शशक स्पर्धा

अवघड आहे. जमेलसे वाटत नाही. तेथे पाहीजे जातीचे.

जवळ जवळ तयार आहे.

<<<< आणि या कथेत एका अलंकाराचा ठळक वापर असेल.
>>>

अरे देवा हे काय असते.?. कोणी मराठीचे जाणकार हे समजावेल का?

नक्की. हे मराठीतील शब्दालंकार व अर्थालंकार सोप्या भाषेत, प्रत्येकी एका उदाहरणासह पाहूया.

अलंकार सोपा अर्थ उदाहरण स्पष्टीकरण

१. यमक कवितेच्या चरणांच्या शेवटी समान शब्द/ध्वनी पुन्हा येणे, पण अर्थ वेगळा असणे “मन माझे हरवले, तुझ्यात ते रमले.” हरवले–रमले या शब्दांच्या शेवटी समान ध्वनी आहे.

२. अनुप्रास एकाच अक्षराची किंवा वर्णाची वारंवार पुनरावृत्ती होणे “चंचल चिमणी चिवचिव करते.” ‘च’ या वर्णाची वारंवार पुनरावृत्ती झाली आहे.

३. उपमा एका वस्तूची दुसऱ्या वस्तूशी सारखा, प्रमाणे, जसा इत्यादी शब्दांनी तुलना करणे “तिचे मुख चंद्रासारखे सुंदर आहे.” तिच्या मुखाची चंद्राशी तुलना केली आहे.

४. उत्प्रेक्षा एखादी गोष्ट प्रत्यक्ष नसतानाही जणू काही तशीच आहे अशी कल्पना करणे “आकाशातील चंद्र जणू आकाशाचा दीपच आहे.” चंद्राला आकाशातील दीप असल्याची कल्पना केली आहे.

५. श्लेष एका शब्दातून दोन किंवा अधिक अर्थ व्यक्त होणे “हरि आला.” हरि म्हणजे श्रीविष्णू तसेच सिंह असाही अर्थ होऊ शकतो.

६. रूपक उपमेय आणि उपमान यांच्यात थेट एकरूपता दाखवणे “तिचे मुख चंद्र आहे.” मुख चंद्रासारखे आहे असे न म्हणता थेट मुख म्हणजे चंद्र असे म्हटले आहे.

७. व्यतिरेक उपमेय हे उपमानापेक्षा श्रेष्ठ आहे असे दाखवणे “तिच्या मुखापुढे चंद्रही फिका पडतो.” तिचे मुख चंद्रापेक्षा सुंदर/श्रेष्ठ असल्याचे दाखवले आहे.

८. अनन्वय एखाद्या वस्तूची तुलना त्याच वस्तूशीच करणे “आई म्हणजे आईच!” आईची तुलना दुसऱ्या कोणत्याही वस्तूशी न करता आईशीच केली आहे.

९. अपन्हुती एखादी गोष्ट आहे हे नाकारून ती दुसरीच गोष्ट आहे असे सांगणे “हे तिचे मुख नाही, हा तर चंद्रच आहे.” प्रत्यक्षात मुख आहे; पण ते नाकारून चंद्र असल्याचे सांगितले आहे.

पटकन लक्षात ठेवण्यासाठी

यमक → शेवटचा ध्वनी/शब्द पुन्हा

अनुप्रास → एकच वर्ण पुन्हा

उपमा → सारखा / प्रमाणे / जसा

उत्प्रेक्षा → जणू / जणू काही

श्लेष → एक शब्द, अनेक अर्थ

रूपक → थेट एकरूपता

व्यतिरेक → उपमेय उपमानापेक्षा श्रेष्ठ

अनन्वय → तुलना स्वतःशीच

अपन्हुती → नकार देऊन दुसरेच असल्याचे सांगणे

वा! ऋन्मेssष, छान स्पष्ट करुन सांगितलेस.

धन्यवाद, चॅट जीपीटी मदत घेतली.
पण वाचताना स्वतःलाच वाटले की अरे हे तर एकूण एक आपल्याला आधीच माहित होते. फक्त यातली काही नावे विस्मरणात गेली होती

यानिमित्ताने माझ्यासारख्यांची व्याकरण उजळणी होणारी स्पर्धा ठेवल्याबद्दल संयोजकांचे कौतुक.
ती उजळणी सर्वांचीच व्हावी या हेतूने इथेही कॉपी पेस्ट केले. अन्यथा उगाच त्या मीम धाग्यावर शशक स्पर्धेचे नियम काहीतरी क्लिष्ट आहेत असे मीम पडले होते.

रस आणि अलंकार दोन्ही एकाच कथेत हवे आहेत ना? कथा पोस्ट करताना दोन्ही लिहायला हवे. सगळे फक्त रस लिहीत आहेत.

हो, शीर्षकात रस आणि अलंकार दोन्ही लिहायला हवेत.
बहुधा साध्यासरळ मायबोलीकरांना अलंकारात रस नसेल

स्पर्धा आहे म्हणून विचारून घेतलेलं बरं, कथा बाद नको व्हायला :p

यमकाच्या ओळी दिसतील २-४. अवघड आहे हे शिवधनुष्य पेलणं.

