तो बोल मंद हळवासा, आयुष्य स्पर्शुनि गेला!

आमची ओळख नक्की कधी कशी झाली हे नीट सांगता येणार नाही, पण ओळख होईल असं वातावरण मात्र
माझ्या लहानपणापासूनच होतं घरात. मोकळ्या वातावरणात वाढलो आम्ही बहिणी. मी १२वीत असताना पुण्यात ज्या घरी पेइंग गेस्ट होते तिथेच माझ्या एका रूममेटमुळे आमची - त्याची आणि माझी- ओळख झाली. ती रूममेट आणि तिची बहीण, दोघी संगीत विषयात शिक्षण घेत होत्या. तो त्यांचा मित्र, त्यामुळे त्यांच्या गाण्याच्या निमित्ताने जातायेता मीपण उगीचच जरा ओळखीचं हसू लागले. ओळख झाली. १२वीचे क्क्लासेस, अभ्यास, मेसमधून जेवून आल्यावर थकवा यायचा, तो आमच्या संवादामुळे कमी झाला. पण ते तेवढ्यापुरतंच राहिलं. पुढे मी पुन्हा रत्नागिरीत आले आणि पुन्हा अभ्यास, कॉलेज या सगळ्यांत वेळ जायला लागला. पण एव्हाना, ओळख ही फक्त ओळख नाहिये हे कुठेतरी जाणवायला लागलं होतं. आईचा विरोध नव्हताच, उलट तीही अधेमधे आमच्या संवादात सामील असायची.
मला आठवतंय, २ दिवसांनी डिप्लोमाची बोर्ड एक्झाम आणि मी आईबरोबर या कुटुंबाशी रात्री उशीरापर्यंत गप्पांत गुंगले होते! दरवेळी आईच असे असं नाही, कधीकधी माझी सखीही असायची. कारण पुण्यात जशी एक मैत्रीणच ओळख व्हायला कारण ठरली तशी इथेही मला कंपनी द्यायला माझी सखीच असायची. पण एव्हाना मला त्याच्याबद्दल वाटणारी ओढ मात्र वाढत होती. मध्यमवर्गीय मराठी घरात जसं अभ्यासू वातावरण असायचं तसंच ते आमच्याही घरी होतं. अभ्यासात हयगय नको आणि आई-बाबांचा विश्वास उडेल असं काही करायचं नाही असे संस्कार होते. मीही कधीच अभ्यासाकडे दुर्लक्ष केलं नाही. किंबहुना, भराभर अभ्यास संपवून, थोडा जास्तीचा करून मग मला माझ्या मनासारखं करता येईल हे नक्की झालं होतं.
तसा तो एकदम दिलदार स्वभावाचाच. त्याची भाषा कळायला मला खूप वेळ, वर्षंच लागली म्हणा ना! त्याचा एक भाऊ मात्र एकदम खेळकर! आधी माझी त्याच्याशीच गट्टी झाली. मग हळूहळू सगळं कुटुंब समजायला लागलं. केवढं मोठं कुटुंब!! बापरे! आणि सगळीच मंडळी तशी भारदस्त दिसत होती! आपला अभ्यासच बरा हे माझं मनातल्या मनात नक्की झालं होतं. कारण मी अशा टप्प्यावर होते ना करिअरच्या, की आता दुसरा कुठलाही निर्णय घेणं मला परवडणारं नव्हतं.
माझं शैक्षणिक अपयश बघून अनेकांनी मला करिअरच्या बाबतीत सल्ले दिले होते, पण मला ते कधीही स्वीकारावेसे वाटले नाहीत. पण आमची इतकी मैत्री झाली होती, की हा एकच सणसणीत अपवाद म्हणावासा वाटला मला, जो माझ्या आयुष्यात लहानपणीच आला असता तर, आणि तरच, मी शिक्षणाची दिशा बदलली असती. त्याचंच ऐकलं असतं असा विचार कधीतरी आजही मनात येतो.
माझं नशीब इतकं चांगलं, की हे सगळं समजून घेणारं आणि समंजसपणे स्वीकारणारं कुटुंब मला मिळालं. मी जेव्हा प्रत्येक ठिकाणी अपयशी होत होते, समुपदेशनही घेतलं गरज वाटली तेव्हा, त्याही वेळी मला आई-बाबांनी "पुरे आता!" असं नाही म्हटलं. आमच्यातला संवाद गरजेचा आहे हे त्यांना समजलं होतं. बरेचदा तो संवाद एकतर्फीच असे. आणि एरवी मी कोणाशीही बोलताना वक्त्याच्या भूमिकेत असायची, ती इथे मात्र फक्त श्रोता होत असे. माझा मूड जरा लवकर सुधारतो असं आमच्या लक्षात आलं होतं.

