ऊत्क्रांती होताना (फोटोसहीत)

उत्क्रांतीवरचा अनिल अवचटांचा सा. सकाळ मधला लेख वाचनात आला. त्यात ही कल्पना सोप्या शब्दात छान समजावुन देण्यात आली आहे.
http://www.saptahiksakal.com/SaptahikSakal/20101102/5578957639629892580.htm

डेलिया, हेच सांगणार होते मी आता.

मीना प्रभुंनी त्यांच्या प्रवासवर्णात याच गालापागोसच बेटांचे वर्णन केले आहे. त्याही असंच म्हणतात.

भन्नाट...मस्त...असेच लेख टाकत जा...तेवढीच ज्ञानात भर.

सुगरण घरटे बांधतो आणि सुगरीण ते तपासायला येते. तिला ते पसंद पडले तर त्यांचे सुत पुढे सरकते

आता ही बया ते घरटे पसंत कसे करते? पसंतीचे निकष काय? तेही जनुकातुन आलेले असतात?

घरटे बांधणे जनुकातुन आले, त्यात त्या विशिष्ट पक्षाची स्वतःची करामत काहीच नाही, पसंत करणेही जनुकातुन आले, त्यात त्या मादीची स्वतःची आवडनिवड काही नाही. याचा अर्थ असा निघतो का की जी घरटी निवडली जात नाहीत ती घरटी बांधणा-या नरांमध्ये त्या प्रकारची घरटी बांधण्याचीच जनुके होती, पण त्या प्रकारची घरटी पसंत करणारी जनुके माद्यांमध्ये नसल्याने ते नर बिचारे नामशेष होणार? आणि तो नर परत बांधायला घेतो ते घरटे पण आधीसारखेच असणार. मग त्याला तसले घरटे पसंत करण्याची जनुके असलेल्या मादीची वाट पाहात परत परत घरटे बांधण्याशिवाय पर्याय उरणार नाही. आणि एखाद्याला ह्या जन्मी तसली बया सापडली नाही तर संपला कारभार त्याचा

सोल्लिड गुंतागुंत...... यापेक्षा सगळ्यांनाच बुद्धी देऊन टाकलेली परवडली. जो तो स्वत:चा कारभार स्वतःच पाहिल

दिनेशदा फारच सुंदर लेख. चांगली माहीती मिळाली.
झाडाच्या पानावरुन आणि पाकळ्यांवरुन भारतातल्या देवकेळीची (कर्दळ) जात साधारण अशीच आहे अस वाटत.
हा फोटो पाहा.

साधना सुगरण घरटे बांधत असताना मी बरेचदा पाहते. आमच्या समोरच्या नारळावर भरपुर सुगरणी घरटी बनवतात. सगळ्या एकाच वेळी बांधत असतात तेंव्हा भरपुर चिवचिवाट चालु असतो त्यांचा. काय चालु असत त्यांच्यात कोण जाणे तुझ घरट माझ्या अधी की एकमेकांना मदत करत असतात काय माहीत ?

आमच्या समोरच्या नारळावर भरपुर सुगरणी घरटी बनवतात.

माझ्या इथे पण नारळावर घरटी बांधतात. घरटी हिरवीगार असतात बांधताना. चिंचेवर पण बांधतात. मला खुपदा वाटते एखादे नाकारलेले घरटे आणावे घरी. पण नारळाच्या झाडावर चढणार कोण?? माझ्याकडे एक होते आधी. पण ते हिरवेगार नव्हते. कधी कधी सकाळी एखादा पक्षी उडताना लांब शेपुट दिसते, वाटते कोण हा नवा बाबा?? नीट पाहिले तर दिसते की चोचीत एखादे लांब पान किंवा तसेच काहीतरी घेऊन बाबा चाललाय घर बांधायला...

नेरुळ स्टेशनच्या दारात बांबुचे मोठे बन आहे. संध्याकाळी चिमण्या इतक्या गोंधळ घालत असतात की वाटते निदान हजारभर चिमण्या त्या बनात आल्या असतिल निजायला.

