मित्र नव्हे, परिचित !

कुमार जी नेहमी प्रमाणे उत्तम लेख, पण अशाच आशयाचा अजून एक लेख तुम्ही पुर्वी लिहिला असं वाटते आहे मला. त्यात भाषण वगैरे होतं असं पुसट आठवते आहे मला. असो...
माझं थोडं वेगळं मत आहे तुमच्या लेखाबद्दल.
तुम्ही तो प्रभावी लिहिला आहे यात काही शंकाच नाही, पण लेखात कुठेही दुसरी बाजू मला दिसली नाही.
तुमच्या मित्राची तुटक प्रतिक्रिया येण्यास अनेक कारणे असू शकतात.
*मी इतकी मेहनत करून सुद्धा शेवटी प्रमोशन याला कसं काय मिळाले. ( असूया)
* त्याच्या घरी काहीतरी मेजर प्रॉब्लेम असेल.
* तो उशिरा येणार आहे हे माहित असून तुम्ही पहिला पेढा त्याला द्यावा अशी कदाचित त्याची अपेक्षा असावी, आणि तुम्ही ते आधीच वाटायला सुरू केले म्हटल्यावर त्याला वाटले असेल की आपण याच्या मित्रयादीतून आता खाली गेलो, किन्वा हा आता याच्या लेव्हल च्या लोकांशीच बोलणार.
* तुमची अपेक्षा होती की त्याने अभिनंदन करावे पण त्याने केले नाही. कदाचित त्याला मनातून ते खरंच करावं वाटलं नसेल म्हणून त्याने केले नसेल. तुमच्या प्रमोशन बद्दल त्या दिवशी ज्या ज्या लोकांनी तुमचे अभिनंदन केले त्यातल्या किती जणांना खरंच आनन्द झाला होता हे तुम्ही सांगू शकाल काय? कदाचित तुमच्या मित्राला तोंड देखले अभिनंदन करायचे नसेल. त्याने ते नुसते शब्द उच्चारावे ही तुमची गरज होती का त्या वेळी? असा पण प्रश्न उपस्थित होतो.
* बर्‍याच वेळेला (काय नेहमीच खरं तर) असले गैरसमज हे फक्त अपेक्षाभंगामुळे होत असतात.

मुळात आपले काहीतरी चांगले झाले तर आपल्याला आनंद व्यक्त करावा वाटला, आपण छान छान दिसून पेढे वाटले झालं ते इतकंच असलं पाहिजे (हे माझं वैयक्तिक मत) त्यापुढे कुणी अभिनंदन केले नाही केले तर त्याने आपल्या यशाला काही चार चांद लागत नाहीत किंवा ते कमी होत नाही. मुळात कुणी अभिनंदन केले तरच आपले यश सर्टिफाय होते असे नाही. पण दुर्दैवाने आपण हा त्रयस्थ विचार करायला खूप उशिरा शिकतो.. पण तो वळवू शकतो असे नाहीच. मी इथे लिहिते आहे पण मला तो आचरणात आणायला जमेलच हे मी खात्रिलायक रित्या नाही सांगू शकत. हेच मानवी मन आहे.
थोडक्यात मला आनंद झाला, मला पेढे वाटावे वाटले, मी वाटले... बास... यापुढे हा प्रसंग असूच नये असे मला वाटते.
मी शिकतेय.

शिवाय कोण खरा मित्रं, कोण खोटा.. याच्या व्याख्या आपण का करतो? त्याने एखाद्याला एका चौकटित बान्धून घातले जाते (आपल्या मनात) एखादा अनेक वर्ष असलेला छान मित्र अचानक आपल्या एखाद्या मोठ्या अडचणिला नेमका उपलब्ध झाला नाही तर त्याची मैत्री खोटी ठरत नाही, किंवा रस्त्यात अचानक एखाद्याने आपल्याला अपघातात माणुसकीच्या नात्याने मदत केली तर लगेच तो आपला 'खरा मित्र' होतो असे नाही. ज्याचे जिथे कर्म लिहिलेले असते आणि जितके लिहिलेले असते तितके तो तिथे तिथे करतो. त्याला कशाला मैत्रिच्या व्याख्येच्या चौकटी?

