प्रत्यक्षासम प्रतिमा उत्कट :स्वातंत्र्यवीर सावरकर चित्रपट

फारेंड,माझेमन,चिडकू चांगल्या पोस्ट्स.
गांधीजींनी चळवळ सर्वसामान्यांपर्यंत नेली.जहाल matavadyanni (सावरकर भगतसिंग आणि इतर सर्व) इंग्रजी साम्राज्याला वेळोवेळी खिंडारे पाडून खिळखिळे करण्याचा प्रयत्न केला. सर्वांचेच ध्येय स्वातंत्र्यप्रा्ती होते.
ते 'वाट चुकलेले देशभक्त 'नव्हते.
असो.हिमाशेपो

प्रोपोगंडा ला बळी पडून आपण कोणाच्या कार्यक्रमात सतरंजीवाहक होणे टाळयाचा प्रयत्न करावा.>>> त्यासाठी आधी तथ्य आणि प्रोपोगंडा यात भेद कसा करावा हे तर कळायला हवं ना???

चिडकू, विथ ड्यू रिस्पेक्ट, असहमत.
गांधी व नेहेरू यांच्यावर अन्याय झाला असे गळे कुणी काढत नाहीत. त्यंच्या सिनेमात ते इतरांपेक्षा श्रेष्ठ होते असे दाखवण्याचा खटाटोप नसतो.

> बाकी माणूस म्हणून पाहावे. माणसे चुका करू शकतात. सावरकर आणि गांधी दोघेही वेगळ्या परिस्थितीतुन आले होते. त्यांनी त्यांच्या काळात त्यांच्या परीने प्रयत्न केला. चुका देखील केल्या

अशा वाक्यांमधून गांधी व सावरकर एकाच नाण्याच्या दोन बाजू होत्या असे दाखवून कुठेतरी बरोबरी करण्याचा प्रयत्न दिसतो. यापैकी एकाच व्यक्तीचे अनुयायी आज मॉब लिंचिंग, सामूहीक बलात्कार अशा घटनांना trivialize करणे, नैतीक पाठबळ देणे, प्रसंगी खिल्ली उडवणे हे करत असतात हा मूलभूत फरक आहे.

सावरकरांनी अंदमनातून सुटल्यावर काहीच हिंसक कारवाया केल्या नाहीत हे सत्य आहे आणी त्यात embarrassing असे काही नाही. य दी फडक्यांसारखे 'केली असतील बुवा' असे म्हणणे जरूरीचे नाही. आणी गुप्तपणे केल्याच असतील तर स्वातंत्र्य मिळाल्यावर तरी सावरकरांनी लिहिल्याच असत्या ना? योगी अरविंद सारख्या अनेक क्रांतीकारकांनी हिंसक चळवळींचा मार्ग सोडला आणी अशा सर्व लोकांबद्दल असलेला अतिव आदर त्यामुळे कणभरही कमी होत नाही.

सावरकरांवर पोस्ट तिकिट १९७० मध्ये आले. आपल्यापैकी जे मराठी माध्यमातून शिकले त्या सर्वांनी सावरकरांची एखादी कविता, माझी जन्मठेप मधला एखादा उतारा पाट्यपुस्तकात वाचलाच असेल.

फा, उदय, मी ‘माझा कट्टा‘ च्या क्लिपची लिंक देण्याचं कारण, सावरकरांवर अन्याय झाला का नाही ह्या चर्चेशी संबंधित नव्हता. विकु आणि देवकी ह्यांच्या चर्चेत त्याचा उल्लेख ‘व्हॉट्सअ‍ॅपीय फॉर्वर्ड‘ झाला म्हणून ते तसं नसून, मंगेशकरांच्या मुलाखतीत आलेला भाग आहे हे सांगितलं, इतकंच.

फा, तुझ्या पोस्ट्स साठी +१

गांधी व नेहेरू यांच्यावर अन्याय झाला असे गळे कुणी काढत नाहीत. त्यंच्या सिनेमात ते इतरांपेक्षा श्रेष्ठ होते असे दाखवण्याचा खटाटोप नसतो. >> त्यांना चांगले पटकथालेखक/ दिग्दर्शक लाभले इतकाच त्याचा अर्थ. सिनेमात खटाटोप नसतो हा युक्तीवाद कसा असू शकतो???

