ग्रेटा थन्बर्ग-पृथ्वीची वकील

तिने आई वडिलांना स्पष्ट बजावले की, घरातील कोणीही वाहन वापरायचे नाही. विमानाने प्रवास करायचा नाही. मांसाहारातून मिथेनचे उत्सर्जन होते, त्यामुळे मांसाहार वर्ज्य. संपूर्ण कुटुंब शाकाहारी बनले. आई-वडिलांना पायी-सायकलवर प्रवास करण्याचा तिने दंडकच घालून दिला. पण, तिच्या एका कुटुंबाने जीवनशैली बदलल्याने काही फरक पडणार नव्हता. त्यासाठी देशाचे धोरणात्मक निर्णय घेणाऱ्या राजकारण्यांनी याची दखल घेणे गरजेचे होते.
>>

फक्त या एका गोष्टीसाठी तिचं तोंडभरून कौतुक करावंसं वाटतं. बाकीच्यांच्या डोळ्यांत घालायचं अंजन तिनं आधी स्वतःच्या डोळ्यात घातलं. नाहीतर सोशल मीडियात ऑनलाईन सह्या गोळा करत फिरणारे क्रांतिवीर पैशाला पायलीभर सापडतील.
बाकी पब्लिसिटी, नोबेल देणं यासारखे प्रकार म्हणजे निव्वळ तिच्या आयत्या प्रसिद्धीवर डल्ला मारण्याचे धंदे आहेत. फक्त जगात "पृथ्वीची काळजी आम्हालाही तेवढीच आहे", हे दाखवण्याचा केविलवाणा आटापिटा.

ती तब्बल ३२ तासांचा रेल्वे प्रवास करून या ठिकाणी पोहोचली. मात्र, येथे आलेले विविध देशांचे प्रतिनिधी तब्बल १५०० चार्टर्ड विमानांनी येथे दाखल झाले होते. हा विरोधाभास लक्षात आल्यावर तिने तेथेच सर्वांना करणी आणि कथनीतील फरक लक्षात आणून दिला.

>>

पाहिलं एकच वाक्य सगळे निसर्गाची किती "काळजी" करतात, हे दाखवायला पुरेसं आहे. आपल्या सोयी हळूहळू आपल्या गरजा कशा बनत जातात, याचं हे एक मस्त उदाहरण. वीसेक वर्षांपूर्वी टेलिफोन गरज होती, मोबाईल सोय.लँडलाईनच्या त्या साम्राज्यात मोबाईल वापरणारा औषधालापण सापडत नसे. पण काळाचा महिमा कसा असतो पहा. तिथून दहा वर्ष पुढं या, मध्यमवर्गी घरात किमान एकतरी मोबाईल असणं अगदीच सवयीचं झालं. महिन्याच्या महिन्याला नाक्यावरच्या दुकानात किराणा मालाबरोबर मोबाईल रिचार्ज मारणं अगदी अंगवळणी पडलं होतं.

आज कित्येकजण खिशात २-२ मोबाईल असतानाही, तिसऱ्या लेटेस्ट स्मार्टफोनची चातकासारखी वाट बघत असतात. १० वर्षांपूर्वी सोय असणारा स्मार्टफोन शहरातल्या प्रत्येकाची गरज बनलाय, तोही व्यसन लागण्याइतका. उद्या ना जाणो मोबाईलसारखं कुठलं दुसरं डिवाइस आलं, तेही हळूहळू असाच माणसाच्या सोयींकडून त्याच्या गरजेकडे प्रवास करेल.

त्यावेळी आपल्या ह्या सोयी/गरजा भागवायला निसर्गातली किती ऊर्जा खर्ची पडली, किती प्रदूषण झालं, किती जंगलं आडवी झाली, अशा फालतू चिंता आपल्याला पडत नाहीत. तेव्हा आपले निसर्गप्रेम मनातल्या कुठल्याशा कानोड्यात दुर्लक्षित म्हातारीसारखं पडून असतं. एके दिवशी मग अमेझॉनमधली कुठलीशी आग भडकल्याची बातमी आली, का आपल्या निसर्गप्रेमाला काय बहर येतो ! कुठल्याशा चिमुरडीचं भाषण ऐकून एकेकाला असं काय स्फुरण चढतं, जणू समस्त पृथ्वीची जबाबदारी शेषनागाकडून त्याच्याकडे ट्रान्सफर झालीय.