डॉ. कुमार , खरं सांगु का? तो मित्र त्या स्थितीत कसा वागला हे आता मनातुन काढुन टाका. कारण आता पुढे जर तुम्हाला तो भेटला तर तुमचे मन पण त्या गोष्टींनी जडावलेले असणार. पण तरीही शक्य झाल्यास आणी परत तो भेटल्यास त्याला मोकळेपणाने या बद्दल विचारा. जर त्याने त्याचे मन मोकळे केले आणी ते कारण जेन्युईन असेल तर हे विसरुन जा. आणी जर त्याने विषय टाळला तर तो जेलस होता हे समजून दुर्लक्ष करा.

माणसांचे स्वभाव फार विचीत्र असतात. हा तर मित्र होता पण नातेवाईक सुद्धा असे वागतात. पण स्पष्ट बोलले तर मनात सल रहात नाही, आणी गैर समज दूर झाले तर मन पण नितळ पाण्यासारखे निवळशंख बनु शकते.

कुमारजी १३ वर्षापुर्वी घडलेला प्रसंग म्हणजे तो घडला तेव्हा तुम्हाला जे वाटलं ते तुम्ही शब्दात व्यक्त केलंत ते छानच झालं, त्या निमित्ताने चर्चा झाली आणि अनेकांची अनेकविध मतं वाचायला मिळाली.
मी पण अनेकदा मागे वळून पाहिले आणि असे प्रसंग जे मनाला दु:ख देवून गेले त्याबद्दल विचार करता आपण त्यावेळेला किती (उगिचच) आणि कसा त्रास करून घेतला असा विचार करून हसू तरी आले किंवा स्वतःची किव तरी वाटली, पण आयुष्याचं हेच गमक असावं, चटके देणार्‍या अनुभवातून जाऊन आपण शिकावं आणि पुढे जावं.
माझ्या पोस्टमध्ये काही अतिरेकी शब्द आणि भावना आल्या असतील आणि त्याने तुम्हाला नकळतपणे मी दुखावले असेल तर माफ करा.
मी जे वाटलं ते लिहिलं.

Dakshina, agree 100%

एखाद्या प्रसंगातून मनात लेखनाची ठिणगी पडते. त्या विषयाला अनेक बाजू असू शकतात.
जर का मी त्या सर्वांचाच विचार करत बसलो तर एकतर लेखनच ठप्प होईल किंवा ते गुळुमुळू प्रकारचे असेल. त्यात दम नसेल. >>> छान विवरण केलेय. सहमत.

कमाल आहेत काही प्रतिक्रिया. प्रस्तुत लेखक हे डॉक्टर आणि त्यातून एमडी आहेत आणि तसा त्यांनी उपरोक्त लेखातच उल्लेख केला आहे. कोणीही सोमाजी गोमाजी एमडी होत नाही. आपल्यापैकी बहुतेकांना डॉक्टर (एमडी) होण्यासाठी किती वैचारिक परिपक्वता आणि गुणवत्ता लागते याची कल्पना असेलच. अशा व्यक्तीकडून एखाद्याच्या वागण्याचा चुकीचा अर्थ काढण्याची अतिशय मुलभूत चूक होऊ शकेल का? त्या व्यक्तीबाबत निर्णयाला येण्यापूर्वी त्यांनी हा इतका साधा विचार नक्कीच केला असेलच ना? आणि जरी तेंव्हा केला नसेल तरी मागच्या तब्बल पंचवीस वर्षात सुद्धा केला नसेल काय? "कदाचित ती व्यक्ती तेंव्हा अन्य अडचणीत असेल" अशा प्रकारच्या प्रतिसादावर एका वरिष्ठ एमडी डॉक्टरने "अरे हां! हे तर माझ्या लक्षातच आले नाही बुवा" अशी प्रतिक्रिया व्यक्त करणे आपल्याला अपेक्षित आहे का?

