एकांत : एक मानसिक शक्ती की सामाजिक आजार?

लेख आवडला. विषय आणि त्यातले कंगोरे तुम्ही छान मांडले आहेत.

व्यक्तीनुरूप आणि ज्या वातावरणात ती रहाते नुसार याची कॉम्प्लिकेशन्स खोलवर, क्युम्युलेटिव्ह होऊ शकतात असे वाटते. एखादी व्यक्ती वेगळी आहे हे कळत/नकळत समाजाला रुचत नाही, कधी सहन होत नाही. त्यामुळे बरेच जण आपणही बहुतकरून इतरांसारखेच आहोत असे दाखवतात, वरकरणी तसे वागतात. असे सतत करावे लागल्याने पुढे जाऊन हळुहळु त्याचे दडपण येउ लागते, चिडचिड होते आणि ती प्रसंगी दिसु लागते. त्यावर इतरांनी दिलेली रिऍक्शन पाहुन गिल्टी फिलिंगही येते आणि आपण वेगळे नाही हे दाखवण्याचा आणखी प्रयत्न होतो. हवा तेवढा एकांत सतत मिळणे शक्य नसते. दडपण, चिडचिड वाढते. ठराविक समविचारी व्यक्तींसोबत भेट घडली असता अथवा त्यांच्याशी फोनवर ही व्यक्ती भरपूर बोलु शकते. मग त्यांच्याशी ही व्यक्ती बोलते आमच्याशी नाही अशी तुलना होते. अशी व्यक्ती आता बदलली आहे असे इतरांना वाटु शकते पण बदल विचारांत नसुन ती फक्त आता सतत हो ला हो देत राहु शकत नाही एवढाच असतो. ही व्यक्ती जवळच्यांना स्वतःबद्दलची वस्तुस्थिती पटवून द्यायला गेली तरी त्या जवळच्यांना ते पटेलच असे नाही. यामुळे फार मोठी दरी निर्माण होते आणि तिचाही त्रास होत रहातो.
यासाठी मानसशास्त्र, मन शांत करण्याचे (हेल्दी) उपाय यांचा उपयोग होत असावा. हे कसे हाताळावे यावर कार्ल युंग यांच्या पुस्तकात अशा व इतर उपायांचा उहापोह आहे का?

अनेक मित्रमंडळीत ह्सत खिदळत असणारी लोक आपण जेव्हा पहातो त्यावेळी ती कशी मजेत जगतात असे आपल्याला वाटते. पण ते प्रत्येकवेळी खरे असते का?
तुम्ही सगळ्यांसोबत असता तरीही तुम्हाला एकटे वाटत असेल तर तुम्ही तसे एकटे नाही आहात. एकटेपणा या विषयावर असलेले हे अविनाश तिवारी यांचे हे पुस्तक. त्याची ऑडियोबुक समरी या व्हिडिओ त आहे. एकटेपणाची बलस्थाने व मर्यादा यात आहेत. एकटेपणा चे मानसिक व भावनिक विश्लेषण समजून घ्यायला हा उत्तम व्हिडिओ आहे.
https://www.youtube.com/watch?v=cHxSLZDD2-k

अरे काय मस्त लेख आहे...
स्पेशली हे फारच रिलेट झाले..

<<<<<< समाज राहुलला “मिळनसार” म्हणतो आणि समीरला “विचित्र”. पण मानसशास्त्राच्या दृष्टीने पाहिलं तर समीर अधिक स्वायत्त आहे. कारण त्याचा आनंद स्वतःच्या आतून येतो. तो कुणावर अवलंबून नाही.>>>>>>

मी स्वतःला गमतीने माणूसघाना म्हणतो
पण प्रत्यक्षात मी वरचा समीर आहे

खूप छान लिहिलंय. एका 'वेगळ्या' (समाजाच्या दॄष्टिने) वागणार्‍या व्यक्तीच्या मनात काय असते हे चपखलपणे लिहिले आहे. परत एकदा वाचणार आहे.
दुर्दैवाने आपल्या समाजात अजून अशा लोकांना समजून घेणारे लोकं नाहीयेत याचा खेद वाटतो.
मी पण समीर आहे..

