मराठीभाषा : शुद्धी आणि समृद्धी
८३ व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष डॉ.द.भि.कुळकर्णी यांनी त्यांच्या भाषणामध्ये भाषा शुद्धी आणि समृद्धतेच्या अनुषंगाने काही मौलीक विचार व्यक्त केले आहेत. त्यावर अधिक चर्चा होऊन भाषालेखनासंबधात काही निटनेटके,सुस्पष्ट आराखडे तयार होणे गरजेचे आहे.
मी साहित्यीक नाही,पण अधून-मधून गद्य-पद्य लिखान करण्याची उर्मी काही पिच्छा सोडत नाही त्यामुळे फ़ुटकळ स्वरूपात का होईना लिखान चालूच असते त्यामुळे मी साहित्यीक नसलो तरी साहित्यापासून अलिप्तही नाही.
मित्रांनो आणि मैत्रिणींनो, आपण जेंव्हा एकमेकांशी मराठी भाषेतून बोलतो त्यावेळी व्याक्यागणिक आपल्या तोंडी ईग्रजी शब्द येतात. आजकाल ईंगजीमिश्रित मराठी बोलण्याची इतकी सवय झाली आहे की ज्यांचे मराठी खूप चांगले आहे त्यांच्या देखील ह्या चुका होतातचं. आपण जर अगदी अट्टाहास बाळगला की नाही मी फक्त मराठीतूनचं बोलणार तरी देखील वेळेवर एखादा मराठी शब्द आठवत नाही. आठवला तरी देखील तो चपखल बसत नाही. इतकी आपल्याला ईंग्रजी भाषेची सवय झाली आहे. काही उदाहरणे बघा:
१) अवलंबून हा शब्द वापरण्याऐवजी आपण हल्ली depend हा ईंग्रजी शब्द अगदी सहजपणे वापरतो.
एखादा शब्द कसा लिहायचा, याबाबत काही अडचण असल्यास कृपया इथे विचारा.
बरेचदा अशुद्ध लिहिले जातात असे काही शब्द -
चूक - बरोबर
१. नेतृत्त्व - नेतृत्व
२. स्वत्त्व - स्वत्व
३. तज्ञ - तज्ज्ञ
४. गणितज्ज्ञ - गणितज्ञ
५. महतम - महत्तम
६. लघुत्तम - लघुतम
७. प्रतिक्षा - प्रतीक्षा
८. गिरीष - गिरीश (गिरी + ईश)
गिरिश ( गिरीवर शयन करणारा)
९. समिक्षा - समीक्षा
१०. मनोकामना - मनःकामना
- मनःशक्ति
- मनःस्वास्थ्य
- मनश्चक्षु
११. पुनर्प्रसारण - पुनःप्रसारण
१२. पुनर्स्थापना - पुनःस्थापना
१३. सहस्त्र - सहस्र
१४. स्त्रोत - स्रोत
१५. क्रिडांगण - क्रीडांगण
१६. प्रसुति - प्रसूति
मराठी अभिजात भाषा : केंव्हा आणि कशी?
