विनाशकाले विपरीत बुद्धी..

...

भाग १ इथे वाचा - http://www.maayboli.com/node/51814

भाग २ ईथे वाचा - http://www.maayboli.com/node/51894

....

आता भाग अंतिम

---

बोलावणे थेट प्रिन्सिपल सरांच्या केबिनमधून आले होते.. काय आणि कश्यासाठी याची ट्यूब पेटायला जास्त वेळ लागला नाही. पण हे घडले कसे???

आम्हाला आठवत होते की आम्ही सकाळी स्वत: रौशनला उठवून, त्याला ती रंगलेली भिंत दाखवून, त्याच्या हातात कापडाचा बोळा कोंबून, आंघोळ करायला हॉस्टेलचा रस्ता धरला होता. त्यानंतर त्याने आम्हाला खूप शिव्या घालत ते काम इमानईतबारे निभावले असावे अशीच आमची कल्पना होती. पण घडले होते ते भलतेच!..

रौशनने आमच्यावर डूख धरत ती भिंत न पुसता, थेट मुख्य कार्यालयात तक्रार केली होती. सोबत आमची नावेही स्वत:च दिली होती. बहुधा त्याला आधी घडलेल्या प्रकरणातही आमचाच हात असावा अशी शंका होती. त्याचाही हिशोब त्याने एकदमच सेटल करायचे ठरवले होते. काहीही का असेना, मित्रामित्रांमधील भांडणाला आता गंभीर स्वरूप प्राप्त झाले होते. शेवटचा पेपर लिहित होतो आम्ही,.. पण आता आमची सारी शैक्षणिक कारकिर्दच पणाला लागली होती!.

"रुनम्या, ते मी लिहिलेय, मीच जबाबदार आहे त्याला, जे काही होईल ते मी बघून घेईन. तू टेंशन घेऊ नकोस, आधी पेपर पुर्ण लिही" .. जित्याने मला परीक्षागृहातच आवाज दिला.

"बस काय जित्या,! मी नाही लिहिले कारण माझे अक्षर खराब आहे. पण यात आपण दोघेही सामील होतो. तर, आता जे काय होईल ते दोघांचेही" .. बस्स, आमच्या या संवादाने दोघांनाही तात्पुरता हुरूप आला आणि त्या हिंमतीवर आम्ही कसाबसा पेपर पुर्ण केला.

पण प्रिन्सिपल सरांच्या केबिनमध्ये त्यांच्यासमोर उभे असताना आम्हा दोघांचेही पाय लटपट कापत होते,..
"लाज वाटतेय मला आज तुमची... कॉलेजच्या दिडशे वर्षांच्या ईतिहासात कधी असे घडले नव्हते.." त्याही परीस्थितीत आम्ही चमकून एकमेकांकडे पाहू लागलो. कानांवर विश्वास बसत नव्हता. दिडशे वर्ष?? म्हणजे १८५७ चा उठाव आमच्याच कॉलेजातच झाला होता की काय?.. काही का असेना, पण हे प्रकरण पसरले तर यात कॉलेजची बदनामी होती एवढे मात्र खरे. आणि तसे झाल्यास आमची पिसे काढली गेली असती हे हि नक्की होते.

तिथून पुढच्या घडामोडी फार वेगाने घडल्या. आमचे आधीचे रेकॉर्ड चेक करण्यात आले. त्यात आम्ही दोघेही बरेपैकी हुशार मुले निघालो. पण त्याचबरोबर आमची हजेरीपटावरची दयनीय उपस्थिती देखील सामोरी आली. त्यानंतर आम्हाला शिकवणार्‍या इतर प्राध्यापकांना बोलावण्यात आले. दुर्दैवाने ज्यांना बोलावणे धाडले ते नेमके आमच्यावर डूख धरणारे निघाले. त्यांनी जित्याच्या व्यसनांचा आणि आमच्या एकंदरीत ग्रूपच्या टवाळकीचा पाढा वाचला. आता हि लढाई स्वत:ला सिद्ध करायची असल्याने मग मीच पुढाकार घेऊन प्रिन्सिपल सरांना ईतर काही शिक्षकांची मतेही घ्यायला सांगितली जी आम्हाला अनुकूल असण्याची शक्यता होती. आणि सुदैवाने तसेच घडले. मात्र ते शिक्षक देखील आम्ही असे कृत्य केले म्हणून व्यथितच झाले. पण त्याला आता ईलाज नव्हता. अखेरपर्यंत आम्ही नेटाने आमची हिच बाजू मांडत होतो की आम्ही हे रौशनला त्रास द्यावा याच हेतूने केले होते, जे तो सकाळी मेहनत घेऊन पुसेल अशी आम्हाला अपेक्षा होती, तसेच आधी घडलेल्या प्रकरणाशीही आमचा काहीही संबंध नव्हता. अखेरीस आमच्या गेल्या चार वर्षांचा लेखाजोखा आणि चारीत्र्याची माहिती घेतल्यावर प्रिन्सिपल सरांनी आमच्या या हेतूवर विश्वास ठेवायचे ठरवले आणि तसे आमच्याकडून एका कागदावर लिहून घेतले. खाली स्वाक्षरी करायच्या आधी मात्र त्यांनी एक वाक्य फेकले जे आम्हाला पुन्हा हादरवून गेले....

"जर त्या मुलीने पोलिस कम्प्लेंट केली.......... तर मात्र या प्रकरणात कॉलेज तुमची काहीही मदत न करता त्या मुलीचीच बाजू घेणार."... अर्थात हे योग्यच होते. आमचा हात दगडाखाली अडकला होता आणि तो दगड आम्हीच आमच्या हातावर ठेवला होता.

