माझा निळा पक्षी
मी या निळ्या पक्षास अनेक ठिकाणी भेटलो आहे. आकाशातील ढगांसारखाच, मी तो अनेकदा पाहतो. तरीही असे दिवस येतात, आकाश ढगविरहत असते, मला तो दिसत नाही. आणि मग मी त्याची आतुरतेने वाट पाहू लागतो.
मी खिडकीबाहेर माझा प्रिय पक्षी पाहतो. तो जुन्या वटवृक्षाच्या फांद्यांवर बसून मी त्याला पाहण्याची वाट पाहत आहे. मी वाचत असताना, मी माझे डोळे विस्फारतो आणि जेव्हा मी बाहेर पाहतो तेव्हा तो तिथे असतो, अति सुंदर अन विलसणारे सौंदर्य स्मितहास्य. मी वाचायला सुरुवात केली तेव्हा तो तिथे नव्हता. मी त्याला आंब्याच्या बागेत, शाळेत जेव्हा मुले त्यांच्या प्रार्थना गात असतात तेव्हा, गाण्याच्या मैफिलीर आणि माझ्या प्रियजनांसोबत असताना पाहतो. मी त्याला कुमाऊँच्या जंगलात, गोव्याच्या समुद्रकिनाऱ्यांवर तारांकित शांत रात्री भेटतो. मी त्याला गोदावरी नदीच्या काठावरील वेंकटेश्वर मंदिरात भेटतो. माझ्या विद्यार्थ्यांना शिकवताना मी बोललेल्या शब्दांबद्दलच्या कौतुकाच्या प्रवाहात हरवून जातो.
तर, तुम्ही बघा, मी त्याला मैदानात, कॉलेजमध्ये, समुद्रकिनाऱ्यावर, जंगलात, केरळमधील चहाच्या बागांच्या उतारावर भेटतो. मी त्याला स्ट्रॅटफोर्डमध्ये, स्कॉटलंडमधील विंडरमेअर येथे, दिवंगत भीमसेन जोशींच्या संगीत कार्यक्रमात आणि माझ्या जीवनसाथी आणि मुलींसोबत भेटलो आहे. माझी नात सहाना मला अज्जा म्हणते तेव्हा मी त्याला भेटतो.
तो खूप चिमुकला आहे; तो माझ्या मुठीत बसणार नाही. त्याची पाठ चमकदार आणि त्याची रंगीत चोच आहे. त्याच्या मानेवर चमकदार रंग आहे. त्याच्या पोटावर पांढरा रंग आहे. त्याचे डोळे तरल आणि तीक्ष्ण आहेत. जेव्हा तो उडतो तेव्हा तो रात्रीही मागे एक रंगीत पायवाट सोडतो. तो गातो तेव्हा तो मला खेळकरपणा आणि विरोधाभासी शांततेची आठवण करून देतो. हा पक्षी त्याच्या सर्व वैभवातही राजेशाही आहे. तो नम्र आहे.
मागे एकदा, मी डोंगराच्या माथ्यावर गेलो तेव्हा संपूर्ण जग माझ्या पायाशी पहुडले होते. मंद वाऱ्याने माझी चलबिचल शांत केली. सूर्यास्ताने दिव्यतेचे पिवळे किरण पाठवले. उतारावरील मेंढपाळाला त्याची सुरेल बासरी वाजवताना मी ऐकू शकत होतो. त्या क्षणाच्या शांततेने माझ्या आत काहीही हालचाल केली नाही. मी शांत आणि कोणत्याही विचारांपासून मुक्त होतो. त्या क्षणी माझ्या सर्व इंद्रियांना आनंद झाला आणि कुठूनतरी माझा निळा मित्र प्रकट झाला. मी त्याला पाहिले तेव्हा तो इतर कोणत्याही वेळेपेक्षा अधिक भव्य होता. तो दरीला वेढलेल्या राखाडी धुक्याच्या समुद्रातून तरंगत होता. तो येऊन एकाकी झाडाच्या फांदीवर बसला. आता ते झाडही सुंदर दिसत होते. पार्श्वभूमीत मावळत्या सूर्यासोबत, निळा पक्षी माझ्या कानात गुणगुणू लागला.
मी विचार केला, मी येथे आहे हे त्याला कोणी सांगितले असेल?त्या उत्साहवर्धक, दिव्य अनुभवाने माझा एकटेपणा, पश्चात्ताप, दुःख दूर केले. मी आनंदी होतो, आणि मला आनंदी आणि समाधानी वाटत होते.
मी हे अनेक वेळा अनुभवले आहे. आणि माझा निरंतर साथीदार हा निळा पक्षी आहे. तो कुठूनही दिसतो आणि गाणे सुरू करतो. मग माझे संपूर्ण अस्तित्व दिव्यतेच्या विशाल विस्तारात पोहते.
पण मला अनेकदा प्रश्न पडतो, ज्यांना हा निळा पक्षी दिसत नाही त्यांचे काय. की निळा पक्षी त्यांच्याकडे जात नाही?
