'वेगळेपण' सामावताना... - श्रीमती चित्रा पालेकर

Posted
4 वर्ष ago
शेवटचा प्रतिसाद
4 वर्ष ago
Time to
read
1’

भारतात कलम ३७७अंतर्गत 'अनैसर्गिक' लैंगिक संबंध बेकायदेशीर आहेत. भारतीय कायद्यानुसार समलिंगी संबंध ठेवणंही अर्थातच बेकायदेशीर आहे. इंग्रजांनी एकोणिसाव्या शतकात लिहिलेला, दोन सज्ञान व्यक्तींच्या खाजगी आयुष्यात ढवळाढवळ करणारा, त्यांना गुन्हेगार ठरवणारा हा कायदा भारतात पाळला जातो.

काही वर्षांपूर्वी दिल्ली उच्च न्यायालयानं हा कायदा घटनाविरोधी ठरवला. या निकालाविरुद्ध अनेक धार्मिक संघटना सर्वोच्च न्यायालयात गेल्या. दिल्ली उच्च न्यायालयाचा निकाल भारतात सर्वत्र लागू व्हावा, म्हणून काही सामाजिक संघटना आणि समलिंगी मुलामुलींचे एकोणीस पालकही न्यायालयात गेले. गेल्या महिन्यात सर्वोच्च न्यायालयानं दिल्ली उच्च न्यायालयाचा निकाल रद्द केला.

उच्च व सर्वोच्च न्यायालयात दाद मागणार्‍या पालकांपैकी एक होत्या श्रीमती चित्रा पालेकर. चित्रा व अमोल पालेकर यांची मुलगी शाल्मली समलिंगी आहे. ऑस्ट्रेलियात एका विद्यापीठात ती प्राध्यापक आहे. गेली अनेक वर्षं चित्राताई भारतात समलैंगिकांना गुन्हेगार ठरवलं जाऊ नये, त्यांना समान हक्क मिळावेत, यासाठी लढा देत आहेत.

२०१२ साली 'माहेर'च्या दिवाळी अंकात चित्राताईंनी समलैंगिकतेबद्दल एक लेख लिहिला होता. हा लेख प्रकाशित झाल्यावर अनेकांचे फोन, ईमेल आले. आपला मुलगा / मुलगी समलिंगी असल्याची शंका असणारे पालक, आपला मुलगा / मुलगी समलिंगी आहे, हे माहीत असणारे पालक हा लेख वाचून पुढे आले. भारतात अजूनही या विषयाबद्दल किती अज्ञान, भीती, संकोच आहे, हे या निमित्तानं लक्षात आलं.

सर्वोच्च न्यायालयाच्या निकालानंतर आलेल्या प्रतिक्रियांमधूनही हे जाणवलं. समान हक्क नाकारणार्‍या या कायद्याच्या बाजूनं किती मोठा समुदाय उभा आहे, हे समोर आलं. म्हणूनच चित्राताईंनी लिहिलेला लेख इथे (सर्वोच्च न्यायालयाच्या निकालानंतर काही बदलांसह) पुन्हा प्रकाशित करत आहे.

CP and Shal.jpg

`माझा मुलगा जर समलिंगी असेल, तर समलैंगिकतेला वाईट समजणार्‍या पारंपरिक रूढ कल्पनाच साफ चुकीच्या, असं मी ठामपणे मानतो.'

एका ख्रिस्ती बिशपचे हे उद्गार. मुलानं स्वतःची लैंगिकता उघड केल्यावर त्याची निर्भर्त्सना करण्याऐवजी, त्याला नाकारण्याऐवजी, मुलावर विश्‍वास ठेवून त्याला पूर्ण पाठिंबा देताना काढलेले! दोन वर्षांपूर्वी ’स्ट्रेट पेरेंट्स्, गे चिल्ड्रन : कीपिंग फॅमिलीज टुगेदर’ असं लांबलचक शीर्षक असलेलं पुस्तक वाचताना ते शब्द माझ्या नजरेस पडले. एका धर्मप्रचारकानं त्याच्या धार्मिक नीतिनियमांची तमा न बाळगता अशी भूमिका उघडपणे घ्यावी, याचं खूप बरं वाटलं. त्याचबरोबर, वीस वर्षांपूर्वी माझ्या मुलीनं ती लेस्बियन आहे, असं मला सांगितल्यावर मला काय वाटलं होतं, ते पुन्हा एकवार आठवलं.

त्या काळी समलैंगिकतेबद्दल मला फारशी माहिती नव्हती (आता साठीत असलेल्या माझ्या पिढीला स्त्री-पुरुष संबंधांबद्दलसुद्धा उघड बोलायला संकोच वाटे, तिथे समलैंगिकतेचं काय घ्या?). ही गोष्ट कधीच स्वप्नातदेखील न आल्यामुळे, मुलीनं तसं म्हटल्यावर मी चकित होणं साहजिक होतं, पण मी अजिबात हादरून वगैरे गेले नाही. वर उल्लेख केलेल्या बिशपप्रमाणेच मला वाटलं, की जर माझी मुलगी लेस्बियन असेल, तर ती गोष्ट वाईट असणं शक्यच नाही. लेक म्हणाली, ''तू काळजी करू नकोस. लैंगिकता ही गोष्ट सोडून बाकी सर्व बाबतींत मी अगदी तीच आहे... माझ्या जन्मापासून आत्ता, काही क्षणांपर्यंत मी जी होते, जिला तू जाणत होतीस तीच... तुझी शाल्मली". वास्तविक तिनं हे बोलून दाखवायची गरज नव्हती. तिच्या वागण्याबोलण्यात कुठलाच फरक नाही, हे मला स्पष्ट दिसत होतं. मी केवळ हलकंसं स्मित करून होकारार्थी मान हलवली. शाल्मली बरीच रिलॅक्स झाली.

''अम्मा, समलिंगी असणं हा आजार नाही, बरं का! हे व्यंग किंवा विकृतीदेखील नाही", लेक समजावत होती. "समलैंगिकतेला अनैसर्गिक मानणं तर साफ चुकीचं आहे. तू लहान असताना डाव्या हाताचा वापर वाईट मानला जाई, नाही का? बिचार्‍या डावर्‍या मुलींना पूर्वी फटके मारून उजव्या हातानं लिहा-जेवायला भाग पाडत, हे तूच मला सांगितलं होतंस, पण आज डाव्या हाताला मान्यता मिळाली आहे. त्याचा वापर अनैसर्गिक, असं कुणी म्हणत नाही. अशा लोकांचं प्रमाण कमी असतं. समाजातल्या बहुतेक लोकांहून ते वेगळे असतात, पण त्यांच्या कृती नैसर्गिकच मानल्या जातात. समलिंगी असणं हे एका परीनं डावरं असण्यासारखंच आहे.''

''समाजात बहुतांश लोकांची लैंगिकता स्त्री-पुरुष संबंधाशी निगडित असते. त्यांच्या तुलनेत समलिंगी लोकांची संख्या कमी; पण ते बहुतेकांपेक्षा वेगळे आहेत म्हणून समाजानं त्यांच्यावर अनैसर्गिक असा शिक्का मारणं योग्य आहे का? खरंतर लैंगिकता केवळ बायोलॉजिकल फॅक्ट आहे. डोळ्यांच्या रंगांप्रमाणे. सर्व माणसांचे डोळे जसे एकाच प्रकारचे असत नाहीत - काळे, निळे, राखाडी असे वेगवेगळ्या रंगांचे असतात, त्याचप्रमाणे लैंगिकतादेखील केवळ एकाच प्रकारची - स्त्री-पुरुषसंबंधी नसते. समलैंगिकता हे ऐतिहासिक वास्तव तर आहेच. त्याशिवाय आता समाजशास्त्रीय, मानसशास्त्रीय, तसंच जीवशास्त्रीय संशोधनांतून या विषयावर अधिकाधिक प्रकाश पडत चाललाय आणि अशा सगळ्या अभ्यासांतून जो निष्कर्ष निर्विवादपणे निघालाय, तो हाच, की गे किंवा लेस्बियन (होमोसेक्शुअल) असणं हे स्ट्रेट (हेटेरोसेक्शुअल) असण्याइतकंच नैसर्गिक आहे.''

