टेलिफोन - हॅलो हॅलो

Submitted by rkjumle on 14 October, 2011 - 03:45

माझं गांव चौधरा... अगदी लहानसं खेडं... माझं पहिली ते चवथी पर्यंतचे शिक्षण गांवापासून एक-दिड कोस दूर असलेल्या निळोणा या गांवाला झाले.
त्यांतरचे पाचवी ते बी.कॉम. पर्यंतचे शिक्षण गांवापासून तीन...क कोस दूर असलेल्या यवतमाळ या शहरात झाले.
त्यावेळी दुकान, ऑफीस, सिनेमा इत्यादी ठिकानी टेलिफोन वर लोकं बोलत असल्याचे मी पाहत होतो.
खेड्यामध्ये टेलिफोन नसल्यामुळे लोकांना त्याचे कुतूहल वाटायचं. म्हणून मी त्याची नक्कल लोकांना करुन दाखवायचं ठरविलं.
त्यावेळी मी कॉलेजमध्ये प्रि. कॉमर्स म्हणजे आताच्या अकरावीला शिकत होतो.
माडी पोर्णिमेच्या दिवशी चन्द्राचा पांढराशुभ्र प्रकाश असतो. त्यादिवशी रात्रीचे जेवन करुन लोकं बाहेर येऊन बसत होते. एकत्र येऊन गप्पागोष्टी करणे, खेळ खेळणे, मनोरंजन करणे इत्यादी मौज-मजेचे कार्यक्रम करीत होते. लोकांना आपआपली कला प्रदर्शीत करण्याची संधी मिळत होती. लोकांचेही त्यानिमित्ताने मनोरंजन होत होते. मी सुध्दा माझा मित्र अर्जुन याला घेऊन टेलीफोनची नक्कल करायचं ठरवल.
मी एकीकडे माझ्या एका कानाला हात लाऊन हॅलोSS हॅलोSSS म्हणत होतो. दुसरीकडे अर्जुन त्याच्या कानाला एक हात लाऊन दुसर्‍या हाताने जोरात हालवल्याची ऍक्टींग करीत होता. मी त्याला म्हणत होतो की, ’ अरे मी तुला हॅलो हॅलो म्हणतोय, तू बोलत कां नाहीस ? तु काय करीत आहेस ? ’
‘तु सांगितल्या प्रमाणे मी हालवत आहे ना...’
‘अरे तसे नाही. फोनवर बोलतांना सुरुवातीला हॅलो हॅलो म्हणत असतात. नंतर बोलायचं असते.’
लोकं या नकलेला पोट धरुन हासत होते.
टेलीफोन आपल्याकडे असणे म्हणजे त्यावेळी स्वप्नवत होते. परंतु आता हे स्वप्न प्रत्यक्षात उतरले आहे.
त्यावेळी टेलीफोन म्हणजे श्रीमंताची मिरासदारी होती. एकदा मुंबईला १९९४ मध्ये माननिय कांशीराम यांची सभा होती. त्या सभेला माजी पंतप्रधान माननिय व्हि.पी.सिंग आले होते. ते आपल्या भाषणात म्हणाले होते की, ‘टेलीफोन डिरेक्टरी मधील नांवे पाहिले की, कोण श्रीमंत व उच्चवर्णिय आहेत ते कळतात.’ आता टेलीफोन डिरेक्टरी मधिल नांवे पाहिले की, कोण श्रीमंत व उच्चवर्णिय आहेत ते कळत नाही !
माझ्याकडे एवढेच नव्हे तर माझे बहुतेक नातेवाईक, मित्र मंडळीकडे सुध्दा आता टेलीफोन आलेला आहे. माझे मुले त्यावेळी मेडिकल, इंजिनिअरिंग, लॉ सारख्या उच्च शिक्षणासाठी मुंबई, पुणे व औरंगाबाद या ठिकानी असल्यामुळे त्यांचेशी संपर्क ठेवण्यासाठी टेलीफोन घेणे अत्यंत आवश्यक झाले होते.
पुर्वी नक्कल करीत होतो ! आता प्रत्यक्षात उतरले आहे. हे कश्यामुळे शक्य झाले आहे? डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांमुळेच ! ते जर नसते तर मी कुठेतरी मोलमजुरी करीत बसलो असतो.
बाबासाहेब आंबेडकरांनी सांगितले की, ‘शिका... !’ ते माझ्या आई-बाबांनी ऎकले. मला शाळेत टाकून शिक्षण दिले.
चवथीपर्यंत शाळा गावांजवळच्या खेड्यात होते. पाचवीनंतर मला यवतमाळ शहरातील म्युनिसिपल हायस्कुल या शाळेत टाकले.
आम्हां दोघे बहिन-भावांना यवतमाळ शहरापासून थोडं दूर, एका टोकाला असलेल्या उमरसरा या खेड्यागांवात बाबांनी शिक्षणासाठी ठेवले होते. सुरुवातीला बाबांच्या नातेवाईकांकडे व नंतर एक झोपडे बांधून दिले तेथे राहत होतो.
त्यावेळी मला पाचवीपासून दहावीपर्यंत पंधरा रुपये स्कॉलरशिप मिळत होती. कॉलेजमध्ये शिकत असतांना चाळीस रुपये मिळत होते. म्हणून मला शिक्षण घेण्यासाठी आर्थिकदृष्ट्या आधार झाला. त्यामुळे मला बी.कॉमपर्यंत शिक्षण घेता आले.
राखीव जागेच्या सवलतीमूळे पुढे मला महाराष्ट्र राज्य विद्युत मंडळामध्ये लिपिकाची नोकरी मिळाली. त्यानंतर महावितरण कंपनीमध्ये अकॉउंटस ऑफीसर्पर्यंत पदोन्नती घेत घेत सेवानिवृत झालो.
मी शिकलो, नोकरीला लागलो. माझी आर्थिक परिस्थिती सुधारली. त्यामुळे माझ्या लहान भावाला डॉक्टरचे शिक्षण घेण्यासाठी मदत करु शकलो. माझ्या मुलांना शिकऊ शकलो. एक मुलगा वकील झाला. दुसरा डॉक्टर झाला. मुलगी कॉंम्पूटर ईंजिनिअर झाली. एवढे आमुलाग्र परिवर्तन बाबासाहेब आंबेडकरांच्या अथक कार्यामूळेच घडुन आले !
मी सप्टेंबर २००७ साली सेवानिवृत झालो. त्यावेळी माझ्या कार्यालयात झालेल्या निरोप समारंभाच्या वेळी मी सांगितले की, ‘मी नोकरीला लागलो ते डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांमुळेच! कारण त्यांनीच शिक्षणासाठी स्कॉलरशिप व शासन-प्रशासामध्ये मागासवर्गीय जातींचा सुध्दा सहभाग असावा म्हणून राखीव जागा मिळवून दिल्या. म्हणून या देशातील मागासवर्गियांची प्रगती झाली. केवळ मागासवर्गियांची प्रगती झाली, असे नव्हे तर या देशाची सुध्दा प्रगती झाली. कारण देशात राहणाऱ्या लोकांची प्रगती झाल्याशिवाय देशाची प्रगती होऊ शकत नाही. एखाद्या शरीराचा तीन चतुर्थांश भाग जर खराब असेल तर ते शरीर विकलांग असते. तसेच देशातील बहुतांश लोक जर गरिबी व अज्ञानात खितपत पडले असतील तर, तो देश सुध्दा विकलांग झालेला असतो. त्यामुळे केवळ मीच नव्हे तर सर्वांनी त्यांचे ऋणी असायला पाहिजे.’

गुलमोहर: