#भारत का दिल देखो : वांग्याच्या खुलाची भाजी

वा! किती मस्त लिहिलं आहेस. वांगी सुकवून वापरतात हे माहीत नव्हतं. कुसर शब्द माहित आहे पण खुला हा शब्द पहिल्यांदाच ऐकला. माझी आई उन्हाळ्यात लाल भोपळ्याच्या साली, गवार असं काय काय कापून सुकवायची आणि नंतर तळून खायचो. त्याला आम्ही कुसरी म्हणत असू.

माधवराव पाटिल हे नाव वाचताच मारुती चितमपल्लींची आठवण झाली आणि मग त्यांचा उल्लेख आलाच. सध्या मी 'शब्द निरंतर' नावाचं युट्युब चॅनेल आहे त्यावर मारुती चितमपल्लींच्या कथा ऐकते. कथाकथन करणार्‍या गार्गीताई फार सुरेख वाचन करतात आणि चितमपल्लींच्या कथा तर निव्वळ आनंदाचा ठेवा आहेत.

खूप छान डॉक्युमेंट्शन करते आहेस.
खूप लिही..
^^माधवराव पाटिल हे नाव वाचताच मारुती चितमपल्लींची आठवण झाली आणि मग त्यांचा उल्लेख आलाच^^
अगदी अगदी..

मारुती चितमपल्ली यांच्या बऱ्याच आठवणी आहेत माझ्या. बरचसं बालपण आणि Teenage त्यांच्या सहवासात गेलं आहे. >>> या आठवणीदेखिल लिही ना.

आताच्या भाषेत...
सनड्राईड !

हटके रेसिपी. 👍

खुला, कुसरी = नवीन माहिती.

वांग्यांना काही भागात भटई/ भटे म्हणतात हे माहिती होते.

पाककृती आवडली. मी छाया (चितमपल्लींची मुलगी) माधवराव पाटीलांकडे गेलो होतो....

वेगळाच प्रकार. जुने लोक काय काय करायचे.

सहवासात गेलं आहे. >>> या आठवणीदेखिल लिही ना........+१.

मस्त हटके रेसीपी आहे.

… मारुती चितमपल्ली यांच्या बऱ्याच आठवणी आहेत माझ्या….

याबद्दल योग्य जागी अवश्य लिहा असा आग्रह.

छान माहितीसह रेसिपी. फोटोही मस्त.

खूप वर्षांपूर्वी नवऱ्याच्या साऊथ इंडियन मित्राने अशा मिक्स वाळवलेल्या भाज्या दिलेल्या. वांगी, गवार अजून काय आठवत नाही पण फोडणीत भाज्या घालून पाण्याचा हबका मारून, झाकण ठेवून परतून केलेली, टेस्टी झालेली.

छान रेसिपी आणि माहिती.चविष्ट लागत असणार ही भाजी.
भाज्या वाळवून करतात त्या भाज्यांबद्दल ऐकलंय.खुला कुसरी/कोरवा ही नावं पहिल्यांदाच ऐकली.

मारुती चितमपल्ली यांच्या बऱ्याच आठवणी आहेत माझ्या.या आठवणीदेखिल लिही ना .>>+१.

भाज्या सुकवून वापरायच्या. याबद्दल अजिबात माहिती नव्हतं.
केव्हढी महत्वाची माहिती आहे. फ्रीज ची गरजच नाही. धन्यवाद या माहितीसाठी.

रेसिपीच्या बाबतीत ढ असल्याने उगीचच काही चुकीचे लिहीण्यापेक्षा गप्प बसतो.

तर मेथी, कोथिंबीर, चाकवत इत्यादी पालेभाज्यांच्या वाळवणाला कुसरी / कोरवा म्हणत

हल्ली सर्रास वापरली जाणारी 'कसुरी मेथी ' म्हणजे या कुसरी मेथीचाच अपभ्रंश असेल का?

खूपच छान लागत असणार.

एकदम वेगळा प्रकार! खुला , कुसरी हे शब्दही माहित नव्हते. इथे आम्ही टोमॅटो, पुदिना, बेसील, शेपू, पर्सली वाळवून ठेवतो. देशातले शेजारी गवार वाळवून ठेवायचे पण वांगी वाळवून ठेवतात माहित नव्हते.
तुमच्या लेखनामुळे खूप वेगवेगळ्या भाज्या, वेगवेगळ्या पद्धती माहीत होतात.

छान लेख आणि लेखमाला आहे.

