आमटी:
कढईत तेल घेऊन फोडणी करावी. अगदी पातळ चकत्या करून लसूण मंद आचेवर चांगला लाल होऊ द्यावा. आता फोडणीत कडीपत्ता,हळद,हिंग,लाल तिखट, गोडा मसाला घालावा. थोडेसे डावाने हलवून घ्यावे, म्हणजे तिखटा-मसाल्याचा 'रॉ' वास निघून जातो. ३-४ वाट्या पाणी घालावे. साखर,कोथिंबीर, दाण्याचा कुट घालावा. आमटीला मंद आचेवर उकळू द्यावे, गोळे करायला घ्यावे.

गोळे:
४ ते ५ तसा भिजवलेली कडधान्ये, मिरच्या, मीठ, आल्याचा तुकडा बारीक वाटून घ्यावे. वाटताना वरून पाणी घालू नये. एका भांड्यात वाटलेले मिश्रण, २ चमचे तेल आणि त्यात मावेल इतके तांदळाचे पीठ असे सगळे एकत्र करावे. साधारण थालापिठाच्या पीठ सारखा गोळा तयार होतो. याचे छोटे-छोटे गोल-गोल गोळे करून आमटीत सोडावे.

वाटण्याकरता दिलेले सर्व जिन्नस थोडस पाणी घालून मिक्सरमधे गंध वाटून घ्या. तेल तापवून अनुक्रमे मेथी, मोहरी, हळद, हिंग फोडणीत घाला. वाटलेला मसाला फोडणीत टाकून १ मिनीट परतून घ्या. १ कप पाणी, चवीपुरत मीठ, कोकम, आणि कढीपत्ता टाकून साराला उकळी येउ द्यात. उकळत्या सारात कोलंबी सोडा. १० मिनिटानी गॅस बंद करा-सार तयार!

दोडक्याची नाकं कापून, शिरा काढून बोटभर लांबीचे तुकडे करावेत. एका तुकड्याचे प्रत्येकी चार तुकडे करावेत. थोड्याशा तेलावर दोडकी जराशी वाफवून घ्यावीत. एकीकडे वाटणासाठी दिलेलं साहित्य मिक्सरमध्ये अथवा पाट्यावर वाटून घ्यावं. तेलात हिंग-हळद-मोहरीची फोडणी करुन त्यात वाटण घालावे. तेल सुटायला लागले की त्यात वाफवलेली दोडकी, तिखट, मीठ आणि मसाला घालून नीट मिसळून घ्यावं. गरम पाणी घालून १-२ उकळ्या काढाव्यात. वरुन कोथिंबीर घालावी.

भात, पोळी, ज्वारीची भाकरी कशाही बरोबर मस्त लागते भाजी.

कोकमांमध्ये पाणी घालुन ती उकळवत ठेवा. उकळी आली की ५ मिनीटांत गॅस बंद करा.

खवलेल्या नारळाच्या किसात लसुण पाकळ्या घालुन (ऑप्शनल) थोडे थोडे पाणी टाकुन मिक्सरमध्ये फिरवा. मग एखा भांड्यात मोठी गाळणी किंवा फडक्याने गाळून घ्या. साधारण तिन वेळा पाणी टाकुन दुध काढून घेता येते.

जिरे तव्यावर भाजुन गार झाल्यावर कुटून घ्या.

कोकमाचा रस कोमट झाला की तो दुधात मिसळा. मस्त दुधकोल्ड्रिंगचा रंग येतो. त्यातच कुटलेले जिरे, मिठ, साखर घाला.

आता जर फोडणी हवी असेल तर तुप गरम करा त्यात कढीपत्ता घालुन थोडी मिरचीपुड घाला व ती फोडणी वरिल मिश्रणात ओता. झाली सोलकढी झटकेपट.
(कढीपत्याचा घरात पत्ता नसल्याने मी घातला नाही, वाचकांनी समजुन घ्यावे)

माणूस हा स्वभावत: सौंदर्योपासक! ह्याच सौंदर्योपासक वृत्तीमुळे अलंकारांचा जन्म झाला. भाषेचे सौंदर्य वाढवण्यासाठीही अलंकार निर्माण केले. त्यातील एक अर्थालंकार म्हणजे "उपमा"! दोन भिन्न वस्तूंमध्ये आकार किंवा गुणधर्मांचं साधर्म्य दाखवायचं असेल तिथे "उपमा’ जन्म घेते. मग कोणी पिठल्याला फोडणीचं श्रीखंड म्हणतो, तर कोणी शेंगदाण्याला गरीबांचा बदाम म्हणतो. मिथुनला नाही का गरीबांचा अमिताभ म्हणत! ..उपमा माहात्म्य!

