स दिल्या होत्या. भाजी करायची वेळ आली तेंव्हा मी साधनाला फोन केला तिने तिच्या आईला विचारून भाजीची माहीती दिली. शिवाय ह्या फुलांची भजीही करतात ते सांगितले. पुढच्या वेळी भजीचा प्लॅन आहे.

टेस्ट खुपच आवडली ह्या भाजीची. मी वरील प्रमाणे केली आता ह्याच्यात अजुन काही सुधारणा असेल तर जाणकारांनी सांगावे.

इतर रानभाज्या:
१) कुरडूची भाजी - http://www.maayboli.com/node/9313
२) कंटोळी - http://www.maayboli.com/node/9329
३) टाकळा - http://www.maayboli.com/node/9351
४) भारंगी - http://www.maayboli.com/node/9381
५) कुलू - http://www.maayboli.com/node/9406
६) शेवळ - http://www.maayboli.com/node/16771
७) आंबट वेल - http://www.maayboli.com/node/16838
८) कोरल - http://www.maayboli.com/node/16860
९) कवळा - http://www.maayboli.com/node/17069
१०) वाघेटी - http://www.maayboli.com/node/17171
११) कोरांटी/कोलेट - http://www.maayboli.com/node/17448
१२) मायाळू - http://www.maayboli.com/node/17566
१३) सुरणाचे देठ - http://www.maayboli.com/node/17631
१४) दिंडा - http://www.maayboli.com/node/17948
१५) शेवग्याचा पाला - http://www.maayboli.com/node/18177
१६) रानभाजी टेरी (अळू) - http://www.maayboli.com/node/17006
१७) शेवग्याची फुले - http://www.maayboli.com/node/23204
१८) भूईछत्री/आळंबी (मश्रुम्स) - http://www.maayboli.com/node/29346

माहितीचा स्रोत: 
मायबोलीकर

रानभाजी १५) शेवग्याचा पाला

लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

शेवग्याचा पाला
२ मोठे कांदे
२-३ मिरच्या
३-४ पाकळ्या लसुण
चिमुटभर हिंग
पाव चमचा हळद
३-४ खवलेल चमचे ओल खोबर
चविपुरते मिठ
चिमुटभर साखर
तेल

क्रमवार पाककृती: 

प्रथम शेवग्याचा पाला काढुन धुवुन चिरुन घ्यावा. मग तव्यावर थोडा भाजावा. आता तेलावर लसुण टाकुन मिरची, कांदा, हिंग, हळद घालावे वरुन शेवग्याचा भाजलेला पाला घालावा परतुन थोडा वेळ शिजवावा. भाजलेला असल्यामुळे जास्त शिजवण्याची गरज नसते. मग मिठ, साखर, खोबर घालून थोड परतवुन गॅस बंद करावा.

वाढणी/प्रमाण: 
४-५ जणांसाठी
अधिक टिपा: 

*आमच्याइथे हा पाला भाजून घेण्याची पद्धत आहे. पण न भाजताही मी भाजी केली आहे. ती भाजलेल्या पानाएवढी टेस्टी नाही लागली. कदाचित ह्या भाजीतील जडपणा जाण्यासाठी पाला भाजुन घेत असतील.

*इतर पालेभाज्यांप्रमाणे ह्या भाजीतही डाळी घालता येतात.

*शेवग्याच्या फुलांचीही भाजी करतात.

*ही भाजी उष्ण असल्याने पावसाळ्यात किंवा हिवाळ्यातच खातात.

*बाळाच्या पाचविला ही भाजी सटवाईला नेवेद्य म्हणून पानावर दाखवुन ते नेवेद्य बाळाच्या आईने खाण्याची पद्धत आहे.

*बाळंतीणीसाठीही ही भाजी पोषक असते.

माहितीचा स्रोत: 
आई

रानभाजी १४) दिंडा

लागणारा वेळ: 
२० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

दिंड्याचे देठ
कोणत्याही कडधान्याच्या भाजीचे साहित्य
किंवा कोलंबीच्या कालवणाचे साहित्य.

क्रमवार पाककृती: 

श्रावणी सोमवारी ह्या दिंड्याच्या पानावर जेवण्याची प्रथा आहे. ह्या दिंड्याच्या कोवळ्या फांद्या म्हणजे देठे सोलुन कडधान्याच्या भाजी आमटी किंवा कोलंबी मध्ये टाकतात.

वाढणी/प्रमाण: 
अंदाजे
अधिक टिपा: 

बाजारात दिंड्याची देठे विकायला येतात. ती वरुन थोडी लालसर असतात.

माहितीचा स्रोत: 
आई

रानभाजी १३) सुरणाचे देठ

लागणारा वेळ: 
२० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

सुरणाचे देठ
सुरणाचे देढ हिरव्या देढावर पांढरे कोड आल्यासारखे असते दिसायला. वरचे साल काढून घ्यायचे.

क्रमवार पाककृती: 

सुरणाचे देठ हे आमटीत, कोलंबीच्या कालवणात, वाटाणा, बिरड्यात घालतात. हे सुरणाप्रमाणे खाजणारे असते. त्यामुळे ज्या पदार्थात टाकायचे त्यात आंबट घालावे लागते. ऋषीपंचमीच्या दिवशी जी भाजी केली जाते त्या भाजीतही ह्याचा देठ वापरतात.

