निसर्गाच्या गप्पा (भाग ३४)

Submitted by जागू-प्राजक्ता-... on 3 August, 2019 - 06:51

" कोसळताना वर्षा अविरत
स्नानसमाधी मध्ये डुबावे
दवांत भिजल्या प्राजक्तापरि
ओल्या शरदामधी निथळावे |
हेमंताचा ओढुन शेला
हळूच ओले अंग टिपावे
वसंतातले फुलाफुलांचे
छापिल उंची पातळ ल्यावे |
ग्रीष्माची नाजूक टोपली
उदवावा कचभार तिच्यावर
गर्द वीजेचा मत्त केवडा
तिरकस माळावा वेणीवर |"

कवयित्री इंदिरा संत यांनी 'सरकते ऋतु आणि त्या सोबत बहरणारा निसर्ग' अचुक पणे दर्शवणारे सुंदर वर्णन केल आहे. आपल्याला देखील काहीस असच वाटत असत ना ? " कोसळणार्या पावसामध्ये तल्लीन होउन चिंब भीजत रहाव, अगदी समाधी घेतल्यावर जी एकाग्रता असते त्या एकाग्रतेने स्नान करावे. मग निथळण्यासाठी सोनेरी शरदाच्या उन्हात उभे रहावे. जणू दवांत भीजलेला प्राजक्त निथळण्यासाठी शरदाचे कोवळी ऊन झेलत आहे. हेमंताचा रेशमी-उबदार शेला अंगावर ओढावा पण वस्त्र मात्र वसंतात बहरणार्या रंगी बिरंगी, सुवासिक फुला-पानांनी गुंफलेले असावे. सोबत ग्रिष्माच्या चकाकी सारखी रंगीत चोळी घालावी. आता या बरोबरच साज म्हणून गर्द विजेची माळ अगदी केवड्या प्रमाने सहज वेणीवर माळुन ऋतु सोहळ्यासाठी सज्ज असावे."
किती सुंदर भाव | अगदी तरल.

"नितळ निळाई आकाशाची अन क्षितिजाची लाली,
दवात भिजल्या वाटेवरती किरणांची रांगोळी.
पानांमाधली सळसळ हिरवी अन किलबिल पक्षांची,
झुळझुळ पाणी वेळूमधुनी उडे शिळ वाऱ्याची.
कोठेही जा अवती भवती निसर्ग एकच आहे.
हे जीवन सुंदर आहे."
विधात्याने आपल्याला दिलेली अमुल्य देणगी म्हणजे निसर्ग. याने आपले जीवन अधिक सुंदर झाले आहे.काळ, वेळ, ठिकाण,देश,हवामान यानुसार बदलतात ती निसर्गाची रुप. पण खरच जगाच्या पाठीवर कोठेही गेल तरीही निसर्ग एकच आहे. याला ठरावीक सिमारेषा नाही. देश नाही. धर्म, प्रांत, जात-पात काही लागू पडत नाही.
" गोठ्यातील गाई पासुन ते डबक्यातील बेडका पर्यंत, आणि गर्वाने पिसारा फुलवुन नृत्य करणार्या मयुरा पासुन ते भिरभीर करत कुंपण काठीवरती बसणार्या चतूरा पर्यंत, सगळीकडे त्याची किमया आहे. निळसर पांढ-या निसुर्डी पासून ते गोलाकार, जाळीदार थेंबांनी भरुन फुलणार्या दवबिंदू पर्यंत सगळीकडे तोची किमयागार."

पहाटेच्या वाऱ्याकडुन
थोडीशी चंचलता घ्यावी,
कोवळ्या त्या किरणांकडुन
थोडीशी कोमलता घ्यावी,
उमलत्या फुलाकडुन
नाजुकशी सुंदरता घ्यावी
थंड मंद हवेला कसं
नाजुक स्पर्शाने जाणावे.
निर्मात्याच्या अविष्काराने
धुंद होउन जावे.

