भाषा

प्रथम एक गोष्ट नमूद करू ईच्छितो की ईथे बरेच जणांना हा लेख आणि यातील मुद्दे साधारण वाटण्याची शक्यता आहे. कारण मायबोली हा मंच मराठी लिखाणाची आणि वाचनाची आवड जोपासणार्‍यांचा आहे त्यामुळे इथे वावरणार्‍या लोकांचे मराठी भाषेवरचे प्रभुत्व तितकेच जास्त आहे.

महाराष्ट्राच्या वेगवेगळ्या भागात, महाराष्ट्राबाहेरही जिथे जिथे मराठी बोलली जाते त्या त्या प्रांतात एकाच वस्तूला वेगवेगळी नावे, वेगवेगळे शब्दप्रयोग असतात. भिन्न प्रांतातील लोक अशा एकाच वस्तूबद्धल किंवा एकाच वस्तूच्या काही उपप्रकारांबद्दल बोलत असतील तर अनेकदा गोंधळ उडतो. फळे-फुले-भाज्या यांबद्दल तर हा प्रकार अनेकदा घडलेला आढळून येतो. कित्येक जणींच्या माहेरी एक आणि सासरी दुसराच शब्दप्रयोग असतो. संयुक्त कुटुंबात अशा स्त्रियांची अनेकदा धांदल उडते.‌

शब्दखेळ खेळल्यानंतर त्यासंबंधी मुक्तपणे चर्चा करता आली, तर आणखी मजा येईल असे वाटते. (उदा. त्यात कोणते शब्द होते, कसे सोडविले, काय अवघड होते, काय सोपे होते, काय आले, काय आले नाही, उत्तराचा स्क्रीनशॉट देणे, इत्यादी)
मायबोलीवर शब्दखेळांचे धागे आहेत. पण तिथे उत्तर उघड होण्याच्या कारणामुळे जास्त चर्चा करता येत नाही. (मायबोलीवर रेड्डीटसारखी स्पॉईलर्स लपविण्याची सोय नाही.) त्यामुळे ते धागे फक्त दवंडी पिटण्यापुरतेच मर्यादित राहिले आहेत.
यावर उपाय म्हणून हा धागा काढत आहे. येथे उत्तर उघड करता येईल व सर्व प्रकारची चर्चा करता येईल.

भाग ४ इथे

मार्च 2021 पासून सलग चालू असलेल्या शब्दवेधच्या पाचव्या भागात आपणा सर्वांचे मनापासून स्वागत !

आंतरजालावर फिरताना हा लेख सापडला.
https://thinkmaharashtra.com/govt-initiative-to-facilitate-translation-i...

मडक्यात पाणी नाही दुपार पासून.....

उत्तर: उद्या माठ घासते.

हे रोजच चाललंय गार पाणी नसत घरात.

झाली बडबड चालु चालले तोंड घेऊन.

नीट बोल.

फ्रिजचं पाणी प्या.

मला नको.

रोजची नाटक तुमची......

सर्वांना महाराष्ट्र दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा !

पूर्वपीठिका :
१/ ५/२०२३ : ‘मराठी: वाचन घडते कसे?’ https://www.maayboli.com/node/83383

२७/२/२०२४ : ‘मराठी : लेखन घडते कसे?’
https://www.maayboli.com/node/84711

अनुवादकांच्या एका सुंदर संमेलनात प्रकाशक म्हणून सहभागी होण्याची संधी मला नुकतीच मिळाली. त्या संमेलनाचा वृत्तान्त पुढे देत आहे. ज्या मंडळींना या क्षेत्रात काही काम करण्याची इच्छा असेल, त्यांना - कदाचित - काही उपयोग होऊ शकेल.
~

*नुकत्याच नांदेड येथे संपन्न झालेल्या तिसऱ्या अखिल भारतीय अनुवादित मराठी साहित्य संमेलनाविषयी!*

विज्ञानाचे शोध लागण्या आधी आसपासच्या गोष्टींचा मानवाने जमेल तसा तार्किक अर्थ लावून ते काय आहे आणि कसे चालत असेल याचा अंदाज आणि ठोकताळा घेतला आणि त्यावेळेस जे तर्काला पटेल आणि उपलब्ध माहितीवरून अधिक बरोबर वाटेल अशी उत्तरे तयार केली.
.
बरेचदा ही उत्तरे ज्यांना सुचली त्यांना ती कशी सुचली सांगता आले नसेल तेव्हा ती मला स्फुरली, किंवा मला स्वप्नात दिसली, किंवा सरळ मला देवाने सांगितली असे सांगणे सर्वात सोपे असेल म्हणून तसे सांगितले गेले. काही ग्रंथांमध्ये देखील ते लिहिले गेले. तेच मग सिद्धांत्त म्हणून सांगतिले जाऊ लागले शिकवले जाऊ लागले असे आपल्याला दिसते.
.

"मराठी भाषेला अभिजात दर्जा मिळाला!" ही बातमी आणि त्यावरील प्रतिक्रियांचा पूर बघून मन अगदी उचंबळून आलं.
मीही मग प्रेमभराने लगेच लाभले आम्हास भाग्य, गर्जा महाराष्ट्र (original) अशी पूर्ण playlist ऐकली . तशी ती एरव्ही वर्षातून एकदा मी एकतेच.. म भा गौ दि ला, अहो म्हणजे मराठी लँग्वेज डे ला. यानिमित्तानं यावर्षी दोनदा ऐकली गेली.

"अमृतातेहि पैजा जिंके... " असं सुमारे आठेकशे वर्षांपूर्वी लिहून ठेवलेल्या ज्ञानोबांच्या मराठीला अखेर सरकार दरबारी शिक्का मिळाला.
आता जगभरातील मराठीजन आनंदोत्सव साजरा करतील... एखादं संमेलन वगैरे...
लगेच चित्रच तरळल डोळ्यांसमोर.