कोणत्याही एका निष्कर्षावर येणे घाईचे वाटते. माणूस एकांतप्रिय प्राणी नाहीच. पर्सनल स्पेस असावी पण त्यातच रममाण होणे हे हेल्दी वाटत नाही. अशा लोकांना समाजात एकत्र वावरताना अनेक समस्या जाणवतात हे निरीक्षण आहे.

कोणत्याही एका निष्कर्षावर येणे घाईचे वाटते.
>>>>>
त्यांनी एकटे राहणाऱ्या लोकांबद्दल कुठला निष्कर्ष नाही काढला आहे.
यामागची कारणमीमासा करताना एक दृष्टीकोन मांडला आहे. प्रत्येक एकटी राहणारी व्यक्ती अशीच असते असे ते म्हणत नाहीयेत. पण तुम्ही जसे म्हणत आहात तशीही प्रत्येक व्यक्ती नसते हे तुम्ही लक्षात घ्यावे म्हणून लिहिले आहे.

<<< माणूस एकांतप्रिय प्राणी नाहीच.
>>>
अशीच गृहितके बुद्धीभेद करतात आणि वेगळा दृष्टिकोन नाकारतात. त्यामुळे निष्कर्ष काढायची घाई इथे होते खरे तर

ऋन्मेषजी, तुमचे संतुलित विचार आवडले. तुमच्यापासून काय लपवणार ?

अरिस्टॉटल म्हणतो — मनुष्य हा सामाजिक प्राणी आहे. त्याच्या मते जो समाजाशिवाय जगतो, तो एक तर देव असतो किंवा पशू. इथे तो एकांत नाकारत नाही, पण पूर्ण अलिप्ततेला मान्यता देत नाही.
अरिस्टॉटलच्या फ्रॉनेसिस (practical wisdom) संकल्पनेनुसार, सद्गुण हे नेहमी टोकाच्या मधल्या वाटेवर असतात.
या चौकटीत पाहिले तर: सततचा सामाजिक गोंगाटही समस्या आहे आणि समाजापासून फारकत घेणारा एकांतही

या दृष्टीने एकांत हा गुण ठरतो, जेव्हा तो माणसाला समाजात योग्य रीतीने वावरण्यास मदत करतो. ही अरिस्टॉटलियन चौकट लेखात आली असती, तर एकांताचे चित्र अधिक समतोल झाले असते.

भारतीय संन्यास परंपरा तरुण वयात समाज टाळणे आदर्श मानत नाही. संन्यास हा अनुभव, परिपक्वता आणि सामाजिक कर्तव्ये पार पाडल्यानंतर येतो. याचा अर्थ असा की, एकांत ही अवस्था संन्यास वृत्तीत महत्वाची मानली गेली असली, तरी ती सामाजिक अपयशातून आलेली पलायनवृत्ती नसावी, अशी स्पष्ट भूमिका या परंपरेत दिसते.
लेखात एकांताचे समर्थन आहे, पण या परंपरेतील जबाबदारी आणि परिपक्वतेचा मुद्दा अनुपस्थित आहे. यामुळे गैरसमज होत आहेत. मला तरी लेखाचा सूर हा समीरची बाजू ठसवत असताना एकांत अच्छे होते है असा वाटतो. तसे त्यांना म्हणायचे नसेल तर लेखात थोडे अधिक विश्लेषण हवे होते.