सुझायना!.. नाम तो याद रहेगा.. हे नाव आता आमच्या आयुष्यभरासाठी लक्षात राहणार होते. प्रिन्सिपल सरांच्या केबिनबाहेर पडल्यावर सर्वप्रथम आम्ही सुझायनाच्या कानावर हे प्रकरण गेले की नाही याचा शोध घेतला. पण त्यांचा पेपर उद्या असल्याने हे आता तिला उद्याच समजणार होते. पण कोणाच्या ना कोणाच्या मार्फत समजणार होते एवढे नक्की. अगदी कोणाच्या नाही तर आमच्याच क्लासमधील तिच्या मावसबहीण सेलिनाच्या मार्फत तरी नक्कीच समजणार होते.... मग का नाही सेलिनालाच विश्वासात घेऊन तिच्यामार्फतच हे सुझायनाच्या कानावर सौम्य पद्धतीने जाईल हे बघावे आणि सोबत आमचा माफीनामाही पोहोचवावा. तसेही आता वेळ पडल्यास पुर्ण कॉलेजसमोर सुझायनाचे पाय पकडायलाही आम्ही तयार होतो!..

रौशन मात्र या सर्वात कुठेही नव्हता. रौशनचा बदला घ्यायला म्हणून त्याला मारहाण केली तर त्याचे परीणाम वाईट होतील असा सज्जड दम आधीच आम्हाला प्रिन्सिपल सरांनी भरून झाला होता. अर्थात तसा काही आमचा विचारही नव्हता वा त्याच्याशी आता कुठल्याही प्रकारचा संबंध ठेवायची इच्छा नव्हती. आमच्या पुर्ण ग्रूपसाठी तो केव्हाच एक गद्दार म्हणून घोषित झाला होता!..

पण आम्ही सेलिनाच्या शोधात पोहोचलो तर तिथे आम्हाला वेगळेच चित्र बघायला मिळाले. रौशन आणि सेलिना आधीच कॅंटीनच्या आवारात चर्चेत मग्न होते. अर्थात या विषयावरच त्यांचे बोलणे चालू असावे. साहजिकच होते, एकदा का हे प्रकरण चिघळले तर ते रौशनलाही जडच गेले असते. तो देखील यात फसला असता. कारण सुझायनाच्या मागे मागे तो स्वत:ही आजवर लागला होता. सुझायनाला जर रागच काढायचा झाल्यास तिच्या द्रुष्टीने आम्ही दुय्यम ठरून तिने रौशनलाच सर्वप्रथम टारगेट केले असते. आणि या उपर हे प्रकरण आम्हा सर्वांच्या घरापर्यंत जाणे जसे आम्हाला परवडणार नव्हते तसे रौशनलाही मुळीच परवडणार नव्हते, कारण त्याचे वडील हे सामान्य सरकारी कर्मचारी होते.

ईतक्यात रौशनची नजर आमच्याकडे गेली. सेलिनानेही आम्हाला पाहिले. आम्हाला एक विखारी नजर देत रौशन तिथून सेलिनाला घेऊन निघून गेला. काय, कुठे, याचा पत्ता नाही लागला. संध्याकाळपर्यंत आमचा त्या दोघांशीही संपर्क होऊ शकला नाही.

दुसरा दिवस आमचा कमालीच्या तणावाखाली गेला. किंबहुना पुढचे चार-पाच दिवस तसेच गेले. कधीही कॉलेजमधून फोन येईल आणि आम्हाला बोलावणे धाडण्यात येईल अशी सतत भिती वाटत होती. अजून आमचा निकाल लागायचा बाकी होता, अजून आमच्या हातात लिविंग सर्टीफिकेट पडणे बाकी होते. आमच्या पश्चात या प्रकरणात काय घडामोडी घडत होत्या याबाबत आम्ही अनभिज्ञ होतो. आणि अनभिज्ञ राहण्यातच धन्यता मानत होतो. उगाच ज्यादा हुशारी दाखवत खबर काढायला जायचो आणि शांत झालेले प्रकरण पुन्हा उकरून निघायची भिती होतीच.

पुढे दिवस गेले, महिने गेले. ईंजिनीअरींग झाल्याचे सर्टीफिकेट हातात पडले. नोकर्‍या लागल्या. वर्षे सरली. आणि आज अचानक ते प्रकरण भूतकाळात कुठेतरी विस्मरणात पडले असताना रौशन समोर उगवला होता. हसत होता, खिदळत होता. मजा घेत सारे सांगत होता. त्याच्या चेहर्‍यावर ना झालेल्या प्रकाराची खंत होती, ना कसला आकस होता. त्यानेही तो भूतकाळ मागे सोडला होता आणि या वर्तमानकाळात तो खूश होता!..

...

अखेर औपचारीक हस्तालोंदन करत आम्ही उपहारगृहातून उठलो. ते दोघे आपल्या रस्त्याला, आणि आम्ही आपल्या रस्त्याला लागलो. परतताना माझी विचारमग्न मुद्रा पाहून माझी ग’फ्रेंड मला म्हणाली, "जो होता है अच्छे के लिये होता है,.. रब ने बना दी जोडी,.. अखेर त्याचे लग्न सुझायनाशीच झाले ना...."

मी फक्त हसलो!...
उत्तरादाखल म्हणालो, "अंह, विनाशकाले विपरीत बुद्धी,.. ती सुझायना नव्हती, तर सेलिना होती!.."

- ऋन्मेऽऽष