कंपोस्टिंगचे एक वर्ष

मागच्या वेळी कल्चर वगैरे न वापरता अगदी मस्त खत झालं. यावेळी जरा धाकधूक होती - beginner's luck संपलं असेल म्हणून. आणि तसंच झालं - यावेळी कचरा खूप ओला झालाय - तळाशी पाणी झालंय. काय करावे?? खरंतर कचरा ढवळण्याचं योग्य साधन नसल्याने मी कसलासा लांब पाइप वापरतेय, पण कचरा नीट ढवळला जात नाही असं वाटतंय. शिवाय पावसाने जरा जास्तच कृपा केलेली असल्याने ऊन पण नाही. यावेळी मी कल्चर म्हणून एक eazymix नावाची पावडर घातलीय मधे मधे.

मी जर कचरा नीट ढवळला, आणि कोकोपीट वगैरे घातलं तर अजूनही आशा आहे का? का सगळं मुसळ केरात म्हणून टाकून द्यावं लागेल?

लाकडाचा भुसा घे सुतारांकडून.शिवाय वापरलेले टिश्यू बारीक तुकडे करून, रद्दी बारीक तुकडे करून घातली तर कोरडं होईल.
ओलं राहिल्यावर त्यात पांढऱ्या सोल्जर फ्लाय अळया होतात.या अळ्या कंपोस्टिंग चा वेग वाढवतात आणि त्यांचं खाणं संपलं, उष्णता वाढली की आपोआपच मरून जातात.कोकोपीट/नीम पावडर पण टाकता येईल.
कंपोस्ट वर खाली करायला बागकामाचं तीन दाते वालं वाकलेल्या त्रिशूल सारखं अवजार विकत घेऊन वापर.नारळ फोडायचा कोयता पण चालेल, नंतर स्वच्छ धुवावं लागेल.

धन्यवाद अनु! रद्दी टाकलीय तुकडे करून.. भुसा मिळतोय का बघते. नारळाची शेंडी पण घातलीय थोडी. ते ३ दाते वालं अवजार घ्यायचं कधीपासून म्हणतेय. आता घेऊनच टाकते.

जीवामृत वापरून कंपोस्टिंग प्रोसेस फ़ास्ट झालेली अनुभवलंय. आणि म्हणूनच कंपोस्ट करताना रूटीन प्रॅक्टीस म्हणून इतर काही कल्चर न वापरता हेच फक्त वापरतोय. छान रिझल्ट्स आहेत.
__________________

कचऱ्याने पाणी सोडले तर त्या कंटेनरला २ स्टेपचा रैक बनवून त्यावर ठेवून बारीक होल केले आणि त्याच्या खाली अजुन एक ट्रे ठेवून त्या पाण्याच्या डायल्यूशन मध्ये अझोला कल्चर केले तर फार चांगला रिझल्ट मिळेल.

अझोलाचे फायदे ―
१) उत्तम सेंद्रिय नत्र खत
२) मल्चिंगसारखे वापरता येते
३) रोपांना पाणी कमी लागते
४) पालेभाज्या आणि तुळशीसाठी ( जेथे पानांची वाढ अपेक्षित आहे अश्या ठिकाणी) खुप जबरदस्त इफेक्ट मिळाला आहे.
५) बदकासारखे पेट्स आवडीने खातात (गावरान पोल्ट्रीमध्ये आणि म्हैशीना तर अतिशय उत्तम पूरक खाद्य)

म्हणजे कंपोस्ट टी ना?

मी 2 वेळा unsuccessful प्रयत्न केले आहेत. शेती कॉलेजमध्ये जे कल्चर मिळतं ते कुणी वापरलं आहे का?

सुंदर उपयुक्त माहिती. प्रचि दिसत नाहीत.