जागतिक क्रांतीच्या या आंदोलनात आपला सहभाग असावा म्हणून हा क्रांतिवीर, धडाधड आपल्या फेसबुकची वॉल 'Save the earth' , 'लिव्ह अँड लेट लिव्ह' अशा 'धगधगत्या' पोस्टींनी भरून टाकतो. कुणी बहाद्दर ऑनलाईन सह्यांची मोहीम चालवून 'आता पहाच कसा सरकारला वठणीवर आणतो' च्या थाटात कमेंटबॉक्स गाजवत असतो. आठवडाभर मग प्रत्येकजण रस्त्यावर कचरा न टाकणं, वृक्षारोपण, कापडी पिशव्या सारख्या जुन्याच मोहिमा हाती घेऊन निसर्गरक्षणात खारीचा वाटा घेतल्याचं समाधान मिळवतो. हळूहळू हा निसर्गप्रेमी कीर्तन सप्ताह सोहळा संपला, की परत कालचीच गाडी सुरु. कालचा तंबाकू आज पुन्हा, तीच सुपारी अन तोच चुना.

विकास आणि पर्यावरण रक्षण हे दोन विरुद्धार्थी शब्द आहेत असं सध्या वाटायला लागलंय. कारण आपल्या विकासात फक्त आपल्या सोयी आणि आपल्या चैनी येतात, दुसऱ्याच्या (यात दुसरी माणसं, प्राणी, पक्षी, जंगलं सगळं आलं ) गरजांसाठी आपण आपल्या चैनींना कधीही आवर घालत नाही.

ग्रेटाचे विचार मला पटले. मी आज ऑफिसमध्ये सायकलवरून आलो. आल्या आल्या ग्रेटाचा लेख सगळ्यांना वाचून दाखवला तर सगळेच खूप प्रभावित झाले. बॉसपण उद्या सायकलवर येणार आहे. बॉसने प्रदूषण नको व्हायला म्हणून ऑफिसचे ac बंद केले. पक्षांना त्रास होतो म्हणून टॉवर बंद करण्यासाठी आजूबाजूच्या मोबाईल टॉवर्सना नोटीस पाठवली आहे. झाडं कापली जातात म्हणून पेमेंट स्लिप देणार नाही. संध्याकाळी वायू प्रदूषण खूप असल्याने कंपनीची वेळ वाढवली आहे. सगळे आता रात्री उशिरा सुटणार. आमचे डोळे खराब नको व्हायला म्हणून pc इंटरनेट बंद करत होता तर त्याला बोललो थांब जरा मला हा शेवटचा प्रतिसाद डकवूदे . आमचा बॉस आमची खूप काळजी घेतो. थँक यू ग्रेटा तू खूप ग्रेट आहेस. मी लाभार्थी हि माझी कंपनी.

>>राज, एकाच पोस्ट मध्ये उद्देशाबद्दल शंका नाही आणि is she eyeing for the Nobel अशी विरोधाभासी विधानं का बरं?<<
कारण प्रसिद्धिच्या हव्यासापोटी "समाजकार्य" करणारे, आणि याउलट ध्येयाने झपाटुन, निस्वार्थीपणे काम करणारे कुठल्याहि पुरस्काराची, मदतीची अपेक्षा न बाळगणारे लोक माझ्या पहाण्यात आहेत. ग्रेटा/मलेला आर जस्ट पार्ट ऑफ ए बिगर आप्टिक्स, बाकि काहि नाहि...

बोकलत

सगळं हसण्यावारी नेलं तर तुमच्या पुढच्या पिढीवर रडायची वेळ येणार आहे. कदाचित तुमच्या पिढीवरच येईल.

बोकलत नेहमीप्रमाणेच सिक्सर!!

