हरिहर

Submitted by वेडसह्याद्रीचे on 10 July, 2014 - 07:56

IMAG5098_1024x680.jpg

नाशिक म्हटलं कि सर्वप्रथम डोळ्यासमोर काय येत असेल तर' सह्याद्रीच्या ह्या' मनाला भुरळ पाडणाऱ्या विलोभनीय पण अजस्त्र अशा रांगा ...मग ती रांग पूर्व पश्चिमला कलनारी कळसुबाई - त्र्यंबक रांग, वा अंजठा- सातमाळा रांग असो , वा उत्तर दक्षिण अशी बागलाण कडून सुरु होणारी सेलबारी डोलबारी रांग असो मनाची घौडदौड सतत इथे धुमसत घालत राहते .
सह्याद्री तसा सदैव साद देतच असतो फक्त आपल्याला थोडी उसंत हवी असते ह्या रोजच्याच धावपळीतून बस्स ती एकदा मिळाली कि मग पाउलं फिरकू लागतात .
आपल्याच ह्या दुर्गम दुर्ग वाटेने ...कडे कपार्यातून...नवी जिद्द ,नवा उत्साह घेऊन ...नव्या पायवाटा धुंडाळत ...

काही दिवसापूर्वीच असाच एक योग जुळवून आला असं म्हणण्यापेक्षा तो योग जुळवून ला अस मी म्हणेन , २८ जून ला , १५ जनाचा ताफा घेऊन आम्ही हरिहर च्या
वाटेने निघालो ...
हरिहर / हर्षगड नाशिक जिल्ह्यातील त्र्यंबक रांगेतील हा एक पोलादी गड . साधारण ३० किलो मीटर अंतरावर वसलेला .पायथ्याच गाव निरगुडपाडा , गावात पायउतार
होताच त्याच राकटपण मनाला भुरळ न पाडावं म्हणजे नवलच . त्याच भव्यपण काळोख्या रात्री हि उठून दिसत . बस्स थोडं चांदण हवं

पहाटे ३:४५ च्या आसपास आम्ही गडाच्या पायथ्याशी म्हणजे निरगुडपाडा गावात पायउतार झालो .तेंव्हा सर्वत्र काळोख दाटलेला. कोंबडा आरवल्याची अजून हि वेळ झाली नव्हती.
त्यामुळे गावातले कुणी एक व्यक्ती बाहेर फिरकताना दिसत न्हवती . तसं अजून हि आमच्या चौघांमध्ये शीत युध्द सुरु होत . चौघ म्हणजे कोण ? तर
मी अन माझी बहिण संपदा , मित्र यतीन आणि ड्राइव्हर काका आंम्ही शाब्दिक लढत लढत होतो .

नक्की पायवाट कुठून आहे ? नक्की कुठून आपल्याला जवळ पडेल ? येथून कासुर्ली गाव किती अंतरावर आहे ? त्यासाठी मागे जावे लागेल कि पुढे ? कि येथूनच जायचं ?
असे ना ना प्रश्नांचा भडीमार अगदी हलक्या आवाजात खेळकर मनाने एकमेकांवर करत होतो . शेवटी ' आहे त्याच ठीकान्याहून पुढे निघायचे ' असा ठराव पास करत ,
शाळेच्या आवारात निवांत शांततेत आम्ही थोडा विसावलो. .

काळोख्या रात्रीच सौम्यपण मनाला तसं ताजतवानं करत होतं . उत्साही मन पहाटेची आस धरून होतं
ह्या किल्ल्याचं तसं खास वैशिष्ट्य म्हणजे उभ्या सरळसोट कातळात खोदलेल्या त्या पायऱ्या. आणि त्याच आम्हाला इथपर्यंत घेऊन आल्या होत्या . त्यामुळे कधी एकदा पायवाट
धरतोय अन झपझप पाउलं टाकत त्या पायरयांना स्पर्श करतोय अस झालं होतं .

