१ ली पासून हिंदीसक्ती कशासाठी? महाराष्ट्राच्या हिंदीकरणाचा डाव?

स्वाती, बरोब्बर बोललीस!

स्वाती २
शंभर टक्के सहमत. अशाच अर्थाची एक पोस्ट मी मराठी चित्रपट धाग्यावर कि तत्सम धाग्यावरून खोडून टाकली.

श्रेयस तळपदेचा एक किस्सा / मुलाखत वाचनात आला होता. कदाचित व्हिडीओ असेल , नक्की लक्षात नाही. त्याला सुभाष घई यांनी मुक्ता बॅनर्स साठी मराठी फिल्म्स बनवण्यासाठी साईन केलं होतं. दर वर्षी दहा ते अकरा सिनेमे बनवायचे पण अट अशी होती कि ७०% हिट , सेमी हिट झाले पाहीजेत. दोन कि तीनच फिल्म्स बनवल्यानंतर घईंनी या उपक्रमातून अंग काढून घेतलं. त्यांनी केलेल्या सर्व्हेत त्यांना असं आढळलं कि मराठी सिनेमाची निर्मितीमूल्यं चांगली ठेवली तरी त्याला प्रेक्षक मिळत नाही. थिएटर मिळत नाही. घईंनी मराठीत पडायचं कारण म्हणजे शेजारच्या तमिळ, तेलगु, मल्याळम इंडस्ट्री मधे होत असलेला धंदा. त्या मानाने महाराष्ट्राची लोकसंख्या जास्त आहे.

यातली विजेता ही फिल्म ज्या दिवशी रिलीज झाली त्याच दिवशी संध्याकाळी कोविड मुळे थिएटर्स बंद झाले. त्यानंतर ही फिल्म रिलीज झाली नाही. घईंनी बहुतेक प्रयत्न केला पण अनेक हिंदी, दक्षिण भारतीय फिल्म्स साठी थिएटर्स बुक झाले होते.
https://www.youtube.com/watch?v=USoGB5Kia74#:~:text=Description:%20Subha...

महाराष्ट्रात राहणाऱ्या मराठी लोकांनी पुढील प्रयोग करून पाहावा असे सुचवतो.
- हा प्रयोग एक आठवडा आपल्या दैनंदिन आयुष्यातल्या संभाषणांमध्ये करा. उदा. शेजारी पाजारी, प्रवास (रिक्षा पासून विमान प्रवासापर्यंत), खरेदी, बँक, डॉक्टर, कस्टमर सर्व्हिस, रेस्टॉरंट्स, सोसायटीच्या मिटींग्स, ऑफिस मधल्या कलीग्स सोबत जेवताना, कॉफी पिताना मारलेल्या गप्पा वगैरे .
- कुटुंबियांशी केलेले संभाषण ह्या प्रयोगात धरू नका
- कामाच्या ठिकाणी मिटींग्स मध्ये वगैरे जर इंग्लिशच वापरली जात असेल तर तेही प्रयोगात धरू नका (पण जर मराठी किंवा हिंदी चालत असेल तर धरा)

प्रयोग १)
आपल्याला मराठी येते हे विसरून जा. मराठीत बोलू नका. हिंदीत बोला. जर कुणी मराठीत बोलू लागले तर "मला मराठी येत नाही. कृपया हिंदीत बोला" असे म्हणा. जर त्यांना हिंदी येत नसेल तरच इंग्लिशमध्ये बोला. priority order : हिंदी > इंग्लिश >>>>> (अगदी खूपच अडलं तरच मराठी)
किती टक्के वेळा हिंदी, इंग्लिश, आणि मराठीत बोलणे झाले ह्याचा पाय चार्ट करा.
किती वेळा अगदी अडल्यामुळे मराठी बोलायलाच लागलं ह्याची नोंद करा.
किती वेळा ग्रुप कन्व्हर्सेशन तुमच्यासाठी मराठी/इंग्लिश मधून हिंदीमध्ये स्विच केले गेले ह्याची नोंद करा.