अगदी सर्व चक्र उलटी फिरवा असे कोण्ही म्हणणार नाही .
आणि ते शक्य सुद्धा नाही .
शहरी करण मुळे खूप लोकांचे जीवन हे इंडस्ट्री वरच अवलंबून आहे .
पण काही प्रयत्न आपण नक्कीच करू शकतो .
विद्युत निर्मिती साठी कोळसा विपुल प्रमाणात वापरला जातो त्याच्या ज्वालनाने कार्बनडाय ऑक्साईड हा वायू हवेत सोडला जातो तो ग्रीन हाऊस इफेक्ट ला जबाबदार आहे .
सूर्य ऊर्जा आणि पवन ऊर्जा ह्यांचा वापर वीज निर्मिती साठी आपण करू शकतो आणि पर्यावरणाला हातभार लावू शकतो .
डिझेल ,पेट्रोल वर चालणारी वाहने विजे वर चालवू शकतो.
कारखान्यांमधून जे विषारी रासायनिक पाणी नदी नाल्यात सोडले जाते त्यावर ट्रीटमेंट करून विषारी रसायने बाजूला काढण्याचे तंत्र अजुन प्रगत करू शकतो .
झाडे ही हवेतील कार्बन डाय ऑक्साईड शोषून घेतात आणि त्या वायूचे प्रमाण संतुलित ठेवतात .
शहरात जागा नाही मान्य .
पण आपल्या राज्याचा विचार केला तरी डोंगर बोडके आहेत .
किती तरी मोकळ्या जागा आहेत तिथे सक्षम पने झाडे लावून ती वाढवू शकतो.
शेवटी पृथ्वी चे वातावरण सजीवाला पोषक ठेवण्याची जबाबदारी हुशार प्राणी म्हणून माणसा वरच आहे .
सजीवाला राहण्यास लायक नाही हा ठप्पा पृथ्वी वर मारणारे सुद्धा आपणच आहोत .
पृथ्वी सजीवांना पोसण्यासाठी अनुकूल आहे हे ठरवणारे सुधा आपणच आहोत .
आणि योग्य पोषक,रम्य,प्रदूषण विरहित वातावरणाचा उपभोग घेणारे सुद्धा आपणच आहोत .
मग आपणच ठरवूया आपल्या ला काय हवंय ते

चांगली ओळख. ग्रेटाच्या पुढील यशाला शुभेच्छा.
जिज्ञासा, जग गाफील नाहीये, सगळ्यांनाच माहीत आहे, सामान्य लोक आपापल्या परीने प्रयत्न पण करत असतील. पण जगाकडुन हे करण्यासाठी प्रयत्न पुरेसे नसतील, अजुन जास्त प्रयत्न करायला हवेत. ग्रेटामुळे भरत म्हणतात तसे पुढील पिढीला जास्त लवकर जाणीव होतीये ती खुप चांगली गोष्ट आहे. (कन्येला ओळख करुन देते आता हिच्या कामाची).

इथे वैयक्तीक कोण काय प्रयत्न करते ते ही लिहा म्हणजे इतरांना शिकता येईल. मध्यंतरी वाचले होते की भारतात विजेवर चालणार्‍या गाड्या जास्तीतजास्त आणायचा प्रयत्न होत आहे. अमेरिकेत टेसला आता खुपजणांकडे पहायला मिळते. आशा आहे, पेट्रोल गाड्यांचे भाग बदलुन त्यांचेही विजेवर चालणार्‍या गाड्यांमधे रुपांतर करायचा मार्ग हुशार लोक शोधतील. (सध्यातरी हायब्रीड गाडी वापरतोय, थोडीशी तरी हवेला मदत).
रीसायकल वगैरेची किती मदत होते माहिती नाही पण घरातले सगळे रिसायकल करतो. प्लास्टिक पिशव्या पण.