मग पुढे माझं शिक्षण संपलं, नोकरीला लागले आणि इथेही त्याच्या परिवाराशी चांगली ओळख असलेले सहकारी भेटले. मी अजून खूश झाले! नात्यातली परिपक्वता म्हणजे काय हे समजायला लागलं होतं. नव्या आयुष्यासाठी मीही उत्सुक होते, माझीपण काही स्वप्नं होती. ती पूर्ण करण्यासाठी मीही धडपडत होते.
सखीशी बोलणं कमी झालं होतं, पण कधीकधी रहावलं नाही की भरपूर वेळ आम्ही बोलायचो. मला न पटणार्‍या अनेक गोष्टी मी तिला सांगायचे. तिचीही बरेचदा तशीच गत असे. पण एक आश्चर्य होतं, काही गोष्टी 'पटल्या' नाहीत, तरी त्याने त्याच्या भाषेत सांगितल्या की निदान ऐकून घेतल्या जात असत. हा काय चमत्कार होता न कळे! आणि हे बरेचदा होत असे! काहीतरी प्रचंड गूढ असं त्याने सांगूनही आणि ते न कळूनही मनात भिनायचं. बरेच दिवस भेट होत नसे, पण अवचित कधी भेट झालीच तर लपाछपीच्या खेळात मी जिंकले असं वाटायचं. त्याच्या व्यक्तिमत्त्वाचा एकूणच आवाका प्रचंड होता! कधीकधी तर मला आम्च्यातला संवाद झेपत नसे! तशी आमची कधीही भेट झाली तरी दिवस मावळताना जर तो भेटला तर मला जास्त आनंद होत असे. त्याची ती मालकीचीच वेळ! तेव्हा तो जास्त प्रसन्न वाटायचा. म्हणजे इतर वेळी घेतलेलं मसाला दूध आणि कोजागिरीच्या रात्रीचं मसाला दूध यात जो फरक होता तोच याच्या इतर वेळी भेटण्यात आणि दिवस मावळल्यावर जरा निवांतपणे भेटण्यात होता. त्या खास वेळी तो तेजाळून जातोय असं वाटायचं!
हे सगळं नक्की कुठे जाणार आहे कळत नव्हतं. घरी सगळं माहिती असूनही, 'हे आयुष्य नाही' हे घरच्यांनाच काय, मलाही माहिती होतं. आईबाबांनी माझ्या लग्नाचं बघायला सुरूवात केली तेव्हा मात्र मी ठाम सांगितलं, की माझ्या या ओढीसकट त्या परिवाराशी जुळवून घेणारा मुलगा मिळेपर्यंत मी लग्नाला होकार देणार नाही!
आणि मला तसा मुलगा मिळाला तेव्हा मी प्रचंड रिलॅक्स झाले! तोही त्या परिवाराशी संबंधित होता. माझ्या 'त्या'ला ओळखत होता. त्याच्या खेळकर भावालाही ओळखत होता. आणि तोही लहान असल्यापासूनच त्याची आणि त्याच्या कुटुंबाचीही 'त्या'च्याशी ओळख होती! मी नाही म्हणण्याचा प्रश्नच निकालात निघाला!

कोण आहे 'तो'? माझ्या मनातल्या खास कप्प्यात जपलेला राग यमन! आमचं नातं काय हे आता वेगळं सांगायला नको ना? त्याचे सूर थेट मनात भिनतात. 'भय इथले.." असो की "मागे उभा मंगेश.." असो की आणि काही, मी माझी रहात नाही. त्याचे सूर माझा पूर्ण ताबा घेतात. हे माझ्या नवर्‍यालाही चांगलंच माहिती आहे. तो स्वतः लहानपणी गाणं शिकलाय, "हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत" या मोठ्या परिवाराशी त्याची ओळख आहे. कुटुंबात गाण्याची आवड आहे. माझं मैत्र फार छान फुललंय आता.
मला आठवतंय, माझी माऊ पोटात होती आणि मला ते माहिती नव्हतं, त्याहीपेक्षा तशी शंकाही मला आली नव्हती! माझं त्यावेळी पोस्टग्रॅजुएशन चालू होतं. असाईनमेंट्स आणि बाकीची कामं करून मी थकून गेले होते. तिन्हीसांजा उलटून गेल्या होत्या. मी पं. हरिप्रसादजींची बासरी लावून त्यावर यमन ऐकत होते. खोलीत दिवा लावायचा राहिला होता, पण मी त्या सुरांत इतकी हरवले की तेही भान मला राहिलं नाही. आणि एक्दम माझ्या डोळ्यांत पाणी आलं! दु:ख नक्कीच नव्हतं, उलट कसलातरी आनंदच होता तो! काहीही कळत नव्हतं काही क्षण.. मग मी शांतपणे उठून दिवा लावला. आतून शांत शांत झाल्यासारखं वाटत होतं. खूप दिवसांनी मी त्याला भेटले होते आणि मग समजलं, की माऊ पोटात असल्यामुळे सुरूवातीला होणारे मूड स्विंग्स होते म्हणून एकदम हळवी होऊन मला असं झालं.... माऊवर कुठलातरी संस्कार नक्कीच झाला होता!
माझं हे प्रेम पुढच्या पिढीत पोहोचलंय हे नक्की!
आता माऊ गाणं शिकतेय!