अ‍ॅरिस्टॉटल किंवा भारतीय तत्वज्ञानाला गोळी मारा. आपली स्वतःची निरीक्षणे काय सांगतात ?
ऋन्मेषजी, तुम्ही एक सखोल वैचारिक व्यक्ती आहात हे मला समजले आहे. तुम्ही अज्ञानी असल्याचे सोंग घेता ज्यामुळे मायबोलीवरचे भले भले विद्वान बेसावध राहतात आणि तुम्ही त्यांना बाउंड्रीच्या बाहेर फेकून देत असता. मी तुमच्या पासून सावध असावे या मताचा आहे. तुम्ही कितीही सोंग घ्या, तुम्ही कुठल्या तरी मित्राची बीए / एमए ची तत्वज्ञानाची पुस्तके वाचली असतील किंवा मॅनेजमेंटची पुस्तके वाचली असतील किंवा युपीएससी ची कुणाची तरी पुस्तके वाचली असतील हे जाणवते. जे तुम्हाला "अंड्यातला बलक " समजतात त्यांना तुम्ही खिंडीत गाठून चांगलेच धोबीपछाड देता.

तुम्हीच माझ्या एका प्रश्नाचे उत्तर द्या.
समजा मी एकांतप्रिय व्यक्ती आहे आणि सामाजिक मान्यतेप्रमाणे एकटा राहूही इच्छित नाही. पण मी स्वतंत्र विचारांचा आहे. माझ्या स्वतंत्र विचारांनुसार समजा माझी एकाच वेळी अनेक लग्ने झालेली आहेत जी परंपरागत कायद्यानुसार नाहीत कारण आम्ही या पलिकडच्या स्टेजला गेलो आहोत. आता आमच्यातल्या करारानुसार माझी एक पत्नी दुपारी २ ते ४ या वेळात माझी पत्नी आहे. या वेळात ती मला तत्त्वज्ञानविषयक गप्पा मारण्यासाठी उपलब्ध असते. या वेळात तिला अन्य कोणताही विषय चालत नाही. तर ४ ते ६ या वेळातली व्यक्ती पॉलिटिकल सायन्स विषयी गप्पा मारते. ६ ते ८ या वेळातल्या व्यक्तीला ब्रह्मांड, पृथ्वीची उत्पत्ती, मानवी बिकास या विषयातच रस आहे.
या पत्न्यांना याच विषयात रस असल्याने अन्य वेळात त्यांचे विद्यार्थी नवरे त्यांच्याकडे येतात. ते ही कदाचित वेगवेगळ्या विषयासाठी वेगवेगळ्या पत्न्यांकडे जात असतात. किंवा नसतील जात.

माझी समस्या ही आहे कि २ ते ४ या वेळातली पत्नी मला ४ च्या आधी जाऊ देत नाही, तर ४ ते ६ या वेळेतल्या पत्नीला ४ नंतर उशिरा आलेलं चालत नाही. दोघींच्या मधलं अंतर कापायला मला वेळ लागतो, तो वेळ दोघीही लक्षात घेत नाहीत. त्या एकांतात भयंकर विद्वान आहेत, पण वेळ लागतो हे समजून घेत नाहीत.

त्यांचा एकांत हा सामाजिक आहे का ? आणि मी वेगवेगळ्या पत्न्यांकडे एकांतात असतो तर मी एकांतप्रिय व्यक्ती आहे कि सामाजिक ?

चेतनजी, नेहमीप्रमाणे उत्तम लेख. पण एकांगी वाटतोय कदाचित हा माझ्या आकलनाचा दोष असेल.

लेख आवडला.
मला वाटते की लहानपणी पालकांनी मुलांना जरा मोकळीक दिली, त्यांच्या मूळ स्वभावाला साजेसे मैत्र शोधायला अवसर दिला, आपले अवकाश शोधू दिले, 'नाही' म्हणायला परवानगी दिली खूप फरक पडतो. घरातच सहज स्विकार असेल तर बाहेरच्या जगात वावरताना 'स्वतः ' असण्याचे ओझे होत नाही. समुहाचा भाग होण्याचे दडपण नसेल तर स्वतःसाठी योग्य असे शोधता येते, त्यात रमत आनंदी समृद्ध आयुष्य जगता येते. घाईघाईने वरवरचे भाराभर संबंध जोडण्यापेक्षा पुरेसा वेळ घेत आपल्या वृत्तीला साजेशी मोजकी सशक्त नाती जोडणे केव्हाही चांगले. तसेही गर्दी वेगळी आणि परस्पर विश्वासाचे आधाराचे भक्कम जाळे वेगळे.

