भारतातील स्त्रियांसंदर्भातील काही महत्त्वपूर्ण आकडेवारी व कटू वास्तव :
भारतीय स्त्रियांच्या साक्षरतेचे प्रमाण : (इ.स.२००१ च्या सर्वेक्षणानुसार) : ५४.१६ %
ह्या टक्केवारीत जास्तीत जास्त तीन ते चार टक्क्यांनी वाढ झाली असण्याची शक्यता तज्ञ मंडळी व्यक्त करतात.
संदर्भ : http://www.nlm.nic.in/women.htm
विवाहित स्त्रियांमधील कुपोषण : ३३%
नमस्कार,
सुमारे वर्षभरापूर्वी प्रश्नावलीचे प्रश्न तयार करताना आणि नंतर विश्लेषणावर काम करताना आम्ही आणि आपण सगळ्याच मैत्रिणी उत्सुक आणि उत्साही होतो. स्त्रियांना स्वतःशी संवाद साधता यावा या दृष्टीने ही प्रश्नावली तयार केली गेली होती. आलेली उत्तरे इतकी लख्ख, प्रामाणिक आणि विस्तृत (आणि प्रश्नावलीतील त्रुटींमुळे विस्कळीतही) होती, की विश्लेषक म्हणून आमची जबाबदारी कैकपटीने वाढली.
या सदरात एकूण ५ प्रश्न होते, आणि त्यापैकी पहिला प्रश्न वगळता इतर चार प्रश्न अनिवार्य होते. आर्थिक स्वावलंबन, कौटुंबिक अर्थकारणातील निर्णयप्रक्रिया आणि त्यातील स्त्रियांचा सहभाग या दृष्टीने प्राथमिक स्वरूपाचे काही मोजकेच जुजबी प्रश्न या सदरात विचारले होते.
हा भाग वाचायला सुरवात करण्याआधी कृपया प्राथमिक माहिती पूर्ण वाचावी.
या विभागात १३ प्रश्न होते आणि त्यातील एक वगळता सर्व अनिवार्य होते. महिलांची स्वत:च्या शारीरिक/मानसिक आरोग्यविषयक जागरूकता या भोवती सर्व प्रश्न योजले होते.
हा भाग वाचायला सुरवात करण्याआधी कृपया प्राथमिक माहिती पूर्ण वाचावी.
या प्रश्नाला उत्तर देताना एकापेक्षा जास्त पर्याय निवडता येणे शक्य होते. एकूण पाच पर्याय असल्यामुळे एकूण ३१ प्रकारे पर्यायांची निवड करणे शक्य होते. पैकी २३ प्रकार निवडले गेले.
या भागात ६ प्रश्न समाविष्ट करण्यात आले होते. यातील सर्व प्रश्न अनिवार्य होते. आपल्या स्त्री म्हणुन असलेले भूमिकांच्या पलिकडे जाऊन स्त्रीत्वाबद्दल, त्या आधी स्वतःच्या व्यक्तित्त्वाबद्दल विचार करण्यास उद्युक्त करावे या हेतूने हे प्रश्न योजले होते. सर्वच प्रश्नांना अतिशय मनमोकळेपणे उत्तरे आली.
समाज
या सदरात एकूण १३ प्रश्न होते, आणि त्यापैकी १० अनिवार्य होते.
'देव' या संकल्पनेवर विश्वास, सामाजिक चालीरिती, धर्मकार्ये, धार्मिक निर्बंध, सामाजिक लिंगभेद, समाजाचा घटक म्हणून स्त्रियांना सामाजिक योगदानाविषयी/पर्यावरणाविषयी काय वाटते, शारीरिक/लैंगिक/मानसिक शोषणाचे अनुभव, स्त्रीच्या नातेस्थितीबद्दलचे अदमास, स्त्रीप्रतिमा, या मुद्यांभोवती हे प्रश्न गुंफले होते. भारतीय स्त्रीच्या भावविश्वात सामाजिक परिस्थितीचा, देवाधर्माने परंपरागत आलेल्या घटकांचा, लिंगभेदाचा समावेश असलाच तर तो किती हे तपासून पहायचा मानस होता.
नोकरी
या भागात १० प्रश्न समाविष्ट करण्यात आले होते. त्यातला कुठलाही प्रश्न अनिवार्य नव्हता. सध्याचा पदभार, नोकरी/ करियरविषयक मतं, Work- Life Balance, पदोन्नती, नोकरी सोडण्याची कारणे, Glass Ceiling (कामाच्या ठिकाणी लिंगभेदाचा अनुभव), नोकरी करणार्या आणि न करणार्या स्रियांबाबत मैत्रिणींचे विचार याभोवती या सदरातील प्रश्नांचा रोख ठेवला होता.
हे वाचण्यास सुरूवात करण्यापूर्वी प्राथमिक माहिती हा धागा पूर्ण वाचावा.
कृपया या भागातील टीपा काळजीपूर्वक वाचाव्या.
कुटुंब
या सदरातील शेवटचा प्रश्न सोडता सर्व प्रश्न अनिवार्य होते. कुटुंबातील घरकामाचे लिंगाधारित विभाजन, परंपरेनुसार घरातील जबाबदार्या, दिवसाकाठी स्वयंपाकघरात देण्यात येणारा वेळ आणि तीन पिढ्यातील फरक याभोवती या विभागातील प्रश्न गुंफले होते.
हे वाचण्यास सुरूवात करण्यापूर्वी प्राथमिक माहिती हा धागा पूर्ण वाचावा.
प्रश्नावलीत उत्तरासाठी दिलेले पर्याय खालीलप्रमाणे होते.
महिला दिन २०१० निमित्ताने 'संयुक्ता'तर्फे एक सर्वेक्षण घेतले.
संयुक्ताच्या सदस्या आणि त्यांच्या परिघातील १२२ स्त्रियांकडून ही प्रश्नावली भरुन आली. गोपनीयतेची आणि अनामिकतेची पुरेपूर काळजी घेतली होती.
प्रश्नावलीत ९ वेगळ्या सदरात (अनिवार्य प्राथमिक माहिती, शिक्षण, विवाह आणि लग्नसंस्थेबद्दलची मतं/अनुभव, कुटुंब आणि समाज, नोकरी/करियर, आरोग्य, "स्व"संकल्पना ) एकूण ८७ प्रश्न होते
विवाह व लग्नसंस्था
'भारतीय स्त्रीच्या आयुष्यातील सर्वात महत्वाचा निर्णय म्हणजे लग्न' हे परंपरागत गृहितक तपासून पहाण्याच्या दृष्टीने या सदरातील सर्व प्रश्न योजले होते. खरंतर या सदरातील केवळ ३ प्रश्न अनिवार्य ठेवले होते तरीही बहुतांशी विवाहित मैत्रिणी असल्याकारणाने की काय. यातील प्रत्येक प्रश्नाला भरभरुन प्रतिसाद आले.
