विषय क्र.१- ''मोदी जिंकले ! पुढे काय ?''

विषय क्र.१- ''मोदी जिंकले ! पुढे काय ?''

इतिहासाचे आपण साक्षीदार होणे म्हणजे काय ते या लोकसभा निवडणुकीमुळे कळलं. आपलं जीवन आपल्या राष्ट्रीय जीवनाइतकंच निरर्थकपणे जाणार अशी खात्री असताना मोदी जिंकले ! या महान लोकशाहीने आपला नवा पुरुषावतार जन्माला घातला आणि ‘राजा कालस्य कारणं’ की ‘कालो राजपुरुषस्य कारणं’ हा गोल गोल तात्विक प्रश्न सुखावलेल्या मनाला चाळा म्हणून सुचला.ते असो.
पुढे काय ? परीकथेचा शेवट सोपा असतो. ‘’आणि ते राजाराणी सुखासमाधानाने राहू लागले’’ यावर कथानक संपते. असा एक राजा ( इथे पंतप्रधान म्हणू या हवं तर ) देशाला मिळाला ज्याला राणी असून नसल्यासारखी.त्याचं संन्यासीपणही मिडीयाने गाजवलेलं. हाही आदिबंध या देशाला रुचेलसाच आहे ! राजाने संन्यस्तवृत्तीचं असणं इथल्या मिथकांचा एक भाग आहे.’उपभोगशून्य स्वामी‘ असं ज्याला खरोखरच म्हणता येईल असा एक लोकनायक पंतप्रधानपदी विराजमान झाला.

आशा पालवल्या खऱ्या.

चिवट असतात आशा. पदोपदी निराश करणाऱ्या वर्तमानाच्या उरावर ताज्या गवतपात्याच्या कोवळीकीने उगवून येतात ! आणि हा तर अनेक वर्षांच्या नेतृत्वदुष्काळानंतर आलेला पावसाळा !

तेव्हा आशा पालवल्याच.

मोदी आले ! आरएसएस आणि बीजेपी राजकीय अज्ञातवासातून बाहेर आले. सत्तारूढ झाले ! ब्राह्मणांचीच कुळे सुखावली असं म्हणणं चुकीचं आहे. आरएसएसमध्ये एक मोठी फळी बहुजनांची आहे.संख्येने थोडे असतील, पण जातीभेदविहीन हिंदुत्वाची स्वप्नं बघणारे काही खुळचट लोकही आहेत.मोदी अगदी याच वर्गातून आणि पुन: थेट तळागाळातून आलेले तेव्हा त्यांचं येणं याहून जास्त प्रतीकात्म आणि सर्वसंमत गोष्ट या काळात घडणे शक्य नव्हते !
अशक्य ते शक्य झालं.
अरे होय होय ! पण पुढे काय ?
वेड्या मना, किती भाबडेपणा करशील ! मोदी या साजऱ्या सर्वमान्य प्रतीकावर पैसे लावणारे भांडवलदार ते पाहा वसुलीसाठी उभे आहेत ! गॅस किमती वाढवण्यासाठी अंबानीकुलोत्पन्न किती उत्सुक आहेत हे नव्याने सांगायला हवं काय ? रेल्वे भाडेवाढ, पेट्रोल, डिझेलच्या किंमती , गेल्या दहा वर्षात प्रकर्षाने भडकत चाललेली महागाई, शेतकऱ्यांची वाताहत, त्यातच क्षितिजावर दाटून आलेले भीषण अवर्षण ..
या अस्मानी सुलतानीमध्ये मोदी नावाचं एकुलतं एक प्रतीक कितीसं टिकून रहाणार आहे ?
पण एकांड्या शिलेदाराचा प्रयत्न चालू आहे आणि तो जोरकस आहे. त्या माणसासाठी,त्याच्या नेतृत्वकुशलतेसाठी आईच्या धडधडत्या हृदयाने गरीब सामान्य जनता प्रार्थना करत आहे . आपणही डोळसपणे त्याच्या चुका,त्रुटी समजून घेऊन त्याचं दैवतीकरण न करता त्याच्या निखळ माणूसपणावर , जिगरबाज संघर्षावर विश्वास ठेवू या. त्यांच्या अवतीभोवतीची बरीच माणसं त्याच्या वकूबाची दिसत नाहीत. ती तसली माणसं मुळात फारशी निपजतच नाहीत ! पण मोदी त्यांच्यावर नियंत्रण ठेवण्याचा आणि इमानदार माणसांना पुढे आणण्याचा कसोशीचा प्रयत्न करत आहेत हे तरी दिसतं आहे आपल्याला.

