निसर्गाच्या गप्पा (भाग ३४)

Submitted by जागू-प्राजक्ता-... on 3 August, 2019 - 06:51

" कोसळताना वर्षा अविरत
स्नानसमाधी मध्ये डुबावे
दवांत भिजल्या प्राजक्तापरि
ओल्या शरदामधी निथळावे |
हेमंताचा ओढुन शेला
हळूच ओले अंग टिपावे
वसंतातले फुलाफुलांचे
छापिल उंची पातळ ल्यावे |
ग्रीष्माची नाजूक टोपली
उदवावा कचभार तिच्यावर
गर्द वीजेचा मत्त केवडा
तिरकस माळावा वेणीवर |"

कवयित्री इंदिरा संत यांनी 'सरकते ऋतु आणि त्या सोबत बहरणारा निसर्ग' अचुक पणे दर्शवणारे सुंदर वर्णन केल आहे. आपल्याला देखील काहीस असच वाटत असत ना ? " कोसळणार्या पावसामध्ये तल्लीन होउन चिंब भीजत रहाव, अगदी समाधी घेतल्यावर जी एकाग्रता असते त्या एकाग्रतेने स्नान करावे. मग निथळण्यासाठी सोनेरी शरदाच्या उन्हात उभे रहावे. जणू दवांत भीजलेला प्राजक्त निथळण्यासाठी शरदाचे कोवळी ऊन झेलत आहे. हेमंताचा रेशमी-उबदार शेला अंगावर ओढावा पण वस्त्र मात्र वसंतात बहरणार्या रंगी बिरंगी, सुवासिक फुला-पानांनी गुंफलेले असावे. सोबत ग्रिष्माच्या चकाकी सारखी रंगीत चोळी घालावी. आता या बरोबरच साज म्हणून गर्द विजेची माळ अगदी केवड्या प्रमाने सहज वेणीवर माळुन ऋतु सोहळ्यासाठी सज्ज असावे."
किती सुंदर भाव | अगदी तरल.

"नितळ निळाई आकाशाची अन क्षितिजाची लाली,
दवात भिजल्या वाटेवरती किरणांची रांगोळी.
पानांमाधली सळसळ हिरवी अन किलबिल पक्षांची,
झुळझुळ पाणी वेळूमधुनी उडे शिळ वाऱ्याची.
कोठेही जा अवती भवती निसर्ग एकच आहे.
हे जीवन सुंदर आहे."
विधात्याने आपल्याला दिलेली अमुल्य देणगी म्हणजे निसर्ग. याने आपले जीवन अधिक सुंदर झाले आहे.काळ, वेळ, ठिकाण,देश,हवामान यानुसार बदलतात ती निसर्गाची रुप. पण खरच जगाच्या पाठीवर कोठेही गेल तरीही निसर्ग एकच आहे. याला ठरावीक सिमारेषा नाही. देश नाही. धर्म, प्रांत, जात-पात काही लागू पडत नाही.
" गोठ्यातील गाई पासुन ते डबक्यातील बेडका पर्यंत, आणि गर्वाने पिसारा फुलवुन नृत्य करणार्या मयुरा पासुन ते भिरभीर करत कुंपण काठीवरती बसणार्या चतूरा पर्यंत, सगळीकडे त्याची किमया आहे. निळसर पांढ-या निसुर्डी पासून ते गोलाकार, जाळीदार थेंबांनी भरुन फुलणार्या दवबिंदू पर्यंत सगळीकडे तोची किमयागार."

पहाटेच्या वाऱ्याकडुन
थोडीशी चंचलता घ्यावी,
कोवळ्या त्या किरणांकडुन
थोडीशी कोमलता घ्यावी,
उमलत्या फुलाकडुन
नाजुकशी सुंदरता घ्यावी
थंड मंद हवेला कसं
नाजुक स्पर्शाने जाणावे.
निर्मात्याच्या अविष्काराने
धुंद होउन जावे.

निसर्गा कडून काय काय घ्यायचे याच कवी ईथे सुंदर वर्णन करतात. चंचलता, कोमलता आणि सुंदरता घेऊन धुंद होऊ पाहताना निसर्ग प्रेमींनी ही गोष्ट देखील लक्षात ठेवली पाहिजे की निसर्गातील प्रत्येक गोष्टीचा आनंद आपण घेतला पाहिजेच, पण त्या बरोबरच पुढील पिढी साठी हा नैसर्गिक ठेवा जतन, संवर्धन आणि संरक्षण करणे हि काळाची गरज आहे तसेच आपली नैतिक जबाबदारी देखील आहे.

