महाराष्ट्र टाईम्सची श्रावणक्वीन स्पर्धा - २०१४

बेफी जी- तुमची मजा आहे इतकेच मी म्हणु शकेन

हेवा वाटुन निळा पडलेला टोचा.

>मला माहीत होते की मी त्या स्पर्धेत गेले तर माझी फाटेल'! शब्दप्रयोगांचे साधे अर्थही समजून घेण्याची ह्या लोकांना शुद्ध उरलेली दिसत नाही.
एका मित्राच्या लहान मुलीने फेसबुकवर दिलेल्या प्रतिक्रियेमधे असलेला "WTF" शब्द वाचून मी गार पडलो होतो.

मी करेल.. हे इतकं नेहमीचं झालंय की 'ते चूक आहे' असं कुणी सांगितलं तर त्याला मूर्खात काढतील... .

माझी फाटेल ..

बेफी वृत्तान्त छान आटोपशीर लिहीलात.:स्मित:

काल मुलीला ओरडावे लागले. काय तर म्हणत होती की डान्स क्लासमध्ये लाईट गेले, म्हणून टिचरने कॅन्डल लावली, मग वार्‍याने ती बुझुन गेली.

आजकाल नवीन शब्दः- हे आपण बोलायला नको, ऐवजी हे आपण बोलुया नको असे म्हणतात.

अवान्तराबद्दल क्षमस्व.

वृतांत छान... श्रावणक्वीन हा शब्दच मला खटकलाय !
रँपवॉक केला म्हणजे क्षमतेची सीमा गाठली का ? तोच एक मार्ग उरलाय का आता स्वतःला सिद्ध करायला ?
स्वरचित भाषण करणे, आयत्या वेळेचा एखादा प्रसंग बघून त्यातून मार्ग काढणे.. असे काही नाहीच का ?

मला आजकाल बघूयात हा शब्द जो सर्रास वापरला जातो त्यातला "त" ही खटकतो.
पहिल्यांदा मी तो अवचटांच्या लेखनात वाचला.

झुक झुक झुक अगीन गाडी... या गाण्यात पळती झाडे पाहू या... अशी ओळ आहे. पाहूयात असा शब्द नाही.
सातत्याने एखादा नवा शब्द वापरला तर तोच रुढ होऊन जातो. माझी सटकली, तंटा नाय.... वगैरे शब्द पण सातत्याने वापरून रुढ होऊन जातील.

विनय : सहमत
मी गेलेली, तो आलेला...माझी मदत कर . हे कुठले मराठी आहे?

दा मलाही हा शब्द फारच खटकतो. श्रावणक्वीन काय..!
मटामध्ये असे शब्द कितीदा वाचनात येतात. उपसंपादकाची डुलकी म्हणावी काय याला..?

वृत्तांत छान!

के. अंजली, ही उपसंपादकाची डुलकी नाही, ही ‘मटा’ची स्टाइल आहे. सविस्तर वृत्तांताबद्दल बेफिंना धन्यवाद.

माणूस ज्या सामाजिक-भौगोलिक-जातीय पार्श्वभूमीतून आलेला असतो त्याप्रमाणे भाषा वापरतो.
मला आलेलो, गेलेलो, मी आली,गेली, आनि, पानि यातलं काहीही खटकत नाही. एखाद्या उ.प्र. मधल्या माणसाच्या दृष्टीने पानी ला पाणी म्हणणं हे गावंढळ असू शकतं. वर्‍हाडातून, खानदेशातून, कोकणातून आलेल्या माणसाने पेठीय मराठी बोललं पाहिजे ही दादागिरी कशासाठी?
आणि हो, श्रावणक्वीन हा शब्दसुद्धा मस्त आहे.
(having said that, या धाग्यातच वीसपंचवीस इंग्रजी शब्द आलेले आहेत!)

इतक्या महत्वाच्या आणि प्रतिष्ठेच्या स्पर्धेला महत्वाच्या व्यक्तींनाच आमंत्रित केले जाते.
आपण चीफ गेस्ट म्हणून गेला होतात का बेफिजी ? ( लेखात उलगडा झाला नाही म्हणून अंदाज केला).