मग अपेक्षांची ही छोटीशी यादी त्यांना सादर करू या ! त्यांच्याच वेळोवेळीच्या वक्तव्यांमधून या अपेक्षा पोसल्या गेल्या आहेत . बापा, आता हे लक्षात ठेवावंच लागेल तुला.

१. महागाई,रोजगारनिर्मिती, औद्योगिक वाढ ,जीडीपी वगैरे-

हे सगळे परस्परांशी संबद्ध मुद्दे.
मध्यंतरी, चीनच्या प्रगतीवरचा ‘’How did China Take Off ‘ हा याशेंग हुआंग याचा एक पेपर वाचनात आला होता . १९७८ ते २०१२ या काळात चीनने साध्य केलेली आर्थिक प्रगती आणि गरीबी निर्मूलन यावर वाचताना सतत आपल्या देशाची आठवण नाही आली तर नवल. परकीय मदत न घेता कम्युनिस्ट चीनने जे साध्य केलं , त्यांच्या डेंग झियाओपिंगसारख्या नेत्यांना , मध्यवर्ती बँक व अन्य महानगरीय/ ग्रामीण बँकांना , त्यांच्या प्लानिंग कमिशनला जे जमलं ते भारताला आता तरी जमेल का तुमच्या व्यवहारकुशल गुर्जर नेतृत्वाखाली मोदी ? १९७८ मध्ये चीनमध्ये १.५७ दशलक्ष शहरी आणि ग्रामीण लघुउद्योग होते .१९८५ मध्येच ही संख्या १२ दशलक्ष ओलांडून गेली होती. चीनची ग्रामीण अर्थव्यवस्था अधिक उद्योगप्रवण आहे, पण भारतातही ग्रामीण लघुउद्योगप्रवण राज्ये आहेतच.राजकीय इच्छाशक्ती , नेतृत्वशक्तीची कमी आहे. योजना सुसूत्र करून राबवल्यास, प्रामाणिक अधिकाऱ्यांना सबल केल्यास भारताचेही चित्र का बदलणार नाही ? चीनमध्ये कम्युनिस्ट दहशतीचा वापर केल्यामुळे योजना अमलात आणणे सोपे गेले असेल पण त्यांचे हे गृहच्छिद्र दाखवून आपण आत्मसंतुष्ट राहू शकतो का? सार्क राष्ट्रांच्या नव्या सत्तासमन्वयाची जुळवाजुळव करताना, वाणिज्य करार करताना, हा जवळचा राष्ट्रप्रगतीचा धडा आपल्याला प्रेरणा देऊन गेला पाहिजे.
छोट्या निमशहरांची,दळणवळणाची वाढ करण्याची घोषणा तुम्हीही आपल्या निवडणूक प्रचाराच्या भाषणात केली आहे,मोदीजी.तेव्हा हे सर्व आठवून ‘अच्छे दिन’ येणार की काय असं वाटू लागलं आहे, आपण आमचा अपेक्षाभंग करणार नाही अशी आशा आहे. मान्य आहे की याला वेळ लागेल, आधीच खूप वेळ फुकट गेला आहे, पण ते काय म्हणतात ना, Well begun is half done !

