कढी

बुंदीची कढी : राजस्थानी खाद्यप्रकार

लागणारा वेळ: 
४० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

कालच एका संकेतस्थळावर राजस्थानी खाद्यप्रकारांच्या पाककृती दिसल्या. त्यातील ही पाककृती खूपच सोपी आणि छान वाटली. मूळ पाककृतीत घरच्या घरी ताजी बुंदी कशी पाडायची तेही दिले आहे. परंतु मी आयते बुंदीचे पाकिट बाजारातून आणले आणि ही पा कृ करून बघितली. त्यात स्वतःच्या अंदाजानुसार थोडे फेरफारही केले आणि एक स्वादिष्ट प्रकार खायला मिळाला! (असंही मीच म्हणते! डोळा मारा) तर ह्या कृतीसाठी लागणारे घटक पदार्थ :

बुंदी - एक ते दीड वाटी (अंदाजे)
दही - २ कप
बेसन - १ कप
जिरे व मेथी दाणे - प्रत्येकी छोटा अर्धा चमचा
हिंग - २ चिमटी
हिरव्या मिरचीचा ठेचा - आवडीनुसार कमी जास्त करा. मी एक चमचा ठेचा घेतला.
आले - एक इंच, किसून (मूळ कृतीत चिरून म्हटले आहे)
कोथिंबिर - चिरलेली
हळद - पाव ते अर्धा चमचा
लाल तिखट - पाव चमचा
तेल - फोडणीसाठी
मीठ - चवीनुसार
कढीपत्ता

क्रमवार पाककृती: 

१. बेसनाचे पाण्यात कालवून भजीच्या पिठाप्रमाणे मिश्रण तयार करा. गुठळ्या राहता कामा नयेत. दही फेटून घ्या. फेटलेल्या दह्यात हे सरसरीत बेसनाचे पाण्यात भिजवलेले पीठ मिसळा. त्यात ६-७ कप पाणी घालून व्यवस्थित एकजीव करा.

२. कढईत तेल गरम झाल्यावर त्यात जिरे तडतडवा, मेथी दाणे घालून तांबूस रंग येईपर्यंत परतून घ्या. त्यात हिंग, ठेचा, किसलेले आले, हळद घालून जरा परता. नंतर त्यात कढीसाठी तयार केलेले बेसन + दह्याचे मिश्रण घालून गॅस हाय फ्लेमवर ठेवा व ते मिश्रण उकळी येईपर्यंत सतत ढवळत रहा. उकळी आली की आंच मंद करा. त्यात चवीप्रमाणे मीठ व तिखट घाला. (बुंदी जर खारी असेल तर त्या अंदाजाने मीठ घाला.)
आता ह्या कढीला किमान १५ मिनिटे तरी व्यवस्थित शिजू द्या. अधून मधून कढी ढवळत रहा. जर कढी लगेच खाणार नसाल तर त्यानंतर गॅस बंद करा.

३. अगदी खायच्या वेळेला कढी गरम केली की त्यात बुंदी घाला व कढी २-३ मिनिटे शिजू द्या. वरून चिरलेली कोथिंबीर पेरा. कढीला आणखी खमंग करायचे असेल तर वरून तेलाची जिरे, तिखट, कढीपत्ता घालून फोडणी द्या व गरम गरम कढी वाढा.

वाढणी/प्रमाण: 
४ ते ५ माणसांसाठी
अधिक टिपा: 

* ही कढी दाटसरच होते. मला तर आधी चक्क हे बुंदीचे पिठले झाले की कॉय म्हणून शंका आली! हाहा पण त्याची चव घेतल्यावर ती कढीच आहे ही खात्री पटली! फिदीफिदी जर तुम्हाला कढी इतकी दाट नको असेल तर पाण्याचे प्रमाण वाढवा किंवा बेसनाचे प्रमाण कमी करा. पण मूळ कृतीतील कढी घट्टसरच आहे.