छान लिहिले आहे.साधारण इन्ट्रोव्हर्ट एक्सट्रोव्हर्ट मधला फरक वाटतो आहे यावर अजून लेख येऊ द्या. स्पेशली इन्ट्रोव्हर्ट वरती कारण त्यांच्याविषयीं लोकांमध्ये फार गैरसमज असतात.

वाटत नसली तरी मी सुद्धा माणुसघाणी आहे . मी पण समीर आहे..

शांत, काहीशा बुजऱ्या स्वभावाच्या माणसांचं वर्तुळ छोटं असतं. ठेवणीतले ठराविक मित्र आणि आपण बरं आणि आपलं काम बरं ही एकूण वृत्ती. पार्टी की जान होण्यापेक्षा एकांतप्रिय राहण्याकडे यांचा ओढा असतो. पण मग आजच्या स्ट्रीट स्मार्ट आणि सतत झळकत राहण्याच्या जगात introvert लोकांचा निभाव लागत नाही? त्यांच्याबद्दल विनाकारण गैरसमज होतात? की introvert असण्याचे फायदेही असतात? आपण अंतर्मुखी आहोत की बहिर्मुखी हे ओळखायचं कसं? या वेगळ्या विषयावर काऊन्सिलर गौरी जानवेकर यांच्याशी देहभानच्या नवीन एपिसोडमध्ये यांच्यासोबत गप्पा मारल्या आहेत. नक्की बघा!
https://youtu.be/XFILHBwhgOY?si=ASgWqoDdaxUb4YFm

बुजरेपणा आणि एकांतप्रियता वेगळे आहेत.

ALONE आणि LONELY.

एकटा आणि एकाकी हे दोन शब्द या दोन स्थिती चपखलपणे दाखवतात.

राहुल आणि समीर या दोन व्यक्तिरेखा दाखवलेल्या आहेत पण त्या ० आणि १ सारख्या दोन टोकाच्या दाखवल्या आहेत.

पण बऱ्याच वेळेस राहुल हा समीर सारखा वागू शकतो आणि या उलट समीरला राहुल सारखे वागताना दिसते.

राहुल हा लोकांत मिळून मिसळून राहणार असला तरी एखाद्या पार्टीत महा आगाऊ असणारी माणसं स्वतःची शेखी मिरवत असतील तर तेथे त्याला लोकांत मिसळण्यापेक्षा एकांतात राहणे आवडेल.

आणि याउलट समीर हा एकांत प्रिय माणूस असेल आणि समजा त्याला नाट्यसंगीत आवडत असेल तर अशा मैफिलीत तो इतका समरस होऊन भाग घेईल कि हाच तो समीर आहे का असे वाटावे.

म्हणजेच हि स्थिती बायनरी नसून वेगवेगळ्या परिस्थितीत बदलणारी स्थिती ( CONTINUOUSLY VARIABLE) आहे.

कित्येक वेळेस बाहेरच्या गोंगाटात भाग घेण्यापेक्षा एका कोपऱ्यात बसून आत्ममग्न होणे हे अनेक वेळेस प्रत्येक माणसाला हवेसे वाटते हे आपल्यापैकी प्रत्येकाने अनुभवलेले असते.

आपल्या पैकी प्रत्येक माणसाला केंव्हा ना केंव्हा या दोन्ही स्थिती अनुभवायला मिळालेल्या असतीलच.

पार्टीत सर्व जण हसत खेळत बडबड करत असताना मागे लागलेले उत्तम संगीत ऐकत आपल्याला कोपऱ्यात शांत बसावेसे वाटते किंवा

एखादा प्रोजेक्ट आपण जीव ओतून पूर्ण केल्यावर एक तर्हेचे रिकामपण येते अशावेळेस आपल्याला दोन क्षण शांतपणे बसावेसे वाटते यावेळेस आपली प्रिय व्यक्ती सुद्धा नकोशी वाटू शकते. मग आपला स्वभाव अगदी EXTROVERT असला तरीही.