ह्याच सुरणाला खाली कंद लागतो. त्याचा उपयोग भाजी, उपवासाचे पदार्थ करण्यासाठी होतो.

वाढणी/प्रमाण: 
अंदाजे
अधिक टिपा: 

सुरणाच्या पाल्याचीही भाजी करतात अस ऐकलय पण मी कधी पाहीली किंवा खाल्लेली नाही.

माहितीचा स्रोत: 
आई.

रानभाजी १२) मायाळू

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

मायाळूच्या भजीचे साहित्य :
मायाळूची आख्खी पाने स्वच्छ धुवुन
बेसन १ वाटी
हिंग चिमुटभर
पाव चमचा हळद
चवीपुरते मिठ
दोन चिमुट ओवा असल्यास
अर्धा चमचा तिखट
तळण्यासाठी तेल

मायाळूची पिठ पेरुन भाजीचे (भगरा) साहित्य :
मायाळूची पाने धुवुन चिरुन
बेसन पाव वाटी
१ मोठा कांदा
फोडणी : राई, जिर, हिंग
हळद
१ चमचा मसाला किंवा २-३ मिरच्या
पाव चमचा साखर
अर्धा चमचा गोडा मसाला
चविपुरते मिठ

क्रमवार पाककृती: 

मायाळूच्या भजीची पाककृती :
मायाळूची पाने आख्खी स्वच्छा धुवुन घ्यावीत. मग तेल सोडून साहीत्यात दिलेले सगळे जिन्नस थोडे पाणी घालून मिक्स करावे. थोडे घट्टच ठेवावे. बटाट्याच्या भजीला ठेवतो तसे. मग मायाळूचे एक एक पान भिजवलेल्या पिठात बुडवुन गरम तेलात सोडावे. गॅस मिडीयम ठेवाव. थोड्या वेळात भजी पलटून मग भजीला किंचीत लालसर रंग आला की काढाव्यात.

मायाळूच्या भाजीची (भगरा) पाककृती :
प्रथम कढईत वरील फोडणी द्यावी मग कांदा घालून थोड परतवुन हळद, हिंग मिरची किंवा मसाला घालावा. त्यावर मायाळूची चिरलेली पाने घालावीत. आता थोडावेळ पाने शिजवुन मग त्यात कोरडेच बेसन भुरभुरावे. मग त्यात गोडा मसाला, मिठ साखर घालून वाफेवर शिजू द्यावे. गॅस मंद ठेवावा नाहीतर खाली लागते. बेसन शिजले की गॅस बंद करावा.

वाढणी/प्रमाण: 
४ ते ५ जणांसाठी
अधिक टिपा: 

मायाळूच्या पानांचा वेल खुप पसरतो. ही पाने वर्षभर मिळतात. त्याला छोट्या काळ्या बिया येतात त्या जमिनीवर पडल्या कि तिथे ह्याचि भरपुर रोपे उगवतात.
मायाळुच्या पानांची आमटीही करतात. पालकाच्या आमटीप्रमाणे.

माहितीचा स्रोत: 
आई

रानभाजी ११) कोरांटी (कोलेट)

लागणारा वेळ: 
२० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

कोरांटीची भाजी स्वच्छ धुवुन चिरुन
२ कांदे
४-५ लसूण पाकळ्या
२-३ मिरच्या
हिंग
हळद
पाव चमचा साखर
चविपुरते मिठ
पाव वाटी ओल खोबर किसुन

क्रमवार पाककृती: 

प्रथम कढईत तेलात लसणाची फोडणी द्यावी मग त्यातवर मिरची, हिंग, हळद घालून थोडे परतून चिरलेली कोरांटीची भाजी घाला. वर झाकण ठेउन थोड्या वेळाने परता. आता त्यात मिठ व साखर घालून थोडावेळ वाफेवर ठेवा. मग त्यात ओल खोबर घालून थोड परतुन गॅस बंद करा.

अधिक टिपा: 

* कोणतीही रानभाजी ओळख पटल्याशिवाय घेउ नका.

ही कोरांटी ओसाड जमिनीत येते. ही मोठी झाल्यावर ह्याला काटे येउन निळी फुले येतात. बर्‍याच जणांनी पाहीली असेल. मोठी होउन फुले आली की परत मी फोटो टाकेन.

ही भाजी अजुन विकायला आलेली पाहीली नाही. पण ही भाजी माझ्या माहेरी परंपरेप्रमाणे खातात. ही भाजी कंबरदुखीसाठी गुणकारी असते असे म्हणतात म्हणून माझी आई न चुकता ही भाजी दरवर्षी करते. आता मी पण करते.

ही भाजी पावसाळयाच्या सुरवातीलाच येते. म्हणजे जी जुनी झाड असतात त्याला बोके येतात आणि काही बिया रुजुन झुडपे आलेली असतात. पण ही कोवळी असतानाच काढायला लागते कारण नंतर त्याला काटे येतात.

माहितीचा स्रोत: 
आई