वीस वर्षांची माझी लेक तर्कशुद्ध विचार अतिशय सुसंगतपणे मांडत होती. वास्तविक मी व तिचे वडील अनेकदा तिच्याबरोबर वेगवेगळ्या विषयांवर वाद घालत असू, चर्चा करत असू, पण आज केवळ तात्त्विक चर्चा होत नव्हती. तिच्या-माझ्यातला हा संवाद अतिशय नाजूक होता... आम्हां दोघींचं नातं, जवळीक पारखणारा, आणि म्हणूनच अतिशय महत्त्वाचा होता. शाल्मली पोटतिडिकीनं बोलत होती, पण मधूनच अम्माला हे पटतंय का, अशी शंका तिच्या चेहर्‍यावर उमटून जात होती... कधी निराशेचा सूर डोकावत होता. मी तिला कुशीत घेऊन म्हटलं, ''तू मुळीच काळजी करू नकोस. या सगळ्या गोष्टी सांगण्यापूर्वी तू जी माझ्यासाठी होतीस, तीच अजूनही आहेस... माझी लाडकी लेक. बस्स...'' आणि मग एकमेकींना मिठी मारून आम्ही खूप हसलो आणि थोडंसं रडलोसुद्धा. आपल्या वडलांना, जवळच्या कुटुंबीयांना व मित्रमंडळींना तिनं सांगितल्यावर सगळ्यांनी तिचा सहजपणे स्वीकार केला. माझ्यासारखंच सर्वांना वाटलं, तिचं-आपलं जे प्रेमाचं, आपुलकीचं नातं आहे, त्यात तिच्या लेस्बियन असण्यानं काय फरक पडतो? तो तिचा खासगी प्रश्‍न आहे! तिला आपल्या पुढच्या आयुष्यात सोबती म्हणून स्त्री हवी आहे, पुरुष नाही, इतकंच. सर्व जवळच्या, प्रिय लोकांनी स्वीकार केल्यामुळे माझ्या लेकीचं मानसिक बळ खूप वाढलं, यात शंका नाही. आज ती परदेशात एका महत्त्वाच्या विश्‍वविद्यालयात प्राध्यापक आहे. स्वतःच्या विषयात आंतरराष्ट्रीय स्तरावर तिला मान्यता मिळाली आहे. इतकंच नव्हे, तर तिचं खासगी जीवनदेखील अतिशय सुखी, समृद्ध आहे. याचं श्रेय तिच्या आत्मविश्‍वासाला आणि कर्तृत्वाला जातं, तिच्या सहचरणीच्या प्रेमाला जातं, तसंच तिच्या जवळच्या सर्व माणसांच्या पाठिंब्यालाही जातं, अशी माझी खात्री आहे.

''आपण लेस्बियन आहोत हे जाणवल्यावर तू लगेच मला का नाही सांगितलंस? मध्ये इतका काळ का जाऊ दिलास?'' मी लेकीला विचारलं. बालपणापासून कुठलीही गोष्ट तिनं माझ्यापासून लपवली नव्हती, पण या बाबतीत ती चार-पाच वर्षं गप्प राहिली, हे मला थोडंसं खटकलं होतं. ''मी तेव्हा चौदा-पंधरा वर्षांची असेन. एव्हाना माझ्या मित्रांना मुलींबद्दल आणि मैत्रिणींना मुलांबद्दल 'गुलुगुलु' वाटायला सुरुवात झाली होती. सगळे मला त्यांची गुपितं सांगत. आवडणार्‍या मुलीशी किंवा मुलाशी ओळख करून द्यायची विनंती करत! मी सगळ्यांची दोस्त! त्या वेळी माझ्या लक्षात आलं, की मला स्वतःला मुलांबद्दल निर्भेळ मैत्रीपलीकडे काही वाटत नाही... मी इतर मुलींपेक्षा वेगळी आहे. त्या वयात वेगळेपणाची भीती वाटते, तशी मलाही वाटली. मी लेस्बियन तर नसेन, अशी शंका मनात डोकावल्यावर तर फारच. अर्थात, हे सगळे शब्द तेव्हा माझ्या परिचयाचे नव्हते. माझ्या मनाचा गोंधळ उडाला. कुणाशी तरी बोलणं आवश्यक होतं, पण आजूबाजूच्या माणसांत कुणीही समलिंगी नव्हतं, किंवा कुणी असल्याचं मला माहीत नव्हतं. मी कुणाचा सल्ला घेणार?'' 'म्हणूनतर माझ्याकडे यायचंस ना...' असं मी म्हणणार, इतक्यात शाल्मली पुढे म्हणाली, ''तुझं व बाबांचं या विषयी नेमकं काय मत आहे, मला ठाऊक नव्हतं. आपल्या घरी अनेक कलात्मक, राजकीय, सामाजिक, साहित्यिक विषयांवर चर्चा चालत, पण समलैंगिकतेचा कधी कुणी उच्चारही केला नाही. तुम्ही केवळ या विषयाकडे दुर्लक्ष करत होतात, की त्याच्या विरोधात होता, हे मला कसं कळणार? मी तुम्हांला सांगितलं, तर तुमची प्रतिक्रिया काय असेल? तुम्हांला माझा राग येईल का... शरम वाटेल का... तुम्ही माझ्यापासून दूर जाल का... माझ्यावर पूर्वीसारखं प्रेम कराल का? नाहीनाही त्या शंकाकुशंका मला सतावत होत्या. तुमच्यापाशी यायला मी धजावत नव्हते. याशिवाय अनेकदा अनेक ठिकाणी गे किंवा लेस्बियन माणसांबद्दल गलिच्छ कुजबूज, विनोद माझ्या कानी येत होते. अतिशय वाईट शब्दांत, अश्‍लील पद्धतीनं त्यांचा उल्लेख होताना मी ऐकलं होतं. क्लबमध्ये वा शाळेत नाजूक दिसणार्‍या मुलांना इतर मुलं किती वाईट वागवत, हे मी पाहिलं होतं. साहजिकच मी लेस्बियन आहे असं कळलं, तर माझ्याशी सगळे असंच वागतील, अशी भीती माझ्या मनात घर करून होती. हे सगळे धोके पत्करण्यापेक्षा गप्प राहणंच शहाणपणाचं होतं, नाही का?'' मी सुन्न होऊन तिचे अनुभव ऐकत होते.

काही क्षण गप्प राहून शाल्मली हसली आणि म्हणाली, ''पण गंमत म्हणजे जसजशी मी मोठी झाले, तसतसं माझ्या लक्षात आलं, की 'आपल्यात काही कमी आहे, तिरस्कार वाटण्यासारखं आहे, आपलं मन गलिच्छ आहे' असलं काही मला अजिबात वाटत नाहीये. मी मित्रमैत्रिणींपेक्षा 'वेगळी' असेन पण माझ्यात कमतरता मुळीच नाही. उलट अभ्यास, खेळ, गाणं सगळ्यांत मी पुढेच आहे. हळूहळू या विषयावरचे अभ्यासपूर्ण निबंध, लेख वाचायला मी सुरुवात केली. त्यावर विचार करायला लागले. माझा आत्मविश्‍वास बळकट झाला आणि वाटलं, अम्मा-बाबाला सांगायला का घाबरावं? शेवटी तुम्हीच तर मला सत्याची चाड धरायला शिकवलं होतं. निर्भय होण्याचे धडे दिले होते. शिवाय लेस्बियन असण्यानं मी कुणाचंही वाकडं करत नव्हते, कुणालाही इजा करत नव्हते! हो ना?''

उत्तरादाखल मी तिला पुन्हा मिठीत घेतलं. माझ्यापाशी शब्द नव्हते. आईच्या नात्यानं मी तिच्या सर्वांगीण वाढीची सदैव काळजी घेतली होती. प्रत्येक बाबतीत तिला प्रोत्साहन दिलं होतं, पण जेव्हा तिच्या किशोरवयात तिला समलैंगिकतेची, स्वतःच्या 'वेगळेपणा'ची जाणीव झाली आणि ती गोंधळून गेली, तेव्हा तिला माझ्या मायेची, आधाराची खरी गरज होती आणि नेमकी तेव्हाच, मुलीची हेटेरोसेक्शुअ‍ॅलिटी गृहीत धरण्याची चूक केल्यामुळे मी कमी पडले होते!

समलैंगिकता मुलीच्या आयुष्यात एक महत्त्वाचा घटक आहे, हे कळल्यावर त्या बाबतीत सर्व काही व्यवस्थित जाणून घेण्याची मला आवश्यकता वाटली. मी तिला प्रश्‍न विचारायला, शंका बोलून दाखवायला सुरुवात केली आणि तीदेखील मनमोकळेपणानं, कसलाही संकोच न करता समजावून देऊ लागली. लेख, पुस्तकं वाचायला देऊ लागली. पुढे बर्‍याच समलिंगी स्त्री-पुरुषांशी माझी ओळख झाली, अनुभवांची देवाणघेवाण सुरू झाली. या सर्व प्रयत्नांतून, पूर्वी धूसर असलेलं समलैंगिकतेचं विश्‍व हळूहळू माझ्यापुढे साकार होऊ लागलं. समाजात त्यांच्याबद्दल ज्या समजुती प्रचलित आहेत, त्यांत वास्तव किती, दंतकथा किंवा फोल कल्पना किती, हे स्पष्ट व्हायला लागलं.

***

माझी या जगाशी ओळख झाली त्या वेळी म्हणजे १९९०च्या दशकात, समलैंगिकतेबद्दल भारतात सर्वसाधारणपणे प्रतिकूल वातावरण होतं. शतकानुशतकं ज्यांच्यावर अन्याय झाला, ज्यांचा आवाज दडपला गेला, हक्क हिरावले गेले अशा दलित, स्त्रिया, आदिवासी इत्यादी घटकांचे प्रश्‍न सोडवण्यासाठी स्वतंत्र भारताच्या चाळीस वर्षांत संघटना उभ्या राहिल्या होत्या, चळवळी सुरू झाल्या होत्या. सामाजिक कार्यकर्त्यांच्या जोडीनं खुल्या विचारांचे बुद्धिजीवी, कलाकार, पत्रकार यांत भाग घेत होते. सरकारवर दबाव आणत होते. अल्पसंख्याकांच्या प्रश्‍नांबद्दलही त्या सर्वांना सहानुभूती वाटत होती. आणीबाणीनंतर घटनेत नमूद केलेल्या व्यक्तिस्वातंत्र्याविषयी व प्रत्येक नागरिकाच्या मूलभूत हक्कांविषयी समाजात अधिक जागरूकता होती; पण समलैंगिक मात्र अल्पसंख्य, अन्यायाचे बळी असून, त्यांचे मूलभूत हक्क हिरावले गेले असूनदेखील उपेक्षित व अंधारात राहिले. एकदा स्त्रीमुक्ती चळवळीशी संबंधित एका प्रसिद्ध कार्यकर्त्रीला ''तुम्ही स्त्रियांच्या प्रश्‍नांबरोबर लेस्बियन्सचे प्रश्‍नही हाती घेता का?'' असं मी विचारलं. यावर त्या बाई म्हणाल्या, ''छे! तो तर वरच्या वर्गातल्या बायकांचा प्रश्‍न आहे. आम्ही ज्या बायकांबरोबर काम करतो, त्यांचा नाही.'' ही त्यांची समजूत साफ चुकीची होती, हे अर्थात मला पुढे कळून चुकलं. (आज मात्र परिस्थिती बदलली आहे. स्त्रीमुक्ती चळवळीत काम करणार्‍या अनेक कार्यकर्त्या एलजीबीटी चळवळींत सक्रीय सहभाग घेतात.) वास्तविक समलैंगिकता दुनियेतल्या सर्व वंशांत, खंडांत, आर्थिक घटकांत, सामाजिक स्तरांत, जाती-जमातींत, तसंच धर्मांत सापडते. पाश्‍चात्त्य-पौर्वात्य, श्रीमंत-गरीब, शहरी-ग्रामीण अशा सगळ्या समाजात अस्तित्वात आहे. अगदी प्राचीन काळापासून आजपर्यंत.

समलैंगिकता मूळ भारतीय नाही, तर ती पाश्‍चात्त्य संस्कृतीतून आपल्याकडे आली, असं आपले संस्कृतिरक्षक सांगतात; पण तेही खरं नाही. प्राचीन भारतीय संस्कृतीत समलैंगिकता प्रचलित असल्याचे पुरावे पुरातन शिल्पांमध्ये व ग्रंथांमध्ये संशोधकांना सापडले आहेत. उलट ज्या नीतिमत्तेच्या कल्पनेतून समलिंगी लोकांवर हल्ला चढवला जातो, ती बुरसटलेली नीतिमत्ता राणी व्हिक्टोरियाच्या काळात आपल्यावर लादली गेली, तेव्हा खरंतर ही नीतिमत्ताच पाश्‍चात्त्य आहे!

समलैंगिकांबद्दलच्या चुकीच्या कल्पनांची यादी लांबलचक. अशी माणसं ठरावीक (बायकी?!) क्षेत्रांत वावरतात, ही अशीच एक गैरसमजूत! वास्तविक, समलिंगी माणसं कुठल्याही क्षेत्रात सापडतील. ती डॉक्टर, इंजिनीअर, वैज्ञानिक, राजकीय पुढारी, अर्थतज्ज्ञ, बँकर, पत्रकार, खेळाडू असे कुणीही असू शकतात. पोलिस, सैन्य वगैरे 'पुरुषी' क्षेत्रांतदेखील ही माणसं आढळतात. कला, फॅशन, जाहिरात यांत वावरणारे अनेकदा ओळखू येतात. प्रस्थापित क्षेत्रांत, करीअरवर घाला येऊ नये म्हणून बहुतेक जण समलैंगिकता लपवतात. देशातला समलैंगिकतेबद्दलचा कायदा, समाजातली सहिष्णुता यांवर या लोकांचं 'प्रकाशात येणं' बरंच अवलंबून असतं.

इतिहासात अनेक प्रसिद्ध समलिंगी व्यक्ती होऊन गेल्या. उदा. 'मोनालिसा' या प्रख्यात चित्राचा जनक लिओनार्दो दा विंची. चित्रकला, शिल्पकला, वास्तुशास्त्र, विज्ञान अशा सर्व तर्‍हेच्या विषयांतलं त्याचं श्रेष्ठत्व आज सहाशे वर्षांनंतरदेखील अबाधित आहे; पण त्याच्या काळात (पंधराव्या शतकात) इटलीतल्या कायद्याप्रमाणे, समलिंगी असल्याच्या आरोपावरून त्याला त्रास देण्यात आला, धार्मिक चित्र रंगवण्यास मनाई करून त्याचा अपमान करण्यात आला. एकोणिसाव्या शतकात ऑस्कर वाइल्ड या थोर आयरिश लेखक-नाटककाराला तो समलिंगी असल्याचं उघडकीला आल्यावर व्हिक्टोरियन कायद्यानुसार तुरुंगवास भोगावा लागला; पण विसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात जेव्हा मार्टिना नवरातिलोवा या प्रसिद्ध टेनिसपटूनं आपण लेस्बियन असल्याचं जाहीर केलं, तेव्हा अनेकांच्या भुवया जरी वर गेल्या, तरी तिला क्रीडाजगतात (आणि त्याबाहेरही) मानाची वागणूकच मिळाली. आणि एकविसाव्या शतकाच्या सुरुवातीलाच व्हिक्टोरिया राणीचा वंशज प्रिन्स विलियम याच्या लग्नसोहळ्यात एल्टन जॉन हा प्रसिद्ध समलिंगी गायक व्हीआयपी पाहुणा म्हणून आमंत्रित केला गेला!

आपल्या देशात 'इंडियन पीनल कोड कलम ३७७' खाली समलैंगिकता हा गुन्हा आहे. 'लैंगिक क्रियेचा एकमेव हेतू 'गर्भधारणा व त्यातून प्रजोत्पत्ती' हाच असायला हवा आणि म्हणून, केवळ सुख-समाधान देणारी लैंगिकता पाप आहे', असं मानणार्‍या सनातन धार्मिक विचारांतून, तसंच व्हिक्टोरियन काळातल्या संकुचित नीतिमत्तेतून या कलम ३७७चा उगम झाला. कायद्याच्या पाठिंब्यामुळे बुरसटलेल्या विचारांना पुष्टी मिळाली. समाजानं समलैंगिकांना वाळीत टाकलं. धर्म आणि समाज यांच्या दडपणाखाली कुटुंबीय आपल्या समलिंगी मुलांना नाकारायला लागले, लैंगिकता उघड झाल्यास नोकरी मिळणं मुश्किल, समाजात अवहेलना, वर कुटुंबाचा आधारही नाही! एखादा पुरुष 'गे' असल्याची नुसती शंका जरी आली तरी इतर पुरुषांकडून मारहाण, छळ, बलात्कार होण्याची शक्यता असे. असे समलिंगी पुरुष पोलिसांच्या अत्याचाराचेही वारंवार बळी होत, पण कायदाच प्रतिकूल असल्यावर दाद कुणाकडे मागणार?

लेस्बियन बायकांची कमीजास्त फरकानं अशीच स्थिती होती, पण यांना कुटुंबीयांचीच जास्त भीती होती. आपल्या पुरुषप्रधान समाजात मुलींची किंमत कमीच. मुलींच्या नियमबाह्य वागण्यामुळे कुटुंबाच्या प्रतिष्ठेला किंचित जरी धक्का बसला, तरी मुलीला कठोर शिक्षा करायला (प्रसंगी तिची हत्या करायला) घरचे पुरुष मागेपुढे पाहायचे नाहीत. स्ट्रेट मुलींची ही गत, तर लेस्बियन मुलींना वाली कुठून असायचा? अशा अनेक कारणांमुळे समलैंगिकतेभोवती अंधार पसरला; त्यांच्याविषयी सच्ची, वस्तुनिष्ठ माहिती मिळणं मुश्किल झालं आणि परिणामी चुकीच्या कल्पना, गैरसमजुती वाढत गेल्या. हे दुष्टचक्र चालत राहिलं आणि त्यातून समलिंगी मुलं आईबापांच्या प्रेमाला मुकली, स्वाभिमानास पारखी झाली, खरं रूप लपवावं लागल्यामुळे अस्मिता गमावून बसली, दुहेरी जीवन जगू लागली. अनेकदा त्यांच्यावर लग्नाची सक्ती झाल्यामुळे, त्यांचं स्वतःचं, तसंच त्यांच्या वधू/वराचं आयुष्य उद्ध्वस्त झालं.

२००९ साली दिल्ली उच्च न्यायालयानं ३७७ या कलमात बदल करून सम व अन्य लैंगिकांना न्याय मिळण्याच्या दृष्टीनं पहिलं पाऊल टाकलं. न्यायालयाचा निकाल होता- 'दोन प्रौढ समलिंगी व्यक्तींचा परस्पर संमतीनं खासगीत केलेला संग गुन्हा नाही.' कायद्यातल्या या अतिशय महत्त्वाच्या बदलामुळे देशातल्या एलजीबीटी (लेस्बियन, गे, बायसेक्शुअल, ट्रान्ससेक्शुअल) लोकांत चैतन्याची लाट पसरली, त्यांचा आत्मविश्‍वास वाढला. यांच्या विरोधात सनातन विचारांचे लोक सर्वोच्च न्यायालयात गेले, तेव्हा समलैंगिकांना सहानुभूती दर्शवणारे लोक वेगवेगळ्या शहरांतून, निरनिराळ्या क्षेत्रांतून खूप मोठ्या संख्येत पुढे आले. त्यात वकील, प्राध्यापक, डॉक्टर, मानसशास्त्रज्ञ अशांचा समावेश होता. अनेक तज्ज्ञांनी ऐतिहासिक, वैद्यकीय दाखले देऊन समलैंगिकतेच्या बाजूनं शपथपत्रं न्यायालयात सादर केली. एक महत्त्वाचं शपथपत्र सर्वोच्च न्यायालयात सादर केलं ते एकोणीस आईबापांनी- ज्यांत मीही होते- आपल्या मुलांवर आजपर्यंत (म्हणजे दिल्ली उच्च न्यायालयानं कलम ३७७मध्ये बदल करण्यापूर्वीपर्यंत) कसा अन्याय झाला,त्यांना मानसिक, प्रसंगी शारीरिक छळ समाजात कसा सहन करावा लागला, आई-बाप या नात्यानं आमची कशी घुसमट झाली अशा अनेक गोष्टी त्यात मांडल्या होत्या. त्याचबरोबर लैंगिकता ही आमच्या मुलांची खासगी बाब आहे. त्यामुळे आमच्या मुलांत काहीही कमी आहे, असं आम्हाला वाटत नाही. ते सगळ्या बाबतींत आदर्श नागरिक आहेत. त्यामुळे त्यांना गुन्हेगार मानणं अन्याय्य आहे. आमच्या मुलांना त्यांचे घटनांतर्गत हक्क मिळायला हवेत आणि त्यासाठी कलम ३७७मधला बदल अत्यावश्यक आहे, हे आम्ही ठामपणे शपथपत्रात लिहिलं.

आमच्या या कृतीचा खूप मोठा परिणाम झाला. आई-बापांनी विरोधकांना न भिता उघडपणे मुलांची बाजू घ्यावी, त्यांच्या व आपल्या भावना व्यक्त कराव्यात, हक्कासाठी झगडावं, याचं अनेकांना आश्‍चर्य वाटलं, कौतुक वाटलं. तशातून टीव्ही, वर्तमानपत्रं, मासिकं यांनी आजवर दुर्लक्षित असलेल्या (किंवा केवळ अश्‍लीलतेच्या संदर्भात उल्लेख झालेल्या!) समलैंगिकतेची बाजू उचलून धरली. आई-बापांच्या, मुलांच्या मुलाखती, मान्यवर तज्ज्ञांबरोबर चर्चा, लेख, इत्यादींमधून या लोकांची वस्तुस्थिती, त्यांचे अनुभव, या विश्‍वाबद्दलची शास्त्रोक्त माहिती समाजातल्या इतर लोकांपर्यंत पोचू लागली. समाजातल्या सहानुभूतीचा ओघ काही अंशी वाढला.

