मुलांमधे संगिताची आवड आणि जोपासना

छान लिहीलंय. ज्यांना गाणं शिकायचं आहे, active भाग घ्यायचा आहे त्यांच्यासाठी चांगले मार्गदर्शन केलं आहे.
मला वाटतं कोणत्या ना कोणत्या संगीताची आवड प्रत्येकातच असते. 'संगीतच आवडत नाही' अशी व्यक्ती मी अजूनतरी पाहिली नाही. शिकणं आणि प्रत्यक्षात गाणं मात्र सर्वांनाच काही मर्यादांमुळे शक्य होत नाही. passive ऐकण्याचा मुद्दा आलाच आहे तो पुढे active भाग घेण्याच्या दृष्टीने आहे असं मला वाटलं. पण नुसतंच ऐकण्यापुरती जरी आवड जोपासली तर कानावर जे पडतं त्यातलं दर्जेदार काय आहे हे कळावं यासाठीही प्रयत्न करावे लागतात का? पैसा आणि साधनांची उपलब्धता यामुळे हल्ली जशी चांगल्या नवीन कलाकारांना संधी मिळते आहे तसेच सुमार दर्जाच्या गोष्टींचाही सुळसुळाट झाला आहे.
भारतीय आणि पाश्चात्य मधलं सर्वमान्य असं जे दर्जेदार आहे ते लहानपणापासून कानावर पडल्याने किंवा आणि कोणत्या कारणाने का होईना, पण सुदैवाने ती समज मुलात आली आहे. (याचे थोडेफार श्रेय आयडॉल चे सायमन कॉवेल यांनाही दिले पाहिजे. ) भारतात एकदा मराठी सारेगमप ऐकताना एका छान गाण्याला 'now THAT was good' अशी दाद त्यानं दिली. ही समज आली की मग कोणत्याही प्रकारच्या, भाषेतल्या संगीताची पत समजते. यासाठी मी काही खास प्रयत्न केले नाहीत पण करता येण्यासारखे असतात का?

सुन्दर लेख...

अतिशय सुंदर लेख.
सहज सोप्या भाषेत लिहिलेला.
मी ह्याची प्रिन्ट करणार आहे

..........................................................
Marriage is a relationship in which one person is always right and the other is husband!

खूपच सुरेख लिहिलं आहेस दाद!!

दाद,

धन्यवाद. फारच सुंदर लेख. (मायबोली वरील संग्रह करुन ठेवण्यासारख्या लेखात मान मिळवण्याएवढा).

दाद ग्रेट लिहिल आहेस!
मी खूपच उशीरा वाचलं.
मुलांसाठी इतक्या जागरूकपणे जगणार्‍या पालकांना दाद द्यावी तेवढी थोडीच!

शलाका,

आत्तापर्यंत सर्व तर्‍हेच्या प्रतिक्रिया तुझ्यापर्यंत पोचल्या असतील. (मी प्रतिक्रिया वाचल्या नाहीत.) लेख वाचून भारावून गेलो. दुर्दैवाने मी माझ्या मुलाला संगीत शिक्षण देऊ शकलो नाही. मला लय-ताल आणि थोडंफार सुरांचंसुद्धा भान आहे. पण वाद्य एकही वाजवता येत नाही. तसा गळा चांगला आहे. In fact, मी आणि सहा महिन्यांनी वगैरे माझ्या ग़ज़लांचे कार्यक्रम सुरु करणार आहे. मला सर्वात गंमतीची गोष्ट वाटते ती म्हणजे मला -एखादं दुसरं मोजकं गाणं सोडल्यास- कुठल्याच गाण्यांचे बोल आठवत नाहीत. पण धुन आठवते - ताल आठवतात - अगदी अंतर्‍यासह संगीत आठवते. हा सगळा passive music चाच भाग असावा. लहानपणी 'आपली आवड' आणि 'उर्दू सर्व्हिस' ऐकत ऐकतच झोपायचो. आर्मीमध्येसुद्धा कुठे remote भागात असेन तेव्हा transister हाच एक entertainment चा दुवा असायचा. नाहीतरी आमच्या उमेदीच्या काळात टी.व्ही. नव्हताच.