राहुल ट्रेकला जाऊन शेकडो फोटो काढतो आणि लगेच सोशल मीडियावर टाकतो. लोकांनी काय प्रतिक्रिया दिली यावर त्याचा आनंद अवलंबून असतो.>>>राहुलचा हा स्वभाव फक्त फोटो वरल्या प्रतिसादांपुरताच मर्यादित नसतो, तर तो मायबोलीवर जे लेख टाकतो, जे प्रतिसाद पोष्टतो, तेंव्हा देखील तो त्याला आलेले प्रतिसाद मोजत राहतो. माझ्या मते लेखकाने लेखात हे explicitly नमूद करायला हवे होते. निदान माबोकरांना स्वतःला ( इतरांनाही ) पारखून आपण किती राहुल, किती समीर हे ओळखणे आणखी सुलभ झाले असते.

उत्तम लेख.
लेखात मांडलेल्या बहुतांश विचारांशी सहमत आहे!

लॉकडाऊन काळात सहा महिने (सुरुवातीचा सव्वा महिना भाचा बरोबर होता पण पुढचे पावणे पाच महिने) त्यावेळी त्रयस्थ म्हणता येईल अशा ठिकाणी एकट्याने काढलेले आहेत... आणि तो कालावधी माझ्या आयुष्यातल्या सर्वात अविस्मरणीय म्हणता येण्यासारखा होता. 'मी टाईम' कशाला म्हणतात हे मला तेव्हा खऱ्या अर्थाने समजले होते!

>>म्हणजेच हि स्थिती बायनरी नसून वेगवेगळ्या परिस्थितीत बदलणारी स्थिती ( CONTINUOUSLY VARIABLE) आहे.>> बरेच लोकं ambivert असतात. त्यातले काही extrovert कडे झुकलेले तर काही introvert कडे झुकलेले.
मी एक अनुभवले आहे ते म्हणजे तुम्ही कुणीही असा, कसलेही लेबल न लावता स्वतःसाठी योग्य काय असा विचार करायची सवय लावली तर बर्‍याच गोष्टी सोप्या होतात.

मला समोरासमोर फार बुजायला होते. बोलताच येत नाही. स्मॉल टॉक तर बिलकुल आवडत नाही. एकंदर गांभिर्याकडे विचार झुकतात. मात्र आशावाद खच्चुन आहे - हे एक ब्लेसिंग आहे. म्हणजे नैराश्य आजूबाजूला, बिलकुल फटकतही नाही.
.
Quiet: The Power of Introverts in a World That Can't Stop Talking - हे आवडते पुस्तक आहे. माझ्याकडे होते पण मुव्ह होताना दिले गेले.
.
पण हा स्वभाव माझ्या प्रोफेशनला थोडा मारकच ठरतोय.

ALONE आणि LONELY. >> +१
सुबोध खरे यांचा प्रतिसाद आवडला.

सुबोध खरे यांचा प्रतिसाद आवडला.
प्रत्येकाला आपण समीर आहोत असंच वाटेल असा मॅन्युप्युलेटिव्ह लेख लिहिलेला आहे. याचं कारण सुबोध खर्‍यांच्या प्रतिसादात चांगलं मांडलं आहे. हा लेख वाचुन आत्तापर्यंत कोणीही 'मी राहुल आहे' म्हटलेलं नाही, म्हणण्याची शक्यता ही फार कमी नाही. कारण आपल्यातील समीरवर आपलं काहीसं अधिक प्रेम आहे.
मूळ विचार, की आनंद, सुख हे आपल्या आतच आहे याच्याशी सहमतच. तसेच जगात स्वयंपूर्ण काहीही नाही. आपण सगळेच बाहेरच्या जगावर, इतक्या लहान सहान गोष्टींवर अवलंबुन असतो की स्वयंपूर्ण म्हणण्याचे धाडस कोणी करू नये.