आता दरवर्षी निरनिराळ्या शहरांत एलजीबीटी लोकांचे, त्यांच्याबद्दल सहानुभूती असणार्‍यांसह मेळावे भरतात, सार्वजनिक जागेत कार्यक्रम होतात, मिरवणुका निघतात. आई या नात्यानं मी अशा बर्‍याच गोष्टींत भाग घेतला आहे. भोवती जमलेल्या बघ्यांच्या चेहर्‍यावर नवल असतं, कुतूहल असतं; पण तिरस्कार मात्र मी आजकाल कधी पाहिलेला नाही. दगडफेक, अश्‍लील शेरे असलंही काही अनुभवलेलं नाही. तेव्हा एकूण वातावरण बर्‍याच अंशी निवळलंय. निदान मोठ्या शहरांत तरी होमोफोबिया कमी झालाय, यात शंका नाही; पण उत्साहाच्या भरात हे विसरून चालणार नाही, की गुन्हेगारीचा ठप्पा पुसला जाणं ही निव्वळ पहिली पायरी आहे. एलजीबीटींना त्यापुढेही खूप मजल मारायची आहे. नागरिक या नात्यानं लागू होणारे भारतीय संविधानातले सगळे हक्क मिळवायचे आहेत. नोकरी, आईवडलांची मालमत्ता, आर्थिक मदत अथवा सरकारी कर्ज इत्यादी बाबतींत समलैंगिकतेवरून भेदभाव (डिस्क्रिमिनेशन) होऊ नये, यासाठी जागरूक राहायचं आहे. समलिंगी जोडीदाराला साहचर्याचे हक्क मिळावेत, समलिंगी जोडप्याला 'कुटुंब' मानलं जावं, या जोडप्यांना मुलं दत्तक घेता यावीत, अशा अनेक गोष्टींत कायदेशीर तरतुदी करून घ्यायच्या आहेत. निव्वळ मोठ्या शहरांतच नाही, तर छोट्याछोट्या गावांतही समलैंगिकांना स्वीकारलं जावं, यासाठी झटायचं आहे. परंतु या सर्वांपेक्षा अधिक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे आपापल्या आईवडलांची, भावाबहिणींची, जवळच्या इतर कुटुंबीयांची मानसिकता पालटून, त्यांचा मनापासूनचा पाठिंबा मिळवायचा आहे.

आज समलैंगिकतेविषयीचं संशोधन खूप पुढे जात आहे. समलिंगी असणं म्हणजे पाप आहे, अनैसर्गिक आहे इत्यादी कल्पना चुकीच्या असून, त्या निव्वळ अज्ञानातून उद्भवल्या आहेत, असं मत तज्ज्ञांनी पूर्वीच व्यक्त केलं होतं (आणि माझ्या मुलीनं ते वीस वर्षांपूर्वी मला सांगितलंही होतं). त्याच्यापुढे जाऊन हल्ली वैद्यकीय संशोधनातून हेही सिद्ध झालं आहे, की 'सम अथवा विषम लैंगिकता जन्मतःच निश्‍चित होते.' जन्मतः निश्‍चित झालेली, नैसर्गिक समलैंगिकता ही 'बायोलॉजिकल फॅक्ट' असेल, तर 'आईवडलांना पसंत नाही, समाजाला पटत नाही' असल्या कारणांवरून ते बदलणं कसं शक्य आहे? अशा मुलांवर दडपण आणून, त्यांना साधूंच्या पायांवर घालून, अंगारे लावून, किंवा एखाद्या पैसेखाऊ डॉक्टरकरवी शॉक ट्रीटमेंट देवऊन त्यांची समलैंगिकता नाहीशी होईल, असं मानणंदेखील साफ चुकीचं आहे. खरी लैंगिकता लपवून, खोटं जीवन जगायला भाग पाडल्यास मुलं दुःखी होतात, तणावाखाली जगतात, कधी आत्महत्या करतात. अनेकदा तर आपल्या दबल्या लैंगिकतेला कसा ना कसा वाव देण्याच्या प्रयत्नांत रोगांची अथवा नीच लोकांची शिकार बनतात.

याउलट, आज उपलब्ध असलेल्या आधुनिक शास्त्रीय ज्ञानाचा/माहितीचा आधार घेऊन आईबापांनी जुन्या, चुकीच्या कल्पनांना तिलांजली दिली, तर त्यांना कौटुंबिक/सामाजिक विरोधाची काळजी करण्याचं कारण उरणार नाही. आपल्या समलैंगिक मुलांना तोडून, त्यांचं जीवन नष्ट करण्याऐवजी आईबाप त्यांचा मनापासून स्वीकार करू शकतील. आपल्या इतर मुलांसारखंच प्रेम व आधार त्यांना देऊ लागतील. अशा स्वीकृतीमुळे मुलंही आनंदानं जगतील, कर्तृत्ववान होऊ शकतील. समलैंगिकांना आईबापांचा पाठिंबा लाभल्यास, समाजाच्या मुख्य धारेत सामावलं जाणं त्यांच्यासाठी मुळीच अशक्य नाही, अशी माझी खात्री आहे.

***

समलैंगिक मुला-मुलींच्या पालकांना, किंवा समलिंगी मुलामुलींना काही शंका असतील, किंवा संवाद साधायचा असेल तर श्रीमती चित्रा पालेकर यांच्याशी parents@queer-ink.com या इ-मेल पत्त्यावर संपर्क साधता येईल. तुमचा पत्रव्यवहार, तुमची ओळख यांबाबतीत संपूर्ण गोपनीयता पाळली जाईल.

***
विषय: 
प्रकार: 

समलैंगिकता नैसर्गीक आहे हे पटवून देण्याचे इतके सातत्यपूर्ण व चिवट प्रयत्न का चाललेले आहेत हे काही समजत नाही. असूदेत ती तज्ञांच्यामते नैसर्गीक, नैसर्गीकच आहे तर टिकेलच की ती?

समलैंगिकता मुलीच्या आयुष्यात एक महत्त्वाचा घटक आहे, हे कळल्यावर त्या बाबतीत सर्व काही व्यवस्थित जाणून घेण्याची मला आवश्यकता वाटली.<<<

मुलगी समलिंगी नसती तर ही सर्व लेखात मांडलेली मते तशीच असती का अशी शंका घ्यायला वाव असावा तसे हे विधान वाटले.

माफ करा, समलैंगिकता नैसर्गीक असणे व नसणे ह्यापेक्षा ती नैसर्गीक असल्याचे ठसवले जात राहणे हेच आता विचित्र वाटू लागले आहे.

-'बेफिकीर'!

धन्यवाद चिनुक्स.