गडाचा इतिहास सांगायचा झाला तर ...
हरिहर किल्ला अहमदनगरच्या निजामशाहाच्या ताब्यात होता. १६३६ साली शहाजीराजांनी शेजारचा त्र्यंबकगड घेताना हाही किल्ला जिंकून घेतला. मात्र नंतर याचा ताबा मोगलांकडे गेला.
पुढे १६७० मध्ये मोरोपंत पिंगळे यांनी हा गड जिंकून स्वराज्यात मोलाची भर घातली. ८ जानेवारी १६८९ रोजी मोगल सरदार मातब्बरखान याने हा किल्ला जिंकला.
शेवटी १८१८ मध्ये हा गड मराठयांच्या ताब्यातून इंग्रजांनी जिंकून घेतला.
प्राचिन काळापासून महाराष्ट्रातील बंदरात उतरणारा माल अनेक घाट मार्गांनी नाशिकच्या बाजारपेठेत जात असे. यातील त्र्यंबक रांगेतून जाणार्‍या गोंडा
घाटावर लक्ष ठेवण्यासाठी हरीहर- भास्करगड यांची उभारणी करण्यात आली होती.

काही क्षण आपल्या आयुष्यात असे असतात . कि जा म्हटलं तरी जात नाही .
कधी कधी हि ' वेळ' आपल्यातला ' संयमीपणा ' अगदी तोलून तपासून पाहते .
पावणेचार वाजता आम्ही येउन सुद्धा वेळ पुढे सरकत न्हवती . अस वाटावं कि वेळेने आज मौनव्रत धरलंय , पुढे सरकायचचं नाही . असा तिचा ठाम निर्णय असावा .
तर असो धारण चार ते साडे चार दरम्यान एक भली मोठी बस , तिच्या पाठोपाट दुसरी मिनी बस शांततेला छेदत खुर्खुर आवाजात रस्त्यालगत येउन पोहचली .
शाळेलगत भिंतीच्या बाजूला तिने आसरा घेतला साधारण ७० ते ८० च्या आसपास चा एक ग्रुप त्या दोन बसमधून हरिहरच्या भेटीस आला होता. त्यामुळे आमच्या मनाची घाई अजून वाढली होती.

एका वेळेस एकच व्यक्ती जावू शकेल अश्या हरिहरच्या त्या खड्या पायऱ्या . अन हा ८० जणांचा ताफा , एकदा का सुरुझाला . तर एका व्यक्तीस एक मिनिट धरला तरी
८० मिनिटे लागतील हो . तितका वेळ आपण ताटकळत राहायचं का ? . छे छे ..अजिबात नाही .
मनातच मनाची समजूत घालत , वेळच गणित मांडत . आम्ही पहाटेच्या अंधुक प्रकाशाची आतुरतेने वाट पाहत होतो .

टौर्च २-३ जण सोडून , अन सांगून हि इतर कुणी आणल्या न्हवत्या . त्यामुळे थोडा वेळ वाट पाहणं आम्हास क्रमपात होतं. त्याशिवाय पर्याय न्हवता . पण
मनाची घौडदौड आम्हाला शांत बसून देत न्हवती .

शेवटी घडाल्याचे काटे सव्वा पाच वर स्थिरावल्यावर त्या अंधुक प्रकाशात आम्ही ट्रेक ला सुरुवात केली .सुरवातीला मळलेल्या पायवाट लागली. पुढे नांगरलेली जमीन दिसत होती.
त्यामुळे पायवाट मधेच लुप्त पावत मधेच उगवत . हरिहर धुक्याच्या पुंक्ज्यात अजूनही स्वस्थ पडून होता. कुणी तरी आपल्या भेटीस येत आहे, ह्याची पुसटही कल्पना त्याला नसावी .
निद्रिस्थ अवस्थेत तो आपला शांत पहुडलेला . धुक्याची दुलई अंगावर चढवत . पण त्याच ते हि रूप मनाला
चैतन्याचं नवगंध अंतरंगात पसरवत होतं. उत्साहाला कसं उधाण आलेलं.

