चटणी, कोशिंबीर, लोणचे

लसणीचं तिखट

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

१. सुक्या खोबर्‍याचा कीस
२. लसूण पाकळ्या सोलून
३. लाल तिखट
४. मीठ
५. जिरेपूड (ही आयत्या वेळी जिरं भाजून ताजी दळलेली असली तर उत्तमच. नाहीतर तयार चालेल.)

क्रमवार पाककृती: 

सुक्या खोबर्‍याचा कीस मंदाग्नीवर भाजून घ्या. जे काय कौशल्य आहे ते इथेच आहे. आच जास्त झाली किंवा लक्ष राहिलं नाही तर खोबरं एकदम करपायला लागतं. सगळं छान एकसारखं गुलबट भाजून घ्या.
खोबरं ताटात पसरून गार करायला ठेवा.
जिर्‍याची पूड करणार असाल तर जिरं मंद आचेवर थोडं भाजून घ्या.
हे दोन्ही गार होतंय तोवर लसूण सोलून चिरून घ्या. मिक्सर असेल तर मोठे तुकडेही वाटले जातात. नसेल तर बारीक चिरलेली बरी.
आता आधी जिरं बारीक दळून घ्या. मग त्यात खोबर्‍याचा कीस, तिखट, मीठ आणि लसणीचे तुकडे घालून वाटा.

अधिक टिपा: 

१. अगदी सोपी आणि पारंपारिक कृती आहे. लोलाच्या बटाटेवड्यांवर विचारलेली दिसली म्हणून देत आहे, यात माझं स्पेशल काही नाही. स्मित
२. सगळे घटक पदार्थ मी अंदाजाने घालते.
३. खोबर्‍याच्या जोडीला किंवा ऐवजीही दाण्याचं कूट, तिळाचं कूट वापरता येतं.
४. बटाटेवड्यांबरोबर करायची तर आधी पिठाची 'बाळं' कुरकुरीत तळून घेते आणि खोबर्‍याऐवजी ती घालून करते चटणी. झक्कास लागते. बाळांऐवजी विकतची बुंदी ट्राय करायला हरकत नाही.

माहितीचा स्रोत: 
आई

शेवग्याच्या शेंगाच लोणचे

लागणारा वेळ: 
२० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

१. शेवग्याच्या शेंगा - ५
२. चिंच - १ टेबल स्पून
३. मोहरीची डाळ किंवा मोहरी मिक्सरला भरड काढून - २ टेबल स्पून
४. मीठ - १ टि. स्पून
५. तेल - १५० ग्राम
६. मिरची पावडर - १ टे. स्पून

क्रमवार पाककृती: 

१. प्रथम शेवग्याच्या शेंगा स्वछ धुवून पुसून घ्या. सुरीने ह्लके साल काढा. पूर्ण साल काढू नका. दोन ईंचाचे तुकडे करा.
२. चिंच १ कप पाण्यामध्ये भिजत ठेवा.
३. कढईत १५० ग्राम तेल ओतून चांगल तापवून घ्या, त्यात शेवग्याच्या शेंगाचे तुकडे लालसर रंग येई पर्यत तळून बाजूला काढून ठेवा. उरलेल तेल लोणच्यात वापरावे.
४. चिंचेचा रस काढून गॅसवर ५ मिनट गरम करावा.
५. एका पातेल्यात उरलेल तेल, शेवग्याच्या शेंगाचे तळ्लेले तुकडे, मोहरीची डाळ, मिरची पावडर, मीठ, चिंचेचा रस सर्व एकत्र मिक्स करा.
६. मिश्रण पूर्ण थंड झाल्यावर काचेच्या बरणीमध्ये भ्र्रून ठेवा.

अधिक टिपा: 

टिपः शेंगाच्यावरपर्यत तेल हव. बरणीच्या आतून लोणचे भरल्यावर साईड्ने कोरड्या कपड्याने पूसुन घ्या. हे लोणचे वर्षभ्रर टिकत.

माहितीचा स्रोत: 
अम्मा / विजया अक्का

सिरकेवाली मिर्च

लागणारा वेळ: 
१० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

पाव किलो हिरव्या मिरच्या, हळद, मीठ, जीर्‍याची पुड, ओव्याची पुड, ब्लॅक व्हिनेगर

क्रमवार पाककृती: 

मिरच्या स्वच्छ धुवून कोरड्या कराव्यात. या मिरच्यांना उभी चीर द्यावी. एका भांड्यात चीर दिलेल्या मिरच्यांमध्ये हळद, मीठ व बाकी मसाला भरावा /मिक्स करावा. मिरच्या व उरलेला मसाला बरणीत घालून त्यात मिरच्या बुडतिल इतपत ब्लॅक व्हिनेगर घालावे. मिरच्या जसजश्या व्हिनेगरमध्ये बुडतिल तसतश्या चवीला छान लागतात.