बाकी सध्या लंबक एका बाजुला आहे, तो दुसर्‍याबाजूला गेला की नाण्याची दुसरी बाजू किती गणंग आहे हे दिसेलच. काँग्रेसचं पूर्णपुण्य किती दिवस कामाला येणार! गांधींचा खून झाल्यावर, इंदिरा गांधींचा खून झाल्यावर स्टेट सपोर्टेड मॉब लिंचिंग इ. इ. झालंच.
इतिहासत न रमता वर्तमानात जगावे आणि इतिहासाला गाडून टाकावे.

फा, उदय, मी ‘माझा कट्टा‘ च्या क्लिपची लिंक देण्याचं कारण, सावरकरांवर अन्याय झाला का नाही ह्या चर्चेशी संबंधित नव्हता. >>> हो फेफ आले लक्षात.

vijaykulkarni गांधी किंवा नेहरू यांच्यावर अन्याय झाला म्हणून कोणी गेले काढले नाही हे तुमचे बरोबर आहे. गांधी आणि सावरकर ह्या एकाच नाण्याच्या दोन बाजू होत्या असे देखील म्हणायचे नव्हते. कायदेशीर भाषेत लिहिल्या सारखे सीता रामाची बायको होती म्हणजे राम तिचा नवरा हे वेगळे लिहिले नाही म्हणून फाटे फोडण्यासारखे आहे. तरी पण संशय नको म्हणून लिहितो.

गांधीजींच्या लढ्यात सावरकरांपेक्षा लाखो पटीने जास्त लोक सहभागी झाले. अहिंसक मार्गाने का साध्य करायचे याच्या मागचा त्यांचा विचार हा जगमान्य आहे. एखाद्या देशाची सूत्रे हिंसक टोळ्यांच्या हाती गेल्यावर काय होते याची इतिहासात असंख्य उदाहरणे आहेत. त्या मार्गाने मिळालेल्या सत्तेत असहमती दाखवणार्यांना काय स्थान असते हे वेगवेगळ्या देशात दिसून आले होते. या सगळ्यातून हिंसक विरुद्ध अहींसहक हा प्रश्न निकालात निघाला होता. त्यांच्या चुकांबद्दल म्हणाल तर औद्योगिकरण आणि कुटिरोद्योग यात त्यांचा पाठिंबा कुटिरोद्योगांना होता. काही प्रमाणात तो तितका परिमाणकारक ठरला नाही.

सावरकर यांची भावना जरी कुठेही कमी नव्हती तरी त्यांचा मार्ग आणि त्यात सहभागी झालेले लोक मर्यादित होते. त्यांनी त्यांच्या मार्गाचे नंतर काय परिणाम होतील याचा कितपत विचार केला, त्यांच्या मतांना काय आधार होता किंवा त्यांचे काय पूर्वग्रह होते याचा माझा फार अभ्यास नाही. हिंदूत्वालाही बहुदा लहानपणीच्या दंग्यांची पार्श्वभूमी ची किनार आहे का हे पहिले पाहिजे. १९ व्या शतकात हिंदू मुसलमान दंगे खूप प्रमाणात होते. त्यानंतर गांधी हत्या असेल किंवा अजूनही बऱ्याच घटनांमधून त्यांची मर्यादा लक्षात येऊ शकते. समाजामध्ये त्यांना मर्यादित मान्यता होती. क्रांतिकारक म्हणून त्यांना मनाचे स्थानच दिला गेलय. वादग्रस्त भाग हा नेहमी जाहीर उल्लेखातून वगळालाच गेला.

असो हा सगळं इतिहास आहे. त्यात काहीही बदल होणार नाही. इतिहास हा जंत्री आहे कोणी काय केले त्याचे काय परिणाम झाले. त्याबद्दल उगाच भावनिक होण्यात काही अर्थ नाही.