सध्या माय ग्रीन बिन चे 2 डबे आहेत कंपोस्ट ला.एकातले बरेच कुंड्या भरायला वापरले.दुसरा आता भरला आहे तो ठेवून देऊन पहिला जवळ जवळ रिकामा वापरायला काढायचा आहे.
स्टार बझार च्या ब्राऊन पिशव्या पण कपटे करून टाकते.
रोज किमान अर्धा किलो कचरा कंपोस्ट ला जातो.बाकी प्लास्टिक पिशव्या पॅक ग्रोसरी च्या कचऱ्यात जातात.तो 3-4 दिवसातून एकदा भरला की टाकता येतो वास नसल्याने.

(पाय मनिक्युअर वगैरे केलेले नाहीत बघू नका,कचरा बघा ☺️☺️)

ही त्या कंपोस्ट ने भरलेली कुंडी आणि कोथिंबीर. हा पहिला लॉट आम्ही ओरबाडून संपवल्यावर दुसरे धने टाकले आहेत.ते अजून उगवले नाहीत.एकंदर संपवण्याचा रेट उगवण्याच्या रेट च्या 50:1 आहे असे आढळून आले.

@अनु,
थोडे या धाग्याला अवांतर (), तुम्ही हे ग्रीन बीन कुठे ठेवता? आपल्याला जरी त्याचा वास येत नसला तरी किटकांना तो वास जाणवतो आणि खाद्यासाठी आकर्षित होतात, प्रथम बारीक किटक व नंतर पाली.
अवांतर मोड ऑफ()

अनु , कोथिंबीर छान दिसतेय.
या lockdown मध्ये एक प्रयत्न मी ही केलायं कंपोस्टचा.
अजून काय बनत नाहीये. 2 महिने झालेत.
मी फक्त कच्च्या भाज्यांंचा कचरा वापरतेय. खरकटं वगैरे वास येईल म्हणून वापरत नाही.

बिन बाल्कनीतच.
हो बरोबर आहे.या किड्यांमुळे पाली आकर्षित होतात.आमच्या मागे शेत असल्याने आम्हाला धामण, सरडे, पाली, खारी, घारी, घुबड,मुंगूस यांची हिस्टरी आहेच.
बिन frp चा आहे.त्यामुळे जड झाकण बंद करतो.खाली कंपोस्ट टी जमवायला जागा आहे.तो मध्ये मध्ये काढून 10 भाग पाणी टाकून झाडांना टाकतो.तो काढला नाही तर एकंदर पाणी जास्त होऊन सोल्जर फ्लाय च्या अळ्या वाढतात.अर्थात त्या वाढल्या की त्या काम फास्ट करतात.मग पाणी काढत राहून कोरडे केले की त्या परत आपोआप कमी होतात/मरतात. बिन चे झाकण घट्ट असल्याने बाहेर येत नाहीत.

स्वस्ति, कंपोस्ट दीड महिन्यात माती सारखा बनायला त्यात ओल्या कचऱ्याचे बारीक तुकडे लागतात.आपण रोजच्या कामात इतके बारीक तुकडे करत नाही.शिवाय कधी उरलेली भाजी/आमटी अगदी थोडी टाकत असल्यास, कलिंगड साली 2 इंच तुकडे टाकत असल्यास एकंदर आर्द्रता आणि नायट्रोजन वाढून क्रिया मंदावते.
जितके बारीक तुकडे तितके फास्ट कंपोस्ट.
आमच्याकडे एकंदर ओला कचरा,उरलेलं खाणं टाकणं व्यापक असल्याने सहा महिन्यात माती सदृश ऐवज तयार होतो.एक बिन भरला की तो बाजूला ठेवून दुसरा बिन वापरायला काढतो.
हे सर्व जुन्या कुंडी/बादलीत पण होतं.पण घरात लोक जास्त आणि भाज्या जास्त बनत असल्यास कुंडी एका आठवड्यात भरते.त्यामुळे थोडी गुंतवणूक करून बिन घेऊन टाकले.
या बिन चा इथला दाक्षिणात्य माणूस(तो कोणत्या तरी साऊथ इंडियन हिरो सारखा दिसतो, आठवत नाही कोणासारखा) दिसतो तो दर 2 महिन्यांनी पाहणी करायला येऊन आम्ही किती मूर्खांसारखे त्यांचे बिन वापरतोय हे सिद्ध करून जातो. (कायम काहीतरी जोरदार स्वयंपाकाची घाई असताना येतो.मी होहो म्हणत माझं काम करत त्याची 25 मिनिटांची बडबड पूर्ण कानाबाहेर जाऊ देते)त्यांचे कल्चर घेऊन फंगल कंपोस्ट करणे अपेक्षित.आम्ही शेताच्या दुकानातून इनोरा कंपोस्ट कल्चर आणून दुसऱ्या प्रकारचे कंपोस्ट करतो आणि त्यांचे बिन त्यांना पाहिले तसे न वापरता आमच्या प्रोसेस साठी डबे म्हणून वापरतो.