भरतवर्षातील उत्तरप्रदेश हा असाच उपमासौंदर्यासाठी मशहूर आहे. तिथली आबोहवाच निराली! ख़ानदानी अदब! साधं मीठ मागायचं असेल तरी अदबीनं झुकून म्हणतील," ज़नाब, जरासा रामरस दीजिये ना!" गरीबातला गरीब असेल तरी मेहमान-नवाझी के क्या कहने! मेहमानाला साधा दाल-चावल खिलवतील, पण जणुकाही राजहंसाच्या रूपाने दारी आलेल्या मेहमानाच्या मुखात मोती-चारा भरवतोय असा अंदाज़! क्या बात है!!

अशीच एक उपमालंकृत उत्तर-भारतीय पाककृती... मोती-चावल! ऊर्फ राजमा-रसमिसा, म्हणजेच‌...राजमा-भात!

मोती-चावल...! बिल्कुल आम रेसिपीचं काय पण शिंचं खंग्री बारसं केलय! ताटात नंतर काही का पडेना, पण आधी डोळ्यासमोर मोती तरळतात की नाही? दिल खूष तो पेट खूष, पेट खूष तो भेजा खूष, भेजा खूष तो दुनिया खूष! सबही भूमी गोपालकी!!

मुलाहिज़ा फर्माईये....मोती-चावल!!!

-------------------------------------------------------------------
१. पाच कप पाण्यात राजमा रात्रभर भिजत घालावा.
२. राजमा उकळीच्या पाण्यात किंवा प्रेशरकुकरमध्ये मऊ शिजवून घ्यावा. आले धुऊन सोलून बारीक चिरावे. लसूण बारीक चिरावा. टोमॅटो धुऊन चिरावेत. कांदे सोलून चिरावेत.
३. पातेल्यात तेल तापवून त्यात तमालपत्रे व चिरलेला कांदा टाकावा. कांदा सोनेरी होईस्तोवर परतावा. चिरलेले आले-लसूण टाकून मिनिटभर परतावे.
४. लाल तिखट, धणेपूड, हळद, जिरेपूड टाकून ढवळावे. चिरलेले टोमॅटो टाकून मसाल्याला तेल सुटेपर्यंत परतावे.
५. शिजवलेला राजमा व त्याचे उरलेले पाणी आणि मीठ टाकून पंधरा मिनिटे मंद आचेवर शिजू द्यावे. गरम मसालापूड टाकून चिरलेली कोथिंबीर वरून घालावी. छान मोकळ्या भाताबरोबर गरम वाढावे.

प्रथम दुधी साल काढून किसून घ्यावा.शक्यतो बियांचा भाग घेउ नये.२ वाटी किसात बेसन २ चमचे, तांदूळाची पिठी १ चमचा, तीळ्, जीरे, ओवा, थोडे तिखट,मीठ, कोथींबिर चिरुन घालवी.बेसन फक्त binding पुरतेच घालवे.सर्व चांगले एकत्र करावे ,पाणी अजिबात वापरु नये. हे मिश्रण भज्याच्या पिठापेक्शा थोडे घट्ट होते.याचे चमच्याने छोटे गोल कोफ्ते तळून घ्यावेत.

करिसाठी :- १ मोठा कांदा,१ मोठा टोमॅटो, थोडे सुके खोबरे थोडे पाणी घालून कुकरमध्ये वाफवुन घ्यावे.त्याची पेस्ट करावी.
पातेल्यात फोडणीसाठी तेल तापवून त्यात वरील पेस्ट घालावी.चांगली परतून घ्यावी.तेल सुटू लागलेकी
त्यात कोल्हापुरी तिखट (नसेल तर लाल तिखट + गरम मसाला + आलंलसूण पेस्ट ) घालावे.पाणी घालून एक उकळी आणावी.चवीपुरते मीठ घालून करीमध्ये कोफ्ते सोडावेत व आणखी एक उकळी आणावी.
गरमागरम कोफ्ता करी पोळी,भाताबरोबर सर्व्ह करावी.