मी माझ्याविषयीच सांगत सुटलो. Anyway, लेख खूप सुरेख आहे.

शरदचंद्र पाटील (शरद)

[माना कि इस ज़मीं को न गुलजा़र कर सके
कुछ खार कम तो कर दिये, गुज़रे जिधर से हम] साहिर लुधियानवी

दाद
मस्त लेख. आणि मस्त मार्गदर्शन आमच्यासारख्यांसाठि. तुझ्या मुलाला किति छान मर्गदर्षन केलस तु.

अग मला खरच असेच कोणितरि हवे होते बोलायला.
मला खरतर संगिताचे ज्ञान शुन्य आहे. जुनी हिन्दि, मराठि गाणि ऐकणे यापलिकडे काहि केल नाहि. तेहि आता फारस होत नाहिये.
पण मुलीला मात्र संगित अतिप्रिय आहे. आधि मला वाटल तिला नाच, ताल अस आवडत म्हणुन मैत्रिणिंच्या एक ग्रुप बरोबर तिला बॅलेच्या ट्रायल क्लासला नेल. बाकि मुलीहि तिच्या एवध्याच. त्याना मजा आली पण हि तोंड माझ्या मांडित लपवुन बसली होति. तिला आवडल नाहि म्हणुन परत गेलोच नाहि. नंतर जाणवल कि तिला कोणत्याहि गाण्यात जर पियानो, सितार किन्वा तबलाचा पिस असेल तर तिला पटकन कळत. आनि ति आपल्याला साण्गतेहि. तेव्हा ती ३ वर्षाचीहि झाली नव्हती. मग हळुहळु ती नर्सरीमधे बघुन पियानो वाजवायचि अ‍ॅक्टिग करायला लागली. पियानो घरात नाहिच तर सोफ्याला पियानो इमॅजिन करुन वाजवत होती. आधि खेळण्यातला पियानो आणला. पण त्यातला इंट्रेस्ट १५ दिवसात संपला. मग आम्हि विचार केला पियानो क्लासला घालण्याचा. मी क्लास शोधताना - त्यांचा वेळ जास्त नाहि,जिथे जबरदस्ति करत नाहित,हेच एक पुस्त्क शिकवायचे असेहि करत नाहित, तिने ठराविक दिवसात ठराविक गोश्टि शिकाव्या असा आग्रह नाहि असा क्लास शोधला. होता.
क्लास चालु केला. २ महिन्याने डिजिटल पियानोहि घेतला (कारण छोट्या किबोर्डच कि च वजन आणि साइज वेगळे असतिल अस वाटल). आता क्लास चालु करुन फक्त ४ महिने झालेत. तिच वय साडेतीन वर्षे. पण सगळ दो, रे,मी पुर्ण नीट वाजवतेच, पाचि बोटं आणि दोन्हि हात नीट वापरुन. ३/४ छोटि छोटि बडबडगितेहि वाजवते. महिन्यातुन एकदा तिथे रिदम प्ले असतो. शिक्षकानी ठराविक सुर वाजवल्यावर अ‍ॅक्शन बदलायची. हेहि तिला लगेच जमत. अजुन मराठि अक्षरं वाचता येत नाहित पण संगित १ २ ३ ४ अस बोटाचे नंबर देउन लिहिल असेल तर ते पुस्त्कात बघुन मनातल्या मनात दो रे मी अस मॅप करुन वाचते आणि वाजवते. तीच्या शिक्षकानी मला सुद्धा तिच्याबरोबर शिकायला , वाजवायला सांगितलेच आहे. मी ते करते. पण मला वाटत माझ ज्ञान अपजत नसल्याने ते कमी पडणार आहे. मी तिला जबरदस्तिने रियाझ बियाझ करायला सांगत नाहि. पण वेळ असला कि आम्हि पियानो गेम खेळतो म्हणजे काय तर
- सगळे दो किन्वा फा अस काहितरि वाजवणे.
- मी ज्या दोन तीन कि वाजवेन त्या तिला रिपिट करायला लावणे. किन्वा ते जे काय वाजवेल ते मी रिपिट करणे.
- मधेच सुर सांगुन त्याचि की कुठे आहे ते विचारणे अस.
परवा तिने नविन गेम शोधला. मग एक्दम बारिक आवाजात , तालात काहितरि कि वाजवल्या कि मी झोपायच. जोरात , फास्ट वाजवल्या कि मी उठायच.
हा गेम मस्त आहे. आता सगळे हावभाव असे दाखवायला काय कराव लागेल ?
तीच्या शिक्षकानी सांगितल कि अस एवढ्या लहान्पणि करता येत नाहि मुलांना. खर खोट देव जाणे. माझि मुलगि असल्याने जरा जास्त अभिमान वैगरे वाटतोय मला कि काय अस वाटत्च.
पण तीला मार्गदर्शन करायला कमी पडु नये असहि वाटत.
आणी इथे जपान मधे पुस्तका शिवाय शिकवत नाहित. तिला ऐकुन नुसत नोट्स न बघता वाजवता येण्याचि सवय लावायला काय करावे लागेल?
तिच्यासाठि अजुन काय करता येईल मला?