स्वस्ति, कंपोस्ट दीड महिन्यात माती सारखा बनायला त्यात ओल्या कचऱ्याचे बारीक तुकडे लागतात. >>> ह्म्म्म्म . पण तो कचरा सुकुन काळा तरी पडायला पाहिजे . ते ही होईना . आता त्यात दह्याच पाणी शिंपडलं दोन-तीन वेळा बघू काही फरक पडतोय का .
तोपर्यन्त नविन कचरा वेगळ्या पिशवीत गोळा करायला सुरुवात केली आहे . आता तो यात मिक्स नाही करणार .

कचरा वाळायला पुरेशी उष्णता/ऊन आहे का?निदान 3-4 दिवसांनी तो पूर्ण खालीवर करायला जमतो का?(नारळ फोडायचा कोयता किंवा बागकामाचे त्रिशूळ सारखे दिसणारे उपकरण(खुरपं ना) याला चांगलं उपयोगी पडतं.)
आता पावसाळ्यात वेग मंदावणार थोडा.

कचरा वाळायला पुरेशी उष्णता/ऊन आहे का?निदान 3-4 दिवसांनी तो पूर्ण खालीवर करायला जमतो का? >>> हो खिडकीत ठेवलयं. . १ वाजेपयन्त कडक उन असायच . आता अर्थातच पावसाळी हवा आहे .

माझंही एक वर्ष पूर्ण झालं कंपोस्ट चं. अर्थात वावे कडून प्रेरणा.
पण ह्या आठवड्यात जरा जास्तच ओलं राहतंय मिश्रण. कोकोपीट किती घालावे? कोरडवाहू होईपर्यंत का?
आणि या नादात एक कधीही न केलेले (गिळगिळीत) धाडस केले. बाल्कनीत गांडूळ पहुडलं होतं. एरव्ही मी उडी वगैरे मारून दूर पळाले असते. पण यावेळी कंपोस्ट मॅनिया मुळे चक्क अलगदपणे उचलून त्या गांडुळास खाऊच्या (त्याच्या) डब्यात सोडलं. डोमा:

मला पण मागवायचंय
आम्ही इनोरा वापरतो.पण त्यात कोळसा पूड खूप जास्त आहे.
यावेळी लॉकडाऊन, कलिंगड खरबूज वगैरे बऱ्याच ओल्या फळांची सालं आणि कमी ऊन यामुळे भरपूर मॅगॉट झाले आहेत.
आता थोडा वेळ मिळाला की रद्दी पेपर आणि थोडी कोरडी सालं टाकते.
नर्सरी लाईव्ह वरून स्ट्रॉबेरी रोपं मागवली होती.त्याना एकदा स्ट्रॉबेरी आल्या.पण आता किड्यानी कुरतडून भोकं पडली आहेत.
एकंदर लॉकडाऊन मुळे घरी असताना कंपोस्ट कडे जास्त लक्ष, टर्न करणे वगैरे अपेक्षित होतं ते उलट कमी होतंय.
थोडं कडक ऊन पडल्यावर सर्व लायनीवर यायला चालू होईल.