>>समलैंगिकता मुलीच्या आयुष्यात एक महत्त्वाचा घटक आहे, हे कळल्यावर त्या बाबतीत सर्व काही व्यवस्थित जाणून घेण्याची मला आवश्यकता वाटली.<<<

मुलगी समलिंगी नसती तर ही सर्व लेखात मांडलेली मते तशीच असती का अशी शंका घ्यायला वाव असावा तसे हे विधान वाटले.>>

बेफी, मला तरी त्यांच्या विधानात समजुतदार प्रामाणिकपणा जाणवला. मुलगी समलिंगी नसती तर या विषयावर एवढा सखोल विचार करायची गरज त्यांना कदाचित पडली नसती. पण त्याचवेळी त्या ज्या समजूतदारपणे हे सगळे स्विकारतात, जाणून घेतात तसे सगळ्यांनाच जमते असे नाही. तिला माझ्या मायेची, आधाराची खरी गरज होती आणि नेमकी तेव्हाच, मुलीची हेटेरोसेक्शुऍलिटी गृहीत धरण्याची चूक केल्यामुळे मी कमी पडले होते! हे असे प्रांजळपणे कबुल करणारे पालक विरळाच.

गेल्या आठवड्यात माझ्या ओळखीच्या मुलाने व्रेस्टलिंग सोडले. कारण - वडीलांचे सारखे 'गे' म्हणून हिणवणे. त्याचा कोमेजलेला चेहरा बघवत नव्हता. असे काही बघितले की फार निराश वाटते.

आता हा निर्णय संसदेवर अवलंबुन आहे, आणि तिथे तो होणार नाही, हे सगळ्यांनाच माहीती आहे.
धर्म ही अफुची गोळी आहे, हे पुन्हा एकदा आठवलं. Sad

लेख आणि त्यातील समलैगिकतेचे विचार पटले नाही. पण त्याविरोधात विचार (आणि तसा विचार करणारी माणसेही) गुन्हेगार ठरली जावी, हेही पटले नाही.

माफ करा, समलैंगिकता नैसर्गीक असणे व नसणे ह्यापेक्षा ती नैसर्गीक असल्याचे ठसवले जात राहणे हेच आता विचित्र वाटू लागले आहे.
सहमत.
समलैंगिकतेच्या सर्थनार्थ एकंदर मराठी मिडियाचा सहभाग लक्षणीय आहे.

छान छान.

>>समलैंगिकता नैसर्गीक असणे व नसणे ह्यापेक्षा ती नैसर्गीक असल्याचे ठसवले जात राहणे हेच आता विचित्र वाटू लागले आहे.
सहमत !
विचित्रपणाचा कळस आहे न काय !

कोणे एके काळी पृथ्वी सपाट आहे असे लोकांना वाटत असे त्याचप्रमाणे सध्या लोकांना समलैंगिकता अनैसर्गिक वाटते. पण कोणाच्या वाटण्या-न वाटण्याने सत्य बदलत नाही!
सुदैवाने भारतातली तरुण पिढी अधिक मोकळेपणाने हे सत्य स्वीकारताना दिसते आहे आणि पालकर दांपत्यासारखे पालक पुढे येत आहेत ही फार आशादायक गोष्ट आहे!

सर्वोच्च न्यायालयानेच कलम ३७७ अंतर्गत 'अनैसर्गिक' लैंगिक संबंध बेकायदेशीर आहेत असे स्पष्ट जाहीर केल्यानंतर निदान आपल्या देशात तरी समलैंगिक संबंधाचे पुरस्कार करणारे लेख {मग ते कितीही ताकदीने लिहिलेले असोत वा लिहिणारी व्यक्तीचा सामाजिक दर्जा कोणताही असो} पुनर्प्रकाशित करणे योग्य वाटत नाही.

"मायबोली" अगदी जागतिक पातळीवर सदस्य असलेले संस्थळ आहे; तेव्हा निदान इथेतरी सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयाविरोधात जातील असे लिखाण प्रकाशित होणे अपेक्षित नाही.

बाकी समलैंगिकतेला नैसर्गिक मानले जावे असे म्हणणा-यांकडे आपल्या विधानापुष्ठ्यर्थ विंची, वाईल्ड, मार्टिना अशी काही जोमदार नावे असतात ती लेखात अत्यावश्यकरितीने पेरली जातात. शिवाय समलैंगिकतेला विरोध करणा-यांना अगदी ठरल्यानुसार सनातनी म्हटले जाते...जसे वरच्या लेखात म्हटले आहेच, त्यामुळे काय साध्य होते हे समर्थन करणा-यांनाच ठाऊक असावे.

लेख प्रकाशित झाल्यापासून वाचायची इच्छा होती पण 'माहेर' न मिळाल्याने राहून गेले होते. इथे दिल्याबद्दल धन्यवाद चिनूक्स.

चित्रा पालेकर आणि ह्या लढ्यात ( हो, लढाच ! ) सामील असलेले इतर ह्यांच्या प्रयत्नांना लवकरात लवकर यश यावं, समलैंगिकतेकडे बघण्याची लोकांची दृष्टी बदलावी ह्यासाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा !

माहेरमधे वाचला होताच लेख.

>> चित्रा पालेकर आणि ह्या लढ्यात ( हो, लढाच ! ) सामील असलेले इतर ह्यांच्या प्रयत्नांना लवकरात लवकर यश यावं, समलैंगिकतेकडे बघण्याची लोकांची दृष्टी बदलावी ह्यासाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा ! <<
+१०००००००००००००००००००००००००००

या प्रश्नाबद्दल माझ्या मनात प्रचंड गोंधळ आहे. आणि आता बर्‍याच जणांची माझ्यावर जहरी टिका होणार हे गृहीत धरुनच माझं म्हणणं मांडतो. माझी एक मैत्रिण लेस्बियन आहे नी एक मित्र होमो आहे. दोघांशीही संबंध चांगल्या मैत्रीचे आहेत. त्यांच्या सेक्शुअल ओरिएंटेशनने सुरुवातीला धक्का बसला तरी मैत्रीत फरक पडला नाही. ती त्यांची खासगी बाब आहे.

त्यानंतर या नाटक लिहिणार्‍या, अभिनय करणार्‍या आणि ते दिग्दर्शित करणार्‍या होमो मित्राने मला त्याचे नाटक पाहायला बोलावले. एकदा टाळले होते. पण यावेळी पाहायला गेलो. नाटक सुमार होते. सर्वच बाबतीत. ठोकळेबाज अभिनय, कथेत अर्थ नव्हता. हे नाटक समलिंगी संबंधाविषयी होते म्हणुन हे माझे असे मत आहे असे मुळीच नाही. चांगले असते तर प्रशंसा करण्याचा मोकळेपणा माझ्यात आहे. मात्र त्यात दोनवेळा पुरुषांमधल्या लैगिक संबंधांचे दृश्य होते. आयुष्यात पहिल्यांदा दोन पुरुषांना प्रत्यक्ष चुंबन घेताना पाहिले आणि अक्षरशः किळस वाटली. आता अशी किळस वाटण्याचा मला अधिकार नाही काय? पुढे त्या मित्राने त्या नाटकाचे परीक्षण करण्याची मला विनंती केली जी मी टाळली. मी प्रामाणिकपणे त्याचे परीक्षण केले असते तर ते त्याला आवडलेच नसते. आता या नकारामुळे मी अनुदार झालो काय? ती दृश्ये नाटकाच्या "फ्लो" मध्ये आल्यासारखी वाटली नाहीत हे आणखि एक निरिक्षण नोंदवावेसे वाटते. उगीत काहीतरी घुसडल्यासारखे. एकंदरीत सर्व प्रकार शिसारी आणणारा वाटला.

आणखि महत्वाचे म्हणजे, नाटकाची जाहिरात फेसबुक आणि मोबाईलवर करताना उघड्या अंगाचे फोटो टाकले होते. तसे काहीच नाटकात नव्हते. याचा अर्थ तो सगळा प्रकार गर्दी खेचण्यासाठी आणि सनसनाटी जाहिरात करण्यासाठी होता हे म्हणण्यास वाव आहे.