फारच सुंदर लेख दाद. आणि तितकाच महत्वाचा!

संगीत हा विषय हा एका जन्मात येत नाही.>> हे तुमचे वाक्य वाचुन मला परावाच ऐकलेली मुलाखत आठवली. पंडीत भिमसेन जोशींचे शिष्य होते (उपेंद्र भट बहुतेक. मला नाव आठवत नाहिये ) ते स्वःता बरेच नावाजलेले व अभ्यासु आहेत. ते बोलताना सुद्दा म्हणत होते पंडितजींच गाण ऐकल्यावर कळल गाण काय या जन्मी यायच नाही ते बघु आता पुढच्या जन्मी.

छान लिहीलयत अनिताताई. तुमची धडपड मुलांपर्यंत गाण पोहचवायची कळकळ समजतीये. भाग्यवान आहेत मुली

दाद <<येत्या शुक्रवारी, केदार, माझा मुलगा, पुण्याच्या श्री राजेंद्र कांदळगावकर(पं. भीससेन जोशी ह्यांचे शिष्यं) ह्यांच्याबरोबर सिडनीतली शास्त्रीय संगीताची मैफिल वाजवतोय.>> अभिनंदन मुलाच आणि तुझहि
इतक्या पटकन उत्तराबद्द्ल धन्यवाद.
भारतीय आणि परदेशि संगितामधला हा फरक माहितच नव्हता मला. भारतात नसल्याचे जरा दुखःच आहे. पण एक हेहि आहे कि भारतात एव्ढ्या लवकर क्लास लावता आला नसता.
तु सांगितलेले गेम छान आहेत. मी करुन पाहिनच. फक्त प्रोब्लेम हा कि मी सुर ओळखण्यात ठार बहिरि आहे. त्यामुळे जे वाजतय ते कोणता सुर हे मलाच कळत नाहि. त्यामुळे तिला सुराचे नाव सांगता येणार नाहि.
तु साण्गितल्याप्रमणे तीला गाणि ऐकायवायच काम नक्कि करेन आजपासुनच

दाद तुमच्या मुलाचे अभिनंदन

सावली जर तुला आवड आणि वेळ असेल तर तु पण जाउ शकतेस क्लास ला. तेवढेच कॉमन टॉपिक पण रहातात.