सुनिधी. अगं लोकांना अगदी जुजबी माहिती आहे. आणि विषयाचं गांभीर्य तर अजून कळलेलंच नाही. ग्लोबल वॉर्मिंग झूठ आहे म्हणणारे, ॲमेझॉनच्या वणव्यांचं समर्थन करणारे नेते आज राष्ट्रपती आहेत.
भारतात लोकसभा निवडणुकीत ६१ कोटी मतदारांनी मतदान केले. कोणत्याही पक्षाच्या प्रचारात वातावरणबदल हा मुद्दा नव्हता. लोकांनी काही प्रश्न देखील विचारले नाहीत. पुण्यात एक उमेदवार उभे होते ज्यांच्या अजेंड्यावर हा विषय होता. ते सायकलवरून प्रचार करायचे. ही सगळी ऐकीव माहिती. माझ्या विशीतल्या भाच्यानी सांगितलेली. मला म्हणाला मी त्यांनाच मत द्यायचा विचार करतोय कारण ते हा महत्त्वाचा मुद्दा मांडत आहेत.
आताही विधानसभा निवडणुकीत हा मुद्दा कोणाच्या गावीही नसेल. जे दूरगामी परिणाम करणारे निर्णय प्रशासन एका फटक्यात घेऊ शकतं त्या पातळीवर सर्वसामान्य जनतेचे प्रयत्न पोचू शकत नाहीत. या प्रश्नाकडे गांभीर्याने बघणारी राजकीय इच्छाशक्ती आज अस्तित्वात नाही. त्यामुळे आपले प्रयत्न फार तोकडे पडत आहेत.

ग्रेटाविषयी लोकांना काय वाटतं.. या व्हिडीओ खालच्या कॉमेंट्स मध्ये बहुतेक लोकांनी ग्लोबल वॉर्मिंग hoax वाटतं असं लिहिलंय.
मी या व्हिडीओमधील मतांचं समर्थन करत नाहीये पण लोकांना काय वाटतं हे कळावं म्हणून ही लिंक देते आहे.

https://youtu.be/DticpNH3a2Q

नाशिकमध्ये महापालिकेने प्रत्येक चौकात अतिशय स्वस्त दरात भाडेतत्त्वावर सायकली उपलब्ध करून दिल्या आहेत. >>> हे ठाण्यात पण आहे. लोकंच जास्त वापरत नाहीत ती गोष्ट वेगळी. पण इथे सगळे सायकलने जाऊ लागले तर ऑफिसला दुपारी पोहोचायला होईल. सकाळी साडेसातच्या सुमाराला निघूनही बसने पावणे दोन - दोन तास जातात. अर्थात, ठाणे शहरातल्या शहरात सायकल वापरायला काहीच हरकत नाहिये. रिस्पॉन्स उत्तम मिळाला तर जास्त हब्ज करतील. माझ्या काही मैत्रिणी वापरत आहेत ह्या सायकली.

कार्बन एमिशन पूर्ण आणि ताबडतोब थांबवणं practically शक्य नाही पण कमीतकमी कसं करता येईल ते पाहायलाच हवं. ह्यावर हिरिरीने बोलणारे किती जण ऑफिस, घर व वाहनात AC avoid करत आहेत? मी वाहन जाणूनबुजून घेतले नाही. public transport or pooling. घरी एकच AC लावून घेतला आहे अगदी AC नसेल तर जीव जाणार्‍या पाहुण्यांसाठी. मी स्वतः भर उन्हाळ्यातही थोडावेळही AC लावत नाही नैसर्गिक वातावरणाला आपलं शरील जुळवून घेत असतं आणि त्याची सवय बिघडवून नये म्हणून. स्वतःचंच नुकसान करणारे भलते लाड नकोत. फ्रीज आज बेसिक गरज झाली आहे त्यामुळे तो आहे. मांसाहार करत नाही त्यामुळे निदान माझ्यासाठी त्या कारणाने होणारं कार्बन उत्सर्जन नाही. ऑफिसातही माझं काम अ‍ॅक्रोबॅट वगैरे वापरून जवळजवळ पेपरलेस केलं आहे. पुर्वीपेक्षा फक्त ५% पेपर वापरते.

माहितीकरता थँक्स जिज्ञासा व टोच्या.

पुण्यात बरेच लोक मेलेत कालच्या पावसात. ढगफुटी.