आज मारुती चितमपल्ली आणि माधवराव यांच्या उल्लेखामुळे मुद्दाम प्रतिक्रिया द्यावीशी वाटली.
या योग्यांचा तुम्हाला सहवास लाभला हे भाग्यच आहे.
त्यांच्याशी नुसत्या बोलण्यातून देखील किती माहिती मिळत असेल.
त्यांच्या आठवणीची एक लेख मालिका नक्की लिहून काढा.
त्यांचे विचार आणि लिखाण हे कोणत्याही जंगल वाचकासाठी महत्वाचा वारसा आहे.

मस्त रेसिपी.
आज मारुती चितमपल्ली आणि माधवराव यांचा तुम्हाला सहवास लाभला हे भाग्यच आहे.
त्यांच्याशी नुसत्या बोलण्यातून देखील किती माहिती मिळत असेल. सावली शी सहमत.
कुसरी ह्या शब्दाच कसुरी ह्या शब्दाशी साधर्म्य वाटलं. वाळवलेली मेथी, कोथिंबीर ...'कसुरी' मेथीला कसुरी ती मुळची पाकिस्तानमधील 'कसूर' भागातील आहे म्हणून म्हणतात असे ही वाचले असले तरी.

मस्त पाकक्रुती, नविन माहिती..खुला आणी कुसर हे शब्द माहिती नव्हते.

मस्तच प्रकार आहे. ही मालिकाच आवडते. भटईच्या खुला हे नाव वर कंसात देऊ शकतेस मनू !
सर्वांना मम. आठवणी लिहून काढ. एका राजस्थानी मैत्रिणीने उन्हात वाळवलेल्या वेगळ्याच शेंगा - केरसांगरीची भाजी खाऊ घातली होती. भारतातून घेऊन आली होती. ती आठवली. फारच आवडली होती. ती आठवली.

नवीन माहिती मिळाली. मला खुला फक्त कैरीच्या वाळवलेल्या फोडींना म्हणतात हे माहित होते.
गवारीच्या वाळवलेल्या शेंगा तळून, तिखटमीठ घालून खिचडीबरोबर खायच्या. मस्त लागतात.

आवडला वांग्यांचा खुला!

मराठवाड्यात आमच्याकडे वाळविलेल्या भाज्यांना ऊसऱ्या म्हणतात. एकेकाळी जेंव्हा केवळ कोरडवाहू शेती असायची तेंव्हा उन्हाळ्यात भाज्यांचा दुष्काळ असायचा. त्यासाठी म्हणून हिवाळ्यातच वांगी, आवऱ्याच्या शेंगा, वाळकं, भेंडी, वगैरे फळभाज्यांच्या फोडी करून उन्हात कडक वाळवून (demoisturization / dehydration) त्या साठवून ठेवायच्या. त्याचप्रमाणे हरभऱ्याची पालेभाजी वाळवून साठवून ठेवायची. हे सगळे ऊसऱ्या नामक प्रकार मग उन्हाळ्यात भाजी करायला कामाला यायचे.

अर्थात हा सगळा प्रकार आमच्या लहानपणी असायचा. नंतर जसजशी बागायती शेती होऊ लागली तसतशी ऊसऱ्यांची गरज कमीकमी होत गेली. शेवटची ऊसऱ्यांची भाजी खाऊन किती वर्षे झाली हे आठवत नाही.

मागच्या दहाएक वर्षांपासून तर भाजीपाला हिवाळ्याच्या शेवटीशेवटी सर्वात स्वस्त असतो तर पावसाळ्यात सर्वात महाग असतो!

मनीम्याऊ,
भारीच. जबरी.
तुमच्या रेसिपी नेहमी हटके असतात. एकदम गावरान.
खुला, कुसरी = नवीन शब्द.
आमच्याकडे गवारीच्या कोवळ्या शेंगा, मुळ्याच्या डिंगऱ्या, हरभऱ्याचा पाला, कोथिंबीर वाळवून ठेवत असू.
थंडीत हरभऱ्याच्या शेतात पहाटे जाऊन अलगत धोतर अंथरूण त्यावरची आंब आजी आणि मी गोळा करत असू. ते आठवले.
माधवराव पाटिल, मारुती चितमपल्ली थोर माणसे.
चितमपल्ली यांना दोनदा भेटलो. निसर्ग माहितीचा शब्दकोश.
तुम्हाला त्यांचा सहवास लाभला, तुम्ही भाग्यवान.
त्यांच्याबद्दलच्या आठवणी नक्की लिहा.