आता ही सगळी मंडळी काय बोलत असतात माहित नाही, मी कल्पनेने १०० पाने डायलाग लिहु शकेन पण मग तज्ज्ञ मंडळी म्हणतील मानव सोडुन इतरांमध्ये मुळात संवादच नसतो.. मग झाले, झोपली माझी १०० पाने.....

अगं तु मागे टाकलेले ना हेलिकोनिया, हे त्याच फॅमिलीतले. कर्दळ सुद्धा याच फॅमिलीतली असेल कदाचित. आपला सोनटक्का पण याच ऑर्डरमधला.

साधना मग त्यांचेही फोटो टाकते.

जागु,
देवकेळीची (कर्दळ) ची झाडे पुर्वी लहानपणी मी खुप पाहत होतो,त्याच्या बिया गोल, काळसर रंगाच्या पण कडक असतात त्या आम्ही बारीक नळी करुन तोंडाने फुंकुन या बिया हवेत तरंगवायचो ,पण सध्या ते दुर्मिळ झालेत अस दिसतयं
त्याच्या काही लाल्,पिवळ्या अशा काही जाती मी पाहिल्या आहेत ..
तुम्ही,दिनेशदा किंवा इतर जाणकारांनी याबद्दल आणखी माहिती द्यावी

> पण मग तज्ज्ञ मंडळी म्हणतील मानव सोडुन इतरांमध्ये मुळात संवादच नसतो.. अरेरे मग झाले, झोपली माझी १०० पाने..... स्मित
Fiction म्हणुन लिहायची

> आता ही बया ते घरटे पसंत कसे करते? पसंतीचे निकष काय? तेही जनुकातुन आलेले असतात?
जनुकातुन instincts येतात - अगदी नेमके आदेश नाही. कोणत्याही २ जिवांमध्ये जे संख्याशास्त्रीय (statistical) फरक असतात त्यामुळे पुढे बराच फरक पडु शकतो. पण एकुण नेमका कोणता आणि किती भाग जनुकीय आहे आपल्याला पुर्णपणे कळलेले नाही. (मला तरी माहीत नाही). तिथे genotype-phenotype हा फरक येणार. त्यासंबंधी इथे कुणी तज्ञ असतील तर लिहु शकतील.

अनिल कर्दळ तुम्ही म्हणता त्याप्रमाणे पिवळी आणि त्यावर थोडे लालसर डॉट असलेली असते तसेच पुर्ण लालभडकही असते आणि त्यांची पाने रुंद, गोलाकार असतात साधारण सोनटक्क्याप्रमाणेच. फोटो मिळाले तर टाकेन.

अश्चिग धन्यवाद...

आता ह्या विषयावर आहोतच तर मग किटक/पक्षी यांना आपल्यापेक्षा जास्त रंग दिसतात, कुत्र्याला फक्त काळे/पांढरे दिसतात किंवा अजुनही जे काय माणुस सोडुन इतरांना दिसते ते तसे दिसते हे माणसाने कसे काय ओळखले??

हे माझ्या हाफिसातले वरसारखेच दिसणार फुल.

टायगर कर्दळ पण आहे पण आता फोटो काढुन इथे चिकटवेपर्यंत इथले नेट कनेक्षन गायब होईल

कर्दळीमध्ये पण आता बरेच बदल केलेत माणसाने. पिवळी आणि वर लाल ठिपके असलेली टायगर कर्दळ पहिल्यांदा कुठल्याही गटाराच्या बाजुला दिसायची. पण आता जास्त दिसत नाही. मानखुर्द स्टेशनच्या बाजुच्या दलदलीत मात्र कित्येक वर्षे तिचे साम्राज्य अबाधित राहिले आहे.

माझ्या ऑफिसात अगदी बुटकी आणि रक्तवर्णी फुले असलेली कर्दळही आहे. या फुलांना पाकळ्याही भरपुर असतात. मुळ कर्दळीला पाकळ्या इतकया नव्हत्या.

साधना साधारण तसेच आहे ग हे फुल.

> त्यांच्या आजूबाजूची माकडे ते बघून शिकतात. मग काही पिढ्यानंतर हे कौशल्य त्यांच्यामधे आपसूकच येईल ना.