२. शेती
भारत हा शेतीप्रधान देश आहे हे अगदी शाळेपासून घोकलेले वाक्य रोज विपर्यस्त स्वरूपात समोर येत असते. जो सगळ्यांना जगवतो त्या बळीराजाला कुणीच वाली नाही.मोदीजींनी शेतीमालाच्या नाशिवंत स्वरूपाची जाण ठेवणारी विधाने केली आहेत. प्रभावी वितरण व्यवस्थेसाठी भारतीय रेलचा अधिक अर्थपूर्ण वापर कसा करता येईल हे सांगितले आहे. पण याहून अधिक विचार शेतीसाठी तरी त्यांच्याकडे असल्याचे जाणवत नाही. पुन: एकदा चीनमध्ये डेंगने ४०० दशलक्ष गरीब लोकांना ३० वर्षात दारिद्र्यरेषेच्या वर आणले तशी आशा भारतीय गरीब शेतकऱ्यांसाठी आज तरी दिसत नाही. दुष्काळ, कालबाह्य अपुरी साधने ,पाणीप्रश्न,पाटबंधारे परिस्थिती, कर्जबाजारीपणा असे अनेक पैलू या महासमस्येला आहेत.यातून बाहेर पडण्यासाठी मोदींना विचारमंथन करावे लागेल, नव्या नीती बनवाव्या,राबवाव्या लागतील. युद्धपातळीवर अन्नप्रश्नाकडे, शेतीमालाची नासाडी थांबवण्याकडे लक्ष द्यावे लागेल.

३. सीमासुरक्षा
अतिशय ढिसाळ आणि सच्छिद्र सीमांचा देश, भारत. आपली ही ओळख आपला आत्मसन्मान रसातळाला नेणारी आहे.कुणीही, विशेषत: अतिरेक्यांनी यावे, टिचकी मारून जावे ! बांगलादेशमधून येणारे निर्वासित आसाम आणि बंगालच काय, मुंबईच्या झोपडपट्ट्या भरून फोफावत आहेत. यातून भयावह प्रश्न , नागरी संहार उभे रहात आहेत हे आसाममध्ये अलिकडे घडलेच. त्यांना पाठीशी घालणारी देशद्रोही यंत्रणा आहेच, पण आजवर त्यांना राजाश्रयही होता. धर्माचं आणि झोपडपट्टीच्या मतांचं राजकारण होतं. हे आधी थांबवा.पाकिस्तानातून येणारे अतिरेकी याच जंजाळात सुरक्षित आसरा शोधत असतात .लष्करी कारवाईपेक्षाही हे अवघड जागीचे दुखणे आहे.
पण त्याचा बीमोड राष्ट्रीय भावनेतून करणे अशक्य नाही.

४ . स्त्रियांसाठी सुरक्षित भारत !
बलात्कार ,अत्याचार, स्त्रीभ्रूणहत्या या बातम्या वाचून मने निर्ढावली आहेत अशावेळी मोदीजी, आपण गुजरातमध्ये स्त्री सुरक्षित असल्याचं एक भक्कम विधान केलं आहे. देशाच्या संदर्भात कायद्याची कठोर अंमलबजावणी , सहसा धनदांडग्या असलेल्या गावागल्ल्यामध्ये बस्तान बसवलेल्या बलात्कारी लोकांना पाठीशी न घालणारी न्यायनिष्ठूर यंत्रणा सबल करणे अशी पावले उचलून पूर्णपणे ढासळलेल्या समाजजीवनाचं पुनर्वसन करणं सरकारचं आद्य कर्तव्य आहे..

५. समान नागरी कायदा
देशासमोरचा ज्वलंत प्रश्न. एरवी समाजवादाची घोषणा फक्त करायची संविधानातून .
SOVEREIGN SOCIALIST SECULAR DEMOCRATIC REPUBLIC having justice liberty,equality and fraternity ! शब्द बिचारे केवळ वारा ! सर्वांना एकच कायदा लागू करायला हिंमत पाहिजे. आणि लांगूलचालन संपवायला निडर वृत्ती पाहिजे .शरिया कायद्याचा अंमल संपवून समान नागरी कायद्याची तत्वे मुसलमान समाजाला लागू केली पाहिजेत.फ्रान्ससारखं छोटं राष्ट्र justice liberty,equality या शब्दांची बूज राखतं आणि स्त्रियांच्या बुरख्याची जंगली पद्धत बंद करतं !