सावरकरांवर अन्याय झाला म्हणून कोणी तुम्हाला भावनिक करत असेल तर तुम्ही ओळखले पाहिजे करणाऱ्याला काय हवय. त्या उलट नेहरूंवर गांधींवर अन्याय झाला म्हणून कोणी भावनिक करत असेल किंवा केले तर त्यालाही त्यात तराजूत मोजले पाहिजे. दिशाभूल करणे हा राज्यकर्त्यांचा प्रयत्न आहे आणि राहणार. आपण त्याला बळी पडायचे का नाही हे आपण ठरवले पाहिजे. समाज भावनिक आहे का सुज्ञ आहे यावर ठरेल भविष्य कसे राहील.

चिडकू - पोस्ट आवडली!

चिडकू - छान पोस्ट.

चिडकू , दोन्ही पोस्ट अतिशय छान आहेत.

चिडकू, उत्तम पोस्टस.

चिडकू, छान पोस्ट्स !
मी कुणाच्या भावना दुखावल्या असतील दिलगीर आहे.

चिडकू, छान पोस्ट्स आहेत दोन्ही.

चिडकू , दोन्ही पोस्ट अतिशय छान आहेत.

प्रचारपट पहिल्या महिन्यांत ३१ कोटी रु. पल्ला पार करत आहे. जनतेनी घोर उपेक्षा केली आहे असे वाटते.

जवान, डंकी, पठाण या चित्रपटांनी पहिल्याच दिवशी अनुक्रमे ७५, २८, ५७ कोटी रु. आणि पहिल्या आठवड्यांत १०० कोटीं रु. पेक्षा जास्त व्यावसाय केला होता. चित्रपट रसिक कुठल्या चित्रपटाला डोक्यावर घेतील याचे अंदाज बांधता येत नाही.

<< असो हा सगळं इतिहास आहे. त्यात काहीही बदल होणार नाही. इतिहास हा जंत्री आहे कोणी काय केले त्याचे काय परिणाम झाले. त्याबद्दल उगाच भावनिक होण्यात काही अर्थ नाही.
सावरकरांवर अन्याय झाला म्हणून कोणी तुम्हाला भावनिक करत असेल तर तुम्ही ओळखले पाहिजे करणाऱ्याला काय हवय. त्या उलट नेहरूंवर गांधींवर अन्याय झाला म्हणून कोणी भावनिक करत असेल किंवा केले तर त्यालाही त्यात तराजूत मोजले पाहिजे. दिशाभूल करणे हा राज्यकर्त्यांचा प्रयत्न आहे आणि राहणार. आपण त्याला बळी पडायचे का नाही हे आपण ठरवले पाहिजे. समाज भावनिक आहे का सुज्ञ आहे यावर ठरेल भविष्य कसे राहील. >>

---- इतिहासातल्या घटनांचा अभ्यास करतांना भावनिक होण्यात अर्थ नाही या बाबत सहमत.

वर दोन वेळा संशयी शब्द आला ते खटकले म्हणून पुन्हा... गांधी हत्ये मधे सावरकर हे केवळ संशयी म्हणून नव्हते तर खटल्यातले आरोपी क्र. ७ होते, नखशिकांत बुडाले होते. दिगंबर बडगे यांची महत्वाची साक्ष होती, पण या साक्षीला दुजोरा असणारा सज्जड पुरावा समोर ठेवला गेला नाही, पुराव्या अभावी दोषित्व टळाले. पुढे कपूर कमिशन आले पण तोपर्यंत त्यात्याराव प्रायोपवेशनाच्या अहिंसक मार्गाने वैकुंठात पोहोचले होते.

स्टॅच्यू ऑफ युनिटीवाले पटेल यांनी सावरकरांच्या सक्रिय सहभागाबद्दल १९४८ मधे सुस्पष्ट लिहीले आहे. सावरकर यांना गोवण्यासाठी सरदार पटेल यांनी खोटे लिहीले असेल तर जगातला उंच पुतळा उभा त्यांच्या नावाने तयार झालाच नसता.

Sardar Patel's correspondence , 1946-1950, vol 6
" ..... It w'as a fanatical wing of the Hindu Mahasabha directly under Savarkar that [hatched] the conspiracy
and saw it through.... "
इतिहासाचा अभ्यास करणार्‍यांसाठी लिंक पुन्हा डकवतो.
https://ia601002.us.archive.org/9/items/sardar_patels_correspondence_vol...