दिनेशदा, तुम्ही म्हणता आहात ती लमार्कीय उत्क्रांती, डार्वीनीय नाही.
त्याबद्दल मागे एकदा मी थोडे लिहिले होते.
http://www.maayboli.com/node/14292

त्याचा जनुकांशी थेट संबंध नाही.

<<<आता ही बया ते घरटे पसंत कसे करते? पसंतीचे निकष काय? तेही जनुकातुन आलेले असतात?
आता बायका नाही वेगवेगळे निकष लाऊन पुरुष निवडत? आता बिनधास्त बोलतात आधी मनातच ठेवायच्या बहुतेक

एक प्रश्न दिनेशदा यांना : सुर्यपक्षी म्हणजे कोणता? फोटो वगैरे आहे का? गुगलवर काय शोधायचे?

@aschig : जनुकांशी थेट संबंध सुरूवातीला नसेल पण त्या स्किलच्या अनुसार बदल शरीरात होते गेले की ते जनुकीय होतील असे वाटते. उदा. भाषांसाठी असणारी फॉक्सपी२ जीन.

शिल्पा, हा एक प्रकारचा सनबर्ड (सुर्यपक्षी). याच्यात खुप रंग आहेत असे मला तरी वाटते. मी घराच्या बाजुला हिरवे पाहिलेत. माझ्या बागेत रोज येतो तो काळा वाटतो पण खरे तर अतिशय गडद मोरपंखी निळा रंग आहे त्याचा. एका विशिष्ट कोनातुन उन पडले त्याच्यावर की तो मोरपंखी रंग चमकतो.

इथे त्याला इंग्रजीतल्या सनबर्डवरुन सुर्यपक्षी म्हटलेय बहुतेक, किंवा त्याचे नाव सुर्यपक्षीच असावे. दुर्गाबाईंच्या ऋतुचक्रमध्ये त्यांनी यांना फुलचुख्या म्हटलेय. आणि ते अगदी सार्थ आहे.

फुलचुख्या...मस्त नाव !

हे झाड वर्षभरापूर्वी मी कुठेतरी पहिले होते.. त्यानंतर गणपतीच्या दिवसात दादर फुल बाजारात मला ६० रुपये जोडी अश्या दराने ते मिळाले.. अर्थात लावायला नाही तर सजावटीसाठी.

ह्यानंतर अनेक महिने मी ते झाड कुठे सापडेल का म्हणून शोधत होतो. अखेर जिजामाता उद्यानात भरणाऱ्या प्रदर्शनात दापोलीच्या एका नर्सरीमध्ये ही झाडे मिळतात असे कळले. मार्च महिन्यात सहज वेळास - मुरुड येथे गेलो असता गावात सर्वत्र ही झाडे आढळली. दापोली येथे गेलो असता दापोली कृषी विद्यापीठाच्या नर्सरीमध्ये पिवळे हेलीकोनिया सापडले. तसेच बर्ड ऑफ पॅराडाईझ देखील सापडले. ह्याच्या विविध १०-१२ जाती आहेत त्याचा तक्ता सुद्धा मिळाला सध्या माझ्या घरच्या बागेत अशी ४ झाडे डोलत आहेत.

काही दिवसांपूर्वी कामावर निघालो तेंव्हा एक फुल नुकतेच डोके बाहेर काढू लागले होते. आता त्याला फक्त फोटोतच बघावे लागेल...

सध्या ठाण्यात हायवेच्या बाजूने दुतर्फा (नितीन कंपनी जवळ) ही झाडे लावली आहेत.. त्यांचे संगोपन आणि राखण केली तर परिसर छान खुलून येईल... मला खात्री आहे की ह्या झाडाला येत्या काळात चांगले दिवस येणार...

सजावटीला मागे दोन्ही बाजूला वापरलेले दीपकळी....

विषयांतर होतय. पण राहवलं नाही. गणपतीची सजावट सुरेख दिसतेय.

साष्टांग नमस्कार
दिनेशदा, खरेच ग्रेट आहात, तुमचा प्रत्येक लेख म्हणाजे एक पर्वणीच असते. धन्यवाद