वर्‍हाडातून, खानदेशातून, कोकणातून आलेल्या माणसाने पेठीय मराठी बोललं पाहिजे ही दादागिरी कशासाठी?
>>

सहमत आहे, हि दादागिरी म्हणा वा अट्ट्टाहास म्हणा बरेचदा मराठी आंतरजालावर जाणवतो.
हा खरे तर वेगळ्या धाग्याचा विषय होईल म्हणून ईथे लेखनसीमा. (कोणी वाढवलाच विषय तर येतो परत) तुर्तास श्रावणक्वीनला शुभेच्छा

बर्‍यापैकी सकारात्मक लिहीले आहे ते आवडले. नाहीतर बर्‍याच लोकांचा सौंदर्यस्पर्धांकडे 'एक सादरीकरण' म्हणून बघण्याऐवजी नाकं मुरडण्याकडेच कल अधिक असतो.

छान लिहीले आहे. इंटरेस्टिंग निरीक्षणे. वाक्यात अधूनमधून रॅण्डम इंग्रजी शब्द टाकले की आपण तरूण पिढीपर्यंत पोहोचतो असे मटावाल्यांना ( व इतरही अनेक पेपर वाल्यांना) वाटते त्यामुळे असे अनेक कृत्रिम इंग्रजी शब्द, मराठी-हिंदी-इंग्रजी मिश्र शब्द कायम दिसतात. आणि हे सगळे सहसा मार्केटिंग वाले ठरवतात. कदाचित श्रावणक्वीन शब्दात त्यांना आवश्यक तो परिणाम दिसला असेल तरूणाई साठी. त्यामुळे मला नाही खटकला.

बेफिंनी वरती चुकीचे मराठी बोलण्याबद्दल लिहीले आहे. अमुक एका ठिकाणचीच मराठी बोलावी अशी अपेक्षा केलेली दिसत नाही. मी करेल, तो व्यक्ती वगैरे कोणत्या भागातील रूढ बोलीभाषा आहे का? मला तरी माहीत नाही.

फर्डा इंग्लिश बोलू शकणार्‍या मुली अत्यंत दुर्दैवी मराठी बोलत होत्या. >>> हे आश्चर्य आहे. मी इंग्रजी अत्यंत चांगली व आपली मातृभाषा अत्यंत वाईट बोलणार्‍या व्यक्ती फारशा पाहिल्या नाहीत. या जर मराठी बेकार बोलत असतील तर बहुधा इंग्रजी सुद्धा त्या सध्या प्रचलित स्लँग आहे तशा बोलत असतील. अर्थात मॉडेलिंग मधे ते चालून जाईल.

अजय, भारतात फ'कारांती शब्द फार कॉमनली बोलला/सोशल साईट्सवर अतिशय कौतुकाने वापरला जातो असं बघण्यात आलेलं आहे. आपण इथे मुलांनी ऐकू/बोलू नये ह्याकरता प्रयत्नशील असतो.

ते करून बघेल, वापरून बघेल टाईप मायबोलीवरही बरंच वाचायला मिळतं. महाराष्ट्राच्या दुसर्‍या कोणत्या भागात बोललं जात असल्यास कल्पना नाही.

छान वृत्तांत. रँप वॉक आत्मविश्वासाने करणे हे खरेच अवघड आहे. व नीट केल्यास परिणाम कारक ठरते.

अभिनय व मॉडेलिंग एकदम खूप जणी करतात अगदी करीना सुद्धा. त्यात काही वावगे नाही. उत्तर बरोबर आहे.

छान लिहीलंय.

>>मी करेल, मी बघेल, मी म्हणेल
हे मी खानदेशकडच्या लोकांकडुन ऐकलं आहे.

