वाळकाचे लोणचे व इतर तोंडीलावणी

चिबूड आणि मस्कमेलन वेगळं का? चिबुडाचं साल कसं असतं?

चिबूड = मॅशमेलन असं गूगल म्हणतंय.
चिबूड जरा लांबट, मध्यम मोठा पट्टे असलेला असतो. खरबूज गोल, हलक्या नारिंगी रंगाचं (चक्री खरबूज असेल तर हिरवट नारिंगी पट्टेरी) असतं. आकाराने लहान.

हं. कळला माझा गोंधळ. धन्यवाद.
आता आधीचा प्रतिसाद बदलत नाही.

छान रेसिपी आणि मस्त फोटोज.
सुरा आवडला.

पिवळी वर हिरव्या रेघा असलेली, सांबार काकडी , मद्रासी काकडी या नावाने इथे मिळते.
पूर्ण पिवळे धम्मक गोल फळ देखील अलीकडे काही वर्षे इथे मिळायला लागले आहे. ते अतिशय गोड असते ( टरबुज सारखे) आणि तुम्ही वर दिलेल्या फोटो सारखेच दिसते. कापल्यावर देखील तसेच असते. त्याला इथले दुकानदार सन मेलन ( sun melon) म्हणतात.

चिबूड वरून खरखरीत आणि आतून रवाळ गोड असते. त्यात पाणी / रस खूपच जास्त असतो. त्याचे असे लोणचे होईल का कल्पना नाही.

चिबूड वरून खरखरीत आणि आतून रवाळ गोड असते. त्यात पाणी / रस खूपच जास्त असतो. >> +१
मुद्दाम उन्हाळ्यात आणला जायचा आमच्याकडे, आणि कापून मीठ-साखर पेरून किंवा वेळ असेल तर तूप-जिर्‍याची फोडणी देऊन दह्यातली कोशिंबीर असं असायचं.
वाळ्कं बघुतली नाहीत असं आता मी माझ्यापुरतं कन्क्लूड करून माझे दोन शब्द संपवते.

हो, तीच / तेच / तोच! वाळकाशिवाय सांबार म्हणजे कोकमाशिवाय कोकण!>> बिंगो!
(पण म्हणून आनंदाच्या भरात ती आणून त्याचं लोणचं करायचा उरक मला नाही! ) फोटो मात्र अगदीच लाळगाळू आहेत!

एक माबो बकेटलिस्ट केली पाहिजे. कोठे जावे, काय खावे, काय बघावे आणि हे सगळे कोणाच्या मदतीने करावे!

मस्त! तोंपासु!!

तवस जवस चिबुड सगळे मजेशीर आहेत. all time favourites.. नेहमी फसतात लोक. यांना जर कळले की माबोकर लोक यांना कसे मिस करतात आणि कसे न चुकता चुकीच्या नावाने हाक मारतात तर ते एकाच वेळी अभिमानाने फुगतील आणि दु:खाने खिन्न होतील. विषेशतः चिबुड.. तो अभिमानाने इतका फुगेल की फाटकन फुटेल नेहमीसारखा आणि कोकणाबाहेरचे जग पाहायचे त्याचे स्वप्न तिथेच विरघळुन जाईल; दु:खी मनाने तो स्वतःच्या फुटलेक्या तुकड्यांवर साखर पेरीत प्लेटीत जाऊन बसेल.

वामन, तुमच्यामुळे थोडं तेलगुही शिकायला मिळालं. छान लिहिता रेसिपीज.

चिबुड कोकणात काकडीच्या एका जातीला म्हणतात, खरबुजाला खरबूजच म्हणतात आमच्याकडे (काहीजण चिबुड म्हणतात, पण आम्ही काकडीच्या एका जातीला चिबुड म्हणतो) आणि तवस जरा मोठी जाडी लांब काकडी असते तिला म्हणतात, ज्याचे पातोळे करतात.

आता माझं असं सरसकट कोकण म्हणणं खरं चुकीचं आहे, कोकणात आमच्याकडे म्हणायला हवं कारण रायगड जिल्ह्यातील नेरळ कर्जत भागात खरबुजाला चिबुड म्हणतात, असं माहितेय.

आता माझं असं सरसकट कोकण म्हणणं खरं चुकीचं आहे हुश्श! धन्यवाद अन्जूताई! कोकणातही भरपूर विविधता आहे शब्दांमध्ये आणि वस्तू/पदार्थांच्या नावांमध्ये. पण सरसकट 'कोकणात' म्हटलं जातं सर्रास. 'कोकणात आमच्याकडे' (हे तालुक्याच्या पातळीवर वेगवेगळं असू शकतं सहज) हे म्हणणं जास्त बरोबर आहे.
रच्याकने, मला चिबूड खाऊन कित्येक वर्षं झाली, लहानपणी तरी ते फारसं आवडायचं नाही, कदाचित 'चिबूड' नावामुळे असेल. पण ते खरबूज प्रकारातलं असायचं, मात्र जास्त लडबडीत. बहुतेक वर प्रज्ञाने लिहिलंय तेच असावं. (माझा श्रीवर्धन तालुका!) आता लक्षात नाही, पण कुठल्याशा पुस्तकात 'चिबडासारखे' गाल की काही तरी वर्णन होतं. ते वाचून मला कसंतरी झालेलं आठवतंय
पाककृती आणि फोटो सुंदर!