निसर्गा कडून काय काय घ्यायचे याच कवी ईथे सुंदर वर्णन करतात. चंचलता, कोमलता आणि सुंदरता घेऊन धुंद होऊ पाहताना निसर्ग प्रेमींनी ही गोष्ट देखील लक्षात ठेवली पाहिजे की निसर्गातील प्रत्येक गोष्टीचा आनंद आपण घेतला पाहिजेच, पण त्या बरोबरच पुढील पिढी साठी हा नैसर्गिक ठेवा जतन, संवर्धन आणि संरक्षण करणे हि काळाची गरज आहे तसेच आपली नैतिक जबाबदारी देखील आहे.

मध्य महाराष्ट्र, विदर्भ, मराठवाडा, खानदेश तसेच कोकण या प्रत्येक विभागाने आपल्याला भरभरून नैसर्गिक विविधता बहाल केली आहे. कास पठारावर असणारे विविध प्रकारचे पक्षी व प्राणी, कामशेत, माळशेज सारखे वैविध्यतेने नटलेले घाट, अलिबाग, दापोली, मुरुड पासून रत्नागिरी पर्यंत पसरलेले समुद्र किनारे आणि त्या लगत असणारे जलदुर्ग, महाबळेश्वर, पाचगणी सारखी थंड हवेची ठिकाणे, बुलढाण्यातील खार्या पाण्याचे लोणार सरोवर, निघोज चे रांजणखळगे, महाराजांच्या काळातील अनेक गड, किल्ले असा भरभरून मिळणारा निसर्ग कोणाला पहायला आवडणार नाही! गर्द झाडी आणि उंचसखल डोंगराळ भाग, हिरवी गार शेत, अवखळ वाहणारी नदी, खळाळून हसणारे झरे, मोजेत वेळू मधून शीळ घालणारा वारा, किलबिलाट करणारे विहंग आणि पाण्यावरील जलतरंग कोणाला पहायला आवडणार नाही! पण आजच्या काळात वेळे अभावी म्हणा किंवा शहरीकरणाचा वाढता वेग म्हणा, अशा काही कारणांमुळे आपल्याला या सुंदर निसर्गाच्या सान्निध्यात राहण्यासाठी जास्त वेळ मिळत नाही. काहीजण फक्त बागेत जाऊन ते सुख अनुभवत असतात तर काहींच्या नशिबी ते ही नाही. अशाच निसर्गप्रेमी मंडळींना जुन्या-नवीन नैसर्गिक सौंदर्याची ओळख आणि देवाणघेवाण पुढे कायम ठेवण्यासाठी हा प्रेमळ धागा चालू आहे.

(वरील मनोगत नि.ग. प्रेमी सिद्धी या मायबोली आयडीने दिले आहे.)

1564837557-picsay.jpg

(फोटो मायबोली आयडी शाली यांच्याकडून साभार)

आला आषाढ-श्रावण

आल्या पावसाच्या सरी

किती चातकचोचीने

प्यावा वर्षा‌ऋतू तरी!

पावसाळ्यात बा सी मर्ढेकरांच्या ह्या ओळींचे स्मरण होत नसेल असा मनुष्य विरळाच. वर्षाऋतूत तृप्त न्हाऊन निघालेल्या धरणीने आता हिरवाकंच शालू नेसला आहे. सगळीकडे दिसणाऱ्या हिरव्या रंगाच्या नाना छटा आता नेत्रसुखद गारवा देतायेत. आषाढात गर्जत पडणाऱ्या पावसाने सगळीकडे वातावरण कुंद करून सोडले आहे. बळीराजा सुखावला आहे. आता श्रावणाचे दमदार आगमन ... पंचमीपासून सणासुदींना सुरुवात. मनुष्य हा मूळचा निसर्ग पूजक त्यात आपण भारतीयांनी आपल्या सर्व सणसभारंभात निसर्गातील प्रत्येक घटकाला यथोचित सामावून घेतलंय. आपल्या हिंदूसंस्कृतीत निरनिराळ्या पूजा आणि पूजेत वापरल्या जाणा-या पानाफुलांना विशेष महत्व आहे. श्रावणातली सगळी व्रतवैकल्य निसर्गाच्या समीप घेऊन जाणारी, निसर्ग अनुभवायला,जपायला शिकवणारी. या निसर्गाच्या गप्पांच्या ३४ व्या धाग्यावर सर्व नि ग करांचे मनपूर्वक स्वागत. हा निसर्गाच्या गप्पांचा धागा सर्वांसाठी निखळ आनंदी, ताण दूर करणारा, नवनवीन माहिती आणि अनुभवाची देवाणघेवाण करणारा आणि सर्वांगाने बहरणारा ठरो असे निसर्गदेवतेला आवाहन.