माझी चेकलिस्ट:
१. घरात ac बसवला नाही.
२. शक्य तितक्या वेळा चालत जातो, जवळपास जायचं असेल तर. एरवी बस किंवा कारपुल, bikepool करते.
3. मांसाहार कधीच केला नाही, करणार नाही
4. नेहमी जवळ कापडी पिशवी बाळगते, प्लास्टिक carrybag घेण्यास नकार देते
५. कचऱ्याचे वर्गीकरण करते. पण त्याचा फायदा होत नाही. Socity शेवटी एकत्र करूनच कचऱ्याच्या गाडीत देते असं पाहिलंय. कंपोस्ट वगैरे करता येईल, पण सध्या मला त्यासाठी वेळ काढता येणं कठीण आहे
6.घरात 4-5झाडे लावली आहेत, कुंडीमध्ये
आणखी इतर जागी झाडे लावण्याची आणि जगवण्याची इच्छा आहे, बघू कधी जमतंय
7. सगळी काम paperless आहेत. Soft copy जिंदाबाद. Govt ची कागदपत्रे सोडल्यास
8. Purifier मधलं वाया जाणार पाणी गोळा करून भांडी घासायला वापरण्यासाठी ठेवते
9. Single use plastic चा वापर बंद कसा करता येईल ह्यावर विचार सुरू आहे, कोणी काहीं सुचवले तर स्वागत आहे

माझे झाडं वर पहिल्या पासूनच प्रेम आहे.
मी जेव्हा 9th, होतो तेव्हा मी माझ्या शेताच्या बांधावर 5 आंब्याची झाडे लावली होती .
उन्हाळा मध्ये सायकल वरून पाणी आणून त्यांना घालून त्यांना मोठे केलं त्यांची खूप काळजी घेतली .
आता त्या झाडांचे डेरेदार वृक्ष मध्ये रूपांतर झाले आहे .
जेव्हा मी गावी जातो तेव्हा त्यांचा सहवासात खूप वेळ घालवतो आनंद मिळतो .
आता तीच शेती बागायती झाली सावली मुळे पीक धोक्यात येतात पण त्यांना मी कधीच कुऱ्हाड लावणार नाही .
मुंबई मध्ये सर्व प्रवास ट्रेन चा असतो त्या मुळे माझ्या करून प्रदूषण होण्याचं प्रश्न नाही .
Ac चा वापर खूप कमी करतो .
थोड्या अंतरावर जायला गाडीचा वापर न करता चालणे मला खूप आवडते

https://www.inmarathi.com/what-to-do-with-used-tyres/
कृपया हा लेख वाचा. धन्यवाद.

ग्रेटा अन तिची चळवळ खरच ग्रेट आहे. आपण आपल्या मुलांसाठीतरी काही कराया हवंय हे जाणावून येतंय.

मी माझ्यावतीने सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेचा उपयोग रोज ऑफिसला जाण्यायेण्यासाठी करतो! सायकलन जाणं धोकादायक असल्याने, तो पर्याय नाही

बाकी अजून काही पर्याय असतील तर सुचवा!

बाकी लिफ्टचा वापर कमी केलाय त्यांच्यापान वाचतच असेल काहीतरी!

>>कार्बन एमिशन पूर्ण आणि ताबडतोब थांबवणं practically शक्य नाही पण कमीतकमी कसं करता येईल ते पाहायलाच हवं. <<
अ‍ॅबसोलुटली. आणि हे करताना लोकांना दैनंदिन जीवनात अगदि रॅडिकल तडजोडी करु लागु नयेत या दृष्टिने अनेक प्रयत्न चालु आहेत, काहि तर पुर्णत्वास आलेले आहेत. आणि हे केवळ नविन तंत्रज्ञान्/संशोधनाने साध्य झालं/होत आहे. अमेरिकेतच नुक्लियर पावर जनरेशन मध्ये इतकि प्रगती झालेली आहे कि नविन नुक्लियर पावर प्लँट ट्रडिशनल पावर प्लँटपेक्षा शतपटिने सुरक्षित असणार आहेत. शिवाय या प्लँट्स करता लागणारं नुक्लियर वेस्ट इतक्या प्रमाणात उपलब्ध आहे कि पुढची १०० वर्ष अमेरिकेला वीजेचा तुटवडा भासणार नाहि.

