तेलुगु पाककृती: दध्योजन (दहीभात)

‘गोपी सडासंमार्जन करून यमुनेवर पाण्याला निघाल्यासुद्धा! ऊठ आणि हा दहीभात खा पाहू!’
दही आणि मऊ भात उन्हाळ्यात खातात ना न्याहारीला! सोबत माळेचा पांढरा कांदा!

म्हणुन तो लोळत पडलाय!! उठुन काय तर दहिभात खायचाय…

लोल हो. हे काय मोटिवेशनल गाणं समजलात? ते 'सुंदरा' सार्कॅस्टिक आहे हो!
'उजाडलं, लोक कामाला लागले, ब्यूटी स्लीप संपत नाही यांची! ती चरवी घेऊन दूध काय तुमचा कापडीकाका काढणार आहे?! मला मेलीलाही पाणी आणायला जायचंय. तो दहीभात कालवून ठेवलाय, उठा आणि तो गिळा एकदा! तोही आम्ही कालवून द्यायचा यांना! आळशीपणा तर असा आहे की भरवला तरी तुम्हीच पचवून द्या म्हणतील! या नंदांकडचं मेलं असंच!' असं त्याचं गद्य ट्रान्स्लेशन आहे.

'सुंदरा' सार्कॅस्टिक वरुन ब्युटिफुल पीपल गाणं आठवलं.

स्वाती हसुन हसुन मेले..

खरे म्हणजे गाण्याला चुकीची चाल लावलीय. अशी गोड संथ आळवणी करुन कुठले पोर सकाळी ऊठणार आहे?? समस्त आयांना व बायकांना माहित आहे की लातोंके भुत बातोंसे नही मानते.

सुरेख लेख आणि फोटो!
दही भात आवडता आहे. फार फार पूर्वी तिरूपतीला देवळात दर्शन झाल्यावर प्रसाद म्हणून छोट्या द्रोणात काहीवेळा दहिभात असायचा. फार सुंदर चव असायची. आता मिळतो की नाही माहित नाही.

@स्वाती, गद्य ट्रान्स्लेशन भारी आहे

वामनराव, फोटो मस्त. आधी केलेला दहीभात आवडला. आत्ता केलेल्या भातात दही कमी आहे

व्वा. दिलखुष झाला.

मी देखील जवळ जवळ रोजच रामदास कामत यांच्या आवाजातली घनश्याम सुंदरा भूपाळी ऐकतो, त्यामुळे सामो यांच्या प्रमाणे मलाही त्याच ओळी आठवल्या.

आमच्या लहान शाळेतल्या एक खूप जुन्या बाई म्हणजे मी दुसरीत असताना त्या bifurcated लुगडं घालून यायच्या शाळेला. त्या भाकरीला दशमी आणि दहीबुत्तीला दध्योदन म्हणत.

ऐसी अक्षरे दिवाळी अंकात चिन्मय धारूरकर यांचा एक (रडका) लेख आहे त्यात रोमन स्पेलिंग मुळे मराठी/उत्तर भारतीय लोक दाक्षिणात्य गोष्टींचे चुकीचे उच्चार करतात आणि तेच उच्चार कसे रुळतात यावर लिहिले आहे.

तसे काहीसे वाटले. शीर्षक वाचून.

गोव्यातल्या सगळ्या गावांचे असे झाले आहे. कुंकळे चेे कुंकलेम वगैरे.

ते सडासंमार्जन वाचताना दुसर्या स वरचा अनुस्वार पहिल्या स वर वाचला चुकून. पहाटेचं वर्णन म्हणून तेही ठीकच आहे म्हणा.

बाकी पहिले छूट कृतीमधे आलं घातलं ते बरं. नाहीतर नंतर " थोडं आलं घालावं" अशी कमेंट आली असतीच.

गोव्यातल्या सगळ्या गावांचे असे झाले आहे. कुंकळे चेे कुंकलेम वगैरे>>>>> ते पोर्तुगिजांनी केले. शेवटी म लावला, श साठी X आणि स साठी C वापरला. त्यामुळे शागुतीचा उच्चार लोक झाकुटी असा करतात (कोकणात जिला सागुती म्हणतात तीच ही. झाकुटी म्हणजे काय ह्या मोहात पडुन पदार्थ मागवावा तर आपला चिकन रस्सा समोर येतो).
सिताराम हा शब्द citaram असा आजही जुन्या दुकानांच्या नामफलकात दिसतो. कुंकळ्ळीचे रोमन स्पेल्लिंग इतके भयंकर आहे की मला तो शब्दच वाचता येत नाही. ऑफिसातली गोवन मी सुट्टीत घरी पँजिमची जाते म्हणाली तेव्हा मला हे पँजिम आहे कुठे तेच कळेना

असो, धागा काय आणि माझे विषयांतर काय.. माबोवर चालुन जाते म्हणुन बरे.

मस्त आहे रेसिपी आणि छायाचित्रे सुद्धा!

गाडी तेलंगाणातून गोव्याला गेली व्हाया महाराष्ट्र

व्वा माझ्या आवडीचा पदार्थ आणि अतिशय सुंदर फोटो आणि वर्णन. झकास.

खाली दध्योजन शब्दावर जरा अवांतर चर्चा करतो आहे, त्याबद्दल क्षमस्व.

आंध्रातील तेलगू लोक्स दध्योजन किंवा दध्योजनम् खरंतर दद्धोजनम् असं म्हणतात. ते लोक ज्ञान (dnyan) ला ज्ञान (jnan) असे म्हणतात! >> दध्योदन हा मूळचा शब्द आहे. भाषिक अपभ्रंश असल्यास माहीत नाही. पण त्या उच्चाराचा ज्ञ उच्चाराशी संबंध नाही. ओदन म्हणजे ओला (उद - पाणी) केलेला अर्थात शिजवलेला भात. कच्च्या तांदूळाला ओदन म्हणत नाहीत. उद ह्या शब्दापासून ओदन बनल्यामुळे त्यात JN असा उच्चार येण्याचा प्रश्न नाही. तो दध्योजन केवळ जन जोडशब्द असलेल्या शब्दांच्या परिचयामुळे चुकून केला गेलेला आणि अनेकांनी तसाच ऐकून वापरलेला उच्चार असावा.

ज्ञ हे संस्कृतात मुळाक्षर नसून जोडाक्षर आहे आणि ते ज् + ञ् अशा अक्षरांच्या संयोगाने बनते. त्याचा मुळातला उच्चार पण तसाच असावा. त्यामुळेच ज्ञा धातूपासून जानाति क्रियापद - त्याची मराठीत जाणणे वगैरे रूपे होतात. ञ अक्षर इंग्रजीत नसल्याने ज् + ञ् होणारे जोडाक्षर JN अक्षरांनी लिहिले जाते.

आता आपण मराठीत द्न्य असा उच्चार करतो, हिंदीत ग्य असा उच्चार करतात - हे त्या त्या भाषेतल्या लोकांना ते जोडाक्षर कसे ऐकू आले, कसे उच्चारणे सोपे वाटले, आणि बहुसंख्य लोकांनी कसे कॉपी केले ह्यावर झालेले बदल आहेत.

हपा __/\__

सामी हो रॉय, सामो नाही.
तरीच मला वाटलच मला कोणी अनुमोदन कसे दिले.

इथली दही भात चर्चा वाचून मला उगीच पुलंच्या अपूर्वाईमधील "भात रूम" चे चित्र आठवले.