६ .काश्मिरी पंडितांचं पुनर्वसन
काश्मीर खोऱ्यातून विस्थापित रक्तलांच्छित होऊन ते देशोधडीला लागले आणि आम्ही फक्त पहात राहिलो ! कॉन्ग्रेसी राज्यकर्त्यांकडून कसली अपेक्षाच नव्हती ! जाती आणि धर्मांचं भिकार राजकारण अद्यापही चालू आहे त्या दुर्देवी पक्षाकडून. त्यांच्या हाती देश जावा हा एक भयानक दुर्भाग्ययोग होता.’ And the world remained silent’ या परिस्थितीवर अशोक पंडित यांनी बनवलेल्या चित्रपटाला आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार मिळाले.. दु:ख किती साजून दिसतं ना कलेच्या विश्वात ? मोदी, तुम्ही वास्तवात सामना करा या परिस्थितीशी.
आर्टिकल ३७० हा याच दुखऱ्या भागातील पुढचा टप्पा . काश्मीर खोऱ्यात मुक्त वाणिज्य, जनव्यवहार, संपर्क सुरू व्हावा, त्याची प्रगती व्हावी, शांती नांदावी हे कविकल्पनेइतकं भ्रामक आज वाटत आहे , पण हे आव्हान तुम्ही घ्यावं ,जवानांचं , हुतात्म्यांचं बलिदान आजवर फुकट गेलं होतं.. आता ?!

७.आरक्षण
संविधानकर्त्यांनाच जे आरक्षण १९६५ पर्यंत अभिप्रेत होतं, ते आमचं जीवन संपलं तरी चालूच रहाणार असं दिसतं आहे. याची सामाजिक सांस्कृतिक कारणे काहीही असोत , पण निदान ते वाढू नये म्हणून तरी आशा करावी की नाही ? मराठा , जाट अशा जातीही या महामेळाव्यात सामील होत आहेत, मुस्लिमांना सामील केले गेले आहे.या देशाचा दुर्दैवी भूतकाळ एखाद्या पिशाच्चासारखा वर्तमानाच्या नरडीवर स्वार झाला आहे. आता हे प्रकरण न्यायप्रविष्ट आहे ,पण राजकीय लाभासाठी या शस्त्राचा झालेला वापर देशाच्या भविष्यासाठी घातक आहे , अधोगतीकडे नेणारा आहे .. ही यादी वाढवू नका,आरक्षणाचे लाभार्थी अत्यंत तळागाळातील पददलित असतील याची खात्री करणारी यंत्रणा निर्माण करा .

८. मैला कामगार – अतिपददलित-
पोटाची खळगी भरण्यासाठी डोक्यावरून मैला वाहून नेणारे,धोकादायक वायूंनी भरलेली गटारे, मॅनहोल्स साफ करणारे अतिपददलित वर्गातले लाखो गरीब मैला कामगार स्त्रीपुरुष भयावह जीवन जगत आहेत, मृत्युमुखी पडत आहेत, रोगांचे जिवंत वसतीस्थान होत आहेत.’The shame of Nation’ असं गांधीजींनी ज्याचं वर्णन केलं ती ही परिस्थिती त्याविरुद्ध कायदा करूनही देशभर अस्तित्वात आहे, आपण मुंबईसारख्या महानगरातही याबद्दलच्या बातम्या वाचून पुढे जातो.Samuel D. Permutt यांनी केलेल्या एका संशोधनानुसार देशाच्या 55% लोकसंख्येला आजही पाणी फ्लश करणारी स्वच्छतागृहे नाहीत त्यामुळे ही परिस्थिती तशीच चिघळत राहिली आहे.
Shame of Nation ! या अतिदुर्बल घटकांसाठीच तर कल्याणकारी राज्यव्यवस्था असली पाहिजे ! त्यांच्या दुर्दशेतून त्यांना बाहेर काढा,ही शेवटची अपेक्षा व्यक्त करून एका सामान्य व्यक्तीच्या दृष्टीने केलेलं हे लेखन इथे संपवत आहे.

देशासमोर अगणित प्रश्न आहेत, ही माझी लहानशी अग्रक्रमांची यादी.

पुढे काय ? भारत हे एक लोकशाही राष्ट्र आहे, एकाधिकारशाही नाही.मोदींच्या कार्यपद्धतीला अनेक मर्यादा आहेत, भ्रष्टाचार तर आहेच आहे देशव्यापी प्रमाणात.

पण इतिहास घडायचाच असेल तर आजही आशा अपेक्षा बाळगून आहोत आम्ही , कारण,
कित्येक दशकांनी या लोकसभा निवडणुकीच्या निमित्ताने आमचा आत्मविश्वास जागा झाला आहे.

-जिगीषा