धन्यवाद वावे. खरंच ऊन व कोरडी हवा असताना मस्त भुसभुशीत झालेलं मिश्रण. तोवर प्रयत्न करते कोकोपीट चा. किडे मागच्या वर्षी नव्हते पण थोडी मंडळी दिसू लागली आहेत यंदा. डब्याच्या कडेने लक्ष्मणरेषा ओढून ठेवलीय.

वावे, मस्तच लेख. लेख वाचून मी डेलीडंपची साईट बघितली. त्यांची प्लास्टिकची तीन किंवा चार भांड्यांची सिस्टीम छान वाटतेय. आतापर्यंत मी कुंड्यामधून सुकी पाने, हिरवा ओला कचरा असे भरून रोपे लावली आहेत. त्यात फक्त रोपांची माती आणि वरचा एक थर मातीचा असे असते. तेही रोपांना मानवते चांगलेच.

रासायनिक खते अजिबात वापरत नाही.

आता अधिक चांगल्यापैकी कंपोस्ट बनवायला डेलीडंप कडून त्यांचे युनिट मागवावे म्हणते. तुमच्या लेखामुळे डेलीडंपची माहिती कळली, त्यासाठी तुमचे आभार!

बाल्कनीत गांडूळ पहुडलं होतं. एरव्ही मी उडी वगैरे मारून दूर पळाले असते. पण यावेळी कंपोस्ट मॅनिया मुळे चक्क अलगदपणे उचलून त्या गांडुळास खाऊच्या (त्याच्या) डब्यात सोडलं. >>> मी वाट बघतेय कुठे मिळतय का गांडूळ . खाली फिरणं होत नाही नाहीतर पावसात सापडलच असतं एखादं .
मी जमा केलेला कचरा फारच ओला झालायं. सध्या त्यात टाकायला सुका कचरा पण नाही . थोड कोकोपीट टाकेन . २-३ दिवस अजिबात उन नाही .

मी तीन चार महिन्या आधी हा लेख वाचून एका जुन्या माठात कंपोस्ट करायला चालू केलं. त्यानंतर 15 20 दिवस मी नियमित त्याला वर खाली करणे नवीन पान वगैरे टाकणे करायची. पण मग घराचं रेनोवेशन च काम निघालं आणि आम्ही काकूंकडे शिफ्ट झालो तीन महिने त्या माठाकडे कुणाचं लक्षच गेलं नाही. त्यात पावसाळा सुरू होता आणि माठावर मी वरून एक पाण्याचा गुंड उलटा झाकून ठेवलेला होता पण तरी कसं काय माहिती त्यात पाणी जात राहील वाटते.
काल मी तो गुंड उचलून कंपोस्ट च काय झालं पाहायला गेली तर तो पाण्याने थोडा भरून होता आणि माठ पूर्ण काळा दिसत होता त्यात थोडे काळे किडे वळवळताना दिसले.. दुर्गंधी मात्र अजिबात नव्हती.
हे काय झालंय काहीच समजले नाही. त्याला हलवुन बघायचं काही धाडस झालं नाही..
आयुष्यात पहिल्यांदाच कंपोस्ट बनवत होते त्यामुळे असा प्रकार घडलाय. असे काळे किडे होत असतात का कंपोस्ट मधे..?
त्या कंपोस्ट च ( ? ) आता काय करावं..?
जाणकारांनी कृपया मदत करावी

मी त्या माठात थोडं लिंबाचं खराब झालेले लोणचे पण टाकले होते.
त्यामुळे झाले असतील का किडे?

Maggots च आहेत वाटतं..तशेच काळे आहेत ते किडे.
मी उद्या दिवसा पाहते..रात्री अंधारात काही इतकं लक्षात आले नाही पण आधी अर्धा भरलेला माठ आता फुलं दिसतोय. पाण्याने च तो भरला असेल अशी शंका आहे. उद्या थोड ढवळून पाहते. वाटल्यास फोटो काढून इथे टाकते.