प्रचि २
IMAG5039.jpg

अन त्याच उत्साही मनाने एक एक पाऊलं पुढे टाकत पाउलवाटा धुंडाळत आम्ही गडाकडे आगेकूच करत होतो. समोरच फ़निचा डोंगर अन त्यावर रूढ झालेला नागाच्या फणा काढल्यागत असलेला इवलासा सुळका दुरूनच साऱ्यांच लक्ष वेधून घेत होता.
एव्हाना प्रकाशाच्या डोळस छटा हि सर्वत्र उधळण घालू लागल्या होत्या . निळ्याशार आकाशात पक्षी पाखरं मुक्तपणे विहार करू लागले होते . त्याचं संगीतमय स्वर
मनाला एक तालबद्ध लयात धुंद करत होते. सगळ वातावरणाच कसं आल्हादायक होतं. भारलेल्या अवस्थेत ..

प्रचि ३
IMAG5045_514x768.jpg

आणि अशातच काही पायवाटा दुभंगल्या गेल्या अन व्हायचं तेच झालं. चुकीच्या वाटेने निघालो .
पण म्हणतात ना ट्रेक दरम्यान वाटा चुकण्याची मजाच काही और असते. त्याशिवाय ट्रेक यादगार तरी कसा होणार , पण एक मात्र आहे ह्यात आपण ठरवलेल्या वेळेची घडी मात्र साफ विस्कटते.
आयुष्याची पायवाट हि अशीच कधी आपण चुकतो. अन एक वेगळ्या पायवाटेवर येउन ठेपतो .
पण तो हि एक आयुष्याच्या शिकवणीचा भाग असतो . तो शिकून पुन्हा आपली पायवाट शोधत पुढे निघायचं बस्स...

साधारण ७:२५ ला आम्ही एका उंच सोंडेवर आलो. येथे शेंदूर फासलेल्या काही देवांची मांदियाळी होती. मधोमध त्रिशूल ...
हरिहर चा उभा कातळकडा अन त्यात खोदुन काढलेल्या त्या पायऱ्या येथून स्पष्ट्य दिसत होत्या . येथूनच पुढे स्वर्गरोहनचा आम्ही आनंद घेणार होतो.

प्रचि ४
IMAG5100_510x768.jpg

' मेल्यावर स्वर्ग दिसतं ' अस म्हणतात . पण आपल्या सह्याद्रीतल्या कुठल्याही गड किल्याच्या वा शिखराच्या माथाय्वर जा ..किंव्हा दर्याखोर्यातुनी भटका ...
स्वर्ग , स्वर्ग म्हणजे तरी नक्की काय? हेच का ते ? अशी अनुभती आल्याशिवाय राहणार नाही .

सर्वत्र पसरलेली धुक्याची दुलई , त्यातून डोकावणारे पहाडी उंच कडे , अंग अंग भिडणारा बेभान वारा . त्याच तालमय संगीत , धरणी मायेने प्रेमाने पांघरलेली हिरवी शाल, कडे कपार्यातुनी धो धो उधळणारे शुभ्र धवल धबधबे ....आपल्या नेत्र कड्यांचे पारणे फेडते.
वाटतं इथेच घर करून राहावं कायम .........पण घरची वाट पुन्हा पकडावीच लागते.

ज्या क्षणाची आम्ही आतुरतेने वाट पाहत होतो , तो क्षण अगदी जवळ आला होता.
त्या खोदीव पायरया आम्हाला जणू आव्हान देत उभ्या होत्या. सोबत उनाड वारा हि चिडवायला तप्तर होता .
कलावंतीण सुळक्याची मात्र इथे आठवण आल्याशिवाय राहत नाही . पण इथल्या प्रत्येक पायरीला उजव्या डाव्या बाजूला आधारासाठी म्हणून खोबण्या आहेत. त्यामुळे मनातली भीती कुठेशी पळून जाते.
पण पायऱ्यावरून एक एक पाउल टाकताना मिळणारा आनंद काही औरच असतो. उनाड वारा आपल्याला प्रत्येक पाऊलावर आपली पीछेहाट करत असतो. त्यातच आपण गडाच्या पहिल्या प्रवेश द्वारा जवळ येउन पोहोचतो. येथून समोरील विहन्ग्मय दृश्य मनाला भुरळ पाडते. प्रवेश द्वारातून पुढे येताच उजव्या हाती आपल्याला शेंदूर फासलेल्या गणेशाची प्रतिमा दिसते .