डॉ. कुमार, आवडला तुमचा प्रतीसाद.

नाय हो. त्यांची त्यावेळची परिस्थिती, तो कलिग नक्की कसा होता हे पूर्ण जज करणारे वाचक कोण?
दे आर जस्ट एक्सप्लोरिंग पॉसिबलिटीज.आणि डॉ म्हणतात तसे, हे सगळे विचार आधीच केले तर जगात लिखाणच होणार नाही सगळं एकमेकाला धन ऋण चार्ज सारखं कॅन्सल करेल.
सो लिखाण आणि प्रतीसाद दोन्ही बरोबर वाटतात.

@ कुमार१,

प्रांजळ अनुभवकथन आवडले.

उमदेपणाचे, भावना सुयोग्य शब्दात व्यक्त करता येण्याचे वरदान सर्वांनाच लाभत नाही. विशेषतः ईर्षा - मत्सर - हेवा असल्या भावना तर सर्रास अव्यक्त राहतात, शब्दांअभावी कृतीतून व्यक्त होतात.

तसेही कुठल्याही दोन व्यक्ती सारख्याच प्रसंगात तंतोतंत सारख्या व्यक्त होत नाहीत.
That’s why we humans are such an interesting species in the universe

अनिंद्य

कला ही वेदनेतून जन्म घेते”, असे आशा भोसले म्हणून गेल्या आहेत. >>>> +11
तसेच उमर खय्याम यांचेही वाक्य प्रसिद्ध आहे :
वेदना आणि सृजन ही जुळी मुले आहेत.

कोणीही सोमाजी गोमाजी एमडी होत नाही. आपल्यापैकी बहुतेकांना डॉक्टर (एमडी) होण्यासाठी किती वैचारिक परिपक्वता आणि गुणवत्ता लागते याची कल्पना असेलच >> एका अर्थी तुमचं बरोबर आहे अगदी १००% आणि पुर्वीच्या काळात उच्च शिक्षणाने माणूस शहाणा होत असे.
पण सगळेच उच्चशिक्षित विचाराने परिपक्व असतात या वाक्याला माझी सहमती नाही.

अ‍ॅज अनु राईटली सेड, वुई आर ओन्ली एक्स्प्लोरिंग द पॉसिबिलिटिज, त्यात कुठेही कुमारजींना दुखावण्याचा अथवा त्यांच्या परिपक्वतेवर शंका घेण्याचा हेतू नाहिये.

पुन्हा एकदा स्पष्ट बोलल्याबद्दल माफी असावी.

व्यक्ती प्रथम माणुस आहे.उच्चशिक्षित वगैरे नंतर.माणुस म्हणुन असणार्‍या भावना या लक्षात घेतल्या पाहिजेत.

कोणीही सोमाजी गोमाजी एमडी होत नाही. आपल्यापैकी बहुतेकांना डॉक्टर (एमडी) होण्यासाठी किती वैचारिक परिपक्वता आणि गुणवत्ता लागते याची कल्पना असेलच >> एका अर्थी तुमचं बरोबर आहे अगदी १००% आणि पुर्वीच्या काळात उच्च शिक्षणाने माणूस शहाणा होत असे.
पण सगळेच उच्चशिक्षित विचाराने परिपक्व असतात या वाक्याला माझी सहमती नाही >>>> + ११११

व्यक्ती प्रथम माणुस आहे.उच्चशिक्षित वगैरे नंतर.माणुस म्हणुन असणार्‍या भावना या लक्षात घेतल्या पाहिजेत. >>> +१११

जेव्हा कोणी आपले लेख, कथा किंवा विचार सोशल साईट वर मांडते, अन जर तीथे वाचकांना प्रतीसाद देण्याची सोय आहे तर मग त्याला बरेवाईट हर तर्हेचे प्रतिसाद हे येणारच,

जर एखाद्याची नकारत्मक प्रतीसाद सहन करण्याची ईच्छा वा तयारी नसेल, जर त्याने त्यांना त्रास होणार असेल तर माझ्या मते अश्यांनी सोशल साईट वर काही लिहिणे टाळावेच.