घरातल्यांना मुळात आवड असणं, कमीतकमी त्यांनी तसा प्रयत्नं करणं आवश्यक आहे. नाहीतर मुलांत आवड निर्माण करणं किंवा जोपासणं हा एक ’कार्यभाग’ होऊन बसतो आणि त्यातला सहजभाव निघून जातो.>>>>

मला एक प्रश्न पडलाय , मला संगीतातल काहीच कळत नाही. मुलीला मात्र अतिशय आवड आहे. म्हणजे दिवसभर ती काहीना काही गातच असते. (तिच वय वर्षे अलमोस्ट सहा आहे.)
तिला मी क्लासला घातलय.पण माझ्यासारखी संगीतात ओ कि ठो न कळणारी बाई तिला प्रोत्साहन कशा प्रकारे देउ शकणार?
तिला तिथे नेणे ,आणने, "मस्त म्हणती आहेस" या पलिकडे जावुन मी काहीच करु शकणार नाही. माझ्याकडुन नकळत का होईना तिच्यावर अन्याय होईल का अशी भिती मला तिचा सध्याचा कल बघुन वाटते.
म्हणजे मी तुमच्या सारख्या अनेकांसारखी "संगीताची आवड असणारी ,त्यातली थोडीफार जाणकार असणारी" असते तर किती बर झाल असतं अस अधुन मधुन मनात येत.

हा लेख वाचून मलाही मुलाला उत्तेजन द्यायची खूप इच्छा झाली होती पण त्याच्या वर्गात दोन तीन संगीता आहेत

<< संगीत हा विषय हा एका जन्मात येत नाही. >>. सलाम...

दाद, मुलांना संगीताची गोडी लागावी..त्यांनी पारंगत व्हावं यासाठी पालकांचे अथक परिश्रम आणि त्याग कारणीभूत होतात. अशी अनेक उदाहरणे जवळून पाहिली आहेत. तुम्हीही मुलासाठी किती काय काय केलंत...आज त्याला फळ आलेलं दिसलं. तुमचं अभिनंदन.
पण सर्व काही करूनही कलाकार होणं..प्रसिद्धी मिळणं हे सर्वांना शक्य होत नाही. संगीतातून मुलांना आनंद मिळाला..रिलॅक्सेशन झालं तरी आपला हेतु साध्य झाला असं म्हणावं लागेल.
आमच्या गुरु म्हणायच्या, '' आपल्या गाण्याने १०० पॉवरचे दिवे लागायला हवेत!! समोरचे श्रोते अगदी दिपून गेले पाहिजेत!'' पण आपली कुवत, आपल्या पदरी पडलेले ज्ञान, मेहनतीला मिळालेला वेळ, आणि जी काही मिळालेली प्रतिभा याच्या साह्याने समाधानी मनाने जर एक पणती जरी लावता आली तरी ऐकणा-याच्या मनात [दिपणे वगैरे सोडाच.] शांतता निर्माण झाली तरी खूप काही मिळालं , साधलं. असं मला फार वाटतं!

दाद, लेकाचं मनःपूर्वक अभिनंदन.

>>>>>>>>तिला तिथे नेणे ,आणने, "मस्त म्हणती आहेस" या पलिकडे जावुन मी काहीच करु शकणार नाही. माझ्याकडुन नकळत का होईना तिच्यावर अन्याय होईल का अशी भिती मला तिचा सध्याचा कल बघुन वाटते. म्हणजे मी तुमच्या सारख्या अनेकांसारखी "संगीताची आवड असणारी ,त्यातली थोडीफार जाणकार असणारी" असते तर किती बर झाल असतं अस अधुन मधुन मनात येत

सीमा, स्वतः आई-वडलांचा कल जरी संगिताचा नसला, तरी मुलाला ते exposure मिळावं म्हणून प्रयत्न व्हावा असं वाटतं. तू तो करतेस हे खरंच कौतुकाचं. मुलांना आवडणं, न आवडणं पुढल्या गोष्टी. पण हा प्रयत्न, प्रोत्साहन खूप उपयोगी असेल.