आता जर मी हे मोकळेपणी सांगीतले कि मला किळस वाटली तर माझे सर्व विद्यार्थी माझ्यावर तुटुन पडतील. आणि ही अलिकडे अतिशय अनाकलनिय आणि धक्कादायक अशी गोष्ट वाटते. जे समलिंगीयांच्या विरोधात आहेत ती सर्व माणसे अनुदार, महामूर्ख, बेअकली असतात अशा तर्‍हेने त्यांच्याशी संवाद केला जातो किंवा त्यांच्याकडे अशा तर्‍हेने पाहिलं जातं. माझे समलिंगीय वयक्तींशी चांगले संबंध आहेत. त्यांना गुन्हेगार म्ह्णुन पाहणे हे मला योग्य वाटत नाही. पण मला काही गोष्टींना नकार देण्याचा अधिकार आहे कि नाही हा खरा प्रश्न आहे.

"मायबोली" अगदी जागतिक पातळीवर सदस्य असलेले संस्थळ आहे; तेव्हा निदान इथेतरी सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयाविरोधात जातील असे लिखाण प्रकाशित होणे अपेक्षित नाही. <<
अतिच असहमत.
सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय चुकिचा वाटतो हे म्हणण्याचा प्रत्येकाला अधिकार आहे.
हे संस्थळ ज्या देशातले आहे त्या देशात प्रत्येक राज्यात या संदर्भाने वेगळे कायदे आहेत आणि त्यातले अनेक जाचक कायदे मोडण्यासाठीची चळवळ चालू आहे.
अश्या वेळेला मायबोलीवर त्याचे पडसाद येणं हे स्वागतार्हच आहे.

समाजाला मान्य नसलेली पण योग्य असलेली कल्पना रुजवायची असेल तर सातत्य हवेच.
'छे! तो तर वरच्या वर्गातल्या बायकांचा प्रश्‍न आहे. आम्ही ज्या बायकांबरोबर काम करतो, त्यांचा नाही.''>> एड्सच्या सुरवातीच्या वर्षात- हा फक्त ट्रकड्रायव्हर्सचा रोग आहे- हे ऐकले होते ते आठवले.

आता अशी किळस वाटण्याचा मला अधिकार नाही काय?<<< अनुमोदन, अशी किळस वाटणे हेही नैसर्गीकच आहे.

चित्रा पालेकर आणि ह्या लढ्यात ( हो, लढाच ! ) सामील असलेले इतर ह्यांच्या प्रयत्नांना लवकरात लवकर यश यावं, समलैंगिकतेकडे बघण्याची लोकांची दृष्टी बदलावी ह्यासाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा !<<<

मायबोलीवरील आजवर अनेकदा पाहिलेल्या अनुदार भाषेत कमेंट करायची तर हे विधान 'कैच्याकै' आहे, पण नीट चर्चा करायचा (माझ्यापुरता) उद्देश असल्याने खालील मते मांडतो.

१. सौ पालेकरांनी त्यांची मुलगी समलिंगी नसती तर या 'लढ्याबाबत' काही आस्था दाखवली(च) असती असे मानायला काहीतरी वाव आहे का?

२. सौ. पालेकरांना सुरुवातीला त्यांच्या मुलीबाबत समजल्यावर 'धक्का' का बसला होता? त्या 'धक्क्यातून सावरून' हा विषय पूर्णपणे 'समजून' घेण्याची इच्छा त्यांना का झाली? ह्याचा अर्थ कोठेतरी त्यांच्याही मनात त्यांनी इतरांसाठी वापरलेल्या विशेषणांनी वर्णिले जाणारे (बुरसटलेले, सनातनी) विचारच होते ना? (थोडक्यात, मग ही उपरती स्वतःच्या मुलीबाबत भूमिका घेण्याची वेळ आली तेव्हाच झाली ना?)

३. ह्यात लढा काय आहे? जर समलैंगीकता नैसर्गीक आहे आणि सर्वोच्च न्यायालयाने ती बेकायदेशीर ठरवलेली आहे तर बेकायदेशीर असलेल्या अनंत बाबी जश्या छुपेपणाने होतच राहतात तश्याच त्या होत राहतील. त्यांना कायदेशीरच केले जावे हा अट्टाहास त्याला लढा मानणार्‍यांचा का आहे?

४. स्वतः (कदाचित) समलिंगी अजिबात नसणारे इतर (कदाचित) समलिंगी अजिबात नसणार्‍यांना समलैंगीकता नैसर्गीक आहे हे का पटवण्याचा जीवापाड प्रयत्न करत आहेत? न्यूट्रल का राहता येत नाही लोकांना ह्या प्रश्नाबाबत?

५. समलैंगीकतेचा तिटकारा वाटणे हेही तितकेच नैसर्गीक नाही का? असे विचार असणारे एकदम अडाणी, मागास, बुरसटलेले, सनातनी वगैरे असल्याचे स्वप्नाळू भास तज्ञांना का व्हावेत? (तसेही, मेजॉरिटी ह्याच तथाकथित मागासांची आहे म्हणा, पण ती स्ट्रेंथ न वापरताच चर्चा करण्याची इच्छा आहे).

हा लेख मायबोलीवर आणल्याबद्दल आभार आणि अभिनंदन.

समलैंगिकतेला विरोध करणार्‍यांचा ती अनैसर्गिक आहे हा (विज्ञानाने चुकीचा सिद्ध केलेला) मुद्दा जोवर मांडला जातोय, तोवर समलैंगिकता कशी नैसर्गिक आहे हे ठासून सांगणे क्रमप्राप्त आहे.

< निदान आपल्या देशात तरी> अनेक देशांनी समलैंगिकतेला मान्यता दिली आहे. भारतातील जनमतही त्या दिशेने बदलत असल्याची चिन्हे आहेत. असे लेखही नकोत असे म्हणणे ही अभिव्यक्तिस्वातंत्र्याची गळचेपी नाही का?

उत्तम लेख!

स्वाती२ यांच्या प्रतिसादाशी सहमत.

>>समलैंगिकता नैसर्गीक असणे व नसणे ह्यापेक्षा ती नैसर्गीक असल्याचे ठसवले जात राहणे हेच आता विचित्र वाटू लागले आहे.

एक उदाहरण द्यायचं तर, मुलगी जन्माला घातल्याबद्दल स्त्रीला दोषी ठरवून तिचं जगणं अतीशय खडतर केल्या जातं. स्त्रीभृणहत्या होतात. त्याबद्दल मोठं जनजागृती अभियान राबवणं आवश्यक झालं. (अर्थात तरीही काही निर्बुध्दांच्या डोक्यात प्रकाश पडत नाही ही खेदाची बाब आहे.) मुळात मुलगी जन्माला येणं अजीबात वाईट नाही. गर्भाचं लिंग स्त्रीमुळे नाही तर पुरुषबीजामुळे ठरतं, आणि ते ठरवणं स्त्रीच्या तर नाहीच, परंतू पुरुषाच्याही हाती नाही हे बिबवावं लागतंय. थोड्याफार फरकानं तशीच स्थिती आज समलैंगिकतेबद्दल आहे.

एकूण काय तर गैसमजुती आणि रूढींच्या वेडगळ पगड्यामुळे समाजाचं, समाजाच्या एखाद्या घटकाचं नुकसान होऊ लागलं, त्यामुळे पराकोटीचा त्रास सहन करावा लागून जगणं अवघड होऊन बसलं तर योग्य माहितीच्या आधारे जनजागृती घडवून आणणं आवश्यक आहे. ते ठसवल्या जातंय असं वाटत असेल तर ते दुर्दैवी आहे. आणि 'ठसवल्या जाणं' आवश्यक! त्यात गैर काय?