थोडक्यात मुद्दा काय, तर ग्लोबल वार्मिंगचा इशु कधीच अ‍ॅकनालेज झालेला आहे. याला राजकिय पाठिंबा मिळो अथवा ना मिळो, या प्रश्नाविषयी खरी आस्था/कळकळ असणारे लोक लिपसर्विस न करता फिजीबल सोलुशन शोधण्यात गुंतले आहेत. सुदैवाने त्यांना मिळालेलं यश आता दृष्टिपथात येत आहे...

या प्लँट्स करता लागणारं नुक्लियर वेस्ट इतक्या प्रमाणात उपलब्ध आहे कि पुढची १०० वर्ष अमेरिकेला वीजेचा तुटवडा भासणार नाहि. >> चांगली माहिती राज. यामुळे वीजेवरच्या गाड्या घेतल्या तरी विजेचा तुटवडा येऊ नये. भारतात येऊ का शकेल अडचण?

<प्रश्नाकडे गांभीर्याने बघणारी राजकीय इच्छाशक्ती आज अस्तित्वात नाही. त्यामुळे आपले प्रयत्न फार तोकडे पडत आहेत.>

भारतात घरोघर LPGच domestic इंधन म्हणून वापरला जावा ह्यासाठी गेली काही वर्षं भरपूर प्रयास चालू आहेत आणि ते बऱ्यापैकी यशस्वीही होत आहेत. Low carbon fuel असल्यामुळे LPG चे carbon footprints लाकूडफाटा किंवा इतर तेलस्वरूप इंधनांपेक्षा खूप कमी आहेत. LPG चा commercial वापर देखील वाढवण्यावर भर द्यायला हवा.

वाटपासाठी किंवा सर्व्हेसाठी ठाणे / पालघर जिल्ह्याच्या आदिवासी भागात फिरताना आढळून आलं की ज्या पाड्यांवर अजिबात वीज नव्हती तिथे पाड्यातून जाणाऱ्या मातीच्या रस्त्याच्या कडेला सरकारकडून सोलर पॅनेलचे खांब लावले गेले आहेत. त्यातून गेल्यावर्षीपर्यंत घरटी एक दिव्याचं कनेक्शन दिलं गेलं होतं. ह्या वर्षी कनेक्शन वाढवली आहेत का ह्याची चौकशी करायचे राहून गेले. सौरऊर्जा शक्य तिथे वापरली गेल्यास वीजनिर्मितीसाठी लागणारा इंधन वापर कमी करता येईल.

मला तर भारतातच सामान्य माणूस अमेरिकन काउंटरपार्ट च्या तुलनेत अतिशय सजग वाटतो निदान पांढरपेशा/शहरी तरी. (ग्रामिण भागातील तसेच पांढरपेशा नसलेले लोकही सजग असतील पण माझे निरीक्षण कमी पडते.)
अमेरिकेत तरी सामान्य माणसाला गाड्या उडविण्यात, भारंभार वस्तू घेउन कचरा व स्वतःची कार्बन फुट प्रिंट वाढविण्यात काही चूक आहे असे वाटताना दिसत नाही.
भारतात वृक्ष लागवड होते, फोरम्सवरती चर्चा घडतात. एकंदरच सामान्य माणसांत निसर्गरक्षण करण्याबद्दल किमान गुन्हेगारीची भावना, चाड दिसून येते. काही जण ते गांडूळ खत का कंपोस्ट खत वगैरेही करत असतात.
____________
पाश्चात्य लोक फक्त भारत, चायना कडे बोट दाखवताना दिसतात, गायींना मारण्यास बंदी कशी चूकीची आहे आणि त्यामुळे पर्यावरणास कशी हानी होते वगैरे लेख वाचलेले आहेत. लोकसंख्या हा तर यांच्या फिंगर पॉइन्टिंगकरता आवडीचा विषय आहे. एकंदर स्वतःच्या डोळ्यातील मुसळ सोडून दुसर्‍याच्या ( विकसनशील देश) डोळ्यातील कुसळ शोधणे. चक्क बुलिंग वाटतं मला ते.

https://www.cnbc.com/2019/08/29/trump-to-roll-back-methane-climate-chang...

https://news.bloombergenvironment.com/environment-and-energy/trump-cuts-...

https://climateanalytics.org/briefings/fact-check-trumps-paris-agreement...