>>वर्‍हाडातून, खानदेशातून, कोकणातून आलेल्या माणसाने पेठीय मराठी बोललं पाहिजे ही दादागिरी कशासाठी?
पण त्या त्या भागातली बोलीभाषा जरी निराळी असली तरी अशा व्यासपीठावर मराठी व्याकरणानुसार बोलणे हे अपेक्षा करणे काही चूक नाही असे मला वाटते. पेठी लोक मराठी व्याकरणानुसार बोलतात ही काही त्यांची चूक नाही. नाही का

>>एखाद्या उ.प्र. मधल्या माणसाच्या दृष्टीने पानी ला पाणी म्हणणं हे गावंढळ असू शकतं.
पण उ.प्र. मधला माणुस मराठीत बोलला तर त्यानी "पाणी" असंच म्हणायला पाहिजे आणि आपण हिंदीत बोलतो तेंव्हा "पानी".

भाषा शुद्ध किंवा अशुद्ध ह्या चर्चेत पेठीय वा ईतर भागांमधली भौगोलिक असा मुद्दाच नाहीये / नसावा. भौगोलिक विविधतेनुसार येणारा विशिष्ठ हेल, काही खास शब्द, वाक्प्रचार, म्हणी ह्यांना कधीच कुणी विरोध केलेला नाहीये. पण कुणी चांगली, शुद्ध मराठी बोलण्याचा आग्रह धरला की लगेच 'पेठीय', 'पुणेरी' वगैरे आरोप करून हिणवणं अप्रस्तुत आहे.

सायो, आम्ही सुद्धा मुलांना भारतवारी मधे असे बरेच शब्द 'वापरायचे नाही' असं कटाक्षानं सांगत होतो (sh** हे असंच एक उदाहरण).

स्पर्धेच्या आयोजनाच्या माहितीबद्दल धन्यवाद .झी चानेलच्या डान्स इंडियाच्या सिलेकशन राउंड मी आवर्जून बघतो .

छान वृत्तांत बेफिकीर. श्रावणक्वीन हा शब्दच ओरखडा उमटल्यासारखा आहे.

>>साधे चारचौघांसमोर साध्या साध्या प्रश्नांना उत्तरे देण्याचेही कसब नव्हते. आणि हे शंभरात नव्वद जणींचे होत होते. बहुधा सध्याची पिढी निव्वळ बाह्य सौंदर्यावर भर देत असावी की काय कोण जाणे >>
तसंच असावं..
'तो व्यक्ती ' हे हल्ली channel पत्रकारितेत ऐकू तर येतेच,क़्वचित प्रिंट मिडीयातही वाचायला मिळते. एक प्रकारे रूढ होत चाललं आहे भाषेचं असलं बेशुद्धीकरण .दुर्दैव भाषेचं !

खरं आहे. 'तो व्यक्ती', 'अनेक संध्या' (opportunities ह्या अर्थी), 'अनेक मुर्त्या' (idol ह्या अर्थी), हे कुठल्याही प्रादेशिक / भौगोलिक accent चा भाग नसून, चुकिचं मराठी आहे. मध्यंतरी सकाळ ने बातमी दिली होती: 'केजरीवाल सरकारी घर 'खाली' करणार'. आणी कालच त्यांनी अशी बातमी देखील दिली होती की 'जगात *** रूग्ण एबोला ने 'प्रभावित'. ह्या दोन्ही गोष्टी सरळ सरळ 'हिंदीतून मराठी' दाखवतात.

रमा माधव सिनेमाच्या शेव्टी स्क्रॉलिन्ग टायटल्स होती त्यात चक्क शहाय्यक दिग्दर्शक असे लिहीलेले आहे.
सहाय्य क असायला हवे हे त्यांना माहीत नसेल का? दोन तीन नावे पण चुकीची लिहिलेली होती. हे तर अप लोडिन्ग च्या आधी प्रूफ रिड करणे शक्य होते ना.

खाली करणे/असणे हा पेठीय पुणेरी बोलीभाषेतीलच वाक्प्रयोग आहे बरं का

कायमच 'रिक्षा खाली आहे का?' असंच पुण्यात विचारतात - निदान ७०च्या दशकापासून तरी.

अमा- बरं तर बरं तुम्ही रमा-माधव चं इंग्लिश ब्रोशर नाही बघितलं. भयाण चुका आहेत - द राघोबा वगैरे

छान ओळख.