मृदेवी, माझ्यामते तुमचे उदाहरण चपखल नाही. मुलीचा जन्मच होऊ नये (किंवा झाल्यास वा व्हायच्या आधी मुलीला मारले जावे) किंवा जन्मल्यानंतर मुलीला त्रास दिला जावा यापैकी कोणतीही क्रिया ही एक अत्यंत अमानवी व हिंसक क्रिया आहे. समलैंगीकतेत (जर ती दोहोंना मान्य असल्याने परस्परसंमतीने स्वीकारली गेली) तर त्याचा इतरांना त्रास होत नाही.

माझ्यामते दोन भिन्न मुद्दे एकत्र आणून त्याद्वारे मतपरिवर्तन करण्यासाठी काही अनुमोदने मिळवणे असे करणे येथे थोडेसे चुकीचे ठरेल.

अ‍ॅपल्स विथ......

<३. ह्यात लढा काय आहे? जर समलैंगीकता नैसर्गीक आहे आणि सर्वोच्च न्यायालयाने ती बेकायदेशीर ठरवलेली आहे तर बेकायदेशीर असलेल्या अनंत बाबी जश्या छुपेपणाने होतच राहतात तश्याच त्या होत राहतील. त्यांना कायदेशीरच केले जावे हा अट्टाहास त्याला लढा मानणार्‍यांचा का आहे?> त्यावर (अकारण) गुन्हेगारीचा शिक्का लागला आहे. तो दूर व्हावा. आपल्या मनाजोगती व्यक्ती आयुष्याचा जोडीदार म्हणून निवडण्याचा अधिकार नाही.

<४. स्वतः (कदाचित) समलिंगी अजिबात नसणारे इतर (कदाचित) समलिंगी अजिबात नसणार्‍यांना समलैंगीकता नैसर्गीक आहे हे का पटवण्याचा जीवापाड प्रयत्न करत आहेत? न्यूट्रल का राहता येत नाही लोकांना ह्या प्रश्नाबाबत? > स्वतः समलैंगिक नसलेले लोक समलैंगिकतेबद्दल न्यूट्रल राहणार असतील, तर प्रश्न मिटला. त्यांना आमच्यासारखे मान वर करून चालता येणार नाही. तुरुंगात डांबले पाहिजे, मानसोपचार केले पाहिजेत, घराबाहेर काढले पाहिजे (किमान) इतके म्हणणार नसतील तर.

असे लेखही नकोत असे म्हणणे ही अभिव्यक्तिस्वातंत्र्याची गळचेपी नाही का? <<
१००%

बाकी चित्रा पालेकर कदाचित स्वतःची मुलगी नसती तर तेवढ्या सजग नसत्या याचा अर्थ त्या लढ्याच्या विरोधात असत्या असा होत नाही.
आणि स्वतःच्या मुलीचा कल कळल्यावर साम दाम दंड भेद वापरून तिचा कल दडपण्याचे प्रयत्न करण्यापेक्षा त्यांनी स्वतःच्या विचारांतले लूपहोल्स समजून घेतले, मान्य केले, अभ्यास केला आणि खंबीरपणे मुलीच्या पाठीशी उभ्या राह्यल्या हे मला फार जास्त महत्वाचे वाटते.

उद्या सर्वोच्च न्यायालयाने निर्णय फिरवला (केंद्र शासनाने रिव्ह्यु पिटिशन फाइल केलेली आहे) किंवा चमत्कार होऊन संसदेत कलम ३७७ सद्दबातल झाले तर मंडळी भारत सोडून रशियात राहायला जाणार आहेत का?

असे लेखही नकोत असे म्हणणे ही अभिव्यक्तिस्वातंत्र्याची गळचेपी नाही का?>> +१.

सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय हा "फतवा" नसतो. सर्वोच्च न्यायालयाचा अपमान न करता त्याच्या निर्णयांवर चर्चा करण्याचे स्वातंत्र्य या देशामधील नागरिकांना आहे. याही केसमधे सर्वोच्च न्यायालयाने कायद्यांचा आधार घेत हा निर्णय दिलेला आहे, आणि म्हणूनच संसदेला कायदा बदलायच्या दृष्टीने आदेश दिले आहेत. (वकिल लोक नीट लिहू शकतील) त्यामुळे त्या निर्णयाविरोधामधल्या जनजागृतीचा एक भाग म्हणून असे लेख येत राहणे गरजेचे आहे.

एखादी गोष्ट जगभरात किंवा बहुतांशी प्रदेशात स्वीकारली जाणे ह्याचा अर्थ ती योग्य आहे असा कधीपासून व्हायला लागला?

ती नैसर्गीक आहे येथपर्यंत ठीक आहे, पण ती(च) किंवा ती(ही तितकीच) योग्य आहे हे पटत नाही.

थोडक्यात - समलैंगीकता नैसर्गीकरीतीने असू शकते हे मान्य आहे, पण ती असावी, तिचे असणे इतरांनी समानच मानावे वगैरे आग्रह का?

निव्वळ काहीही भूमिका न घेता राहणे शक्य नाही का?

<निव्वळ काहीही भूमिका न घेता राहणे शक्य नाही का?> हेच तर म्हणतोय. दोन प्रौढ व्यक्ती आपल्या मर्जीने आपल्याला हवे तसे जगतात, तसे जगायचा त्यांना हक्क नाही असे म्हणणे थांबवा. तर ते खरे न्युट्रल वागणे होईल. त्यांची समलैंगिकता तुम्ही मान्य करावी असा आग्रह नाही. त्याला विरोध करणे, धिक्कार करणे हे वागणेही न्युट्रल नाही हे कबूल आहे का?

मयेकर, तुम्ही जे म्हणताय ते मान्यच आहे (किंबहुना तेच मीही म्हणतोय), पण चिनूक्स ह्यांची स्वतःची मते आणि सौ. पालेकरांनी मांडलेली मते ह्याबाबत मी बोलत आहे.

समलैंगीकता नैसर्गीक आहे हे ती नैसर्गीक न मानणार्‍यांच्या मनावर ठसवण्याचे प्रयत्न असे क्रॉप अप का होत राहावेत? एक दोनदा चर्चा झाली (मायबोलीवरच) ते पुरे झाले की? (म्हणजे असे म्हणण्याचा अधिकार नाही आहे, पण एक आपले मत).

दर दोन चार महिन्यांनी हाच एक मुद्दा लावून धरण्यात काय हशील?

<तुम्ही जे म्हणताय ते मान्यच आहे (किंबहुना तेच मीही म्हणतोय> धन्यवाद. मग हा लेख तुमच्यासाठी नाही असे म्हणा आणि सोडून द्या. तो बाबा रामदेव इत्यादिकांसाठी आहे असे समजा.

ज्या गोष्टीशी आपला कधीही संबंध येण्याची शक्यता नाही अशा कोणत्याच गोष्टीवर आपण मत बनवत नाही आणि ते व्यक्त करत नाही. बरोबर?

आपल्या मुलांच्या समलैंगिकतेचे समर्थन करणार्या पालकांत बहुतेक आपण यांना वाढविण्यात काही चूक झाली नाही ही मुले अशीच आहेत असे ठसविण्याचा प्रयत्न आहे असे वाटते.

बहुतेक माझ्या आयुष्यात तरी भारतात समलैंगिकता कायदेशीर झाल्याचे पाहण्याचे दुर्भाग्य मला लाभणार नाही असे वाटते.

Pages