बगारा खाना, कद्दू का दालचा

तेलंगाणा बैंगन मसाला या धाग्यावर बगारा खाना या भाताच्या प्रकारचा उल्लेख आला होता. तिथे अनेक मायबोलीकरांनी बगारा खाना ची पाकृ विचारली होती ती इथे देत आहे.

तेलंगाणा खाद्यसंस्कृती ही बहुविध आहे. बगारा खाना हा पदार्थ गणेशोत्सव, बोनालू, बतुकम्मा इ प्रसंगांच्या सार्वजनिक भंडाऱ्यांत, लग्न-कार्य अश्या प्रसंगी हमखास केला जातो.

बगारा खानासोबत कद्दू का दालचा, मिरची का सालन किंवा बैंगन मसाला हे पदार्थ आवडीने खाल्ले जातात. नेहमीच्या जेवणात दालचा आणि विशेष प्रसंगी सालन / मसाला असा सर्वसाधारणपणे बेत असतो. आमच्या घरीही आठवड्यातून एकदातरी बगारा खाना, कद्दू का दालचा / सालन हे पदार्थ होतातच.

खाना हा साधारणतः फारसा मसालेदार नसतो आणि दालचा हा काहीसा तिखट, आंबट असा असतो. सर्वसाधारण पाककृती खाली देत आहे, यामध्ये आवडीप्रमाणे बदल करता येईल.

पाककृती:

चणाडाळ आणि तांदूळ वेगवेगळे स्वच्छ धुऊन एक तास* भिजत घाला.

बगारा खाना

एका जाड बुडाच्या पातेल्यात एक चमचा तेल घाला. गरम झाल्यावर तमालपत्र, दालचिनी वगैरे खडा मसाला घाला. १०-१५ सेकंद परतून झाल्यावर एक चमचा लसूण-अद्रक पेस्ट घाला. अंदाजे २५-३० सेकंद परतून झाल्यावर उभा चिरलेला कांदा व दोन चमचे जिरे घाला. दीड दोन मिनिटे, कांदा पारदर्शक होईपर्यंत अधूनमधून परता. तोपर्यंत पुदिन्याची पाने पाण्याने धुऊन घ्या आणि दाबून त्यातील पाणी काढून टाका. मिरच्यांचे दोन-दोन, तीन-तीन तुकडे करून घ्या. आता पुदिना आणि मिरच्या पातेल्यात घाला आणि अजून एक मिनिटभर परता. खमंग वास सुटल्यावर एक चमचा मीठ आणि गरम पाणी घाला. उकळी आली की तांदूळ उपसून त्यात घाला. मध्यम गॅसवर अंदाजे पंधरा मिनिटांत बगारा खाना शिजून तयार होईल. त्यावर बारीक चिरलेली कोथिंबीर घाला.

कद्दू का दालचा

तासभर भिजवलेली चणाडाळ कुकरमध्ये किंचित हळद व दोन-तीन थेंब तेल घालून शिजवून घ्या. पळीने घोटून, थोडे पाणी घालून, मुलायम पेस्ट करून ठेवा.

चिंच अर्धी वाटी गरम पाण्यात भिजायला ठेवा. कद्दूची साल काढून, आतील बिया काढून टाकून त्याच्या डायमंड आकाराच्या तीन इंच X एक इंच अश्या आकाराच्या फोडी करून घ्या. मिरच्यांचे तिरपे चिरून प्रत्येकी दोन-तीन तुकडे करून घ्या.

एका पातेल्यात दोन चमचे तेल घाला. गरम झाल्यावर, मोहरी, जिरे, दोन चमचे लसूण-अद्रक पेस्ट, बारीक चिरलेला कांदा या क्रमाने घाला. कांदा पारदर्शक झाला की गॅस कमी करा. चिमुटभर साखर, एक चमचा हळद, दोन-तीन चमचे तिखट घालून किंचित परता. मध्यम आकारात चिरलेल्या टोमॅटोच्या फोडी व कद्दूच्या फोडी घालून दोन-तीन मिनिटे परता. गॅस मोठा करून गरम पाणी, चणाडाळीची पेस्ट, मीठ घाला. चांगले हलवून एकजीव करून घ्या. अंदाजे पंधरा मिनिटांनी, कद्दूच्या फोडी शिजत आल्या की चिंचेचा कोळ काढून पाणी घाला. एक चमचा गरम मसाला घाला. गॅस बारीक करून अजून पाच मिनिटे शिजू द्या. बारीक चिरलेली कोथिंबीर घाला.

वाफाळता बगारा खाना आणि कद्दू का दालचा वाढा. तोंडी लावायला कांदा आणि वाळकाचे लोणचे द्या.

नक्की करून पहा आणि आपापल्या पाकृचे फोटो इथे टाका!