वाढणी/प्रमाण: 
बरेच दिवस पुरतिल.
अधिक टिपा: 

व्हिनेगर मध्ये घातलेल्या असल्याने या मिरच्या वर्षभर टिकतात.

माहितीचा स्रोत: 
जाऊ

किम्ब

लागणारा वेळ: 
१० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

३-४ किम्ब, हिरव्या मिरच्या, कोथिंबीर, पुदिना, २-३ चमचे भाजलेले तीळ, जीर्‍याची पुड, गरम मसाला (नाही वापरला तरी चालतं), मीठ, थोडी शक्कर (खांडसरी साखर, ही नसल्यास थोडा गुळ पण वापरता येतो)

क्रमवार पाककृती: 

किम्ब हे लिंबूवर्गातले मोसंबीच्या आकारातले हिमाचल प्रदेशात आढळणारे फळ आहे. इथे या प्रकारची दोन फळं दिसतात एकाचं नाव किम्ब तर दुसर्‍याला खट्टा/गलगल (म्हणजे बहूदा ईडलिंबू) म्हणतात.

kimb.JPG

मोसंबीची जशी सालं काढतात, त्याप्रमाणे किम्बची सालं काढायची. नंतर त्याचे मधोमध चिरुन दोन तुकडे करून एका भांड्यात थोडासा रस हाताने पिळून काढायचा. किम्बचे छोटे छोटे तुकडे करायचे.

kimb 1.JPG

हे तुकडे करत असतानाच दुसरीकडे मसाला तयार करायचा. मसाल्यासाठी लिहिलेले सर्व जिन्नस (हिरव्या मिरच्या, कोथिंबीर, पुदिना, तीळ, मीठ, जीरे इ) ओबडधोबड वाटून घ्यायचे. खलबत्त्यामध्ये किंवा पाटा वरवंट्यानी वाटले तर जास्त छान चव येते.

kimb masaala.JPG

हा तयार मसाला

एका भांड्यामध्ये किम्बचे तुकडे, मसाला एकत्र करायचा. त्यात चवीप्रमाणे शक्कर /गुळ घालायचा. गरजेप्रमाणे आंबटपणा वाढवायला आधी काढून ठेवलेला रस घालायचा. किम्ब तय्यार.

वाढणी/प्रमाण: 
२-४ जण
अधिक टिपा: 

ही फळं फक्त हिवाळ्यात मिळतात. दिवाळीच्या वेळी गावाकडे गेलं की एखाद्या दुपारी उन्हात बसून किम्ब खायचा साग्रसंगित कार्यक्रम ठरलेला असतो. हा पदार्थ दुपारीच खातात, दुपारी उन्हाच्या वेळी खाल्लं की किम्ब बाधत नाही असं म्हणतात.

किम्ब नेहेमी केल्या केल्या लगेच खातात. थोड्यावेळाने त्याची चव कडवट व्हायला लागते. म्हणूनच किम्ब चिरुन होईपर्यंत मसाला तयार असावा लागतो.

आणखी चांगल्या चवीसाठी, किम्बमध्ये मसाला मिसळल्यानंतर खायच्या आधी २-३ निखारे त्या भांड्यात ठेवून त्यावर थोडेसे सरसोचे तेल टाकून १-२ मिनीट झाकून ठेवतात. भन्नाट चव येते याने.

हा प्रकार वाटीत घेवून नुसताच खायला छान लागतोच पण यात मक्याची भाकरी (मक्कई की रोटी) चूरून खायला पण छान लागते.

माहितीचा स्रोत: 
सासर

गाजरा 'चं'

लागणारा वेळ: 
२० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

२ गाजरं (छान लाल पाहून घ्यावीत)
२ हिरव्या मिरच्या
२-४ चमचे भाजलेल्या दाण्याचा कूट
एका लिंबाचा रस
तेल
मीठ
साखर
मोहरी
हिंग
हळद
हवं असेल तर थोडं लाल तिखट
कोथिंबीर

क्रमवार पाककृती: 

गाजरं सोलून घ्यावीत. शेंडा बुडखा काढून किसावीत. मिरच्या धूवून तुकडे करावेत. कोथिंबीर बारीक चिरावी.

किसलेली गाजरं एका मोठ्या बाऊल मध्ये घ्यावीत. त्यात आता फक्त क्रमानी पदार्थ घालावेत, मिसळू नये- आधी मीठ, चवी साठी साखर, लिंबाचा रस, कोथिंबीर, घेतलं असेल तर लाल तिखट.