माझ्या मुलाच्या बाबतीत सांगायचं तर त्याच्या वडलांना थोडीफार बासरी वाजवता येते, आणि मी tone deaf. वयाच्या ५-६व्या वर्षी त्याने त्याच्या वयाच्या मुलांची काँन्सर्ट ऐकली. पण याला खास इंटरेस्ट वाटला नाही. तरी थोड्या वेळाकरता का होईना, आणखी १-२ दा घेऊन गेलो. आठव्या वर्षी त्याने आपणहून, "मला व्हायलीन शिकायचंय" सांगितलं. सुझुकी पध्दतीनं व्हायलीन शिकायला सुरुवात केली. गेल्या ६ वर्षांमधे चांगली प्रगती केली आहे, मुख्य म्हणजे आवडून वाजवणे हा प्रकार सुरू झालाय. आमचा सहभाग त्याला क्लासेसना , ऑर्केस्ट्रा तालमींना नेणं आणणं, तिथे बसून श्रवणभक्ती करणं इतपतच असतो. पण डॉ सुझुकींच्या तत्त्वाप्रमाणे 'प्रत्येक मूल संगीत शिकू शकतं' हे पटायला लागलंय.

रुजवा केलेलं प्रत्येक रोप फळाला येत नाही म्हणून रोवायचं थांबवलं तर खायला नाही अशी अवस्था येईल. मुलांच्यात करायच्या अनेक रुजव्यात हा एक. आलं फळाला तर त्याच्याही पुढची पिढी खाईल.>>>> दाद अगदी ..माझं स्वप्नं आहे कि मुलांनी काही तरी असं करावे आणि हि ठेव फ़क़्त आपणच देवू शकतो.. म गाणी आमच्या इथे अखंड सुरु असतात.. श्लोक अभंग अगदी गझल पासून सगळ .. तुम्ही खरच नशीबवान आहात.. आमच्या घरात वडील येणार घरात म्हटल्यावर पटापट बंद करायचो आम्ही सगळ रेडियो असोत नाही तर टेप. मला नृत्य शिकायचं आहे हे ऐकल्यावर तर घरात युद्ध होणार होतं.. ते शेवटी म्हटले गाणं शिक मी अडून बसले आणि ते हि ..
आता गाणे काय आणि राग काय काहीच माहिती नाही तेव्हा स्वतः शिकणार आहे त्यांच्यासोबत
..ह्या लेखासाठी मनापासून आभार .. कोणी तरी मार्गदर्शन करतं तेव्हा खूप छान वाटत
>> ग्रुप ची आयडिया खरच छान आहे ..

दीदी...
तुमचा हा लेख दुसर्‍यांदा वाचून काढला... कां?... कुणास ठाउक!... पण वाचुन काढला... तुमच्याच लेखनाच्या अनुषंगाने एक किस्सा ईथे लिहितोय (तुमची परवानगी न घेता, त्याबद्दल क्षमस्व)...