* मूळ कृतीत ठेचा न वापरता मिरच्या वापरल्या आहेत. पण मला तो तिखटपणा कमी वाटला, म्हणून मी ठेचा वापरला आहे.

* बुंदी शक्यतो ताजी असावी. पॅकबंद बुंदीचे पाकिट वापरत असल्यास ते नुकतेच उघडलेले असावे. ताज्या बुंदीत ह्या पदार्थाची खुमारी आहे. तसेच बुंदी फार शिजू देऊ नये. खायच्या अगोदर कढीत घालून द्यावी. अन्यथा कढी आळत आळत तिचे खरोखरीचे पिठले होण्यास वेळ लागणार नाही!!! दिवा घ्या

* मूळ कृतीत कढीपत्ता वापरलेला नाही, परंतु माझ्या मराठी मनाला कढीपत्त्याशिवाय कढी म्हणजे अगदी कसेसेच वाटले, त्यामुळे तोही वापरलाच!

*** ही कढी भात/ पोळी/ भाकरी बरोबर खाऊ शकता.

** ह्या कढीचा पंजाबी अवतार म्हणजे फोडणीत जिरे, मेथी दाणे, आले, चिरलेला कांदा, मिरी दाणे, सुक्या लाल मिरच्या घालून परतणे व त्यात दही + बेसन + मीठ + हळद + पाण्याचे मिश्रण घालून उकळणे. वरून आवश्यकते नुसार तिखट घालणे, बुंदी घालून ३-४ मिनिटे शिजवून गॅस बंद करणे. ही कढी तुलनेने पातळ असते. त्यात बेसनाचे प्रमाणही कमी असते. (१ कप दही : १ कप बुंदी : पाव कप बेसन)

माहितीचा स्रोत: 
निशामधुलिकाचे संकेतस्थळ व मूळ कृतीत स्वतः केलेले बदल

सुंठीची कढी

लागणारा वेळ: 
५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

पूर्वी पावसाळा सुरू झाला की घरात हमखास लहान मुलांची किंवा वृध्दांची पोटदुखी सुरु होत असे. कधी अपचन, वात किंवा हवामान बदलामुळे होणार्‍या या किरकोळ पोटदुखीवर आजीकडे ''सुंठीच्या कढी''चा हमखास उपाय असे. कधी कधी आम्ही मुले पोट दुखत नसतानाही केवळ ती कढी प्यायची म्हणून पोट दुखल्याचे नाटक करत असू! स्मित

अगदी झटपट होणारा हा प्रकार औषधी सूप म्हणूनही पिता येतो. क्षुधावर्धक, पाचक असे त्याचे गुणधर्म आहेत. त्यासाठी लागणारे जिन्नस देखील सहज स्वयंपाकघरात उपलब्ध असणारे :

ताक : १ कप

सुंठ पावडर : पाव चहाचा चमचा

किसलेले आले : पाव चहाचा चमचा

हिंग चिमूटभर

सैंधव, शेंदेलोण, पादेलोण : चवीनुसार

क्रमवार पाककृती: 

ताकात वरील सर्व जिन्नस घालून ते उकळावे व गरमागरम सूपसारखे प्यावे. नंतर किमान अर्धा तास तरी काही खाऊ नये. स्मित

वाढणी/प्रमाण: 
आवडीप्रमाणे
अधिक टिपा: 

ह्यातील किसलेले आले, सैंधव, शेंदेलोण, पादेलोण या पदार्थांचा वापर करून आणखी एक पाचक बनविता येते. हे पदार्थ एकत्र करून त्यांत लिंबाचा रस घालायचा. हे पाचक अगदी चिमटीभर / पाव टी स्पून जरी खाल्ले तरी तोंडाची चव सुधारते, पचनाला मदत होते व भूक लागते.

माहितीचा स्रोत: 
पारंपारिक, आजी.

.

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

.

क्रमवार पाककृती: 

.