२ चमचे तेलाची फोडणी करावी-
त्यात मोहोरी, हिंग, हिरव्या मिरच्यांचे तुकडे, हळद घालावी. नंतर ही फोडणी गाजराच्या किसावर ओतावी. यात थोडं दाण्याचं कूट घालावं; सगळी कोशिंबीर सुकेल इतपत. बहुधा ३ चमचे वा जास्त लागेल. गाजरा 'चं' तयार आहे. भरपूर खावं!

वाढणी/प्रमाण: 
सलाड प्रकार असल्याने भरपूर
अधिक टिपा: 

डब्याकरता उत्तम कारण पाणी अजिबात सुटत नाही. गाजरं मात्र छान लाल हवीत. नाहीतर खालच्या फोटो सारखं दिसतं पण चवीत काही विशेष फरक नाही पडत!

माहितीचा स्रोत: 
आजी

गाजराची चटणी

लागणारा वेळ: 
१० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

गाजर १ मध्यम
लसूण २-३ पाकळ्या
तिखट आवडीनुसार
मीठ चवीप्रमाणे
लिंबाचा रस १ चमचा
तेल
मोहरी
हिंग

क्रमवार पाककृती: 

१) १ मध्यम गाजर साल काढून जाडसर किसून घ्यावे(मोठ्या भोकाच्या किसणीने)
२) गाजराच्या किसात २-३ लसूण पाकळ्या, तिखट, मीठ, लिंबाचा रस घालून मिक्सरला फिरवून घ्यावे. बारीक वाटले तरी चालेल. शक्यतो पाणी न घालता वाटावे पण अगदीच मिक्सर फिरत नसेल तर अगदी थोडे घालावे.
३) तयार चटणी बोलमधे काढून घेऊन वरून हिंग मोहरी ची चरचरीत फोडणी घालून हलवावे.

वाढणी/प्रमाण: 
१ गाजराची चटणी जेवताना २-३ माणसांना पुरेल
अधिक टिपा: 

१) याच चटणीत थोडे दाण्याचे कूट घातले तरी छान खमंग होते.
२) फोडणीत हळद घालू नये नाहीतर चटणीचा रंग बदलतो.
३) पोळी, भाकरी, डोसे, पराठे, सँडविच कशाही बरोबर छान लागते.

माहितीचा स्रोत: 
आई

गाजराचे लोणचे (लसूण घालून)

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

२ गाजरं,
४-५ कुड्या लसूण,
एका लिंबाचा रस,
तिखट, मीठ,
मोहरी, हळद, हिंग,
फोडणीसाठी तेल.
असेल तर थोडा लोणच्याचा मसाला (नसला तरी हरकत नाही)

क्रमवार पाककृती: 

गाजराचे लांबट काप करुन नीट कोरडे करुन घ्यावेत.
एका भांड्यात हे काप घेऊन त्यात लसूण थोडा ठेचून घालावा (पेस्ट करुन नाहीच)
तिखट, मीठ, लिंबाचा रस घालावा
वरुन हव्या तेवढ्या तेलाची फोडणी घालावी.
लोणचं तयार.

From 2011-12-15 random pic's

वाढणी/प्रमाण: 
लोणचं म्हणून खाणार असाल तर तेवढच, जीभ चटावलीये म्हणून खाणार असाल तर वाट्टेल तेवढं.
अधिक टिपा: 

गावठी गाजर इथे मिळतच नाहीत त्यामुळे लाल गाजरंच घेतली आहेत.
लसणाचा वास ज्यांना आवडत नाही/चालणार नाही, त्यांनी तशी प्रायवसी असेल तेव्हाच खावं डोळा मारा
तीखट जास्त असेल तर जास्त छान लागतं.

माहितीचा स्रोत: 
आई

थंडीतली लोणची - ३) खजुराचे लोणचे.