प्रयोग २)
आता आपल्याला हिंदी येते हे विसरून जा. मराठीत बोला आणि हाच प्रयोग पुन्हा करा. जर कुणी हिंदीत बोलू लागले तर "मला हिंदी येत नाही. कृपया मराठीत बोला" असे म्हणा. जर त्यांना मराठी येत नसेल तरच इंग्लिशमध्ये बोला.Priority ऑर्डर: मराठी > इंग्लिश >>>>> (अगदी खूपच अडलं तरच हिंदी)
किती टक्के वेळा मराठी, इंग्लिश, आणि हिंदीत बोलणे झाले ह्याचा पाय चार्ट करा.
किती वेळा अगदी अडल्यामुळे हिंदी बोलायलाच लागलं ह्याची नोंद करा.
किती वेळा ग्रुप कन्व्हर्सेशन तुमच्यासाठी हिंदी /इंग्लिश मधून मराठीमध्ये स्विच केले गेले ह्याची नोंद करा.

मराठीची पायरी लक्षात येईल.

मराठीची पायरी लक्षात येईल.>>> नक्कीच अजबराव, मी आधीच एका प्रतिसादात सांगितल्याप्रमाणे ही महाराष्ट्रात गेल्या ८० वर्षे फोफावलेल्या हिंदी चित्रपटसृष्टीने मराठी माणसात नकळत रुजवलेली मराठी भाषेच्या नाशाची बिजं आहेत.....या संदर्भात हिंदी चित्रपटसृष्टीने त्याच्या रिच मुळे, त्याच्या झगमगीत श्रीमंत दुनियेबद्दल असलेल्या आकर्षणामुळे, आणि एकूणच त्या इंडस्ट्रीत काम करताना आवश्यक असलेल्या भाषेच्या प्राधान्यक्रमामुळे, मराठी भाषेच्या intoxication मधे मोठा वाटा उचलला आहे...लाखो स्थलांतरीत जे काम करु शकले नसते ते एका
मेनस्ट्रीम इंडस्ट्रीने आपल्या वलयांकित प्रभावाने घडवून आणले आहे. The irreversible damge is already done.

एका मित्रा ने सांगितलेला आणखी एक मुद्दा - मराठीसाठी मोडी लिपी सोडून देवनागरी स्वीकारली, तिथून र्‍हासाला सुरुवात झाली.

मराठीसाठी मोडी लिपी सोडून देवनागरी स्वीकारली, तिथून र्‍हासाला सुरुवात झाली.>>> माझ्या मते याचा प्रभाव अत्यल्प ठरेल....कारण एक तर महाराष्ट्रात देवनागरी ही सामान्य जनांच्या वापरात ८०० वर्षांहूनही अधिक काळ लिपी म्हणून वापरली गेली आहे, त्यातील ४५० वर्षे मुघल राज्यकर्त्यांचे शासन होते म्हणजेच उर्दू- हिंदी भाषिकांचे....तरीही एवढ्या प्रदिर्घ कालखंडात स्वातंत्र्यपूर्व काळापर्यंत कुठेही हिंदी स्थलांतरीतांचे महाराष्ट्र पट्ट्यात मराठीवर भाषिक आक्रमण दिसत नाही....दुसरे जरी लीपी सारखी असली तरी फार फार तर शब्द पाहून शब्दोच्चार करता येईल त्याचा अर्थ उमगणे ती भाषा सतत कानावर पडून रुळल्याखेरीज नवख्याला कठीण.

२१ एप्रिल रोजी ही प्रतिक्रिया दिली होती. अगदी अस्संच घडलंय.
>>आतासुद्धा फडणवीसांनी टाकलेली गुगली जास्त लोकांच्या लक्षात आलेली नाही. मुळात पहिलीपासून तिसरी भाषा लादणे हेच चूक आहे. हिंदी सक्तीवर लक्ष विचलित करून तिसरी भाषा गळ्यात मारली. आता हिंदी सक्तीची न करता कुठलीही भाषा घेण्याचा पर्याय देणार आहेत. म्हणजे बहुतांशी विरोध थंडावेल. पण प्रॅक्टिकली तिसरी भाषा शिकवायचीच झाली तर बहुतेक शाळांमध्ये हिंदीच शिकवली जाईल. ... त्यामुळे मराठी लोकांना गंडवून हिंदीकरणाचा हा डाव यशस्वी झालेला आहे.
>> थोडक्यात महाराष्ट्रात "मराठी नही आती. हिंदी बोलो." हे normalize करण्याचा डाव आहे. महाराष्ट्रात ग्राहक तर सोडाच पण सेवादात्याला सुद्धा मराठी कळणे/बोलणे ह्याचे काही obligation ठेवायचे नाही. पण हिंदी येणं हे मात्र सगळ्यांना कम्पलसरी आहे; हिंदी आलं नाही तर ती तुमचीच चूक. अशी स्थिती निर्माण करायची आहे. काँग्रेसच्या काळापासून महाराष्ट्रात हिंदीचे फाजील लाड झाले. पण भाजपने मात्र पद्धतशीरपणे आणि ruthlessly महाराष्ट्राला हिंदी राज्य करायचा विडा उचललेला आहे.