मग मला कळते, तो पक्षी माझ्या आत राहतो. जेव्हा मी शुद्ध, दिव्य, स्वर्गीय, मधुर, सुंदर आणि नैसर्गिक काहीही पाहतो आणि त्याचा आनंद घेतो तेव्हा तो मला आवडतो. तो बाहेर येतो आणि माझ्यासोबत गातो!!!
शेवटी, प्रत्येकाला अधूनमधून त्याचे स्वागत करण्यासाठी, सुखद सावली म्हणून निळ्या आकाशाचा एक छोटासा तुकडा हवा असतो; त्यालाही स्वतःचा निळा पक्षी हवा असतो, तो निळ्या आकाशासारखा आणि हिरव्यागार पृथ्वीच्या तुकड्यासारखा सर्वव्यापी असतो.
तुमच्याकडे फक्त वेळ आणि जागा, नजर, कान, भावना, नाक आणि जीभ हवी असते त्या क्षणाचा आनंद घेण्यासाठी आणि बघा तो प्रकट होईल!
कै च्या कै सुंदर लिहीले आहेत
कै च्या कै सुंदर लिहीले आहेत रेव्ह्यु. फार सुंदर.
.
>>>>>>>>>तो रात्रीही मागे एक रंगीत पायवाट सोडतो.
>>>>मी हे अनेक वेळा अनुभवले आहे. आणि माझा निरंतर साथीदार हा निळा पक्षी आहे. तो कुठूनही दिसतो आणि गाणे सुरू करतो. मग माझे संपूर्ण अस्तित्व दिव्यतेच्या विशाल विस्तारात पोहते.
वाह!
.
आत्ता दत्ताचव, विठ्ठलाची स्तोत्रे/ अभंग ऐकते आहे आणि माझ्या पुढ्यात हा पक्षी येउन बसलाय. पिसे फुलवुन, चोचीने पिसे साफ करणे चालू आहे. मान वेळावुन माझ्याकडे पहातो आहे मधेच किलबिलाट करत आहे
फार सुंदर !! आवडले.
फार सुंदर !!
आवडले.
किती सुंदर रेखाटलं आहे हे
किती सुंदर रेखाटलं आहे हे निळ्या पक्षाचं चित्र !
रंगीत पायवाट सोडतो## हे खासच. प्रत्येकालाच अशी अनुभूती येत असेल. पण ते जाणवायला मनाची तरलता लागते, जी फार थोड्या जणांकडे असेल.
वा सुंदर
वा सुंदर
विंदांची कविता आठवली.
कधीतरी त्यावर लिहिलेलं-
निळेपणा हा मला आभाळाच्या अथांगतेशी, पाण्याच्या नितळ, शुचिर्भूततेशी, कृष्णाच्या प्रगल्भतेशी, अध्यात्माच्या सखोलतेशी निगडित वाटतो.
निळा पक्षी हा वर म्हटल्या प्रमाणे अध्यात्माची आस असणं वाटतं. अध्यात्माची आस काही केल्या जात नाही.
त्यासाठीची सगळी धडपड चालते. मग सगळीकडे अध्यात्म शोधू पहाणे चालते. पण ते इतकं गूढ आहे की कोणत्याच पट्टीत ते काही गवसत नाही. आपल्या छोटाश्या बुद्धीने अध्यात्म समजून घेण्याचा न जमणारी धडपड नुसती. अन तरीही ती आस काही सुटत नाही. अन सगळंच त्या आध्यात्म्याने व्यापून रहातं.
स्वत: मधला सर्वात शुद्धपणा, सर्वात उपयोगी पडणारा विवेक त्याच्या डोक्यावर हे अध्यात्म चढून बसते. अन मग माझा सारा तोलच डगमगतो.
अन मग पोटात खोल, तळ नसलेला खड्डा पडतो, विचार कर करून त्या अध्यात्माचा तळ सापडतच नाही.
आपल्यातला तर्कनिष्ठपणा खूप प्रयत्न करतो - विविध गृहितकं, चर्चा करून या अध्यात्माची कास सोडण्याचा निकराने प्रयत्न करतो. या धडपडीत काही अध्यात्माच्या आसपासचे विचार डगमगतात, पण तरीही सर्वात वरचा अध्यात्माचा विचार मात्र जसाच्या तसा अढळ रहातो, त्याचं अढळपद तसं अवघडच हलणं!
जसं अमृत कधी संपत नाही अन त्याने संपण्याची शक्यताच संपते तद्वत या अध्यात्माचा विचार संपणं होऊच शकत नाही. अन एकदा हा विचार सुरु झाला की कितीही ठरवलं, कितीही प्रयत्न केले तरी त्याचा ससेमिरा सुटत नाही, संपत नाही. पूर्ण शांत झालेल्या विवेक- बुद्धीलाही हा विचार जागं करतो, शांत बसू देत नाही.
