कुबडी माझी लाडाची लाडाची गं

आयुष्याच्या शेवटी चष्मा, मानेचा/कमरेचा पट्टा आणि शेवटी दातांची कवळी अशा विविध अवयवांसाठीच्या "कुबड्या" लावायची वेळ येते. या गोष्टी वरवर सारख्या दिसल्या तरी ज्याच्या त्यालाच फिट्ट बसतात आणि उपयोगी पडतात.

त्या तशाच आणि तितक्याच दुसऱ्यालाही फायद्याच्या ठरतील असा आपला भ्रम कधीच नसतो. योगायोगानं तसं कधी झालंच तर आपल्याला क्षणभर आश्चर्य आणि गंमत वाटते. पण तो केवळ योगायोग असतो हे आपण पक्कं जाणून असतो. या अनुभवावरून आणखी एका तिसऱ्या व्यक्तीला आपण त्या वापरून पहा असं कधी म्हणत नाही, आग्रह वगैरे करत नाही आणि जरी केलाच तरी त्यानं नको म्हंटल्यावर रुसून बसत नाही किंवा त्याला शिष्ठ, अहंमन्य वगैरे मनातल्या-मनात नावंही ठेवत नाही.

साधारण याच वयात, म्हणजे चष्मा आणि पट्ट्याच्या मधल्या काळात आपलं स्वतःचं आयुष्याचं तत्वज्ञान नावाच्या कुबडीची मेंदू या अवयवासाठी आवश्यकता भासायला लागते. अशी कुबडी बाहेरून माप देऊन करून घेता येत नाही. मग ती आपण स्वतः बनवायला घेतो आणि स्वतःला फिट्ट बसेपर्यंत ठोकून, घासून, थापून, चोपून-चापून घेत राहतो. आणि एकदा का ती मापाची बसली असं वाटलं की मात्र आधी वर्णन केलेल्या दृश्य कुबड्यांच्या विपरीत इतरांना ते घालून पाहण्याचा आग्रह करत सुटतो. कधी-कधी तर हे इतकं होतं की त्याची तुलना दात असणाऱ्यांनाही कवळीचा आग्रह करण्याशीच होईल.

असा आपण कधी चष्मा, मानेचा पट्टा आणि दातांची कवळीचा का आग्रह करत नाही? कारण त्या गोष्टी आपण बनवलेल्या नसतात. त्यात 'मी' नसतो. तात्पर्य - वयाच्या जितक्या लवकर आपलं स्वतःचं तत्वज्ञान बनेल, तितके आपण माणूसघाणे आणि अप्रिय होत जातो. मरण अटळ आहे, पण म्हातारपण टाळता येतं, विशेषतः मानसिक म्हातारपण - जे राठ झालेल्या तत्वज्ञानाच्या कुबड्यांनी माणसाला अधिकच अपंग बनवतं आणि एकलकोंडं पाडतं.

मला हे कुणी सांगितलं? कसं सुचलं? आजपर्यंतच्या भल्या-बुऱ्या अनुभवातून आलंय ते महाराजा. आणि असं वाटतंय की मस्त फिट्ट बसतंय मला. तुम्हालाही पटलं ना? अहो, पटेल. जरा बघा की प्रयत्न करून. नीट वाचा पहिल्यापासून. प्लीज