हिंदीची सक्ती करणार नाही असं सांगून झुलवत ठेवलं.
उल्लू बनाया , बडा मजा आया.

मन्त्रीमडळात सगळे मेन्दुत भुसे भरलेले आहेत

मेंदूत भुसे नाहीत. त्यांचा मेंदू चांगला तल्लख आहे. सत्तेसाठी दिल्लीपुढे लाचारीने आपल्या भाषा आणि संस्कृतीचा सौदा करणारे अत्यंत लबाड कोल्हे आहेत.

आणखी किती करंटेपणा करतील काही नेम नाही

हिंदी चित्रपट समजावे यासाठी.

इतर देशात नक्की प्राथमिक शिक्षणात काय शिकवले जातंय म्हणून ChatGPT वर बघितलं, तर...
चीनसारख्या देशात इंग्रजी केवळ तिसरीपासून शिकवली जाते. तिथे मुलांचं लक्ष गणित, विज्ञान, नैतिक शिक्षण, आणि देशप्रेमाचे मूल्य यावर केंद्रित केलं जातं.
इस्रायलमध्येही तसंच आहे. इंग्रजी तिसरी पासून आहे. बाकीचा अभ्यासक्रम हा देशाची ओळख, नागरिकशास्त्र, विज्ञान, आणि मूल्यशिक्षणावर आधारित असतो.
पण महाराष्ट्रात? तीन भाषा शिकवून एक संपूर्ण भाषा (बहुतेक वेळा हिंदी) केवळ राजकीय कारणांसाठी लादली जात आहे.
अशा पद्धतीने आपण मुलांच्या खांद्यावर अनावश्यक बोजा ठेवतो आहोत. ज्या वयात जे शिकायला पाहिजे ते न शिकता हिंदी सारखी भाषा शिकवली गेल्यास ह्याचा फार मोठा दूरगामी परिणाम होणार आहे.

महाराष्ट्राची वाट लावण्याची ही सुरुवात आहे! >> ती तर केव्हाच झाली आहे.

त्रिभाषा सूत्राचे पालन उत्तर भारतात ताबडतोब करा. त्यांना मराठी शिकणे सक्तीचे करा. मग इकडे या. लिपी एकच आहे ना? मग मराठी का नाही?

त्रिभाषा सूत्र जर नवीन शैक्षणिक उपक्रमाचा भाग असेल तर तिकडे उत्तरप्रदेश, बिहारच्या सरकारी शाळांमध्ये मराठी तिसरी भाषा म्हणून अनिवार्य करा. हे केल्यास होणारे फायदे अनेक असतील, त्यातील काही:
- इथे येणाऱ्या भविष्यातील लोंढ्याला मराठीची तोंड ओळख झाली असेल
- इथल्या स्थानिक पक्षांना भविष्यात इतर राज्यामध्ये आपला प्रभाव दाखवता येईल
- काही होतकरू बीएड, डीएड धारकांना मराठी शिक्षक म्हणून या उत्तरप्रदेश, बिहारच्या सरकारी शाळांमध्ये तासिकेवर अथवा पगारी नोकरी करता येईल, किती मोठा रोजगार निर्माण होईल आणि राज्य भाजप यातून काहीशे जागा निर्माण करून परिवारातील काहींची सोय करू शकतील.

फायदे अनेक त्यामुळे जाणकारांनी त्यांना सुचतील तसे लिहीत जावे आणि एक जन चळवळ उभी करायला एखाद्या निद्रिस्त नेत्याला/पक्षाला आऊटसोर्स करावी. अरे हाय काय आणि नाय काय.

जैतापूर आणि नाणार प्रकल्पानंतर हे हिंदीचं गाठोडे पाठीवर टाकलं आहे.
कॉन्ग्रेस असो वा भाजप , दिल्लीश्वरांचं ओझं वाहाणे हेच महाराष्ट्रातील नेत्यांचं काम.
इकडे भाषण असले की त्याचे मराठीत भाषांतर करणारा ठेवा. जसा तमिळनाडूत ठेवलेला. योग्य संदेश जाईल.