>>"मी एक अनुभवले आहे ते म्हणजे तुम्ही कुणीही असा, कसलेही लेबल न लावता स्वतःसाठी योग्य काय असा विचार करायची सवय लावली तर बर्‍याच गोष्टी सोप्या होतात.">>
येस्स... कोण काय म्हणेल ह्याचा विचार मी आयुष्यात कधीच केला नाही, कारण 'कोणाला' काय वाटतं ह्यपेक्षा 'मला' काय वाटतं हेच माझ्यासाठी पुर्वीही महत्वाचे होते आणि आजही तेच महत्वाचे आहे! पण वर उल्लेख केलेल्या अनुभवानंतर त्याला चांगलीच बळकटी मिळाली.

मूळ लेखामधे समीरची बाजू मांडण्याचा प्रयत्न केला आहे. म्हणजे राहुल गुड बॉय आहे पण समीरची बाजू दुर्लक्षित आहे अशी लेखकाची भावना असल्याने त्यांनी ही बाजू आणण्याचा प्रयत्न केला आहे. त्यामुळं लेख एकांगी झाला आहे ही गोष्ट अगदी खरी आहे. लेखकाने राहुलची बाजू मांडण्याची गरज नाही अशा विचाराने लेख लिहीलेला आहे.

आता इथे कुणाही विचारवंताचे विचार मांडत नाही. आपलंकाय निरीक्षण आहे ?
ज्यांना समाजात मिसळायला आवडत नाही ते सोशल मीडीयावर असतात हे साधं निरीक्षण आहे. संख्या वाढत चालली आहे. अमितव यांनी ओझरता उल्लेख केला आहे. जे समाजात मिसळत नाहीत त्यांना कुठे न कुठे बोच असते, त्यांना आपल्या बाजूला तात्विक समर्थन मिळाल्याचा आनंद होतोय.

पण काही वर्षांपूर्वी एका व्यक्तीने तमाम सोशल मीडीया प्लॅटफॉर्म्स , कॉलेजेस, बरेचसे ऑफीसेस आणि अशा बर्‍याच ठिकाणी एक सर्व्हे केला होता. सर्व्हे म्हणजे एक ऑनलाईन फॉर्म मोबाईलमधे घातला होता. तो फॉर्म वाचतानाच माणसात मिसळणे किती गरजेचे आहे याची जाणिव होत गेली. त्याने जो फॉर्म बनवला होता त्यासाठी त्याने अ‍ॅप्रूव्हड टेस्टसचा आधार घेतला होता. म्हणजे हा सर्व्हे शास्त्रीय होता. याचे प्रश्न फारसे आठवत नाहीत. मायबोलीवर पण असा सर्व्हे झाला असेल तर शोधा आणि त्या व्यक्तीला फॉर्म मागावा ही सूचना आहे.

लेखात लेखकाने जे सांगितले आहे ते सगळं स्मरण रंजनाप्रमाणे, विचाररंजनाचा प्रकार आहे. म्हणजे फक्त मनोरंजन म्हणून विचार करणे. त्याचा आउटपुट काय ? तर सोशल मीडीयात प्रकटणे.

पण जे लोक पृथ्वी कशी असेल, युनिवर्स कसे पैदा झाले असेल असा विचार करतात ते त्यासाठी शास्त्रीय प्रयोग करतात. अशा समान इंटरेस्ट असलेल्यांची सोसायटी बनवतात. तीत ते देवाणघेवाण करतात. याचाच अर्थ समविचारी लोकांच्यात मिसळल्याशिवाय अशा विचारांचा काहीही उपयोग नाही.

नुसतंच विचार करायचा आणि सोशल मीडीयात व्यक्त व्हायचं याला निष्क्रीयता म्हणतात. अफूचं व्यसन असलेल्याने अफू घेऊन निष्क्रीय बसणे आणि अशा प्रकारचे विचार रंजन करणे यात फरक वाटत नाही.