(वरील मनोगत नि.ग. प्रेमी ऋतूराज या मायबोली आयडी यांचे आहे)

निसर्गाच्या गप्पा या धाग्याची सुरुवात ५ डिसेंबर २०१० पासून झाली.
मागील धागे.
(भाग १) http://www.maayboli.com/node/21676 (भाग २) http://www.maayboli.com/node/24242
(भाग ३) http://www.maayboli.com/node/27162 (भाग ४) http://www.maayboli.com/node/29995
(भाग ५) http://www.maayboli.com/node/30981 (भाग ६) http://www.maayboli.com/node/32748
(भाग ७) http://www.maayboli.com/node/34014 (भाग ८) http://www.maayboli.com/node/34852
(भाग९) http://www.maayboli.com/node/35557 (भाग१०) http://www.maayboli.com/node/36675
(भाग ११) http://www.maayboli.com/node/38565 (भाग १२) http://www.maayboli.com/node/40660
(भाग १३) http://www.maayboli.com/node/41996 (भाग १४) http://www.maayboli.com/node/43114
(भाग १५) http://www.maayboli.com/node/43773 (भाग १६) http://www.maayboli.com/node/45755
(भाग १७) http://www.maayboli.com/node/47785 (भाग १८) http://www.maayboli.com/node/48236
(भाग १९) http://www.maayboli.com/node/48774 (भाग २०) http://www.maayboli.com/node/49280
(भाग २१) http://www.maayboli.com/node/49967 (भाग २२) http://www.maayboli.com/node/50615
(भाग २३) http://www.maayboli.com/node/51518 (भाग २४) http://www.maayboli.com/node/52059
(भाग २५) http://www.maayboli.com/node/53187 (भाग २६) http://www.maayboli.com/node/54423
(भाग २७) http://www.maayboli.com/node/55016 (भाग २८) http://www.maayboli.com/node/55962
(भाग २९) http://www.maayboli.com/node/57203 (भाग ३०) http://www.maayboli.com/node/58808
(भाग ३१) http://www.maayboli.com/node/60825 (भाग ३२)https://www.maayboli.com/node/63032 (भाग 33)

विषय: 
शब्दखुणा: 
Groups audience: 
Group content visibility: 
Public - accessible to all site users

धन्यवाद जयू
आज अक्षय त्रितीयेच्या मुहुर्तावर थोड्या भाजीच्या बिया लावल्या.

आणि हे आमच्या मळ्यातल फुलपाखरु.
IMG_20220428_082310.jpg

हा चाफा नेमका कोणता? रुप सोनचाफ्याचे पण रंग मात्र अगदीच फिकट पिवळा. आणि सुगंध आणखीनच धुंद करणारा
IMG_20220504_184632.JPG
,

काही काष्ठशिल्पे
बागेत फ़िरताना सहज दिसलेले काही आकार
बघू कोणाला काय काय दिसते ते
१.IMG_20220514_214135.jpg
२. IMG_20220514_212744.jpg
3

IMG_20220514_215411.jpg
IMG_20220514_182628~2.jpg

1 गवा
2 बदक
3 सांबर
४ सारस
५ पांडा

१. गवा
२. नाग
३.---
४. मोर
५. घुबड

खालील लिंक उघडून पाहा किचन मधिल टाकाऊ घटकांपासून घरगुती एन.पी.के. खत कसे करयचे ज्यामुळे तुमची झाडे हिरवीगार होऊन उत्कृष्ट दर्जाची फुले-फळे येतील.
https://youtu.be/on2iMN4YS_g