हो वावे माझ्या माहेरच्या संगमेश्वर तालुक्यात आणि सासरच्या देवगड तालुक्यातील शब्दांतही फरक आहे, माहेरी ज्याला अंगण म्हणतात त्याला सासरी खळे. माहेरी ओटी म्हणतात त्याला सासरी ओसरी. तवस, चिबुड मात्र सेम दोन्हीकडे.

असो थांबते, अवांतर फार होतंय माझ्याकडून.

विश्वकोशातून
खरबूज : (चिबूड; हिं. काचरा; गु. चिबडू, शक्कर टेटी; क. कळंगिड; सं. मधुपाक, कर्कटी; इं. मस्क मेलॉन, स्वीट मेलॉन;
विविध आकार व रंगाप्रमाणे प्रकार ओळखले जातात. साल नरम अगर कठीण, रेषांचे नक्षीकाम असलेली अगर गुळगुळीत; मृदुफळ गोलसर (१०–१२ सेंमी.) फळातील गर नारिंगी किंवा हिरवा, स्वादिष्ट, पिठूळ आणि मधुर वासाचा असतो. फूट व टरकाकडी हे खरबुजाचेच प्रकार आहेत.

धागा हळूहळू जवस-फ्लॅक्स सीड्स किंवा फरसबी-श्रावणघेवड्याकडे चाललाय का >>>> हंगाश्शी! ते तसंच दिसतंय.

मस्त फोटो रेसिपी. लोणचं म्हटलं की तोंपासू असणारच पण हे फोटो फारच आकर्षक आहेत. वाळकं शब्द पहिल्यांदाच ऐकला. चिबुडासारखी दिसतायत पण दोन्ही वेगळी फळं असावीत. वाळकं आंबट आहेत असं वामनराव म्हणतायत. चिबुड आंबट नसतं. ही नुसती खातात का?

तो सुरा चायनीज रेसिपी व्हिडिओत दिसतो. माझ्याकडेही आहे.

तवस जरा मोठी जाडी लांब काकडी असते तिला म्हणतात, ज्याचे पातोळे करतात. >>> धोंडस करतात ना? इथे आगरबाजारात जे चैतन्य नावाचं अप्रतिम नॉनव्हेज मिळणारं रेस्टॉरंट आहे त्यांच्याकडे धोंडस असतं. फार मस्त लागतं.

घ्या! जवस, तवस, धोंडस ....... अजून येऊ द्या.

धोंडस म्हणजे कोकणी पारंपरिक केक. तवसाचा करतात. छान होतो.

धोंडस

मला ती सूरी खूप आवडली..एकदम प्रो आहे.. उगाच ते न बघितलेले हसून दिलरुबा वैगरे आठवले..
चित्रापासून कृती पर्यंत सगळेच प्रो आहे.. एखादा ब्लॉग काढा आता तुम्ही.
मिरची कुठली वापरता.. त्या प्लेटमध्ये दिसतेय ती घाटी मिरची आहे ना.. लवंगी पेक्षा थोडी कमी तिखट असते.. रंग सुंदर आला आहे.. असा रंग काश्मिरी मिरची किंवा बेडगी ला येतो ना..

गावी धोंडास म्हणतात आणि त्याला टोपातले हा अजुन एक शब्द आहे? हा आंबोलीत वापरात नाही फारसा पण घाट उतरुन कोकणात गेले की तिथे टोपातले हा शब्द वापरतात. माझी मोठी मामी सावंतवाडी - चराठ्याची. ती नेहमी म्हणायची टोपातले केले. मी सुरबातीला कंफ्युज्ड. टोपातले काय ?? नाव काय पदार्थाचे?? मग कळले टोपातले हेच नाव आणि हे म्हणजेच धोंडस.

काकडी व गुळ एकत्र शिजत असताना स्वर्गिय सुवास सुटतो.

अंजु, बरोबर. मीही कधी कोकणात अमुकतमुक असे करतात असे म्हणत नाही कारण आम्बोलीत जे करतात ते घाट उतरुन खाली गेले की बदलते. इथे १२ मैलांवर भाषाही बदलते तर् बाकीचे काय घेऊन बसलात…

मंगलोर वाळकं / काकडी..
आमच्याकडे त्या काकडीच्या बिया वाटून.. गाळून घेउन .. ताक घालून.. मस्तपैकी फोडणी घालून कढी करतात.. भातावर घेतात किंवा अशीच पितात..

तिखटपणाही ८०% तीव्रता असते. > बापरे..माझ्यासाठी मग ते फोटोमध्येच चांगले..

किती त्या बेचव चिबडाची चर्चा!

माझ्या माहितीतले चिबूड हे सालावर रेषा असलेले फळ असते. ते पिकले तरी 'गुळचट' या पलिकडे गोड बनत नाही. परंतू मैलभराच्या टापूत आपण पिकल्याची दवंडी फिरवते - आपल्या विचीत्र वासाने.

@भरत, विश्वकोशात निषेध नोंदवता येतो का? चिबडाच्या 'गोडूस आंबूस' वासाला त्यांनी चक्क 'मधुर वास' म्हटले हे अतीच झाले त्या वर्गातली बरीच फळे कापून फ्रीजमध्ये ठेवली की फ्रिजमधे असलेले दही आपोआप स्टिंकी योगर्ट (त्याला फ्लेवर्ड योगर्ट म्हणणे शक्य नाही) बनते.