मध्य महाराष्ट्र, विदर्भ, मराठवाडा, खानदेश तसेच कोकण या प्रत्येक विभागाने आपल्याला भरभरून नैसर्गिक विविधता बहाल केली आहे. कास पठारावर असणारे विविध प्रकारचे पक्षी व प्राणी, कामशेत, माळशेज सारखे वैविध्यतेने नटलेले घाट, अलिबाग, दापोली, मुरुड पासून रत्नागिरी पर्यंत पसरलेले समुद्र किनारे आणि त्या लगत असणारे जलदुर्ग, महाबळेश्वर, पाचगणी सारखी थंड हवेची ठिकाणे, बुलढाण्यातील खार्या पाण्याचे लोणार सरोवर, निघोज चे रांजणखळगे, महाराजांच्या काळातील अनेक गड, किल्ले असा भरभरून मिळणारा निसर्ग कोणाला पहायला आवडणार नाही! गर्द झाडी आणि उंचसखल डोंगराळ भाग, हिरवी गार शेत, अवखळ वाहणारी नदी, खळाळून हसणारे झरे, मोजेत वेळू मधून शीळ घालणारा वारा, किलबिलाट करणारे विहंग आणि पाण्यावरील जलतरंग कोणाला पहायला आवडणार नाही! पण आजच्या काळात वेळे अभावी म्हणा किंवा शहरीकरणाचा वाढता वेग म्हणा, अशा काही कारणांमुळे आपल्याला या सुंदर निसर्गाच्या सान्निध्यात राहण्यासाठी जास्त वेळ मिळत नाही. काहीजण फक्त बागेत जाऊन ते सुख अनुभवत असतात तर काहींच्या नशिबी ते ही नाही. अशाच निसर्गप्रेमी मंडळींना जुन्या-नवीन नैसर्गिक सौंदर्याची ओळख आणि देवाणघेवाण पुढे कायम ठेवण्यासाठी हा प्रेमळ धागा चालू आहे.

(वरील मनोगत नि.ग. प्रेमी सिद्धी या मायबोली आयडीने दिले आहे.)

1564837557-picsay.jpg

(फोटो मायबोली आयडी शाली यांच्याकडून साभार)

आला आषाढ-श्रावण

आल्या पावसाच्या सरी

किती चातकचोचीने

प्यावा वर्षा‌ऋतू तरी!

पावसाळ्यात बा सी मर्ढेकरांच्या ह्या ओळींचे स्मरण होत नसेल असा मनुष्य विरळाच. वर्षाऋतूत तृप्त न्हाऊन निघालेल्या धरणीने आता हिरवाकंच शालू नेसला आहे. सगळीकडे दिसणाऱ्या हिरव्या रंगाच्या नाना छटा आता नेत्रसुखद गारवा देतायेत. आषाढात गर्जत पडणाऱ्या पावसाने सगळीकडे वातावरण कुंद करून सोडले आहे. बळीराजा सुखावला आहे. आता श्रावणाचे दमदार आगमन ... पंचमीपासून सणासुदींना सुरुवात. मनुष्य हा मूळचा निसर्ग पूजक त्यात आपण भारतीयांनी आपल्या सर्व सणसभारंभात निसर्गातील प्रत्येक घटकाला यथोचित सामावून घेतलंय. आपल्या हिंदूसंस्कृतीत निरनिराळ्या पूजा आणि पूजेत वापरल्या जाणा-या पानाफुलांना विशेष महत्व आहे. श्रावणातली सगळी व्रतवैकल्य निसर्गाच्या समीप घेऊन जाणारी, निसर्ग अनुभवायला,जपायला शिकवणारी. या निसर्गाच्या गप्पांच्या ३४ व्या धाग्यावर सर्व नि ग करांचे मनपूर्वक स्वागत. हा निसर्गाच्या गप्पांचा धागा सर्वांसाठी निखळ आनंदी, ताण दूर करणारा, नवनवीन माहिती आणि अनुभवाची देवाणघेवाण करणारा आणि सर्वांगाने बहरणारा ठरो असे निसर्गदेवतेला आवाहन.