मी सध्या ज्या Academy मधे 'संगित' शिकतोय तिथे, माझ्या समोर घडलेला किस्सा आहे:-
शाळांच्या वार्षीक परीक्षा संपून सुट्ट्या सुरु होण्या पर्यंतचा मधला काळ... 'गिटार'च्या क्लास मधे,एक 'संगित प्रेमी मम्मी (महाराष्ट्रीय)' आपल्या मुलाला घेऊन आली, आणि आमच्या शिक्षकांना भेटली. सर्व माहिती गोळा करुन क्लास मधे Addmission घेऊन, आणी मुलाला शिक्षकांच्या स्वाधीन करुन निघुन गेली (शिकणारा मुलगा पाचवितून सहावित जात होता). तीन-चार दिवसांनी मम्मी आणी मुलगा परत क्लास मधे हजर. मम्मीने शिक्षकांना गाठलं आणी चौकशी सुरू केली, "तुम्ही त्याला नीट सगळं शिकवताय ना?"... तरुण शिक्षक गांगरुन गेला. "नाही 'तो' म्हणतोय की, अजून शिकवायला सुरुवात केली नाही क्लासमधे!". शिक्षकाच्या लक्षात आलं,
"सध्या त्याला Strumming Practice करायला सांगितली आहे. पुढच्या आठवड्यात Note Practice सुरु करणार आहे"...
"ते Strumming खरोखरच गरजेचं आहे का?, की त्याच्या शिवाय पुढे जाताच येत नाही?"...
"गिटारच्या प्रत्येक तारेतला फरक त्याला समजला पाहिजे, तरच त्याला 'स्वर' लक्षात येतील, त्यांच्यातले फरक लक्षात येतील'... नाईलाजाने 'मम्मी' हिरमुसली होऊन निघून गेली... या नंतर पुन्हा एकदा, आठ-दहा दिवसांनी 'मम्मी आणी मुलगा' क्लास मधे हजर झाले... (मधल्या काळात Notes, Scales शिक्षकांनी सुरु केलेले होते. शिकणारा मुलगा स्टूलवर बसून शिकण्या ऐवजी उभा राहून शिकण्याचा प्रयत्न करत होता. 'क्लासच्या गिटारला बेल्ट का नाही?' याची चौकशी करत होता...) मम्मीने आल्या-आल्या शिक्षकांना गाठलं आणि चौकशी सुरु केली, "गिटार पूर्ण-पणे शिकायला साधारण किती दिवस लागतील?"...
"मुलगा गिटारची Practice किती आणि कशी करतो त्यावर अवलंबून आहे... Practice साठी घरी गिटार आहे कां?"...
"सध्या नाहि आहे, पण त्याचा मामा पुढच्या महिन्यात दुबईहुन येतोय, येताना त्याला याच्यासाठी Electric Guitar आणायला सांगितलंय... पण मला सांगा त्याला एकादं गाणं वाजवता यायला किती दिवस लागतील?"...
"मी तसं काही सांगू शकत नाही..."...
"नाही, माझ्या मैत्रीणिचा मुलगा देखिल दुसर्‍या क्लास मधे गिटार शिकतोय... तिथे तर अगदी पहिल्या महिन्यातच गाणं वाजवायला शिकवतात, असं म्हणत होति!"...
"गिटारचे स्वर आणी त्यांच्या जागा लक्षात आल्याशिवाय, मी गाणं शिकवायला सुरुवात करत नाही..."
"तसं नव्हे, पण साधारण त्यांच्या शाळेचं जानेवारी मधे 'गॅदरींग' असतं, तेव्हा पर्यंत तो 'गाणं' वाजवायला शिकेल ना? आणी त्याच दरम्याने ना आमच्या सोसायटि मधे आणी माझ्या सोशल मधे पण कार्यक्रम असतात, तेव्हा पर्यंत त्याला गाणं वाजवता येईल असं काहितरी शिकवा..."... मम्मी सुरुवाती पासुनच डोक्यात Instant Guitar Tution चा विचार घेऊन मुलाला लवकरात-लवकर 'गिटारीस्ट' बनवायच्या मागे होती... "... आणि त्याला ना उभं राहून 'गिटार' वाजवायला शिकवा, म्हणजे आता पासुनच त्याला जरा 'त्या Style'ची सवय होईल..." मम्मी आपल्या लेकाला 'सिनेमा/सिरियल'चा 'हीरो' बनवत होती की 'गिटार' वाजवणारा एक कलाकार बनवत होती, काही समजत नव्हतं... शेवटी आमच्या अंदाजा प्रमाणेच मम्मीने लेकाला 'या क्लास' मधुन काढुन दुसर्‍या 'Instant Guitar Tution Institue' मधे दाखल केलं... सर्वात महत्वाचं म्हणजे मुलाला 'गिटार' शिकण्यात अजिबात Interest नव्हता...

दाद, खुप सुन्दर लिहिलय...
मुलीसाठी काहितरी करेनच पण सोबतिला माझ्यासाठी पण काहितरी सुरु करावं अशी उर्मी दाटुन आली.
खुप छान वाट्लं
धन्यवाद...

खूपच छान आहे लेख..

अभ्यासपूर्ण...