प्रथम तोफूचे छोटे तुकडे करुन थोड्या तेलावर परतुन घेणे.
पॅनमध्ये तेल गरम करुन त्यात खडा मसाला टाकावा(१तमालपत्र,२लवंगा,१ वेलची,दालचिनी अर्धा बोटभर,२-३ मिरी दाणे).नंतर त्यात कांदा गुलाबी होउस्तोवर परतावा.त्यात मीठ व नंतर आले लसुनची पेस्ट टाकावी.चांगलं परतुन मग गार करुन मिक्सरमधुन (अगदी)बारिक वाटुन घेणे.
मिश्रण पुन्हा गरम पॅनमध्ये टाकुन परतुन त्यात टोमॅटो प्युरी टाकणे. नंतर त्यात धने जिरे पावडर,तिखट टाकुन परतणे,थोडं तेल सुटायला लागल्यावर त्यात काजु व खसखसची पेस्ट टाकावी व परतुन घेणे.(काजुची पेस्ट टाकल्यावर थोडा वेळ परतणे गरजेचं आहे)
नंतर त्यात तोफूचे तुकडे टाकून व कसूरी मेथी हाताने कुस्करुन टाकावी.झाकण लाऊन एक वाफ येउन द्यावी.
तोफू मसाला तय्यार. चपाती,फुलके,किंवा पराठ्याबरोबर कींवा जीरा राईसबरोबर छान लागतील.
मलातरी पनीर व तोफूमध्ये चवीत फरक जाणवला नाहि.

कॅन राजमा वापरणार असल्यास चिली आयत्यावेळेसही करता येते. एका मोठ्या भांड्यात थोडे तेल घालून जरासे तापले की लवंगा, तमालपत्र आणि दालचिनी परतून घ्यावे. कांदा फोडी टाकून परतून मग सिमला मिरचीचे तुकडे टाकावे व २-३ मिनिटे मंद आचेवर झाकण ठेवून वाफवावे.
चिरलेले टोमेटो घालून आच वाढवावी. जरा खदखदायला लागल्यावर बोका बर्गर वा टोफू घालावे व झाकण ठेवून पाच मिनिटे शिजू द्यावे. चिली स्टार्टर व राजमाचे दाणे घालून आच कमी करून १०-१५ मिनिटे शिजवावे.
खायला घेताना किसलेले चीज व सावर क्रीम वरून आवडीप्रमाणे पेरावे. चिलीबरोबर टॉर्टिया चिप्स खातात, किंवा नुसते सूपसारखेही खायची पद्धत आहे.

कार्ली धुऊन, थोडी साल खरवडून , मधून चिर देऊन आतून साफ करून घ्यावीत.
आतून अन बाहेरून थोडे मीठ व हळद चोळून लावून दहा मिनिटे ठेवा. मग अर्धा कप पाणी घालून दोन दोन मिनिटे मायक्रोवेव्ह करून घ्यावे. कार्ली मऊ झाली पाहिजेत. साधारण ४ ते ५ वेळा मायक्रोवेव्ह करावे लागेल. मग पाणी ओतून देउन , स्वच्छ धुऊन, पिळून घ्यावीत.

धणे , जिरं, बडिशेप, मेथी कोरडी जराशी भाजून भरड पूड करावी.
बटाटा, दही, मीठ, आमचूर, तिखट अन वरची पूड एकत्र कालवून कार्ल्यात भरावं.
पसरट जाड बुडाच्या किंवा नॉन स्टिक पातेल्यात तेल घालून कार्ली सर्व बाजूंनी खरपूस भाजावीत.
गरम गरम नुस्तीच खायला मस्त लागतात

एका पातेलीत तेल गरम करुन त्यात जिरं ,तमालपत्र घालून फोडणी करावी. त्यावर टोमॅटो प्युरे घालून झाकण घालून थोडा वेळ उकळी काढावी. मग त्यात हळद, लाल तिखट घालून नीट मिक्स करुन काजू पेस्ट घालून पुन्हा उकळी काढावी. नंतर त्यावर कसूरी मेथी हाताने चुरुन आणि फ्रेश क्रिम घालून पुन्हा शिजू द्यावे. चवीप्रमाणे मीठ घालून सर्वात शेवटी पनीरचे तुकडे घालावेत व पुन्हा झाकण घालून शिजवावे.