छत्रपती शिवाजी महाराज

मराठा इतिहास दिनविशेष ... फेब्रुवारी महिना... भाग २..

Submitted by सेनापती... on 15 February, 2012 - 12:43

मराठा इतिहास दिनविशेष ... फेब्रुवारी महिना... भाग १..

११ फेब्रुवारी १६६० - औरंगजेबाने मुख़्तारखान याला दख्खनेची जबाबदारी सोपवून औरंगाबाद येथे पाठवले.

११ फेब्रुवारी १६७१ - होळीच्या सणाचा फायदा उठवून सिद्दी कासिम याने दंडा राजपूरी येथील सामराजगड़ जिंकला. सिद्दीवर जरब बसावी म्हणून शिवाजी राजांनी जमिनीच्या बाजूने सामराजगड तर पाण्याच्या बाजूने कंसा येथे पद्मदुर्ग बांधले होते. परंतु कालपरत्वे हे दोन्ही किल्ले सिद्दीच्या हाती गेले.

विषय: 

मराठा इतिहास दिनविशेष ... फेब्रुवारी महिना... भाग १..

Submitted by सेनापती... on 3 February, 2012 - 10:19

१ फेब्रुवारी १६८९ - 'छत्रपति संभाजी महाराज' मुघलांच्या तावडीत ... !

विषय: 

छत्रपति शिवरायांची बलस्थाने ... ६. आरमार...

Submitted by सेनापती... on 3 January, 2012 - 21:20

छत्रपति शिवरायांची बलस्थाने ... ५. परराष्ट्रीय धोरण...

Submitted by सेनापती... on 27 December, 2011 - 12:09

छत्रपति शिवरायांची बलस्थाने ... ४. युद्धतंत्र ... !

Submitted by सेनापती... on 25 December, 2011 - 08:17

छत्रपति शिवरायांची बलस्थाने ... ३. लष्करी व्यवस्था ... !

Submitted by सेनापती... on 21 December, 2011 - 05:35

छत्रपति शिवरायांची बलस्थाने - १: कोशबल -
छत्रपति शिवरायांची बलस्थाने - २ : दुर्गम-दुर्ग

गेल्या २ भागात आपण पाहिले की छत्रपति शिवरायांनी मंत्रशक्ती आणि उत्साहशक्ती वापरून तिसरे बलस्थान जे 'प्रभुशक्ती' (कोश आणि सैन्य) ते क्रमाक्रमाने कसे वाढवले. सैन्य आणि कोश हे एकमेकांस पूरक आहेत हे सुद्धा आपण ह्याआधी पाहिले आहेच.

विषय: 

छत्रपति शिवरायांची बलस्थाने - २ : दुर्गम-दुर्ग ... !

Submitted by सेनापती... on 14 December, 2011 - 03:05

छत्रपति शिवरायांची बलस्थाने - १: कोशबल ... !

Submitted by सेनापती... on 12 December, 2011 - 05:57

प्राचीन राजनीतीपर ग्रंथांमध्ये बलाचे ३ प्रकार सांगितले आहेत.

मंत्रशक्ती, उत्साहशक्ती आणि प्रभुशक्ती.

विषय: 

छत्रपति शिवरायांचे जाहीरनामे - 'कानून जाबता' ... !

Submitted by सेनापती... on 8 December, 2011 - 01:34

ज्येष्ठ शुध्द त्रयोदशी, शके १५९६ या दिवशी 'महाराजांनी शिरी छत्र धरले. राजे चक्रवर्ती सम्राट झाले. मराठा राजा छत्रपती जाहला ही गोष्ट सामान्य नाही जाहली.'

विषय: 

शिवराज्यातले 'बारा महाल' आणि 'अठरा कारखाने' ... !

Submitted by सेनापती... on 6 December, 2011 - 05:44

छत्रपति शिवरायांच्या काळात राज्य शासनाच्या महत्वाच्या कामासाठी विविध विभाग पाडण्यात आले होते. यात 'कारखाने' आणि 'महाल' असे २ प्रमुख भाग होते. कारखाने म्हणजे 'कार्यस्थाने' तर महाल म्हणजे 'विविध भांडारे'. सभासद बखरीत एकुण बारा महाल आणि अठरा कारखाने यांचे उल्लेख आले आहेत. ह्यात बरीच खाती समाविष्ट नाहीत. अर्थात जी अधिक महत्वाची ती स्वतंत्रपणे नोंदली गेली असतील.

बारा महाल आणि अठरा कारखाने खालीलप्रमाणे ... (कंसातील नावे 'राजव्यवहारकोश' यामधून घेतली आहेत)

बारा महाल
१) पोते (कोशागार)

२) थट्टी (गोशाळा)

३) शेरी (आरामशाळा)

४) वहिली (रथशाळा)

विषय: 

Pages

Subscribe to RSS - छत्रपती शिवाजी महाराज