एकदा का हा अध्यात्माचा विचार मनात फेर धरू लागला की सुटका नाही. कोणत्याही घटनेमागे, कोणत्याही विचारांतून शेवट अध्यात्माकडेच जाणं होतं. अन कितीही अवघड असला, अशक्यप्राप्य वाटला तरी ते अध्यात्म समजून घेण्याचा जिवापाड प्रयत्न करत रहाणं एव्हढच हाती उरतं.
तर अशी अध्यात्माची एकदा जाणीव झाली की ते अध्यात्म काही केल्या सुटू शकत नाही.
-अवल
सुंदर प्रतिसादांबद्दल
सुंदर प्रतिसादांबद्दल मनःपूर्वक आभार
फार सुंदर लिहिलंय रेव्यु!
फार सुंदर लिहिलंय रेव्यु!
मला व्यंकटेश माडगूळकरांच्या 'नागझिरा' पुस्तकातली ही वाक्यं फार आवडतात-
'एक निळकंठ पाखराचे जोडपे येई. हे निळे गर्द पाखरू पंख पसरून अधांतरी झेप घेई; तेव्हा माझ्या मनात येई की, स्वातंत्र्य या वस्तूचा रंग बहुधा निळा असावा.'
सुंदर लिहिलं आहे!
सुंदर लिहिलं आहे!
मला बोरकरांची 'शिळांत पिचता जळातुनी मज निळा निळा उ:शाप हवा' ओळ आठवली!
>>> मग मला कळते, तो पक्षी माझ्या आत राहतो.
पु. शि. रेग्यांच्या 'सावित्री'च्या कथेत
>>>
मोरच म्हणतो मी इथंच राहीन, मला दाणापाणी काही नको पण एक अट आहे. मी येईन तेव्हा लच्छीनं नाचलं पाहिजे. ती नाचायची थांबेल तेव्हापासून मी येणार नाही. लच्छी कबूल होते. पण असं हुकुमी नाचायचं म्हणजे सोपी गोष्ट नव्हे. मनही तसंच आनंदी हवं तेव्हापासून लच्छी आनंदीच राहू लागली. मोर कधी केव्हा येईल याचा नेम नसे. पुढे पुढे मोर येऊन गेला की काय याचं तिला भान रहात नसे.
<<<
म्हटलंय, ते नेमकं हेच आहे ना?
मोर हवा, तर आपणच मोर व्हायचं.
मोर हवा, तर आपणच मोर व्हायचं. जे जे हवं, ते ते आपणच व्हायचं.
येस्स!!
येस्स!!
नितांत सुंद र लिहिलय रेव्यु!!
नितांत सुंद र लिहिलय रेव्यु!!
जेव्हा तो उडतो तेव्हा तो रात्रीही मागे एक रंगीत पायवाट सोडतो. तो गातो तेव्हा तो मला खेळकरपणा आणि विरोधाभासी शांततेची आठवण करून देतो. हा पक्षी त्याच्या सर्व वैभवातही राजेशाही आहे. तो नम्र आहे >> मस्त
शेवटी, प्रत्येकाला अधूनमधून त्याचे स्वागत करण्यासाठी, सुखद सावली म्हणून निळ्या आकाशाचा एक छोटासा तुकडा हवा असतो; त्यालाही स्वतःचा निळा पक्षी हवा असतो, तो निळ्या आकाशासारखा आणि हिरव्यागार पृथ्वीच्या तुकड्यासारखा सर्वव्यापी असतो. >> +११
अवलचे लिखाणाही आवडले ! तुकोबांचे "रात्रंदिन आम्हा युद्धाचा प्रसंग" आठवले अवलच्या प्रतिसादाने.
आज एकदम जुनी मायबोलीकर दादची आठवण झाली.. त्यांच्या सारखे मनातले पण तरलतेने सहजतेने केलेले लिखाण वाचल्यासारखे वाटले.
लेख खूप सुंदर झालाय!
लेख खूप सुंदर झालाय!
निळ्या पक्षच रूपक छानच जमून आलंय.. खूप आवडलं. चित्रपटांत vfx वापरून जशी फुलपाखरं दाखवतात, तसाच हा निळा पक्षी तुमच्या लेखात उडताना जाणवला..
तुमच्याकडे फक्त वेळ आणि जागा, नजर, कान, भावना, नाक आणि जीभ हवी असते त्या क्षणाचा आनंद घेण्यासाठी आणि बघा तो प्रकट होईल!
फार फार सुंदर लिहिलंय!
फार फार सुंदर लिहिलंय!
तुमच्या सुंदर प्रोत्साहनपर
तुमच्या सुंदर प्रोत्साहनपर प्रतिक्रिया वाचत होतो .
पहाटेच्या सूर्याकडे, त्याच्या सोनेरी किरणांकडे खिडकीतून सहज नजर टाकली. अरेच्चा! माझा निळा पक्षी खिड्कीत बसला होता, अगदी अभिमानाने ह़ळूवार किलबिल करत होता!!!!