शब्दवेध व शब्दरंग (५)

गजगामिनी - माधुरी आणि एम एफ.

सिंहकटी आणि गज गती अशी विशेषणे स्त्री साठी वापरलेली वाचली आहेत.

पुलंचा काहीतरी विनोद पण आहे ना की हे उलटे होऊ नये अशा अर्थी.
>>>> लंपन, हो

जवळपास दहा वर्षांपूर्वी तुम्हीच ‘हरणकाळजी’बद्दल मायबोलीवरच विचारणा केली होती असं दिसतंय!

“यमन”

हा हिन्दुस्तानी शास्त्रीय संगीतातला राग म्हणून माहिती होता.

दुसरा अर्थ:

यमन = निग्रह; ताब्यात ठेवणे

नियमन शब्द त्यावरूनच तयार झालाय.

योगाभ्यासात यम-नियम ऐकले असतील. अष्टांग राजयोगात यम आणि नियम ही पहिली दोन अंगे आहेत. यम् धातू आहे. रोखणे, नियंत्रित करणे इत्यादी अर्थ. यंत्र हा शब्द याच धातूपासून तयार होतो. यम धातूच्या आधी नि उपसर्ग लावून नियम होतो. त्यापासूनच नियंत्रण वगैरे शब्द तयार होतात.

होय, यम-नियम ऐकले आहे.

नियंत्रण / नियमन .

~~~~ यमन = निग्रह; ताब्यात ठेवणे ~~~~

"दमन"चा अर्थ देखील असाच आहे ना?

यमन दमन फरक ✔

BTW, आमचे एक स्नेही आहेत - रिपुदमन सिंह

नाही, त्यांचे आडनाव “भाटी” आहे.

त्यांना भाटी मराठीत she-cat ला म्हणतात हे सांगितले आणि ती “वाघाची मावशी” असते हे सुद्धा 😀

रिपुदमन वरून आठवले. नाव उच्चारायला सोपे करण्याच्या नादात त्याचा अर्थच बदलल्याची इतर उदाहरणे आहेत का? मधे एका कस्टमर की पार्टनर कंपनीशी मीटिंग्ज चालत त्यात एक रिपुदमन होता. बंगाली आहे बहुतेक तो. पण बोलताना त्याला सगळे नुसते "रिपु" म्हणत. त्यांना मला सांगायचे होते की तुम्ही दमन चेच दमन करून त्याच्या नावाचा अर्थच बदलत आहात

>>>>दमन चेच दमन
हाहाहा

>>> दमनचेच दमन

दमनचे दमन 😀

नावाचा अर्थच बदलल्याची इतर उदाहरणे ….

हे तर होतच असावे. अर्थ / जेंडर बदलणे. श्यामाचरण ला श्यामा, विद्याधर ला विद्या, देवकीनंदन ला देवकी... मग जेंडर न समजल्याने घडणारे विनोद.

दमनचेच दमन>>>>>>>
बरं झालं तो चिडला नाही. नाहीतर परत रिपुदमन चे शमन करावे लागले असते.

दमन चेच दमन >>

शिवाय दमन "चेच" (चेचणे) हे पण

वञ्च् संस्कृत धातु. म्हणजे फसविणे. त्याचे कर्तृवाचक प्रत्यय लागुन वञ्चक. तसेच वञ्चुक सुद्धा आहे. अर्थ : फसवणारा.
याचे अपभ्रंश बंचक, बनचुक असावेत असे वाटते.

बबनवण्यात कधीच चुकत नाही तो बनचुक हे काहीच्याकाही वाटते.

वञ्चुकचा अर्थ लांडगा असाही आहे. किंवा कोल्हा सुद्धा आहे.

ओके बघतो.

“बन चुके” हे “having arrived in life and flaunting it” टाइप वापरतांना बघितले आहे लोकांना.

बनचुके आणि “बनवण्यात कधीच चुकत नाही तो बनचुक” काहीच टोटल लागत नाही. इथे Google AI गंडले आहे सपशेल.

वञ्चुक = लांडगा नवीन समजले 👍

वञ्चुक / वृक वरून :

कोल्हा, जंबूक, शृगाल एकच की कसे ?