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

३) खजुराचे लोणचे

साहित्य: अंदाजे १५० ग्रॅम खजूर, ३/४ लिंबे, पाव वाटी साखर, १ चमचा जिरे, १ चमचा बडिशोप, मीठ, पाव चमचा शेंदेलोण(काळं मीठ),लाल तिखट पाव चमचा. १ इंच आल्याच्या उभ्या कापट्या(जिंजर ज्युलियन्स),तिखटाचं प्रमाण चवीप्रमाणे कमी जास्त करू शकता.
DSCN1262.JPG

क्रमवार पाककृती: 

कृती: लिंबांचा रस काढून त्यात साखर विरघळून घ्यावी. त्यातच लाल तिखट, मीठ, शेंदेलोण घालावे. ढवळावे. बडिशोप व जिरे मिक्सरमधून अर्धे बोबडे बारीक करून घ्यावेत. याची अती बारीक पावडर करू नये. हेही या लिंबू रसाच्या मिश्रणात घालून ढवळावे. यातच आल्याच्या कापट्या घालाव्यात. खजूर स्वच्छ धवून बीया आणि नाके काढून उभे तुकडे करावेत. फडक्यावर पसरून खजूर तुकडे कोरडे करावेत. हे खजुराचे तुकडे वरील लिंबूरसाच्या तयार मिश्रणात घालून छान मिक्स करावे.
लोणचे तयार.
ही तीन्ही लोणची थंडीत जेवणाची/स्नॅकसची लज्जत वाढवतात. खजुराचे लोणचे विशेषत: पराठे तिखटमिठाच्या पुर्‍या या बरोबर छान लागते.

DSCN1263.JPG

वाढणी/प्रमाण: 
मैत्रीण.

कैरीचं चुट्चुटं

लागणारा वेळ: 
५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

कैरी - १ मध्यम आकाराची
फोडणीसाठी :
तेल - १ मोठा चमचा
मोहरी - अर्धा चमचा
जीरे - अर्धा चमचा
हळद - दोन चिमूट स्मित
मीठ - चवीनुसार
तिखट - १/४ चमचा
गूळ - १ चमचा बारीक चिरून

क्रमवार पाककृती: 

१. कैरीच्या बारीक पातळ फोडी करून घ्याव्यात. फोडी करताना साल काढू नये.
२. तव्यात तेल गरम करून घेऊन त्यात जीरे, मोहरी चांगले तडतडवून घ्यावेत.
३. मग कैरीच्या फोडी घालून परतावे.
४. मीठ, तिखट घालून परतावे.
५.शेवटी गूळ घालून गूळ विरघळेपर्यंत परतावे.

मस्त चुट्चुटं तय्यार!!!!!!!!!!
लगेच तव्यावरून ताटात घेऊन गट्टम करावे.... स्मित

वाढणी/प्रमाण: 
दोघांसाठी........ अर्थात कैरी किती आवडते त्यावर अवलंबून....... :स्मित:
अधिक टिपा: 

एकदा फोडणी झाली की , मंद आचेवर परतावे अन्यथा फोडी पातळ असल्याने जळण्याची शक्यता...
कैरी पाडाची असली तर आणखीनच बहार!!!!!!!!!!

माहितीचा स्रोत: 
आज्जी

मिरच्यांचा खुडा

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

१. ७/८ (किंवा तिखटाप्रमाणे जास्त वा कमी) हिरव्या मिरच्या
२. एक ते दीड वाटी बारीक चिरलेली कोथिंबीर
३. कच्चं तेल
४. मीठ

क्रमवार पाककृती: 

१. मिरच्या धूवून घ्याव्यात.
२. गॅस वर किंवा असल्यास निखार्‍यांवर मिरच्या भाजून घ्याव्यात, तेल लावू नये.
३. आता या मिरच्यांचं मिक्सरमधे जाड कूट करा.
४. हे एका बाऊल मधे घ्या
५. त्यात कोथिंबीर घाला, मीठ घाला
६. आता कच्च्या तेलाची त्यात धार धरा आणि चांगलं एकत्र करा.
७. खुडा तयार आहे. गरम ज्वारीच्या भाकरी + भरताबरोबर मस्त लागतं.

वाढणी/प्रमाण: 
लागेल तसं, तिखट झेपतं तेव्हढं :)
अधिक टिपा: 

१. खरंतर यात मिरच्या भाजल्यानंतर खुडायच्या असतात, अगदी बारीक अश्या. पण तसं केलं तर हाताची बोटं चांगलीच झोंबतात. त्यातही, मिरच्या थंड झाल्या तर त्या खुडता येत नाही. मिक्सरला लावणे अगदी सोपं... त्यातही कुणाला प्रयोग करायचाच असेल तर करावा स्मित नंतर ओरडू नये!
२. तिखटपणानुसार कोथिंबीर, मिरची चे प्रमाण ठरवावे. तेलासाठी कंजूसी अजिबात करू नये!
३. वर दिलेल्या भरताची रेसीपी देइन लवकरच स्मित (विदर्भातलं कच्चं भरीत)
४. हिवाळ्यात जरूर खावा, कोथिंबीर भरपूर असते आणि त्यातून लोह पण मिळतं!

माहितीचा स्रोत: 
आजी