कायमच 'रिक्षा खाली आहे का?' असंच पुण्यात विचारतात - निदान ७०च्या दशकापासून तरी. >>>

हो अगदी खरयं. अवांतर होईल पण एक गंमत आठवली

माझी आजी रिक्षा शोधताना बोळाच्या तोंडाशी उभं राहून आत जाणार्या रिक्षांना "खाली होतीय का?" असं मोठयाने विचारायची. आम्ही खूप हसायचो.

अमा- बरं तर बरं तुम्ही रमा-माधव चं इंग्लिश ब्रोशर नाही बघितलं. भयाण चुका आहेत - द राघोबा वगैरे>> हो का? अरे बापरे. मी हिंदी, इंग्रजी, मराठीत कॉपीरायटिंग चे काम केले आहे व्याकरण व स्पेलिन्ग , युसेज बरोबर असणे ह्यावर तुमच्या कामाचे पैसे मिळणे अवलंबून असते. व आपले प्रोफेशनल प्राइड पण असते.

जसे वरील संदर्भात मॉडेलिन्ग / अ‍ॅक्टिंग करायचे असल्यास व्यवस्थित दिस्णे, ग्रूमिन्ग बरोबर असणे .
मिनिमम अभिनयाचे ज्ञान/ टॅलेंट असणे महत्त्वाचे. एखादी मुलगी प्रत्यक्षात उत्तर देउ शकली नाही तरी ती एक अभिनेत्री म्हणून क्यामेर्‍या पुढे चांगला पर्फॉरमन्स देउ शकते. पण त्यासाठी त्या मुलीला आतून ज्ञान / अंतर्भुत टॅलेंट असणे महत्त्वाचे आहे. त्यासाठीच्या स्पर्धा वेगळ्याच असतात. श्रावण क्वीन म्हणजे सौंदर्य स्पर्धा
छान दिसणे ग्रूमिन्ग, सभाधीट असणे पुरेसे असणार. ह्यात भाग घेण्याच्या अनुभवाचा फायदा मुलींना होतो.

रिक्षा खाली आहे का अगदी पुणेरी आहे. मी व आई फिरायचो तेव्हा खाली आहे का असेच विचारायचो. ७० चे दशक

"खाली करणे/असणे हा पेठीय पुणेरी बोलीभाषेतीलच वाक्प्रयोग आहे बरं का" - पुण्यात वापरला जाणारा वाक्प्रचार म्हणून काही तो बरोबर नाही ठरत

वृतांत आवडला. सगळी निरीक्षणं पटली.
भाषे बद्दल नोंदवलेली निरीक्षणांना पूर्ण अनुमोदन.
महाराष्ट्रात प्रत्येकच प्रांतात वेगवेगळ्या बाजाची मराठी बोलल्या जाते. सर्व साधारण दैनंदीन वापरात त्या त्या बाजाची मराठी
वापरायला हरकत नसावी. पण व्यासपीठावर बोलताना शुद्ध मराठीचे किमान निकष पाळायलाच हवेत असं मला वाटतं.
आमच्या वर्हाडात सर्वसाधारण पणे नेहेमीच पानी,काऊन?, करून रायलो,जाउन रायलो असे शब्द वापरले जातात. पण
शाळेतल्या वक्तृत्व स्पर्धेत,व्यासपीठावरील कुठल्याही कार्यक्रमात शुद्ध मराठीच वापरावी लागायची आणि त्यासाठी ओरडाही खावा लागला होता.
आजकाल शुद्ध मराठीचा आग्रह धरला की लगेच त्याला 'पेठीय मराठी' म्हणून का हीणवल्या जातं हेही कळत नाही?
या वरून पु. लं. चा 'एकेकाचे मराठी' हा सुरेख लेख आठवला.
भारती दीदी आणि फारेंड यांनी मटा बद्दल लिहीलेला प्रतिसाद ही पटला. मटा मधील मराठी केवळ भयानक या सदरात मोडंतं.
आजकाल झी मराठी इ. वाहिन्यांवरील चित्रपट वृत्तांकन करणारया निवेदीकांचं मराठी ही भयानक असतं. .(उ.दा. श्वेतांबरा सावंत) पण दुर्दैवानं तेच कूल म्हणून खपतयं. .