कुमारजी मी जे वर लिहीलेय ते इन जनरल लिहीलेय कृपया ते व्यक्तीश: घेऊ नका

कुमार१,
सुरेख लेख.आपल्या मित्राकडून अशी प्रतिक्रिया येणे निश्चितच दुखावणारी असते.दुर्दैवाने अशा माणसांची संख्या बरीच पाहिली आहे.दुसर्‍यांच्या अगदी साध्या साध्या चांगल्या गोष्टीं ऐकून/ पाहून चेहरा पडणे,त्याबाबत असूयेने बोलणे हे पाहिले /अनुभवले आहे. अरे वा अशी का बरे प्रतिक्रिया येत नाही असा प्रश्न पडतो.

“आपण वर्गातील सर्वजण हे एकमेकांचे ‘परिचित’ आहोत. ..... नोकरीच्या अगदी सुरुवातीच्या काळात एका सिनियरने असेच उदगार काढले होते.'ऑफिसमधली मैत्री वगैरे काही नसते,फक्त शिड्या असतात." त्यावेळी हे ऐकून विचित्र वाटले होते.पण कालावधीनंतर त्याची सत्यता पटलीच.

व्हिबी छान प्रतिसाद.
कुमारजींनी इनामदार यांच्या पोस्टला दिलेला दुजोरा, त्यानंतरच्या माझ्या पोस्टला ओलांडून अनिंद्य यांना दिलेला प्रतिसाद अप्रत्यक्षरित्या हे दाखवतो आहे की माझा कोणताही प्रतिसाद कुमारजींना आवडलेला नाही (असे मी धरून चालावे का?)
सोशली जेव्हा आपण व्यक्त होतो तेव्हा त्याला अनेक नजरा वाचणार, अनेक मेन्दू त्या गोष्टीचा विचार करणार आणि मते मान्डली जाणार हे लेखकानी गृहित धरले पाहिजे. (ते कुमारजीनी धरलेच असेल)

मी माझ्या कुवतीनुसार लेखावर अतिशय प्रामाणिक प्रतिसाद देण्याचा प्रयत्न केला आहे. इतकेच.

आता या दोन्ही गोष्टी आवडायला हरकत नसावी ! >> नक्किच कुमारजी
चर्चा चांगली सुरू आहे हे नक्की.

कुमार१, असे अनुभव मलाही माझ्या परिचित, नातेवाईक व अशा सुहृद म्हणवणाऱ्या अनेक जणांकडून
आले, येतात व येतील. पण मानवी जीवनात असे अनुभव गृहीत धरावे लागतात, असे वाटते.

छान लेख. पुढे काय झालं, त्याचे आणि तुमचे संबंध कसे राहिले? तुम्ही वरच्या पदाला गेल्यावर नंतर तुमचे एकत्र डबा खाणे, इतर गप्पा वेगैरे चालू राहिले का? हे जाणून घ्यायची इच्छा झाली.

तर चर्चेचा सारांश असा. आयुष्यात आपल्या ‘ओळखीचे’ अनेकजण असले तरी त्यातील ‘मित्र’ म्हणता येणारे एका हाताच्या बोटावर मोजण्याइतकेच असतात.>>>>>> सहमत!

तुम्ही वरच्या पदाला गेल्यावर नंतर तुमचे एकत्र डबा खाणे, इतर गप्पा वेगैरे चालू राहिले का? हे जाणून घ्यायची इच्छा झाली.>>>>>>> खरंय.डॉ.उत्तर देतीलच. नात्यात एक दरी पडतेच,तिचा ठणका सौम्य होतो.पण वण कायम रहातो.