प्रचि ५
IMAG5116_1024x680.jpg
प्रचि ६
IMAG5119_510x768.jpg

त्याला वंदन करून , एखाद्या गुहेतून चालावं तसा अनुभव घेत पुढे चालत राहायचे . पुन्हा नागमोडी वळण घेत खोदीव पायर्यांच्या संगे आपण गडाच्या अंतिम दरवाजाजवळ येउन पोहोचतो. येथून पुढे माथ्यावर आल्यावर ...घुंगावनारा वारा अन सभोवतालच दृश्य आपलां थकवा क्षणात दूर करतो.
येणाऱ्या पायवाटेच्या दिशेने पाहिल्यास समोर फनीचा डोंगर त्याच्या पाठी उतवड (ह्या रांगेतला उंच शिखर ) आणि बाजूला भास्कर गड आपले दर्शन घडवून देतो.
प्रचि ७
IMAG5140_1024x534.jpg

पूर्वेकडे चालत गेल्यास , समोरच ब्रह्मा पर्वताचं तेजपुंज रूप मनाचा हर एक कोनाडा उजळून काढतो त्याच्यापुढे कापड्या , अन भक्तिरसात कायम मग्न असणारा ब्रम्हगिरी खुणावू लागतो.
प्रचि ८
IMAG5164_1024x579.jpg

वाटेतून पुढे सरकताना , पाण्याच्या काही टाक्या लागतात . पुढे एक तलाव अन तळया काठी हनुमानच मंदिर , बाजूला छोटस शंकराचं मंदिर दिसतं.

येथूनच पुढे पुढे चालत गेल्यास ती घुमटाकार इमारत दिसते . इमारतीच्या डाव्या उजव्या अंगाला पाण्याच्या काही टाक्या आहेत अन एक तळ आहे . त्यातलं पाणीपिण्या योग्य आहे. येथूनच सभोवतालच पहाडी दृश्य मनाला घायाळ करत . निसर्गाच्या त्या सौंदर्य रूपाचा पुरेपूर आनंद लुटायचं अन परतीच्या मार्गाला लागायचं.
प्रचि ९
IMAG5090_1024x680.jpg
प्रचि १०
IMAG5102_1024x538.jpg
प्रचि ११
IMAG5104_1024x680.jpg
प्रचि १२
IMAG5106_510x768.jpg
प्रचि १३
IMAG5107_1024x680.jpg
प्रचि १४
IMAG5121_510x768.jpg
प्रचि १५
IMAG5122_1024x680.jpg
प्रचि १६
IMAG5124_1024x680.jpg
प्रचि १७
IMAG5127_510x768.jpg
प्रचि १८
IMAG5135_510x768.jpg
प्रचि १९
IMAG5147_1024x680.jpg
प्रचि २०
IMAG5148_1024x541.jpg
प्रचि २१
IMAG5174_1024x683.jpg
प्रचि २२
IMAG5151_1024x680.jpg
प्रचि २३
IMAG5181_1024x680.jpg
प्रचि २४
IMAG5194_510x768.jpg
प्रचि २५
IMAG5199_1024x680.jpg
प्रचि २६
IMAG5205_1024x680.jpg
प्रचि २७
IMAG5207_1024x497.jpg
प्रचि २८
IMAG5211_1024x680.jpg
प्रचि २९
IMAG5217_1024x680.jpg
प्रचि ३०
IMAG5224_1024x542.jpg
प्रचि ३१
IMAG5226_1024x483.jpg
प्रचि ३२
IMAG5229_1024x516.jpg
प्रचि ३३
IMAG5236_1024x680.jpg
प्रचि ३४
IMAG5240_1024x680.jpg
प्रचि ३५
IMAG5241_510x768.jpg
प्रचि ३६
IMAG5242_1024x688.jpg
प्रचि ३७
कुशावर्त तिर्थ (त्र्यंबकेश्वर ) त्याजवळच हे एक शिवमंदिर मंदिर आहे. (ब्रम्हगिरी च्या पायथ्याशी , जाता जाता आम्ही त्याचं हि दर्शन हि घेतलं , त्याचे काही प्रचि )
IMAG5244_516x768.jpg
प्रचि ३८
IMAG5245_1024x688.jpg
प्रचि ३९
IMAG5248_1024x688.jpg
प्रचि ४०
IMAG5250_516x768.jpg
प्रचि ४१
IMAG5251_516x768.jpg
प्रचि ४२
IMAG5255_516x768.jpg
प्रचि ४३
IMAG5256_516x768.jpg
प्रचि ४४
IMAG5259_516x768.jpg
प्रचि ४५
IMAG5257_1024x688.jpg

