चित्रपट

कोणाकोणाला कथा कळली 'बदाम राणी गुलाम चोर' या सिनेमाची?
कळली असेल तर जरा कोणी तात्पर्य सांगू शकेल?
मला कळलाच नाही सिनेमाचा आशय.
कोणाला आवडला हा सतीश राजवाडेचा सिनेमा?
मला नाही मात्र आवडला.

मध्यंतरी 'जलपरी' हा लघुपट बघितला.. मनापासुन आवड्ला.. आजही भारतात मोठ्या प्रमाणावर स्त्रीभ्रुण हत्या होत आहेत.केवळ जन्माआधी मारूनच नाही, तर अत्यंत निर्दयीपणे म्रुत गर्भाची विल्हेवाट लावून.. जगलीच तरी स्त्रीचा मुलगी, आई, पत्नी या सर्वच रूपात अपमान करणे , म्हणजे देखील एका प्रकारे स्त्रीत्वाची हत्याच नाही का??

डॉ. देव (प्रवीण दबास), त्याची आई (सुहासिनी मुळे ) आणि मुलं श्रेया (लहर खान) व सॅम (क्रिशांश त्रीपाठी) राजस्थानातील एका मागास खेड्यात जातात. सुट्टी घालवण्याशिवाय त्या खेड्यात आपल्या दिवंगत पत्नीच्या स्मरणार्थ दवाखाना बांधण्याचा देव चा मानस असतो..

निमित्त झाले ते रणबीर कपूरच्या एका जाहिरातीचे. जुन्या काळातल्या रहदारीविरहित मुंबईतून गाडी चालवत गाणे गुणगुणत जाणारा नायक आणि तोही कृष्णधवल रंगांत. भूतकाळात डोकावणे हा तसाही माझा आणि माझ्यासारख्या इतर अनेक स्वप्नाळू माणसांचा आवडता छंद आणि त्यात आपण न पाहिलेल्या काळात डोकावणे म्हणजे कायमच कुतूहल वाढवणारे...

तीर्थरुपांना चित्रपटांची ओढ नसल्याने लहानपणी चित्रपटगृहांचे अंतरंग पाहण्याचे फार योग आले नाहीत. पण त्याकाळी अनेकदा फिरते चित्रपट यायचे आणि आजुबाजुच्या योग्य व्यक्तींशी संधान साधून अनेक बोलपट कधी पुढून तर कधी सगळ्यांना डावखुरे बनवत मागून पाहिले. 'आम्ही जातो आमुच्या गावा' (१९६८) सारखा एखादा अपवाद वगळता ते कोणते हे ही आठवत नाहीत. ही गोष्ट १९८० च्या आधीच्या परभणीतील. नाही म्हणायला वडीलांना एकदा सिनेमाला ओढून नेले होते - आवडत्या नटाच्या नव्या चित्रपटाच्या पहिल्याच दिवशीच्या सेकंड शोला: 'मुकद्दर का सिकंदर' (१९७८). ती आठवण कोरली जायचे अजून एक कारण म्हणजे त्या रात्री महामुसळधार पाऊस झाला.

काही मोजकेच चित्रपट असे असतात जे प्रदर्शित झाल्यावर इतके गाजतात की अश्या चित्रपटांवरुन प्रेरणा घेउन इतर चित्रपट तयार होतात. ते प्रचलित असणारी परंपरा मोडुन नविन परंपरा रुजवतात. अशाच काही चित्रपटांची निव्वळ माहीती आपल्या समोर सादर करीत आहे.

भारतीय चित्रपट सृष्टीला दिशा देणारे काही महत्वाचे हिंदी चित्रपट माझ्या नजरेतुन:

कोरड्या दुष्काळाचे दिवस आहेत.. सगळीकडे नुसता रखरखाट... आकाशात एक काळा ढग नाही.. पावसाची कुठलीच लक्षणं नाहीत. माणसानं निराश न व्हावं तर करावं तरी काय! आणि अशात "मेरी मानिये तो ये बारिश खरिदिये, सस्ती सुंदर टिकाऊ बारिश - सिर्फ पाच हजार रुपयमें!!" म्हणत दारात आलेला बारिशकर!

आणि बघा हं! त्याची बारिशही सामान्य नाहिये - ती त्याच्याच तोंडून अनुभवायची चीज आहे.

हां मेरे दोस्त - वही बारिश जो आसमान से आती है, बुंदों में गाती है
पहाडोसे फिसलती है, नदियों में चलती है
लहेरोमें मचलती है, कुएं पोखर से मिलती है
खपरेलोंपे गिरती है, गलियोमें फिरती है
मोड पर संभलती है, फिर आगे निकलती है
वही बारिश!

माझ्यावेळेला असं होतं......... असं म्हणण्या इतकी मी खूप मोठी नाही.... चित्रपटांच आणि माझं नांत कुठून सुरु झालं ते अगदी तारीख ,वार ,साल ,असं अगदी सही सही सांगताही येणार नाही. पण माझ्या काही चित्रपटाबद्दल विशेष आठवणी मात्र आहेत . कारण काही चित्रपट मला त्या चित्रपटापेक्षाही त्यावेळी घडलेल्या घटनांवरून जास्त आठवतात, असा घटनांनी येणारा प्रत्येक चित्रपट माझ्या आयुष्यात आठवणींची सुमधुर प्राजक्त घेऊन बरसतो ........

भारतीय चित्रपटसॄष्टी अस्तित्वात येऊन शंभर वर्षे झाली.... खरे वाटत नाही. जसे आपल्यालाही अस्तित्वात येऊन आता पन्नास वर्षे व्हायला आली, हे तरी कुठे खरे वाटते? दूरदर्शन काळ्या-पांढर्‍याचे रंगीत, त्रिमित झाले, आपले केस काळ्याचे पांढरे, द्विमित होत चालले. डेस्कटॉपचे लॅपटॉप, टॅब अन हातात मावणारे बारके पॉवरफुल स्मार्ट फोन झाले. आणि आपला साइज? ..... जाऊ द्या झालं! अलका, लिनाचिमं, प्रभात मध्ये कधीमधी चित्रपट बघणारे आपण; आता दर शनिवारी मल्टिप्लेक्सात मूव्ही टाकतो. कागदी कपात पोहता येईल एवढे मोठे पेप्सी मुलांना घेऊन देतो आणि शिळ्या पॉपकॉर्न साठी शंभर रुपये मोजतो. बदलंलय सारं....

डिस्क्लेमर - ब्रॅड पिट, टॉम क्रुझ, जॉनी डेप्प, वगैरे मान्यवरांनी एकूण मिळून जितके हिंदी सिनेमे पाहिले असतील तितकेच इंग्रजी सिनेमे मी पाहिले आहेत. तरी, सिनेमाच्या उत्तरार्धात 'अयान ठाकूर'च्या व्यवसायाबद्दल उघडणारं रहस्य कळल्यावर असं वाटलं की असा व्यवसाय फक्त अमेरिकेतच (पाश्चात्य भागात) असू शकतो, भारतात नाही. म्हणून कदाचित हा सिनेमा कोण्या इंग्रजी सिनेमाची नक्कल असू शकतो. खरं खोटं कुणास ठाऊक. पण मी हा 'ओरिजिनल' आहे असं समजून लिहितो.....