दाद! तुम्हाला (तुम्हाला आणि केदारला) सलाम. परदेशात राहून तुम्ही मुलाला इतकं तयार केलंत. आणि तो तयार झाला. हे दोन्हीबाजूंनी घेतलेल्या ध्यासाशिवाय अशक्य. मुलाच्या आणि पालकांच्या आवडी एकमेकांना पूरक असणं किती भाग्याचं ना! इथल्या सगळ्यांचं - ज्यांना संगीतातलं फारसं कळत नसूनही मुलांच्या आवडीसाठी प्रयत्न करणार्‍यांचं - पण खूप कौतुक वाटतं.

विवेक, LOL. मीपण ऐकले आहेत असे किस्से.

दाद, अप्रतिम लेख. घरात संगीताला पूरक वातावरण असलं, घरातील इतर सदस्य एखादे वाद्य वाजवत असले की आपोआप घरातल्या छोट्यांना त्या वाद्याविषयी उत्सुकता निर्माण होऊन ते वाजवायचा प्रयत्न केला जातो हे आजवर अनेक घरांमध्ये पाहिलंय. लहान वयात मुलांना तालाचा सेन्सही जबरदस्त असतो. लगेच संगीताच्या तालावर पावले टाकू लागतात, त्या तालावर टाळ्या वाजवतात किंवा माना तरी हालवतात. खूप मजा वाटते हे पाहताना.
आणि जेव्हा पालक तुमच्यासारखे दक्ष, सुजाण, दर्दी आणि मुलांना प्रयत्नपूर्वक संगीताची गोडी लावणारे असतात तेव्हा ती मुले खरंच तरारतात त्या संगीतावर आणि प्रोत्साहनावर!

शास्त्रोक्त संगीत जर लहानपणापासून कानावर पडले तर त्याचाही ''कानसेन'' व्हायला, सूर-ताल समजायला तरी फार छान उपयोग होतो. संगीतासारखी समृध्द सोबत नाही. त्यासारखी उपासना नाही. चटकन तल्लीन करणारी, अंतर्मग्न करणारी साधना नाही. आजूबाजूला संगीत नसले तरी जेव्हा आतून संगीत ऐकू येते तेव्हा सार्‍या जगाचा विसर पडतो. मग फक्त मनात गुंजणारे ते संगीत असते आणि आपण!

दाद
<<सीमा, सावली, तुमच्या मुलांसारखंच तुम्हीही शिकायला सुरूवात करता का?>> मी वेगळा क्लास लावलेला नाहि. मुलीसाठि क्लास लावताना ३ ठिकाणी ट्रायल क्लास केले. तेव्हा कळल की काहि शिक्षक पाल्कांना सहभागि करुनच घेत नाहित. पण आम्हि निवडलेल्या क्लास मधे त्या शिक्षिका पालकांबरोबरच मुलांना शिकवतात. मलाहि वाजवता याव असा त्यांचा आग्रह असतो. मोठि ट्युन असेल तर अर्धी मी वाजवुन अर्धी मुलीला वाजवायला सांगतात. मुलीच्या कलाने घेतात व सध्या तरि २/४ वाक्यापेक्षा मोठि गाणि नाहित त्यामुळे जेवढ शिकवता पुरतय. घरि येउन मी जे शिकवलय ते दोन तीन्दा वाजवुन बघते. जास्त शिकवायला लागले आणि मला कळत नसेल तर मात्र वेगळा क्लास लावायचा विचार करेनच, पण जरा वेळ आहे.