(वरील सर्व फोटो हे मोबाईल मधून टिपलेत . )

काही चुका वगैरे असल्यास जरुरू निदर्शनास आणून द्याव्यात .. Happy
संकेत य पाटेकर

http://sanketpatekar.blogspot.in/2014/07/blog-post.html

विषय: 
Group content visibility: 
Public - accessible to all site users

चांगले आहेत प्रचि, कॅमेर्‍यातुन काढले असते तर अजुन छान आले असते (मोबाइल कॅम मधुन थोडे बिघडतातच प्रचि).
ह्या गडावर जायची खुप इच्छा आहे, बघुया कधी मुहुर्त निघतोय ते.

मस्तं. !!

मी हा ट्रेक ऑगस्ट महिन्यात केला होता... वरुन धो धो पाऊस आणि तुफान वारा !! त्या खोबणीला धरुन चढतांना वार्‍याच्या सोसाट्याने आपण दरीत फेकले जाणार अशी सारखी भीती वाटत होती. त्यातच बूट घसरु लागल्याने काढून घेतले आणि एका बुटाने दरीत उडी मारली !! उतरताना अख्खा ट्रेक अनवाणी पावलाने उतरलो. पायथ्याच्या निरगुडपाडा गावात पोहोचलो तो तळपाय फाटून रक्ताने माखले होते.

सर्वांचे अगदी मनापासून धन्यवाद ! Happy
अग्निपंख , कॅमेरातून फोटो काढले असते तर खूपच छान आले असते. नक्कीच ...
बघू आता पुढच्या वेळेस , सध्या तरी ' माझा मोबाईल हाच माझा कॅमेरा आहे . (मागच्या वर्षी माथेरानच्या पावसात फुलसुंदर फोटो काढत असता लेन्स मध्ये पाणी शिरलं , अन कॅमेरा बिघडला .. तो बिघडलाच ) आता नवीन घेईतोपर्यंत , ' माझा मोबाईल हाच माझा कॅमेरा... बघुया त्याला हि कधी मुहूर्त मिळतोय . Wink Wink
हरिहर खरच खूप सुंदर आहे , तिथला सभोवताल अन त्या खड्या पायऱ्या मनावर छाप उमटवतात . बघा , लवकर मुहूर्त काढा . Happy

रायबागान , कुशावर्त तिर्थ (त्र्यंबकेश्वर ) त्याजवळच हे एक शिवमंदिर मंदिर आहे. ब्रम्हगिरी च्या पायथ्याशी , जाता जाता आम्ही त्याच दर्शन हि घेतलं )

स्पार्टाकस , वरुन धो धो पाऊस आणि तुफान वारा !! त्या खोबणीला धरुन चढतांना वार्‍याच्या सोसाट्याने आपण दरीत फेकले जाणार अशी सारखी भीती वाटत होती, हा थोडी भीती असते मनात पण एकंदरीत तो अनुभव स्वर्गरोहनाचा भन्नाट असतो .
पायथ्याच्या निरगुडपाडा गावात पोहोचलो तो तळपाय फाटून रक्ताने माखले होते. ..फारच त्रास झाला असेल तुम्हाला

वर्णन मस्तच. फोटो कॅमेर्‍यातुन काढले असते तर खुप चांगले आले असते. पण जे काढले आहेत ते चांगले आले आहेत. गडाचा चढ आणि त्याच्या खड्या पायर्‍या बघुनच गडाची दुर्गमता लक्षात येते.