IMG-20230308-WA0001.jpgIMG-20230308-WA0002.jpg

ह्यांना कसे घालवायचे? गांधील माशांनी वसाहतच वसवली आहे पर्मनंट. आणि वाढतच चाललेय.
पहिल्यांदा नविन घरटं बांधायला सुरुवात केली तेव्हा कौतुकाने निरिक्षण वगैरे केले . भूतदया दाखवून म्हटलें आपल्याला काही त्रास नाहि तर करूदेत बापडे. अंडी , पोरंबाळं झाल्यावर जातील. पण ही कॉलनी तर विस्तारतच चाललेय.
मी एकदा कात्रीने कापून काढायचा प्रयत्न केल्यावर एका पिल्लू माशीने हलकासा चावा घेतला . दिवसभर अंगठा जरा सुजून ठणकत होता. आता मात्र यांची । भिती वाटतेय. काहितरी उपाय सुचवा प्लीज.

मी एखादी दिसायला लागली तरी लाल हिट मारते, मग नंतर येत नाहीत बाकीच्या. मला याबाबतीत भुतदया नाही दाखवता येणार, माझा मुलगा गॅलरीत ये जा करत असतो, त्याला चावल्या तर काय त्यामुळे माझी ही स्टेप असते. अर्थात इतका असा अनुभव नाही पण मलातरी डेंजर वाटतं हे.

@ जयू: अंजुताईनी सांगितल्याप्रमाणे लाल हीट व धूर करणे हेच पर्याय आहेत. तत्पूर्वी सगळ्या बाहेरील खिडक्या/खिडक्या बंद कराव्यात आणि हीट फवारणाऱ्याने संपूर्ण अंग झाकून घ्यावे. त्यानंतर तिकडे धूर करून जिथे जिथे माश्यांनी पोळी बनवली होती ती जागा जाळून (म्हणजे मेणबत्तीने/पेटत्या कागदाच्या कपट्यांनी ती जागा काळी करावी) म्हणजे पुन्हा होणार नाहीत.

मी गोवंडीला असतांना गांधीलमाश्यांची पोळी झाली होती. शेवटी इंस्टीट्युटमधल्या हाऊसकीपिंग मधल्या एका व्यक्तीला घरी घेऊन गेलो आणि त्याने वरील उपायांनी ती काढली आणि मग पुढे कधीच झाली नाहीत.

थॅक्यू अन्जू, राहुल.
बापरे ! हे फारच डेंजरस वाटतय.
रोज झाडांना पाणी घालताना, केर झाडू करताना, कपडे वाळत घालताना ती जाळी हलते, माश्या उडतात पण कधीच त्रास झाला नाही. पण कात्रीने हळूच कापताना बरोबर एका माशीने चावा घेतला. फारच काळजीपूर्वक केलं पाहिजे हे काम.
धूर कशाचा आणि कसा करायचा?

हीट फवारणाऱ्याने संपूर्ण अंग झाकून घ्यावे. >>> हो हो हे महत्वाचे. विशेषत: नाक तोंड तर जाड कपड्याने झाकायला हवं. मी घरात झुरळ दिसलं की मारते. भावाकडे जास्त झालेली आणि त्याला लाल हीट मार सांगितलं, स्ट्रॉंग असतं, नाक तोंड झाक हे काही सांगितलं नाही आणि त्यामुळे भावाला जो खोकला लागला तो जास्त त्रासदायक झाला.

पळसाचे लाल फुलं
हिरवे पान गेले झडी
इसरले लाल चोची
मिठू गेले कुठे उडी

सौर वसंत ऋतू प्रारंभाच्या सर्वांना शुभेच्छा.

लग गयी आग; बन में पलाश, नभ में पलाश, भू पर पलाश।
लो, चली फाग; हो गयी हवा भी रंगभरी छू कर पलाश॥
.
आते यों, आएँगे फिर भी वन में मधुऋतु-पतझड़ कई।
मरकत-प्रवाल की छाया में होगी सब दिन गुंजार नयी॥
- नरेन्द्र शर्मा

Pages