दाद, या लेखाबद्द्ल तुमचे मनापासुन आभार. माझा मुलगा (अथर्व, वय वर्षे ५) यामाहा म्युजिक स्कूल मधे सध्या इलेक्टोन वाजवायला शिकतोय. घरी यामाहा चा कीबोर्ड आहे , त्यावर प्रॅक्टिस मनापासून करतो. आणि माझा नवरा पेटी शिकलाय , त्यामुळे किबोर्ड छान वाजवतो. आम्ही दोघेही त्याच्या क्लास ला जातो , त्याच्याबरोबर बसतो, त्यमुळे काय शिकवतायेत ते कळ्ते आणि अथर्व ची प्रगतीही कळते ,पण क्लास मधे शिकवतात त्याव्यतिरिक्त काय करता येईल? क्लास च्या कोर्स ची ऑडिओ सीडी आहे ती नेहेमी लावतो. शाळेतली गाणी पण हौशीने म्ह्णणतो पण अजून मराठी गाणी म्हणत नाही किंवा तसा इंट्रेस्ट दिसला नाहीये, नवर्याला शास्त्रिय संगिताची आवड आहे, तो ऐकतो अधुनमधुन,पण ती आवड मुलात कशी निर्माण करता येईल? आणि Solfege Singing मधले नोट्स नीट ( जशी टीचर म्ह्णणते अग्दी तसे ) म्हणावे यासाठी काय करता येईल?
मुलाची संगिताची आवड कशी जोपासता येईल याबद्द्ल अनेक प्रश्न असल्याने तुमचा सल्ला हवाय.

माझा मुलगा, वय ६ वर्षे, तो ४ चा असताना तबल्याला घातला होता. ( आपण सगळे पर्याय देऊन पहायचे, त्यातले त्याला जे आवडेल ते करु दे, या विचाराने) पहिल्या १-२ महिन्यातच खूप कंटाळला. क्लासला जायची वेळ झाली की तोंड वाकडे! "सर रागावतात, मला येत नाही" इ. इ.. मी म्हटले "ठिक आहे, कदाचित नसेल त्याला तबल्याची गोडी" क्लास बंद केला. जवळजवळ एक वर्षानंतर परत त्याला सहज विचारले " जायचे का तबल्याला?" तर हो म्हणाला (त्याच सरांकडे). आणि आता गेले ६-७ महिने एकदम खूष आहे. पटापट धडे आत्मसात करतो आहे. सरही खूष आहेत. मलाही आश्चर्य वाटतं, अगदी मोठे मोठे धडे, दिले त्याच दिवशी पाठ होतात त्याचे! अचानक ही जादू कशी झाली?

अनिताताई, आपले आधीचे पोस्ट अतिशय चांगले आणि प्रामाणिक होते आणि उपयुक्त.

मी पूर्वी गाणं शिकायचे. शिक्षण सुटलं, पण गाणं मनात राहिलं. आता गेले वर्षभर मुलीसाठी पुन्हा सुरु केलं आहे. ती लहान बाळ असल्यापासून दिवसाची सुरवात शास्त्रीय संगीत ऐकुन करायची शक्यतोवर हे बर्‍यापैकी पाळतो. क्लास्ला तिला घेऊन जाते कधीकधी. लाडु मटकावत ती बसुन असते तिकडे. घरी येऊन गुरुजींची नक्कल करते. पेटीवर बोटं फिरवू देणे, भाता मारु देणे हे विशेष आवडीचे (किंचीत धसमुसळेपणा होतोच, नाही असे नाही.). पेटीवर मी तिला तिची गाणी वाजवून दाखवते अग्गोबाई, ढग्गोबाई, जन गण मन, नाच रे मोरा वगैरे. तालयंत्र लाऊन नाचत राहणे हेही तिच्या विशेष आवडीचे. सध्या एवढेच जमते आहे. इतक्या छोट्या मुलांना तसेही बुड लाऊन एका जागी बसणे अवघड जाते. तिचे वय आणि कल वाढेल (वाढला तर !!) तशी तिची तालीम आस्ते आस्ते सुरु करेन. दरम्यान तिच्या दमदार आवाजातील किंकाळ्या ऐकुन 'आवाज खराब होईल' अशी भिती वाटते. आणि हो, तिला गाण्यात अजिबात रुची नसली तर, आपण त्याबद्दल काहीही करु शकत नाही हे मी गृहित धरले आहे. आणि ते स्वातंत्र्य तिला आहे. हो मला वाईट जरुर वाटेल, पण गाणं (किंवा कुठलीही कला) ही अट्टाहासाची गोष्टी नाही असे मला तरी वाटते.