अशा प्रकारे एकांतात रमत असल्यास समाजात वावरण्याचे स्कील्स डेव्हलप होत नाहीत. समाजात कसे वावरावे याचे शिक्षण समाजात वावरूनच मिळते. मी असल्या लोकांत मिसळणार नाही, तसल्या लोकांत मिसळणार नाही हे फक्त सुरक्षितता असल्यावरच असले चोचले चालू शकतात. माणसाला जेव्हां गरज पडते तेव्हां कुणाच्याही हाता पाया पडाव्या लागतात. त्यासाठी जे कौशल्य लागते ते तहान लागल्यावर विहीर खणून येत नाही.

यावर पंडीत आणि नावाड्याची गोष्ट आहे ती इथे चपखल बसते.

समाजात मिसळण्याचे कौशल्य विकसित न होणे यातून बुजरेपणा येतो. कारण कधीही समाजात मिसळलेले नसल्याने लोकांशी बोलायचे धैर्य नसते. अनुभव नसतो. एकट्या माणसाला पण जवळचे लोक सांभाळून घेत असतात म्हणून त्याचे अडत नाही. त्याचा एकांत सांभाळायला जवळची माणसे असतात. सपोर्ट सिस्टीम असते. नाही तर खाणार, पिणार काय ? एकटाच असता तर भाजी आणायला तरी जावंच लागलं असतं. महिन्याकाठी पगार नसता तर पोटासाठी बाहेर पडावं लागलं असतं.

एकांतरंजन ही लक्झरी आहे. काही लोकांना ती नशिबात नसते.

सतत एकांतात राहण्याचे तोटे यावर अन्य कुणी तरी लिहा. स्वभावात होणारे बदल जाणवत असतील तर लिहा.
ते दोष घालवण्यासाठी काय केले पाहीजे ? ( इथे अवांतर होईल का ? तसे असेल तर त्यासाठी वेगळा धागा सुचवावा ही विनंती.)

पंडीत आणि नावाड्याची गोष्ट>>> गोष्ट वाचायला आवडेल.

गुगल वर सर्च द्या पंचतंत्र / इसापनीती म्हणून. एव्हढे टायपिंग करणे अवघड आहे.

गुगल वर सर्च द्या पंचतंत्र / इसापनीती म्हणून. एव्हढे टायपिंग करणे अवघड आहे.>> मला जी गोष्ट सापडली ती गोष्ट या संदर्भात चपखल नाही बसत आहे. कदाचीत कुठलं तरी दुसरं वर्जन असेल असं‌ वाटतं....तुम्ही म्हणत असलेल्या गोष्टीची लिंक डकवली तरी चालेल. धन्यवाद.

बरं मग सोडून द्या ती गोष्ट. बाकीच्या प्रतिसादाबद्दल बोलूयात.

पुन: धन्यवाद..
बाकी चर्चा उत्तम चालू आहे. 👍

राहुलचा हा स्वभाव फक्त फोटो वरल्या प्रतिसादांपुरताच मर्यादित नसतो, तर तो मायबोलीवर जे लेख टाकतो, जे प्रतिसाद पोष्टतो...
>>>>>>>>>>

दोन्हींमध्ये एक मूलभूत फरक आहे.
जर राहुल स्वतःचा फोटो कौतुकाने सोशल मीडियावर टाकत असेल तर ते लोकांनी आपल्याला कॉम्प्लिमेंट द्यावे हा हेतू असतो. त्या फोटोतून बघणाऱ्याला काही मिळत नाही.

पण तेच धागा लेख प्रतिसाद कथा कुठलेही लिखाण समोरच्यालाही काही ना काहीतरी देत असते. त्याला काहीतरी वेगळी माहिती देते, चर्चेला उद्युक्त करते, विचारांना चालना देते, त्याचे मनोरंजन करते.. या पैकी काही ना काही होते.

आपण अनोळखी लोकांचे फोटो बघत नाही कारण आपल्याला त्यातून काही मिळत नाही. पण तेच अनोळखी लोकांचे लिखाण मात्र वाचतो. अगदी त्यांचे वैयक्तिक अनुभव असले तरीही ते वाचतो.