छान आहे उपक्रम

शशक स्पार्धा खूप उत्तम चालू आहे
लोक भन्नाट लिहीत आहेत
कल्पनेपलीकडच्या कल्पना ! ...

संयोजक, खूप छान झाला गणेशोत्सव. भरभरून प्रवेशिका येत आहेत. त्या वाचणे सोपे व्हावे म्हणून प्रत्येक उपक्रमाखाली त्यात आलेल्या प्रवेशिकांची लिंक असे देता आले तर पहा. (पहिल्या दिवसापासून आलेल्या जुन्या प्रवेशिका मागे गेल्यामुळे वाचल्या जात नाहीत.)

मॅगी, शब्दखूणेवर क्लिक कर. - मायबोली २०२६ गणेशोत्सव. सगळ्या प्रवेशिका दिसतील.

तिथे सगळ्या उपक्रमांच्या एकत्र दिसतात. तसे नकोय. प्रत्येक उपक्रमाखाली त्यातल्या प्रवेशिकांच्या लिंक्स हव्यात. संयोजक एक वेगळं लँडिन्ग पेज बनवतात. मी एका गणेशोत्सवात संयोजक म्हणून काम केलं आहे त्यामुळे हे माहिती आहे. आधी दरवर्षी असे करत असत.

ओहके.

आमाला 'लोकसंग्रहाची, लोकप्रियतेची पावर नाय' पण आमाला पळवाटा आन आतबट्ट्याचे वेवार म्हाईत हैत. आमी डु आय डी काढुन आमची भूपाळी वर आणू

शशकंचा पाऊस पडला आणि अतरंगीला अतरंगी कल्पना सुचली आणि मग मी त्या कल्पनेची मोट बांधली उगाचच केलेला टिपी घ्या आता बघा वाचा आणि तांदूळ वेचा यातले

ज़िन्दगी इक सफर..त्यात बरच काही बाकी आहे दिवास्वप्नात लक्ष अडकलय. एकांतात सवाल उठतो, गेले करायचे राहूनच्या पोकळीतून सुटका शक्य आहे? 
शोध सुरु पण उत्तर नाही, कारण मनच तळ्यात मळ्यात.

अपहरण नाट्य फसले म्हणून,अहम् अहम् अस्मि म्हणत स्वत:ला बिग बॉस, मोठे मन म्हणवणारा गर्विष्ठ वेदांतपंडीत उद्विग्न झालाय. 

मायलेक ३ बंगल्यामधील मधुमतीला हिनामुळे विषाणु बाधीत सर्दी झालेय आणि मेडिसीनच्या पुरवठ्यावर डल्ला मारुन बाप्पाचा हेडफोन घेऊन ८० ची महागडी फॅशन करुन राजाची कापडं चोरुन कालवा क्रॉस करुन पळताना नाडीने दगा दिल्याने पांडुरंग पाटलाचा पचका झालाय.

यासगळ्यात भली गोष्ट एकच, पारिजाताने अर्जुन विषादयोगात नमुद केलेला शिकस्त नो स्क्रिन डेचा आदेश पाळत मधू(देवी)चंद्राचे  सपान बघणाऱ्या स्वत:ला क्लोजेटेड ह्युमन बीइंग म्हणवणाऱ्या देवीचंद्रगुप्तमने तिचा विरह न साहून भुपाळी प्रहरात स्टेशनवर पुनर्भेटीचा घाट घातलाय.

पोस्टची गाडी दोनदा धावली चुकून

अग काय

शशकपूर्ती झाली

खतरनाक बांधणी कविन

शशकपरिपूर्ती

वा वा! माझ्या कथेचं नाव आलंय यात.

Btw , ही माझी म्हणजे मी लिहिलेली पहिलीच कथा आहे.

कविन, तू एआयच्या पोटावर गदा आणणार!

सगळ्या शशक वाचल्या. मी आधी म्हटल्याप्रमाणे केवळ एकाच शशकला मत द्यायचे जिवावर येते
काहीकाही अतिशय आवडल्या, काही जरा डोक्यावरून गेल्या
स्पर्धेच्या नियमाप्रमाणे शशकमधे रस आणि अलंकार दोन्ही अपेक्षित आहे. अनेक कथांमधे रस पटकन कळून येत होता पण अलंकार पटकन लक्षात येत नव्हता किंवा मुळात आहे का ते कळत नव्हतं. जर कथेच्या शेवटी दोन्ही दिलं असतं तर सोपं झालं असतं.
२-३ कथांमधला रसही समजला नाही.

पण भरघोस प्रतिसाद आला या स्पर्धेला त्यामुळे खूप छान वाटलं. मी पहिल्यांदाच या स्पर्धेत भाग घेतला आणि शशक लिहिताना खूप मजा आली
संयोजकांचे मनापासून आभार!

कविन, तू एआयच्या पोटावर गदा आणणार!>>>

वाह! जबरदस्त

>> एआयच्या पोटावर गदा आणणार!

ए आय खरंच धडपडत आहे