उगाच नाही मराठी भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा दिला... घ्या अभिजात दर्जा आणि बसा प्राचीन साहित्य घेऊन कोपऱ्यात

मायबोलीवर सरकारच्या विरोधात एवढा प्रचंड असंतोष दिसतोय, मराठी कलाकार आणि साहित्यिक एवढ्या मोठया संख्येने रस्त्यावर उतरले आहेत हे पाहता मोदी-फडणवीस सरकारला हा निर्णय मागे घ्यावाच लागेल

बहुभाषिक असण्याबद्दल विरोध नाही. पण त्यात राजकारण आणले जाते आहे. इतर राज्यांतल्या तीन भाषा दाखवा हा हेका सोडता कामा नये.

Srd मूळात पहिलीपासून हिंदी (किंवा कुठलिही तिसरी भाषा, जे अर्थात न जमलेले समर्थन आहे फडणवीस सरकारने केलेले) सक्ती का?
काय साध्य करायचे आहे तीन भाषा एवढ्या लहानपणी लादून? इतर राज्यात तीनच काय पाच का असेनात.

फडणवीस हे फार अहंकारी राजकारणी आहेत त्यामुळे सहजा सहजी ते निर्णय माघे घेतील असं वाटत नाही. पण वाढता विरोध मोदी शहाच्या कानावर गेला आणि त्यांचा फोन आला तर मात्र फडणवीस हिंदीच काय मराठीही शिकवण्याचं बंद करतील.

सक्ती नकोच.
जेवढा विरोध जास्ती तेवढं मुख्य मंत्र्यांचे काम सोपं होईल. "बघा मी करतोय पण विरोध फार आहे " हे सांगून मोकळे होतील.

उत्तर प्रदेश आणि हरयाणा या राज्यांत यंदापासून त्रैभाषिक लागू होईल. ( महाराष्ट्रात अनेक दशके आहे. ) पण तेही नववी दहावीत. पहिली नाही.
हरयाणात संस्कृत पंजाबी उर्दू. उत्तर प्रदेशात कागदावर सगळ्या भारतीय भाषा. पण किती विद्यार्थी मराठी किंवा द्रविड भाषा शिकतील?
गाय पट्ट्यातल्या इतर राज्यांतही उर्दू किंवा संस्कृत असाच पर्याय दिसतो. मध्य प्रदेशात मराठी आहे.

इंग्रजी ही परकीय भाषा चालते आणि हिंदी या भारतीय भाषेला विरोध का? असं फडणवीस म्हणाल्याचं वाचलं.
इंग्रजी शिकून फायदा होईल असं वाटतं तसा हिंदी शिकून होईल का?

माझ्या वेळी आणि अगदी गेल्या साताठ वर्षांत जर्मन, फ्रेंच ही तिसरी भाषा निवडायचा पर्यायही होता.

एंजिनिअरिंग करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी जर्मन ठीक आहे.
फ्रेंच ही गमतीची भाषा आहे. कॅनडात जायचे असेल तर ठीक.
दक्षिण भारतात हिंदी कामाची नाही. इंग्रजी तोकडी मोडकी सर्वांनाच येते.
संस्कृत शाळेत नकोच. ज्याची त्याने वेगळी शिकावी . कंटाळवाणी भाषा आहे. सगळा द्वयर्थीपणा भरून ठेवला आहे.
उगाच भाषेचा घोळ घालत आहेत.
दोन भाषा पुरे आहेत.

माझ्या आठवणीनुसार पंजाब मध्ये पंजाबी शिकणे सक्तीचे आहे सर्व शाळांमध्ये.
महाराष्ट्रातील CBSE शाळांमध्ये मराठी सक्तीचे नाहीये का?

हल्ली सीबीएसई शाळांमध्ये मराठी अनिवार्य आहे.

संस्कृत मध्ये जास्त गुण मिळतात म्हणून काही जण ती निवडतात. आमच्या शाळेत पाचवी ते सातवी हिंदी आणि आठवीपासून हिंदी - संस्कृत असे विषय होते. काही शाळा पूर्ण संस्कृतही शिकवत.

फडणवीस आता चर्चा करणार म्हणे.

तिसऱ्या भाषेबद्दल बोला. पंजाबमध्ये तिसरी भाषा कोणती?

“ पंजाबमध्ये तिसरी भाषा कोणती?” - दिवेलागणीनंतर बोलली जाणारी इंग्रजी