(वरील मनोगत नि.ग. प्रेमी ऋतूराज या मायबोली आयडी यांचे आहे)

निसर्गाच्या गप्पा या धाग्याची सुरुवात ५ डिसेंबर २०१० पासून झाली.
मागील धागे.
(भाग १) http://www.maayboli.com/node/21676 (भाग २) http://www.maayboli.com/node/24242
(भाग ३) http://www.maayboli.com/node/27162 (भाग ४) http://www.maayboli.com/node/29995
(भाग ५) http://www.maayboli.com/node/30981 (भाग ६) http://www.maayboli.com/node/32748
(भाग ७) http://www.maayboli.com/node/34014 (भाग ८) http://www.maayboli.com/node/34852
(भाग९) http://www.maayboli.com/node/35557 (भाग१०) http://www.maayboli.com/node/36675
(भाग ११) http://www.maayboli.com/node/38565 (भाग १२) http://www.maayboli.com/node/40660
(भाग १३) http://www.maayboli.com/node/41996 (भाग १४) http://www.maayboli.com/node/43114
(भाग १५) http://www.maayboli.com/node/43773 (भाग १६) http://www.maayboli.com/node/45755
(भाग १७) http://www.maayboli.com/node/47785 (भाग १८) http://www.maayboli.com/node/48236
(भाग १९) http://www.maayboli.com/node/48774 (भाग २०) http://www.maayboli.com/node/49280
(भाग २१) http://www.maayboli.com/node/49967 (भाग २२) http://www.maayboli.com/node/50615
(भाग २३) http://www.maayboli.com/node/51518 (भाग २४) http://www.maayboli.com/node/52059
(भाग २५) http://www.maayboli.com/node/53187 (भाग २६) http://www.maayboli.com/node/54423
(भाग २७) http://www.maayboli.com/node/55016 (भाग २८) http://www.maayboli.com/node/55962
(भाग २९) http://www.maayboli.com/node/57203 (भाग ३०) http://www.maayboli.com/node/58808
(भाग ३१) http://www.maayboli.com/node/60825 (भाग ३२)https://www.maayboli.com/node/63032 (भाग 33)

विषय: 
शब्दखुणा: 
Groups audience: 
Group content visibility: 
Public - accessible to all site users

Brownea coccinea

लाल झुंबर

Brownea 1.jpg

.
Brownea 2.jpg

याला काय अर्थ आहे? असं लगेच ओळखल्यावर मग कोण कोडं घालेल पुन्हा? Lol>>>>>तुम्ही टाकायला नि मी पाहायला एकच (बोलाफुलाला) गाठ पडली. Happy

याला काय अर्थ आहे? असं लगेच ओळखल्यावर मग कोण कोडं घालेल पुन्हा?>> Lol Lol
कसले सुंदर सुंदर फोटो !! माझा इतका बॅकलॉग राहतोय.. आता निदान या धाग्यासाठी तरी रोज यायला हवं
'सिद्धि' अशी डबल गोकर्ण पण असते आणि यात पांढरा रंग पण असतो..
चतुर खरंच मस्त .. अजून बाकीचे पण सगळे फोटो सुरेख
लहानपणी फुलपाखरू, चतुर आणि टाचणी पकडायचो, सोडून द्यायचो असा खेळ खेळायचो. आता वाटतं किती त्रास द्यायचो त्यांना पण तो काळ असा होता>> हो गं खरंच .. तुम्ही ज्याला टाचणी म्हणताय त्याला बहुतेक आम्ही सुई किंवा सुई म्हातारी म्हणायचो ..
आणि कित्ती भाबड्या समजुती होत्या आता त्या क्रूर वाटतात (आणि होत्याच त्या क्रूर) .. जसं कि चतुराची मुंडकी मातीत पुरली कि तिथे नंतर त्याचे चाराणे(२५ पैशाचे चिल्लर ) तयार होतात .. Sad Sad

याला काय अर्थ आहे? Lol Lol
- निसर्गाच्या गप्पा असल्यावर ईथे सगळ्याला अर्थ असणारच..... धागाच मुळी अर्थपुर्ण आहे.

anjali_kool- अशी डबल गोकर्ण पण असते आणि यात पांढरा रंग पण असतो..... होय. पाहिल आहे मी ते फुल.

याला काय अर्थ आहे? >>>> मनापासून हसू आले.
सिद्धी,शाली सुरेख फोटो!
लाल झुंबर नवीनच पाहिले.

अशी डबल गोकर्ण पण असते आणि यात पांढरा रंग पण असतो>>>>>>>>एक गुलाबी झाक असलेली जात पण आहे ...मी शोधतोय बरेच दिवस.

लहानपणी फुलपाखरू, चतुर आणि टाचणी पकडायचो, सोडून द्यायचो असा खेळ खेळायचो. >>>>>>>>अगदी खरंय. मध्यंतरी दोन निसर्गवेड्यांनी काही चतुराच्या व टाचणीच्या जाती शोधल्या होत्या, त्यावर एक लेख आला होता. गुगलून टाकतो नंतर..