छान अनुभव कथन!
जे लोकं नुसतेच परिचित या गटात असतात ते बरेचदा शिष्ठाचाराला धरुन वर्तन करतात. त्यांच्या भावना तुमच्यात गुंतलेल्या नसतात. साहजिकच मोजून मापून वर्तन होते. आनंदाच्या क्षणी तुमच्यासाठी योग्य शब्दात आनंद व्यक्त केला जातो आणि दु:खात दु:ख! मात्र जे लोकं या परिचित गटाच्या पुढल्या कक्षेत मात्र सुहृद गटाच्या बाहेर असे असतात त्यांच्याकडून बरेचदा आपला अपेक्षाभंग होतो. एकमेकांत भावना गुंतलेल्या असतात मात्र त्यात प्रसंगी हेवा-मत्सरही यासारख्या भावनाही असतात. तशी परीस्थिती निर्माण झाली की त्या उफाळूनही येतात. काही जण त्याला योग्य वाट करुन देतात तर काहींना हे जमत नाही आणि मग या मित्रासारखे दुखावणारे वर्तन घडते.

>>सतीश व मी दिलजमाईने रोजची कामे जास्त वेळ थांबून पूर्ण करीत होतो.>>
कदाचित सतीशलाही त्याच्या कष्टाचे काहीतरी बक्षिस मिळावे अशी अपेक्षा असावी. तुमच्या सारखे प्रोमोशन नाही पण तुमच्या रेकमेंडेशनने थोडी पगारवाढ/बोनस वगैरे अपेक्षा असावी. तुम्ही तुमच्या प्रोमोशनचा प्रस्ताव मांडला, तुम्हाला प्रोमोशन मिळाले पण त्याला जास्तीचे कष्ट करुन जर काहीच बक्षिस/श्रेय मिळाले नसेल तर त्याला कदाचित आपण मैत्रीखातर इतकी मेहनत केली आणि पदरात काहीच पडले नाही, बक्षिस याला एकट्यालाच असे वाटून मन कडवट झाले असावे. त्या तुम्ही प्रोमोशनसाठी प्रयत्न करत आहात हे सतीशला माहित नसेल तर तो अधिकच दुखावला असेल. स्वभावाने साधा असल्यास, नाराजी चुकीच्या पद्धतीने व्यक्त झाली असेल. मी सतीशच्या वागण्याचे समर्थन करत नाहीये पण कथेची दुसरी बाजू -एक शक्यता व्यक्त केली इतकेच.

शिल्पा, सहमत. पण त्याही परिस्थितीत तुम्ही अभिनंदन केलेत हे महत्वाचे. या लेखातील तो महा बेरकी आहे. तो मला “ बूट छान, पेढा मस्त” हे म्हणू शकतो त्याला ‘अभिनंदन’ शब्द मात्र जड जातो !

त्याला बाकी सगळं बोलता आलं पण माझ्यासारखं स्वतःच्या भावना न लपवता अभिनंदन करता आलं नसेल म्हणजे त्याचा त्या वेळचा त्याला जाणवणारा प्रॉब्लेम जास्त मोठा असावा :)) असतात असेही लोक, कदाचित त्यांनाच जास्त गरज असते आपली.
कदाचित त्याचीही काही अपेक्षा असेल पगारवाढ, बढतीसारखी . तुम्हाला मिळालं त्याला नाही. त्या वयात तो ते योग्य wayने सांगू शकला नसेल. आता त्याच्याशी कॉन्टॅक्ट आहे का , अजूनही अढी घेऊनच आहे का , तुमच्याशी आणि इतरांशी? तसे असेल तर आता इतक्या वर्षांनंतर स्वभावात बदल होणे अवघड आहे.

खऱ्या मैत्रीमध्ये जर- काय रे तू इतका गप्प गप्प का? तुला आनंद नाही झाला का माझ्या प्रमोशनचा अस म्हणू शकत नसाल तर ती तेवढी घट्ट मैत्री नसावीच. खरं तर असं फार कमी लोकांशी बोलता येतं. आणि तशीही आजकाल कोणतीच मैत्री तेवढी घट्ट वाटतच नाही.... आसपासचे लोक परिचित आणि मित्र याच्या मध्ये कुठेतरी लटकत असतात. माणसाच्या मनाचा अंदाज येऊन त्यावर अंदाज बांधणे मोठं काम आहे.