माझ्याकडे दोन्ही गोकर्ण होत्या निळी आणि पांढरी. मी खाली ठेवल्या, त्यातली पांढरी नाहीये आता. ती कबुतरं , माऊ, भुभु, साळुंख्या सगळे कुंड्याभोवती खेळत असतात. मध्ये कोंबड्या पण यायच्या बाहेरून कुठूनतरी.

शाली मी नाही ओळखली, तुळस. तरी मध्ये फुलं आलेली माझ्याकडे. क्लास कोडं.

तुम्ही ज्याला टाचणी म्हणताय त्याला बहुतेक आम्ही सुई किंवा सुई म्हातारी म्हणायचो .. >>> हो का. ती सुई किंवा टाचणीसारखंच लांबट आणि अगदी नाजूक असायची. चतुर मोठा असल्याने इझी हाती लागायचा. टाचणी मिळाली की अपूर्वाई वाटायची.

जसं कि चतुराची मुंडकी मातीत पुरली कि तिथे नंतर त्याचे चाराणे(२५ पैशाचे चिल्लर ) तयार होतात >>> हे नव्हतं माहिती, आम्ही पकडायचो आणि सोडून द्यायचो. काही वात्रट मुलं चतुराला दोरी बांधायचे, तेव्हा वाईट वाटायचं आणि त्यांना सोडून द्या सांगायचो आम्ही मैत्रिणी.

चतुर आणि टाचण्या यांच्यावर सुंदर माहितीपूर्ण लेख..... नक्की वाचा >>> वाचते.

गोकर्ण जी नॉर्मल एकेरी माझ्याकडे होती तिलाच कधी कधी डबल गोकर्ण यायची.

काही वात्रट मुलं चतुराला दोरी बांधायचे>> मी त्यातलीच एक .. आम्ही हलकी गाठ मारायचो सुटेल अशी... आणि दोरी नाही साधे पुडीचा दोरा बांधायचो ..
टाचणी मिळाली की अपूर्वाई वाटायची.>>> हो एकदम !!!

" सिंधुदुर्ग मार्श डार्ट चा शोध" >>> डॉक्टर सावंत सासरच्या गावचे दिसतायेत, विमलेश्वर मूळ ग्रामदैवत आमचं वाडा गावात आहे, त्याच्याच पुढे फणसे हे आमचं गाव. (आम्ही केळकर रत्नागिरीजवळून पहिले वाड्यात स्थलांतरीत झालो मग पुढे गेलो) . आता गेले की बघेन चतुर टाचणी. बाकी तिथला झरा ओढा मस्तच आहे, पाण्यातून जायला मजा येते. देऊळ पांडवकालीन आहे म्हणतात. मनीमोहर पण तिथल्या जवळच्या गावच्याच.

लेख मस्त आहे.

मी त्यातलीच एक >>> Lol आईग, तो चतुर बिचारा फडफड करायचा, साधा फुलपुडीचाच दोरा बांधायची मुलं.

अंजूताई ...कित्ती छान. ह्या विमलेश्वर मंदिराबाबत ऐकून आहे, विशलिस्ट मध्ये आहे.
डॉ सावंत सध्या KEM रुग्णालयात आहेत. एकदा जाऊन भेटणार आहे त्यांना.

लहानपणी चतुर पकडताना सगळ्या रंगाचे चतुर पकडायचा अट्टाहास असायचा. त्यात हा गुलाबी आणि लाल जरा दुर्मिळच असायचा.

व्हॅलेंटाईन चतूर मस्तच ! Happy
गुलाबी चतुर. पिवळे, हिरवे, ग्रे अशाच रंगाचे जास्त असायचे.>> आणि सुकलेल्या लाल मिर्चीसारखा दिसणारा अगदी लालेलाल चतुर पण असायचे मोठे मोठ्ठे .. त्यांना पकडायला तेव्हा भीती वाटायची आणि मुळात ते चावायचे जोरात ..

आणि सुकलेल्या लाल मिर्चीसारखा दिसणारा अगदी लालेलाल चतुर पण असायचे मोठे मोठ्ठे >>> हे नसायचे. फार क्वचित बघितल्यासारखा वाटतो. भीती वाटायची मला नाकतोडयाची जास्त.

डॉ सावंत सध्या KEM रुग्णालयात आहेत. एकदा जाऊन भेटणार आहे त्यांना. >>> त्यांना लेख छान आहे सांगा, छान संशोधन आणि नमस्कारही सांगा. नवऱ्यालापण वाचायला देईन लेख. तो वाड्याच्या शाळेत शिकलाय आठवी ते दहावी.

Pages